Tiết 48:
Bài 52+53+54: Thiết bị bảo vệ của mạng điện trong nhà
Thực hành: Thiết bị đóng - cắt và lấy
điện. Cầu chì
I. Mục tiêu:
-HS hiểu đợc công dụng, cấu tạo của cầu chì và aptomat, của các thiết bị đóng
cắt và lấy điện; Hiểu đợc cấu tạo và công dụng, chức năng của cầu chì
-Hiểu đợc nguyên lí làm việc, vị trí lắp đặt của những thiết bị đó trong mạch
điện
-Hiểu đợc nguyên lí làm việc và số liệu kĩ thuật, vị trí lắp đặt của các thiết bị
điện trong mạch điện
-Làm việc nghiêm túc, kiên trì, an toàn, chính xác và khoa học
-Rèn luyện kĩ năng tháo lắp các thiết bị điện và có thể thay thế đợc dây chì bị
đứt
II. Chuẩn bị của GV và HS
1. Chuẩn bị nội dung:
-Nghiên cứu kĩ nội dung bài 52; 53; 54 SGK, thông tin bổ sung trong SGV và tài
liệu tham khảo
2. Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
-Tranh vẽ cấu tạo và nguyên lí làm việc của aptômat
-Tranh vẽ cấu tạo mạng điện trong nhà
-Mô hình
-Một số loại cầu chì và 1 aptômat 2 cực
-Chuẩn bị thiết bị và dụng cụ cần thiết (đã nêu ở SGK) đối với bài 52; 54
-Để chuẩn bị cho phần so sánh dây chì và dây đồng, GV chuẩn bị 1 số lợng dây
chì và dây đồng có cùng đờng kính cho mỗi nhóm HS (mỗi loại 1 đoạn 8-10cm)
-Nếu tiến hành thực hành với nguồn điện 220V, Gv chuẩn bị 1 mô hình mạch
điện gồm 1 cầu chì, 1ổ điện, 1 công tắc điều khiển đèn
-Mỗi HS chuẩn bị 1 cây nến
-HS chuẩn bị trớc mẫu báo cáo thực hành
III. Tổ chức HĐ dạy học

1. ổn định tổ chức
2. Kiểm tra:
-Trình bày KN, cấu tạo, phân loại và nguyên lí làm việc của các thiết bị đóng-
cắt mạch điện?
-Nêu KN, công dụng, cấu tạo của các thiết bị lấy điện?
3. Bài mới:
Giới thiệu bài học: Trong quá trình làm việc, mạch điện có thể bị ngắn mạch hoặc quá
tải, dòng điện sẽ bị tăng cao làm nhiệt độ dây dẫn điện tăng lên gây hoả hoạn và pha
hỏng những thiết bị, đồ dùng điện trong mạch. Để bảo vệ an toàn cho mạch điện, các
thiết bị và đồ dùng điện trong nhà, ngời ta dùng cầu chì, aptômat. Đó là các thiết bị
bảo vệ điện trong bài học hôm nay
29
Để hiểu kĩ đợc công dụng, cấu tạo, nguyên lí làm việc, số liệu kĩ thuật và vị trí lắp đặt
của các thiết bị đóng-cắt và lấy điện hay thiết bị bảo vệ nh cầu chì, chúng ta phải làm
thực hành ở tiết học này
a. HĐ1: Tìm hiểu về cầu chì
-GV giải thích hiện tợng ngắn mạch:
(Do dây quấn bị ngắn mạch
Khắc phục:Quấn lại dây bị hỏng)
Tại sao nói dây chảy là bộ phận quan
trọng nhất của cầu chì?
BT: Hãy giải thích tại sao khi dây chì bị
nổ ta không đợc phép thay 1 dây chảy
mới bằng dây đồng có cùng đờng kính?
(Ta không đợc phép thay 1 dây chảy mới
bằng dây đồng có cùng đờng kính vì nhiệt
độ nóng chảy của dây chì và dây đồng
khác nhau)
b. HĐ2: Tìm hiểu vê Aptômát
-Aptômát có nhiệm vụ gì ở mạng điện

