MỤC LỤC

Trang
MỞ ĐẦU

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN

3

VÀ THỰC TIỄN HUYỆN ỦY XUÂN LỘC,
TỈNH ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO PHÁT
TRIỂN VĂN HÓA - XÃ HỘI
1.1. Phát triển văn hóa - xã hội và những vấn đề cơ bản

11

Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai lãnh đạo phát
triển văn hóa – xã hội
1.2. Thực trạng và một số kinh nghiệm Huyện ủy Xuân

11

Lộc, tỉnh Đồng Nai lãnh đạo phát triển văn hóa – xã
hội

27

Chương 2: YÊU CẦU VA NHỮNG GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG
SỰ LÃNH ĐẠO CỦA HUYỆN ỦY XUÂN LỘC,
TỈNH ĐỒNG NAI PHÁT TRIỂN VĂN HÓA - XÃ
HỘI HIỆN NAY

54

2.1. Những yếu tố tác động và yêu cầu tăng cường sự lãnh
đạo của Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai phát triển
văn hóa - xã hội hiện nay
2.2. Những giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Huyện

54

ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai phát triển văn hóa – xã
hội hiện nay
KẾT LUẬN
DANH MỤC TAI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

61
90
92
98


MỞ ĐẦU

1.Lý do chọn đề tài
Văn hóa, xã hội là lĩnh vực rất quan trọng trong đời sống tinh thần
của con người và được Đảng Cộng sản Việt Nam xem là chính sách xuyên
suốt trong phát triển nhanh và bền vững. Đại hội lần thứ XI của Đảng
Cộng sản Việt Nam yêu cầu: Phát triển văn hóa, xã hội hài hòa với phát
triển kinh tế, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước và từng

chính sách phát triển.
Trong những năm qua, dưới ánh sáng đường lối đổi mới của Đảng,
Huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai đã đạt được những thành tựu đáng tự hào
trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh...
Đặc biệt năm 2014, Huyện rất vinh dự được công nhận là huyện nông thôn
mới đầu tiên của cả nước. Những thành tựu mà huyện Xuân Lộc đạt được
trong thời gian qua đã khẳng định uy tín, vị thế và sự lãnh đạo đúng đắn, sáng
tạo của Huyện ủy Xuân Lộc.
Sự lãnh đạo của Huyện ủy Xuân Lộc được thể hiện trên tất cả các lĩnh vực
của đời sống xã hội, cụ thể như: Kinh tế tăng trưởng nhanh, cơ cấu kinh tế
chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng trong khu vực dịch vụ, giảm tỷ trọng trong
khu vực nông nghiệp và công nghiệp nhằm phát huy lợi thế, tiềm năng của địa
phương. Lĩnh vực VH - XH có nhiều chuyển biến tích cực. Đội ngũ nhà giáo
được chuẩn hóa, cơ sở vật chất ngành giáo dục được quan tâm đầu tư, từng bước
đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học. Hoạt động văn hóa, thông tin,
thể dục, thể thao phục vụ tốt yêu cầu nhiệm vụ chính trị của huyện. Mạng lưới y
tế cơ sở tiếp tục được củng cố, công tác phòng, chống dịch bệnh được triển khai
thực hiện kịp thời. Công tác “Đền ơn đáp nghĩa” được chú trọng thực hiện và
đạt kết quả thiết thực. Phong trào xây dựng nhà tình nghĩa, nhà tình thương, xóa
nhà tạm, giảm nghèo được quan tâm chỉ đạo và thu hút đông đảo các tổ chức cá
nhân tham gia tích cực, có hiệu quả; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
được cải thiện; tình hình an ninh chính trị - trật tự an toàn xã hội luôn được giữ vững.
3


Tuy nhiên, sự lãnh đạo của Huyện ủy đối với sự phát triển trên lĩnh vực VH
- XH của địa phương vẫn còn những mặt yếu kém, khuyết điểm đang đặt ra cần
phải giải quyết như: Chất lượng giáo dục có chuyển biến nhưng chưa đều khắp, còn
một bộ phận giáo viên chưa đạt chuẩn về trình độ đào tạo; về cơ sở vật chất hiện
còn thiếu phòng thí nghiệm, thực hành tại một số trường Trung học cơ sở, nhất là

