Thuê Người và Nhờ
Người!!
Luận về thuật lãnh đạo, có một lời khuyên của vị quân sư nọ cho
minh chủ của mình rất đáng để các nhà lãnh đạo suy nghĩ: “Trên
đời này chỉ có hai việc khó là lên trời và nhờ người”. Vấn đề ở đây
là chữ “nhờ”, và bài viết này cũng chỉ muốn nói về chữ “nhờ”
trong kinh doanh.
Thuê người không khó
Nhiều nhà lãnh đạo hay than rằng việc tìm và thuê mướn người
tài sao quá khó. Hệ thống đào tạo kém nên không tạo ra được
nhiều nhân tài hoặc do hạn hẹp về tài chính nên khó chiêu mộ
được người tài được cho là nguyên nhân chính. Đây là một trong
những lý do khiến nhiều doanh nghiệp không thể vượt lên, và rơi
vào vòng luẩn quẩn: chưa thành công nên ít tiền, ít tiền nên
không thuê được người tài, vì không có người tài nên không thể
thành công.
Đành rằng không có người tài là một bất lợi nhưng cũng đã có rất
nhiều trường hợp chứng minh một tập thể những người tài không
phải là một mô hình lý tưởng để đạt hiệu quả cao trong kinh
doanh. Và cũng không hiếm trường hợp doanh nghiệp hoạt động
hiệu quả với những cá nhân không thuộc loại xuất sắc.
Trong bóng đá, một đội bóng được xem là “dải ngân hà”, tập hợp
rất nhiều ngôi sao có khi cũng chỉ mang lại một danh hiệu cho
một mùa bóng mà thôi. Một đội bóng làng nhàng khi được rót tiền
ồ ạt để chiêu mộ cầu thủ cũng sẽ dễ dàng có được một đội hình
toàn ngôi sao cùng một huấn luyện viên sáng giá, nhưng thành
tích và hiệu quả về tài chính lại quá thấp so với kỳ vọng.
Trong khi lại có đội bóng mà giá trị chuyển nhượng của toàn đội
chỉ bằng một nửa giá trị của một ngôi sao nhưng đã đạt được vị
trí khá cao trên bảng xếp hạng, nằm trong tốp các đội dẫn đầu và
thi đấu ổn định trong thời gian dài. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở vị
huấn luyện viên và quan hệ của ông với toàn bộ cầu thủ trong
đội.
Rõ ràng việc thuê người tài không quá khó, với nguồn tài chính
dồi dào thì việc này luôn luôn khả thi. Nhưng người tài có phải lúc
nào cũng là thứ mà nhiều người gọi một cách rất kêu là “nguyên
khí”, là “tài sản lớn nhất”, là “trung tâm”… hay không? Câu hỏi
này thực sự khiến các nhà lãnh đạo đau đầu.
Nhờ người luôn khó
“Nhờ”, hiểu một cách đơn giản là đề nghị ai đó làm một việc mà
không kèm điều kiện gì. Có thể khẳng định mức độ thành công
của một doanh nghiệp luôn gắn liền với mức độ thành công của
người lãnh đạo khi biết “nhờ” toàn bộ cấp dưới chứ không phải
với những mệnh lệnh mà họ đưa ra. Nếu mỗi lần làm một việc gì
mà người thực thi chỉ ngầm hiểu mình đang làm để thu về một
quyền lợi cụ thể nào đó cho bản thân thì chắc chắn toàn bộ tổ
chức đó chỉ là một “đám ô hợp và trì trệ”, bất luận từng người
trong tổ chức đó xuất sắc tới cỡ nào.
Bởi vậy, Ken Blanchard, một “guru” về quản trị nhân sự, đã tổng
kết: “Việc lãnh đạo không chỉ xảy ra khi bạn có mặt mà còn xảy ra
ngay cả khi bạn không có mặt”, và “lãnh đạo không phải là bạn
làm gì đối với cấp dưới mà là bạn phải làm gì cùng với họ”.
Người lãnh đạo giỏi luôn biết tạo ra những nhân viên giỏi. Trong
khoa học quản lý, mức độ “giỏi” của một nhân viên không chỉ
được đánh giá qua kiến thức hoặc kỹ năng của họ mà được định
nghĩa rộng hơn là “khả năng hoàn thành một công việc cụ thể
nào đó mà không cần sự giám sát của cấp trên”. Nói cách khác,
người lãnh đạo thành công là người biết nhờ ai, nhờ cái gì để họ
có thể giúp mình làm những việc không thể quy định rõ trong hợp
đồng lao động mà không cần phải giám sát, đôn đốc nhiều hoặc
ràng buộc bằng những điều kiện vật chất kèm theo. Dù rằng khi
tuyển dụng một vị trí, công ty thường có bảng mô tả công việc,