trong nhà?
-Hãy nêu nguyên lí làm việc của
Aptômát?
-GV nhấn mạnh vai trò của Aptômát nh
cầu chì và cầu dao trong nguyên lí làm
việc của aptômát
c. HĐ3: HD học sinh thực hành về thiết
bị đóng-cắt và lấy điện
I. Cầu chì
1. Công dụng
Để bảo vệ an toàn cho các đồ dùng điện,
mạch điện khi xảy ra sự cố ngắn mạch
hoặc quá tải
2. Cấu tạo và phân loại
a. Cấu tạo:
-Vỏ: bằng sứ hoặc thuỷ tinh, dùng để bảo
vệ
-Cực giữ dây chảy và dây dẫn làm bằng
đồng
-Dây chảy làm bằng chì
b. Phân loại:
-Theo hình dạng: Cầu chì hộp, ống, nút...
3. Nguyên lí làm việc
Trong cầu chì, bộ phận quan trọng nhất là
dây chảy. Dây chảy đợc mắc nối tiếp với
mạch điện cần bảo vệ. Khi dòng điện tăng
lên quá giá trị định mức, dây chảy cầu chì
nóng chảy và bị đứt làm mạch điện bị hở,
bảo vệ mạch điện và các dồ dùng điện,
thiết bị điện không bị hỏng

II. Aptômat (cầu dao tự động)
+Nhiệm vụ:
-Aptômát là thiết bị tự động cắt mạch điện
khi bị ngắn mạch hoặc quá tải
-Aptômát phối hợp cả chức năng của cầu
dao và cầu chì
+Nguyên lí làm việc:
-Khi mạch điện bị ngắn mạch hoặc quá
tải, dòng điện trong mạch điện tăng lên v-
ợt quá định mức, tiếp điểm và các bộ phận
khác của aptômát tự động cắt mạch điện
về vị trí OFF, bảo vệ mạch điện, thiết bị
điện và đồ dùng điện khỏi bị hỏng
(aptômát đóng vai trò nh cầu chì)
-Khi sửa chữa xong sự cố, ta đóng mạch
điện về vị trí ON.Mạch điện sẽ có điện
trở lại (aptômảt đóng vai trò nh cầu dao)
III. Tổ chức thực hành bài 52+54
1. HS thực hành bài 52:
30
*Tìm hiểu số liệu kĩ thuật của thiết bị
điện
-GV chia nhóm thực hành, chia các thiết
bị điện cho các nhóm thực hành
-GV HD HS quan sát:
+Đọc các số liệu kĩ thuật ghi trên các thiết
bị điện
*Tìm hiểu, mô tả cấu tạo của các thiết bị
điện
- GV HD HS quan sát:

+Mô tả cấu tạo bên ngoài của các thiết bị
đó
+Mô tả cấu tạo bên trong, tìm hiểu
nguyên lí làm việc của các thiết bị
Chú ý: Trình tự lắp ngợc với tháo, các chi
tiết nào tháo trớc thì sẽ đợc lắp sau nên
việc sắp xếp các chi tiết rất quan trọng
d. HĐ4: HD HS thực hành về cầu chì
*Thực hành so sánh dây chì và dây đồng
-GV chia dây chì và dây đồng cho các
nhóm HS
-HD HS thực hiện các thao tác so sánh
xem dây nào có độ cứng hơn
-GV gọi 1 số cặp HS giải thích: Tại sao
ngời ta dùng dây chì để bảo vệ ngắn
mạch?
*Thực hành tr ờng hợp mạch điện làm
việc bình th ờng
-GV yêu cầu HS nối mạch điện theo hình
54.1 SGK
+Đóng công tắc, quan át hiện tợng gì xảy
ra với bóng đèn?
+Tắt công tắc, làm đứt dây chì. Sau khi
làm đứt dây chì lại đóng công tắc: bóng
đèn có sáng không? Tại sao?
-GV yêu cầu HS nêu KL?
*Thực hành bảo vệ ngắn mạch của cầu
chì
-Trong mạch điện thí nghiệm, công tắc K
đóng vai trò tạo sự cố ngắn mạch trong