tình trạng thiếu phòng học bậc mầm non còn nhiều. Hoạt động nghiên cứu, ứng
dụng khoa học công nghệ chưa nhiều và chưa gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ phát
triển kinh tế - xã hội và công tác quản lý. Đội ngũ cán bộ chuyên môn và cơ sở vật
chất ngành y chưa đáp ứng yêu cầu; việc kiểm tra, quản lý đối với các cơ sở tư nhân
chưa thường xuyên. Phong trào xây dựng gia đình, khu, ấp văn hóa một số nơi chưa
chặt chẽ; kết quả xây dựng các thể chế văn hóa – thể thao ở cơ sở còn chậm, trung
tâm văn hóa xã chưa đáp ứng với nhu cầu của đời sống nhân dân. Việc thực hiện
chủ trương xã hội hóa một số lĩnh vực y tế, văn hóa, thể thao đạt kết quả chưa cao.
Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân tuy có tiến bộ nhưng có mặt còn hạn chế.
Việc đào tạo nghề lao động nông thôn ở một số ngành nghề thiếu gắn kết với giải
quyết việc làm. Đời sống vật chất và tinh thần của một bộ phận dân cư chưa được
cải thiện một cách căn cơ, số hộ thoát nghèo cao nhưng nguy cơ tái nghèo vẫn còn
xảy ra. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội vẫn còn tiềm ẩn những vấn
đề phức tạp; công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên ở một số đơn vị chưa
được chú trọng… Đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay, một mặt đang đem
lại những cơ hội và điều kiện mới để phát triển, mặt khác trước sự chống phá quyết
liệt của các thế lực thù địch phản động cùng sự tác động mạnh mẽ mặt trái nền kinh
tế thị trường cũng như những tiêu cực, lạc hậu của xã hội đang làm cho các giá trị
văn hóa thay đổi thang bậc, phai nhạt, mai một.
Từ thực trạng VH - XH tại Xuân Lộc, việc nghiên cứu sự phát triển VH XH dưới sự lãnh đạo của Huyện ủy Xuân Lộc có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu
sắc, nhằm lý giải những thành tựu cũng như những hạn chế trong lĩnh vực này. Từ
đó tìm ra nguyên nhân của những thành tựu, yếu kém, đồng thời đề ra các giải
4


pháp để phát huy những thành tựu và khắc phục những yếu kém của địa phương
trong phát triển VH - XH giai đoạn sắp tới. Đó cũng là lý do, tác giả lựa chọn vấn
đề:“Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai lãnh đạo phát triển văn hóa – xã hội hiện
nay” làm đề tài luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ chuyên ngành Xây dựng Đảng và
Chính quyền Nhà nước.

2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Cùng với kinh tế, văn hóa, xã hội là một lĩnh vực rất quan trọng trong
đời sống tinh thần của con người. Vì thế, đã có nhiều nhà tư tưởng, các nhà
khoa học quan tâm, nghiên cứu sâu sắc. Có thể khái quát các kết quả công
trình nghiên cứu trên theo hai hướng sau:
Thứ nhất, các công trình nghiên cứu về văn hóa, văn hóa - xã hội,
sự phát triển văn hóa –xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Ở Việt Nam, các vấn đề văn hóa, văn hóa xã hội từ lâu đã được rất
nhiều nhà nghiên cứu quan tâm tiếp cận từ nhiều góc độ, phạm vi khác nhau
và nhiều ấn phẩm đã được xuất bản suốt gần một thế kỷ qua đã tích lũy nhiều
tri thức, tìm tòi về chủ đề này. Các công trình gắn liền với các tên tuổi các nhà
khoa học lớn, tiêu biểu có các công trình sau:
Nhóm các công trình bàn về văn hóa: Phan Ngọc, Nhân cách văn hoá
trong bảng giá trị Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1994; Vũ Dương
Ninh, Kinh nghiệm lịch sử và sự hội nhập văn hoá thế giới, Văn hoá học đại
cương và cơ sở văn hoá Việt Nam, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 1996; Đỗ
Nguyên Phương, Nhân tố văn hoá - xã hội trong quá trình đô thị hoá, Hội nghị
lần thứ 12 "Văn hoá và nếp sống đô thị trong công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất
nước", Uỷ ban quốc gia thập kỉ quốc tế phát triển văn hoá của Việt Nam, Hà Nội,
1997; Phạm Văn Bính. Văn hóa xã hội chủ nghĩa. Nxb CTQG, Hà Nội, 1997;
Lương Hồng Quang, Dân trí và sự hình thành văn hoá cá nhân, Viện Văn hoá và
Nxb Văn hoá thông tin, Hà Nội, 1999; Văn Đức Thanh, Về xây dựng môi trường
văn hoá cơ sở, Nxb CTQG, Hà Nội, 2001; Trần Ngọc Thêm, Cơ sở văn hoá Việt
5


