1

RỐI LOẠN XUẤT TINH
BS Thái Kinh Luân
TS. BS Trần Lê Linh Phương
Từ khóa: xuất tinh sớm (premature ejaculation (PE)), xuất tinh muộn (delayed ejaculation),
xuất tinh ngược dòng (retrograde ejaculation) và không xuất tinh (anejaculation/anorgasmia),
xuất tinh máu (haemospermia), đau khi xuất tinh (painful ejaculation)

ĐẠI CƯƠNG
Rối loạn cương gần đây trở thành vấn đề được biết nhiều nhất trong rối loạn chức năng
tình dục ở nam nhưng thường thấy nhất là rối loạn chức năng xuất tinh.
Rối loạn xuất tinh được chia làm 4 loại lâm sàng chính: xuất tinh sớm (premature
ejaculation (PE)), xuất tinh muộn (delayed ejaculation), xuất tinh ngược dòng (retrograde
ejaculation) và không xuất tinh (anejaculation/anorgasmia). Ngoài ra : xuất tinh máu
(haemospermia), đau khi xuất tinh (painful ejaculation) …
Xuất tinh sớm: Theo Hội Tâm thần học Hoa Kỳ (the American Psychiatric
Association
)
, xuất tinh sớm là tình trạng (kéo dài) xuất tinh và cực khoái xảy ra trước, vừa
mới, hay gần như ngay sau khi đưa dương vật vào âm đạo. Còn theo Waldinger, gọi là sớm
nếu trong mười lần quan hệ, có tới chín lần xuất tinh xảy ra dưới 1 phút. Thường được xem là
sớm nếu như chỉ cần vài kích thích nhẹ là xuất tinh, hay vừa đưa vào chỉ trong tích tắc là xuất
tinh.
Xuất tinh ngược dòng: tinh dòch trào ngược vào bàng quang do khiếm khuyết cơ chế
đóng cổ bàng quang lúc xuất tinh. Trong xuất tinh ngược dòng người bệnh vẫn đạt được khoái
cảm cực độ vì vẫn có cảm giác phóng tinh.
Xuất tinh muộn: sự chậm trễ đạt được khoái cảm tột độ trong suốt thời gian giao hợp.
Cuộc giao hợp trở thành quá ngưỡng kích thích.
Không xuất tinh: không có khả năng đạt được khoái cảm (không có khả năng phóng
tinh trong khi hoạt động tình dục vẫn bình thường với độ cương cứng dương vật tốt) mặc dù

mộng tinh vẫn có thể xảy ra.
2

Ở nam giới, diễn tiến quá trình giao hợp gồm 4 giai đoạn:
+ Giai đoạn có ham muốn tình dục do những kích thích đụng chạm, nghe, nhìn, vuốt ve
ôm ấp.
+ Giai đoạn dương vật cương cứng: biểu hiện của sự ham muốn tình dục mức độ cao.
+ Giai đoạn giao hợp: dương vật đưa vào âm đạo người phụ nữ, trượt ra vào trong âm
đạo tạo thành những “nhòp dập” (thrust), lúc đầu nhẹ nhàng, càng về sau càng mạnh mẽ để
tạo ra những hưng phấn kích thích tăng dần khoái cảm tột độ và xuất tinh.
+ Giai đoạn hết ham muốn tình dục: sau khi xuất tinh, sự thỏa mãn đã hoàn toàn, mức
độ khoái cảm của nam giới giảm rất nhanh, dương vật mềm lại.

GIẢI PHẪU VÀ SINH LÝ BỘ MÁY XUẤT TINH
Bộ máy xuất tinh của nam giới gồm: tinh hoàn, ống dẫn tinh và những tuyến sinh dục
phụ (túi tinh, tuyến tiền liệt và tuyến hành niệu đạo). Chất tiết của chúng hoà lẫn ở niệu đạo
tuyến tiền liệt tạo ra tinh dòch khi xuất tinh.
Ống dẫn tinh bắt đầu từ cuối đuôi mào tinh. Ở đoạn sau bàng quang, khi ống đến cạnh
túi tinh thì phình to tạo thành bóng ống dẫn tinh. Sau cùng, ống kết hợp với ống tiết của túi
tinh tạo thành ống phóng tinh.
Ống phóng tinh dài khoảng 1,5-2 cm, đi trong tuyến tiền liệt theo chiều xuống dưới và
ra trước để đổ vào trong niệu đạo qua hai lỗ nhỏ nằm trên lồi tinh.
Túi tinh là hai túi tách ra ở phần cuối ống dẫn tinh, nằm sau bàng quang, dài khoảng 5
cm, rộng 1,5-2 cm. 70% tinh dòch phóng ra có nguồn gốc từ túi tinh.
Tuyến hành niệu đạo (tuyến Cooper) có kích thước 3x5 mm là hai tuyến ống túi nằm
gần dưới niệu đạo màng và mở vào niệu đạo màng.
Quá trình xuất tinh gồm ba giai đoạn:
+ Tích tinh (emission): là sự tích tụ ban đầu của các thành phần tinh dòch, đi từ ống
dẫn tinh - bóng tinh - tuyến tiền liệt và túi tinh vào niệu đạo sau. Hiện tượng này được điều
khiển bởi các sợi thần kinh giao cảm ly tâm xuất phát từ T10 - L2.

