lớp lưỡng cư
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (7.17 MB, 52 trang )
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
KHOA TỰ NHIÊN
Bài giảng:
ĐỘNG VẬT CÓ XƯƠNG SỐNG
CHƯƠNG IV: LỚP LƯỠNG CƯ
I. Đặc điểm chung
Những thích nghi với đời sống ở cạn có thể thấy:
-chi có kiểu 5 ngón, chi sau đôi khi dài hơn chi trước. nhưng nói chung còn
yếu nên chưa thể nâng cơ thể lên khỏi mặt đất;
-sọ khớp động với cột sống nhờ hai lồi cầu chẩm nên cử động đầu vẫn còn
hạn chế (chỉ cử động lên xuống);
-xuất hiện thêm một đốt sống cổ và một đốt sống hông làm điểm tựa cho
đai hông;
-hàm khớp với sọ theo kiểu autostylic nên xương móng hàm được chuyển
vào tai giữa thành xương bàn đạp;
-tim có 2 tâm nhĩ, 1 tâm thất, 2 vòng tuần hoàn, máu đi nuôi cơ thể là máu
pha;
- hô hấp bằn phổi nhưng phổi chưa hoàn chỉnh;
- mắt có mí cử động được.
Bên cạnh những đặc điểm trên, chúng còn giữ một số đặc điểm liên quan
đến môi trường nước như:
- trong quá trình phát triển cá thể giai đoàn ấu trùng sống ở nước còn giai
đoạn trưởng thành sống trên cạn hoặc nửa nước nửa cạn;
- trứng không có vỏ dai và phát triển trong nước, da trần dễ thấm nước...
•
II. Hình dạng
1.Hình dạng: 3 lọai khác nhau:
•
dạng cá cóc sống ở nước ,
•
•
dạng ếch nhái sống nửa nước nửa cạn
•
dạng giun sống chui luồn trong đất.
II. cấu tạo cơ thể
1.Vỏ da: Cũng có cấu tạo bởi lớp biểu bì nhiều tầng ở bên
ngoài và bì ở bên trong như các động vật có xương
sống khác, nhưng do đời sống bắt đầu chuyển lên cạn
nên có những thích nghi đặc biệt:
•
- Phủ bên ngoài lớp biểu bì có tầng sừng giúp khỏi
mất nước qua da.
•
- Toàn bộ vỏ da chỉ dính vào cơ thể bằng một số
đường nhất định nên dưới da có những khoảng trống
chứa bạch huyết và ở lớp bì có nhiều mạch máu. Cấu
tạo như trên đảm bảo cho việc hô hấp qua da đạt hiệu
quả cao.
•
Ngoài ra vỏ da còn có đặc điểm thích nghi với việc
tự vệ và sinh sản như có nhiều sắc tố, nhiều tuyến độc
cũng như có các tuyến nhày làm cho da luôn ẩm ướt.
Biểu bì còn sinh ra các sản phẩm phụ như răng, mỏ
sừng (ở ấu trùng), vuốt sừng, vảy... (H )
2. Bộ xương
Do thích nghi với đời sống ở cạn nên bộ xương của
ếch nhái có những biến đổi quan trọng:
Cột sống
•
Chia làm 4 phần (ếch nhái Không chân và Có
đuôi) : Cổ, thân, hông và đuôi chứ không có 2
phần như ở cá. Phần cổ tuy chỉ có một đốt nhưng
có 2 hố nhỏ để khớp với hai lồi cầu chẩm của hộp
sọ giúp cho sự cử động của đầu. Phần hông cũng
chỉ có một đốt nhưng hai mấu ngang lớn giúp cho
đai và chi sau bám vững chắc vào cột sống. Phần
đuôi của ếch nhái Không đuôi các đốt thu ngắn
và gắn lại với nhau tạo thành trâm đuôi.
•
Đa số có đốt sống lõm trước, còn di tích dây
sống. Xương sườn chính thức chỉ có ở ếch nhái
Không chân và Có đuôi tg.
•
2.Xương sọ
Hộp sọ nhỏ và hẹp, số lượng xương ít và
phần lớn ở trạng thái sụn. Kiểu treo hàm
autostylic (xương hàm trên gắn trực tiếp
vào hộp sọ không qua trung gian xương
móng hàm). Chính vì kiểu treo hàm này mà
xương móng hàm được giải phóng để biến
thành xương bàn đạp làm nhiệm vụ dẫn
truyền âm thanh trong tai giữa. Ngoài ra do
không còn hô hấp bằng mang nên các
xương cung mang biến đổi thành hệ thống
xương nâng đỡ lưỡi và phần trước ống tiêu
hoá.