Nam, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1999; Đỗ Ngọc Anh, Đỗ Thị Minh Thùy chủ biên,
Vấn đề phát triển văn hóa qua văn kiện đại hội lấn thứ XI của Đảng, Nxb Văn
hóa Thông tin & Viện Văn hóa, Hà Nội, 2013.
Các công trình này đã đề cập những tư liệu lịch sử về tư tưởng văn hóa

và những đóng góp to lớn của các danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc vào
sự nghiệp dựng nước và giữ nước. Tuy nhiên, các công trình nêu trên mới mô
tả sự kiện, nghiên cứu những mặt của đời sống văn hóa truyền thống mà chưa
luận giải những vấn đề đó một cách có hệ thống ở phương diện giá trị văn hoá
truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Nhóm các công trình bàn về xây dựng và phát triển văn hóa – xã
hội: Lê Sĩ Thắng (1997), “Lịch sử tư tưởng Việt Nam”, Nxb Khoa học xã hội,
Hà Nội; Viện khoa học xã hội nhân văn quân sự. Văn hóa giữ nước của dân tộc
Việt Nam. Nxb QĐND. Hà Nội, 2006; Trần Văn Bính, Quá trình đổi mới nhận
thức của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con nguời Việt Nam. Tuyên
Giáo. – 2014; Nguyễn Hữu Thức, Sự phát triển nhận thức về văn hóa trong
một số văn bản chỉ đạo của Đảng từ thời kỳ đổi mới (1986) đến nay, Thông
tin đối ngoại. – 2014; Vũ Thị Phương Hậu; Nguyễn Duy Bắc, Bảo đảm An
ninh văn hóa ở nước ta trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
và hội nhập quốc tế , Tạp chí Lịch Sử Đảng. – 2014; Nguyễn Danh Tiên, Phát
triển văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế thời cơ và thách
thức, Tạp chí Lịch Sử Đảng. – 2014.
Những công trình trên, ở các góc độ tiếp cận khác nhau đã nghiên cứu,
tổng kết khá toàn diện những vấn đề lý luận, thực tiễn để cung cấp luận cứ
khoa học cho xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc phục
vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
Nhìn chung, đã có nhiều tác phẩm xoay quanh vấn đề văn hóa, văn hóa
xã hội, phát triển văn hóa xã hội trong tình hình mới, nhưng phần lớn các
công trình này mới được tiếp cận từ góc độ chuyên môn riêng, nhiều công
6


trình miêu tả các hiện tượng văn hóa. Phần lớn các công trình chưa nhìn nhận
rõ phát triển VH - XH trong khung cảnh chung của sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa và toàn cầu hóa.

Thứ hai, các công trình nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng đối với
phát triển văn hóa – xã hội.
Nguyễn Danh Tiên “Đảng lãnh đạo xây dựng và phát triển văn hóa
trong thời kỳ mới” do Nxb CTQG –Sự thật phát hành năm 2012. Công trình
đã khái quát quá trình Đảng lãnh đạo xây dựng và phát triển văn hóa trong
thời kỳ đổi mới từ năm 1986 đến nay, khẳng định những thành tựu, hạn chế
và kinh nghiệm trong quá trình Đảng lãnh đạo xây dựng và phát triển văn hóa
trong thời kỳ đổi mới.
Nguyền Thị Hà, “Đảng bộ huyện Cần Giờ lãnh đạo phát triển văn
hóa, xã hội (1991 -2010)”, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Khoa học
Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh, 2011. Tác giả đã khái quát
về huyện Cần Giờ và sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Cần Giờ trên lĩnh
vực văn hóa, xã hội. Đánh giá thực trạng và đề ra phương hướng để phát
triển văn hóa, xã hội trong giai đoạn mới.
Đinh Thị Luyện,“Đảng bộ thị xã Dĩ An lãnh đạo phát triển VH XH(1999 -2012)”, Luận văn thạc sĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân
văn thành phố Hồ Chí Minh, 2011. Tác giả đã khái quát về thị xã Dĩ An và sự
lãnh đạo của Đảng bộ thị xã Dĩ An trên lĩnh vực VH - XH. Đánh giá thực trạng
và đề ra phương hướng để phát triển văn hóa, xã hội trong giai đoạn mới.
Hoàng Thị Hạnh, “Những tư tưởng cơ bản của Đảng Cộng sản Việt
Nam về vai trò của văn hóa trong sự phát triển xã hội”, luận án Tiến sĩ,
Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hồ Chí
Minh, 2004; Tạ Thị Lê, “Thực hiện chính sách văn hóa của Đảng Cộng sản
và nhà nước Việt Nam ở tỉnh Bình Dương trong giai đoạn hiện nay”, Luận
văn Thạc sĩ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 2012; Thái Thị
7