3

+ Đóng cổ bàng quang
(bladder neck closure)
: co các sợi cơ vòng ở cổ bàng quang xảy
ra lúc xuất tinh để ngăn tinh dòch ngược dòng vào bàng quang.
+ Tống xuất xuôi dòng (a
ntegrade propulsion)
: co thắt của các cơ hành hang, ngồi hang
và sàn chậu làm tống xuất các thành phần của tinh dòch qua niệu đạo. Quá trình này được điều
khiển bởi các sợi ly tâm bản thể, xuất phát từ S2 - S4. Trung tâm phản xạ xuất tinh, nằm giữa
T12 - L2, là nơi hợp nhất các dẫn truyền thần kinh về não, các sợi hướng tâm cảm giác từ
vùng sinh dục, với dẫn truyền ly tâm của các sợi ly tâm vận động bản thể nhằm điều phối các
thành phần khác nhau của phản xạ xuất tinh.

Hình 1: Cơ chế xuất tinh
4


Hình 2: Cơ chế xuất tinh

DỊCH TỂ HỌC
Ở Anh nghiên cứu trên 12.815 đàn ông 50-80 tuổi, 46% có rối loạn xuất tinh. Xuất tinh
muộn và không xuất tinh chiếm 2.5% ở nhưng bệnh nhân có vấn đề về tình dục. Ở những nam
giới độ tuổi hoạt động tình dục, xuất tinh muộn chiếm 4%.
Xuất tinh ngược dòng chiếm 75% ở những bệnh nhân có cắt tuyến tiền liệt qua niệu
đạo.
Kinsey và CS (1948) nghiên cứu trên 5300 đàn ông, 75% xuất tinh <2 phút sau khi đưa
dương vật vào âm đạo.
Nhìn chung, trong rối loạn xuất tinh thì xuất tinh sớm chiếm tỉ lệ khá cao.


BỆNH HỌC RỐI LOẠN XUẤT TINH
5


XUẤT TINH SỚM

Đònh nghóa
Xuất tinh sớm: Theo Hội Tâm thần học Hoa Kỳ: chẩn đoán xuất tinh sớm phải có 3
yếu tố: thời gian xuất tinh ngắn (
short ejaculatory latency)
, thiếu kiểm soát (
lack of control)
và
không thỏa mãn tình dục (
sexual dissatisfaction)
.
+ Thời gian xuất tinh ngắn: thường được tính từ lúc dương vật đưa vào âm đạo đến khi
xuất tinh. Trung bình 2 đến 10 phút, chẩn đoán xuất tinh sớm khi thời gian này ngắn hơn 2
phút ( Waldinger và cs (1998) ; Rowland và cs (2000) ).

+
Thiếu kiểm soát: phân biệt với những người xuất tinh nhanh có chủ ý. Những người
xuất tinh nhanh khó kiểm soát xuất tinh so với những người xuất tinh nhanh có chủ ý.

Rowland và cs (1997), Strassberg và cs (1999) đưa ra điểm tự đánh giá khả năng kiểm soát
xuất tinh. Những người xuất tinh nhanh thiếu kiểm soát có 2 đến 4 điểm, xuất tinh nhanh có
kiểm soát từ 4 điểm trở lên ( 1: không kiểm soát; 7: kiểm soát hoàn toàn)
+ Không thỏa mãn tình dục.
Chẩn đoán xuất tinh sớm cần loại trừ nguyên nhân xuất tinh sớm do rượu, sử dụng

thuốc, bạn tình mới, tình huống mới lạ, tần số hoạt động tình dục ít.
Nguyên nhân
Nguyên nhân tâm lý
Lo lắng, hồi hộp, lần giao hợp đầu tiên, kỹ thuật kiểm soát xuất tinh kém, tinh thần
không ổn đònh.
Nguyên nhân thực thể
+ Tăng nhạy cảm vùng dương vật: nhiều tác giả cho rằng quá tăng nhạy cảm vùng
dương vật dẫn đến ngưỡng xuất tinh nhanh hơn hoặc ngưỡng thấp hơn ở nhưng người có kiểm
soát bình thường (Rowland và CS (1989)).
+ Nhạy cảm thụ thể 5-Hydroxytryptamin: nhiều loại thụ thể dopamine và 5-HT đã được
biết có liên quan đến xuất tinh sớm. Những nghiên cứu của Ahlenius và cs (1981); Waldinger
và cs (1998) cho rằng vai trò chính trong việc kiểm soát xuất tinh là thụ thể 5-HT2C và 5-
6

HT1A. Waldinger và cs (1998) đưa ra giả thuyết và giải thích xuất tinh sớm ở người là do
giảm nhạy cảm thụ thể 5-HT2C và/ hoặc thụ thể 5-HT1A. Việc điều trò thuốc ức chế tái hấp
thu serotonin (serotonin reuptake inhibitor (SSRI) ) kích hoạt thụ thể 5-HT2C để điều chỉnh
ngưỡng xuất tinh và kéo dài thời gian xuất tinh.

XUẤT TINH NGƯC DÒNG
Đònh nghóa
Xuất tinh ngược dòng: tinh dòch trào ngược vào bàng quang do khiếm khuyết cơ chế
đóng cổ bàng quang lúc xuất tinh. Trong xuất tinh ngược dòng người bệnh vẫn đạt được khoái
cảm cực độ vì vẫn có cảm giác phóng tinh.

Hình 3: Xuất tinh ngược dòng