mạch điện, HD HS thực hành theo các bớc
sau:
Hãy nhận xét sự khác nhau về vị trí và vai
a. Tìm hiểu số liệu kĩ thuật của thiết bị
điện
-HS đọc các số liệu kĩ thuật ghi trên các
thiết bị điện
-HS giải thích và ghi ý nghĩa các số liệu
vào báo cáo thực hành
b. Tìm hiểu, mô tả cấu tạo của các thiết
bị điện
-HS mô tả và ghi vào báo cáo thực hành
-HS tháo rời 1 vài thiết bị nh công tắc, ổ
điện, phích điện...
-HS lắp lại hoàn chỉnh các thiết bị điện
2. HS thực hành bài 54:
a. Thực hành so sánh dây chì và dây
đồng
-Hai HS tạo thành 1 cặp, trong đó 1 em
đốt dây chì, em kia đốt đoạn dây đồng
trong cùng 1 khoảng thời gian. Sau đó tiến
hành so sánh đoạn dây nào dễ nóng chảy
hơn
-HS giải thích dùng dây chì để bảo vệ
ngắn mạch
b. Thực hành tr ờng hợp mạch điện làm
việc bình th ờng
-HS nối mạch điện theo hình 54.1 SGK
-Bóng đèn sáng
-Bóng đèn tắt vì mạch hở, không có dòng

điện chạy trong mạch
KL: Trong trờng hợp mạch điện làm việc
bình thờng, dây chì đóng vai trò là 1 đoạn
dây dẫn điện (bằng dây chì, không phải
bằng dây đồng)
c. Thực hành bảo vệ ngắn mạch của cầu
chì
-Các nhóm nhận xét về sơ đồ mạch điện:
hình 54.2 so với hình 54.1
-KL: Khi đóng công tắc K trong hình
54.2b sẽ xảy ra sự cố ngắn mạch mạch
điện
31
trò của công tắc K trong 2 sơ đồ hình 54.2
và 54.1?
-Các nhóm nêu KL?
-GV yêu cầu HS tiến hành làm thực hành
bảo vệ ngắn mạch của cầu chì theo các b-
ớc của SGK
-GV nêu số liệu về độ nóng chảy của dây
đồng và dây chì
+Chì: 327
0
+Đồng:
e. HĐ5: Tổng kết và đánh giá giờ thực
hành
-GV nhận xét sự chuẩn bị cho bài thực
hành của HS , quá trình thực hành (thái độ
và kết quả thực hành), rút kinh nghiệm
cho giờ học sau

-Thu báo cáo thực hành về chấm
-Các nhóm tiến hành làm thực hành
KL: Dây chì đợc dùng làm dây chảy cầu
chì để bảo vệ mạch điện khỏi hiện tợng
ngắn mạch vì dây chì dễ nóng chảy hơn
dây đồng
IV. Tổng kết và đánh giá giờ thực hành
-HS thu dọn các thiết bị, dụng cụ, làm vệ
sinh nơi thực hành
-HS tự đánh giá kết quả thực hành dựa
theo mục tiêu bài học
-HS nộp báo cáo
IV. HD học ở nhà:
-Đọc SGK, trả lời các câu hỏi cuối bài 52; 54
-Đọc và chuẩn bị trớc bài 55
-Trả lời câu hỏi:
Bài 52:
Trong mạng điện trong nhà (mạng điện sinh hoạt), cầu dao thờng dùng để
đóng-cắt dờng dây chính, nên thờng đợc lắp đặt sau công tơ điện, trên
bảng điện chính. Công tắc đợc dùng đóng-cắt điện cho từng đồ dùng
điện, thờng đợc lắp đặt trớc đồ dùng đó, sau cầu chì
Bài 54:
Câu1:
Khi xảy ra sự cố ngắn mạch, dòng điện rong mạch tăng cao đột ngột làm
nhiệt độ dây dẫn điện tăng cao, khi đó dây chì (có nhiệt độ nóng chảy
thấp hơn đồng rất nhiều )sẽ bị chảy và bị đứt làm ngắt mạch
Câu2:
Trong mạch điện hình 54.2b SGK: Khi đóng công tắc K, dòng điện
không đi qua bóng đèn mà đi qua khoá K, gây sự cố ngắn mạch của mạch
điện

Câu3:
Dây chảy trong cầu chì thờng đợc làm bằng dây chì
Câu4:
Trong mạng điện, cầu chì đợc lắp đặt ở vị trí trớc các thiết bị khác nh
công tắc, ổ điện để bảo vệ ngắn mạch trong các thiết bị đó và cả mạch
điện
32