Thu Hương, “Tư tưởng của V.I.Lênin về xây dựng nền văn hoá xã hội chủ
nghĩa và sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”, Luận án Tiến sĩ, Trường Đại học Khoa

học xã hội và Nhân văn Tp. Hồ Chí Minh (Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh),
2004; Nguyễn Duy Thành, “Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa và sự vận
dụng của Đảng cộng sản Việt Nam trong việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến,
đậm đà bản sắc dân tộc từ năm 1991 đến năm 2006”, luận văn Thạc sĩ,
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, 2010.
Những công trình trên, ở các góc độ tiếp cận khác nhau đã nghiên cứu,
tổng kết khá toàn diện cho chúng ta cách nhìn tổng thể về sự lãnh đạo của
Đảng trong phát triển văn hóa xã hội; về văn hóa, xã hội của từng khu vực,
từng địa phương cụ thể; phân tích sự tác động của tình hình, nhiệm vụ và đề
xuất những phương hướng, giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, cấp ủy,
tổ chức đảng đối với phát triển VH - XH gắn với từng đối tượng cụ thể.
Tóm lại, các công trình trên đều thống nhất cho rằng, văn hoá, xã hội
và Đảng lãnh đạo phát triển VH - XH là một tất yếu khách quan. Nhưng do
đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu của mỗi công trình khác nhau mà các tác
giả chỉ đề cập đến từng yếu tố của văn hoá và đời sống văn hóa, xã hội;
Đảng lãnh đạo phát triển VH - XH mà chưa có công trình nào luận giải vấn
đề Huyện ủy Xuân Lộc lãnh đạo phát triển VH - XH ở tỉnh Đồng Nai hiện
nay một cách có hệ thống với tính chất là một công trình khoa học độc lập.
Vì vậy, vấn đề mà tác giả lựa chọn nghiên cứu không trùng lặp với các công
trình đã được nghiệm thu, công bố trong những năm gần đây.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
* Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu làm rõ những vấn đề cơ bản về lý luận, thực tiễn Huyện ủy
Xuân Lộc lãnh đạo phát triển VH - XH, đồng thời đề xuất những giải pháp
tăng cường sự lãnh đạo của Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai phát triển VH
- XH hiện nay.
8


* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Luận giải làm rõ những vấn đề cơ bản về Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh
Đồng Nai lãnh đạo phát triển VH – XH.
- Đánh giá thực trạng, chỉ rõ nguyên nhân và rút ra một số kinh nghiệm
lãnh đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai.
- Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp tăng cường sự lãnh đạo
của Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai phát triển VH - XH hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
* Đối tượng nghiên cứu
Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai lãnh đạo phát triển VH -XH
* Phạm vi nghiên cứu
Sự lãnh đạo phát triển VH – XH của Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai với
phạm vi khảo sát là Huyện ủy, UBND huyện, các xã, thị trấn, cơ quan, đơn vị thuộc
huyện Xuân Lộc; các tư liệu, số liệu phục vụ nghiên cứu được sử dụng chủ yếu giới
hạn từ năm 2010 đến 2016.
5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
* Cơ sở lý luận
Hệ thống các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hoá và sự
lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hóa - xã hội.
* Cơ sở thực tiễn
Thực tiễn sự lãnh đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy Xuân Lộc,
tỉnh Đồng Nai. Các báo cáo tổng kết của các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chức
năng các cấp và kết quả điều tra khảo sát của tác giả.

* Phương pháp nghiên cứu
Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, luận văn sử
dụng các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành, trong đó chú
trọng phương pháp: lôgíc - lịch sử , phân tích, tổng hợp, khái quát hoá, trừu
9



tượng hoá, hệ thống - cấu trúc, khảo sát - điều tra xã hội học, tổng kết thực
tiễn và phương pháp chuyên gia.
6. Ý nghĩa của đề tài
Kết quả nghiên cứu của đề tài luận văn góp phần cung cấp thêm cơ sở
khoa học giúp Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai lãnh đạo, chỉ đạo phát
triển VH - XH của địa phương.
Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng
dạy ở các trường chính trị tỉnh, trung tâm bồi dưỡng lý luận chính trị các
huyện, quận trên địa bàn cả nước.
7. Kết cấu của đề tài
Luận văn gồm phần mở đầu; 2 chương (4 tiết); kết luận; danh mục tài
liệu tham khảo và phụ lục.

10


Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VA THỰC TIỄN
HUYỆN ỦY XUÂN LỘC, TỈNH ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO
PHÁT TRIỂN VĂN HÓA - XÃ HỘI

1.1. Phát triển văn hóa - xã hội và những vấn đề cơ bản Huyện ủy Xuân
Lộc, tỉnh Đồng Nai lãnh đạo phát triển văn hóa – xã hội
1.1.1. Huyện Xuân Lộc và phát triển văn hóa – xã hội của huyện
Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai
* Khái quát về huyện Xuân Lộc
Đặc điểm tự nhiên:
Xuân Lộc là huyện nằm về phía bắc tỉnh Đồng Nai. Phía Bắc giáp
Huyện Định Quán, phía Nam giáp huyện Cẩm Mỹ thuộc tỉnh Đồng Nai huyện

Châu Đức thuộc tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, phía Đông giáp tỉnh Bình Thuận, phía
Tây giáp với Thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai.
Địa giới hành chính huyện Xuân Lộc trong lịch sử đã nhiều lần thay đổi:
Với chính quyền thuộc Pháp và Sài Gòn:
Trước năm 1838, Xuân Lộc là khu vực cư trú lâu đời của đồng bào dân tộc
thiểu số. Đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp thành lập quận Núi Chứa Chan, sau đó là
quận Võ Đắc. Đến năm 1912, quận Xuân Lộc được thành lập gồm có 3 tổng:
Bình Lâm Thượng, Phước Thành và An Viễn.
Ngày 22-4-1957, chính quyền Sài Gòn ban hành Nghị định 131 –
BNV/HC/NĐ thành lập tỉnh Long Khánh gồm có hai quận Xuân Lộc và Định
Quán. Đến ngày 31 -12 -1974, chính quyền Sài Gòn ban hành Nghị định 996 –
NĐ/NV nâng xã Gia Ray của quận Xuân Lộc thành quận Bình Khánh với hai xã
Đồng Tâm và Xuân An.
Với chính quyền cách mạng:
Trong chín năm kháng chiến chống thực dân Pháp, quận Xuân Lộc (từ năm
1948 gọi là huyện) có địa giới hành chính rất rộng.Thời kỳ chống Mỹ, cứu nước,
tháng 5-1971, huyện Xuân Lộc và huyện Định Quán sáp nhập thuộc Phân khu Bà
11


Rịa. Đến tháng 3 – 1974, lại tách ra thành lập lại huyện Xuân Lộc thuộc tỉnh bà
Rịa – Long Khánh cho đến ngày giải phóng 30-4-1974.
Đến tháng 1-1976, tỉnh Đồng Nai thành lập, Xuân Lộc trở thành huyện
thuộc tỉnh Đồng Nai. Ngày 10-4-1991, Hội đồng Bộ trưởng ra Quyết định số
107/HĐBT tách huyện Xuân Lộc ra thành hai huyện: Xuân Lộc và Long Khánh
với diện tích 947,92 km2. Cuối năm 1993, huyện Xuân Lộc được Trung ương
công nhận là huyện miền núi với 11/14 xã là xã miền núi. Năm 2003, theo Nghị
định 96/2003/NĐ-CP của Chính phủ, huyện Xuân Lộc có sự điều chỉnh địa giới
hành chính. Huyện có diện tích 726,79km2, chiếm 12,4% diện tích tự nhiên toàn
tỉnh với 15 đơn vị hành chính gồm: Thị trấn Gia Ray và 14 xã với tổng số 91

khu, ấp. Các xã: Xuân Trường, Xuân Hòa, Xuân Hưng, Xuân Tâm, Xuân Thanh,
Xuân Thọ, Xuân Hiệp, Xuân Phú, Xuân Định, Bảo Hòa, Suối Cao, Lang Minh,
Suối Cát, Xuân Bắc.
Xuân Lộc là huyện có địa hình trung du bán sơn địa giáp với cực Nam
Trung Bộ. Thuộc khu vực nhiệt đới gió mùa, với hai mùa mưa và nắng. Mùa mưa
bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 11 và mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau;
lượng mưa bình quân hàng năm 1.550 -1580mm. Xuân Lộc vốn là vùng rừng với
nhiều gỗ quý như: cẩm lai, gõ, giáng hương và nhiều muôn thú. Về thổ nhưỡng,
huyện Xuân Lộc đa phần là đất đỏ hình thành trên đá bazan có độ phì tương đối
cao, thích hợp với nhiều loại cây trồng có giá trị kinh tế cao như: cao su, cà phê,
tiêu, điều…. Còn loại đất đen bazan, đất xám trên phù sa cổ tích tích hợp với các
loại cây lương thực.
* Điều kiện về kinh tế:
Xuân Lộc có thuận lợi là cửa ngõ của miền Đông Nam bộ và thành phố Hồ
Chí Minh nằm dọc trên quốc lộ 1A, dài 47 km; có đường sắt Bắc - Nam đi qua dài
33 km với 3 ga nhỏ; 3 đường Tỉnh lộ 763, 765, 766. Trung tâm huyện đóng tại ngã
ba Ông Đồn là đầu mối của các tuyến giao thông quan trọng trong khu vực, tạo
cho Xuân Lộc có ưu thế và phát triển kinh tế hướng ngoại với các thế mạnh về
12


nông nghiệp, dịch vụ, công nghiệp, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong phát
triển kinh tế của tỉnh Đồng Nai và mở rộng mối giao lưu giữa Đồng Nai với các
tỉnh Duyên hải Nam Trung bộ và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.
Xuân Lộc lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên đất đai, cơ sở hạ tầng, nguồn
nhân lực, đảm bảo cho Huyện có thể phát triển mạnh cả 3 khu vực kinh tế với tốc
độ cao, bền vững theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Trong đó:
Khu vực nông nghiệp có thể đẩy mạnh phát triển theo hướng khai thác các
tiềm năng về phát triển trồng trọt, chăn nuôi trang trại theo hướng ứng dụng công
nghệ cao; tăng năng suất và chất lượng nông sản, hạ giá thành sản phẩm các loại

cây trồng; tăng vụ gắn với đa dạng hoá cây trồng trên đất hàng năm.
Khu vực công nghiệp có thể đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các khu - cụm
công nghiệp, trước mắt là ở khu công nghiệp Xuân Lộc và 02 cụm công nghiệp ở
Xuân Hưng và Suối Cát. Lâu dài tiếp tục mở rộng khu công nghiệp Xuân Lộc để
thu hút đầu tư. Từng bước hiện đại hoá các ngành công nghiệp có lợi thế về
nguyên liệu chế biến, nguồn nhân lực để nâng cao hiệu quả. Tập trung cho xây
dựng cơ sở hạ tầng trên địa bàn như các tuyến đường trục, công trình thủy lợi, cơ
sở hạ tầng các khu cụm công nghiệp và địa bàn nông thôn.
Khu vực dịch vụ - thương mại - du lịch có thể đẩy mạnh các dịch vụ về
thương, đào tạo, thúc đẩy hoạt động tài chính, ngân hàng, dịch vụ du lịch; đặc biệt
là có thể đẩy mạnh phát triển dịch vụ kho xưởng hàng hoá, giao thông vận tải,
dịch vụ phát triển các khu cụm công nghiệp trong huyện, dịch vụ phát triển nông
thôn. Các sản phẩm chủ lực trên địa bàn Huyện như cao su,tiêu, cà phê, ....và
trứng gia cầm đều có nhu cầu lớn trong tương lai và có thị trường khá vững chắc.
Sau khi hoàn thành mục tiêu xây dựng huyện đạt chuẩn nông thôn mới đầu
tiên cả nước, Xuân Lộc có nguồn lực, dân trí, cơ sở hạ tầng khá cao so với mức
bình quân chung khu vực nông thôn của cả nước. Kinh tế Xuân Lộc liên tục tăng
trưởng và phát triển khá vững chắc trong nhiều năm qua, là điểm tựa vững chắc
cho Huyện tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội trong tương lai, đặc biệt là
trong chương trình xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững
13


Kinh tế phát triển đã giúp cho huyện giải quyết nhiều vấn đề VH - XH
phức tạp như: người lao động có việc làm và thu thập ổn định, góp phần đẩy lùi
các tệ nạn; giáo dục, đào tạo và dạy nghề phát triển giúp người lao động có việc
làm tốt; sự hưởng thụ và sáng tạo văn hóa của nhân dân không ngừng phát triển.
Tuy nhiên sự phát triển nói trên cũng đang đặt ra nhiều thách thức đối với năng
lực lãnh đạo, quản lý kinh tế - xã hội của đội ngũ cán bộ huyện Xuân Lộc lãnh
đạo phòng chống các tệ nạn VH - XH, giữ vững an ninh và trật tự an toàn xã hội.

* Điều kiện về văn hóa, xã hội:
Dân số toàn huyện Xuân Lộc tính đến năm 2015 có 50.526 hộ với
234.187 nhân khẩu, trong đó thị trấn có 17.412 người; Nông thôn có 216.775
người, mật độ dân số 316 người/km2. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên của huyện là
0,96%. Nhân dân huyện Xuân Lộc sống chan hòa, đoàn kết, có truyền thống
yêu nước và bất khuất.
Huyện Xuân Lộc là địa bàn cư trú của dân tộc Kinh, cùng với các dân tộc
Ch’ro, Hoa, Chăm, X’tiêng, Tày, Nùng và Khmer với một nền văn hóa đặc sắc
và khá riêng biệt thể hiện qua các mặt trong đời sống hằng ngày của người Xuân
Lộc từ ngôn ngữ, tín ngưỡng tôn giáo, ẩm thực, lễ hội. Nói đến Xuân Lộc, người
ta nghĩ ngay tới Lễ hội Sayangva, Lễ cúng cầu mưa, lễ hội Vía bà, 19/6 lễ bà
Quan âm Bồ Tát nhập đạo, 19/9 kỷ niệm Vía bà đắc đạo, 9/12 lễ cầu an cầu siêu,
lễ Asura, lễ Tâpla, Lễ Nisphu sapan, lễ Ramưwan (Romađon).
Trong kháng chiến chống Mỹ Di tích lịch sử núi Chứa Chan là căn cứ
cách mạng của quân và dân miền Nam, trong những năm qua chính quyền huyện
thực hiện bảo tồn, lưu giữ giá trị của di tích lịch sử. Năm 2012, được công nhận
là di tích lịch sử danh thắng cấp Quốc gia. Hàng năm thu hút trên 200.000 lượt
khách trong và ngoài tỉnh đến tham quan, doanh thu đạt trên 01 tỷ đồng/năm.
Hoạt động văn hóa, văn nghệ có bước khởi sắc, phong phú về nội dung, đa
dạng về hình thức, phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị và những ngày lễ trọng đại của
đất nước, từng bước đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân. Đã huy
động được sức mạnh của cả hệ thống chính trị, nguồn lực của nhà nước và nhân
dân để thực hiện các chính sách xã hội, giải quyết việc làm, giảm nghèo. Hoạt
14


động chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân có nhiều tiến bộ. Cơ sở vật chất của
nghành y tế huyện tiếp tục được nâng cấp mở rộng. Trình độ chuyên môn của cán
bộ y tế không ngừng được nâng cao.
* Nhiệm vụ phát triển văn hóa – xã hội của huyện Xuân Lộc

Tiếp tục xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Tập trung
xây dựng và phát triển văn hóa, con người đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện, bền
vững. Không ngừng cải tiến hình thức và nội dung các hoạt động văn hóa thông tin.
Đẩy mạnh phong trào thể dục thể thao, đầu tư và phát triển các bộ môn có thế mạnh.
Tiếp tục đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn
hóa”. Bổ sung và làm phong phú kho sách, báo tại thư viện huyện và luân chuyển
sách xuống khu vực vùng sâu, vùng xa phục vụ bạn đọc. Triển khai đồng bộ và
hiệu quả Đề án “ Phát triển văn hóa nông thôn”. Thực hiện có hiện quả các chính
sách xã hội và bảo đảm an sinh xã hội.
Tiếp tục thực hiện ưu đãi người có công với cách mạng. Đẩy mạnh công tác
đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công.
Đẩy mạnh công tác dạy nghề, giải quyết việc là, giảm nghèo. Thực hiện tốt công
tác bảo trợ xã hội.
Tiếp tục thực hiện việc đổi mới và phát triển toàn diện, mạnh mẽ về giáo dục
và đào tạo đáp ứng yêu cầu nâng cao dân trí, xây dựng con người mới phát triển
toàn diện, có năng lực sống và làm việc. Hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất
nghành giáo dục theo hướng chuẩn hóa trang thiết bị đảm bảo phục vụ dạy và học.
Tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và củng cố nâng cao hiệu quả
hoạt động của các Trung tâm học tập cộng đồng. Xây dựng môi trường văn hóa
lành mạnh, giữ vững và nâng cao huyện nông thôn mới, xây dựng đô thị văn
minh. Xây dựng văn hóa trong hoạt động chính trị và phát triển kinh tế, duy trì và
nâng cao chất lượng việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.
Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động các lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ
thuật, đẩy mạnh công tác truyền thông đại chúng. Nâng cao chất lượng các sản
phẩm công nghiệp và dịch vụ văn hóa của huyện nhằm phát huy tiềm năng, quảng
bá giá trị đặc sắc của các sản phẩm văn hóa huyện Xuân Lộc với bạn bè trong và
ngoài huyện. Phát triển văn học, nghệ thuật; bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa.
15



1.1.2. Những vấn đề cơ bản về Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai
lãnh đạo phát triển văn hóa – xã hội
* Huyện ủy Xuân Lộc:
Đảng bộ huyện Xuân Lộc có truyền thống cách mạng kiên cường.
Tháng 2 -1937, chi bộ Đảng được thành lập đầu tiên tại Xuân Lộc do đồng chí
Nguyễn Văn Huệ làm bí thư. Việc thành lập chi bộ Đảng ở Xuân Lộc cho thấy
sự phát triển của phong trào cách mạng địa phương đồng thời là quá trình nỗ
lực phấn đấu không ngừng của đảng viên và quần chúng yêu nước. Đây cũng
là cơ sở của phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân ở Xuân Lộc, tiến
tới cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cách mạng Tháng 8 năm
1945. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các cấp ủy Đảng trong huyện luôn phát
huy truyền thống cách mạng, đấu tranh giải phóng khỏi ách nô lệ.
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Huyện ủy, Đảng bộ đã lãnh đạo nhân
dân, cùng với nhân dân trong tỉnh và cả nước tiến hành thắng lợi cuộc kháng
chiến chống kẻ thù xâm lược, bảo vệ Tổ quốc, thống nhất đất nước. Với
những chiến công vang dội trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ngày 11-121982, Đảng bộ huyện Xuân Lộc được Ban Bí thư Trung ương tặng cờ “Đảng
bộ huyện vững mạnh”; năm 1999, Xuân Lộc đã vinh dự được Đảng, Nhà
nước ghi nhận và phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân
dân. Phát huy truyền thống anh hùng trong đấu tranh để khắc phục hậu quả
chiến tranh, đầu tư phát triển sản xuất, năm 2011, Xuân Lộc lại đạt được danh
hiệu cao quý Anh hùng lao động trong thời kỳ đổi mới. Cuối năm 2014, Xuân
Lộc đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là 1 trong 2 địa phương cấp
huyện đầu tiên của cả nước đạt chuẩn nông thôn mới.
Huyện ủy Xuân Lộc luôn giữ vững truyền thống đoàn kết, khắc phục mọi
khó khăn, tăng cường lãnh đạo xây dựng Đảng ngày càng vững mạnh toàn diện về
chính trị, tư tưởng và tổ chức. Luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.
Từ khi thành lập đến nay, Đảng bộ huyện đã tiến hành 6 kỳ Đại hội. Huyện ủy
Xuân Lộc luôn thực sự là trung tâm đoàn kết của cả Đảng bộ và phát huy những
truyền thống quý báu của Đảng bộ trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Về cơ cấu, tổ chức của Huyện ủy Xuân Lộc:

16


Đại hội Đảng bộ huyện Xuân Lộc lần thứ VI, nhiệm kỳ 2015 -2020, đã bầu
BCH Đảng bộ gồm 42 đồng chí. Trong đó, các đồng chí HUV có trình độ đại học
và trên đại học; 100% có trình độ lý luận cao cấp chính trị. Nữ tham gia HUV có
07 đồng chí, chiếm tỷ lệ 19.5%. Thường vụ Huyện ủy Xuân Lộc có 13 đồng chí.
Thường trực Huyện ủy có 03 đồng chí (Bí thư và 02 phó bí thư)
Cơ quan tham mưu, giúp việc cho Huyện ủy có: Văn phòng Huyện ủy, Ban
Tổ chức huyện ủy, Ủy Ban kiểm tra huyện ủy, Ban tuyên giáo huyện ủy, Ban Dân
vận huyện ủy, Trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện.
Hiện nay Đảng bộ huyện Xuân Lộc gồm 39 tổ chức cơ sở Đảng với 4.414
đảng viên.
Chức năng của Huyện ủy Xuân Lộc:
Là cơ quan lãnh đạo giữa hai kỳ Đại hội, Huyện ủy Xuân Lộc lãnh đạo toàn
diện các mặt hoạt động trên địa bàn huyện. Huyện ủy lãnh đạo đảm bảo cho các
hoạt động xây dựng Đảng, Chính quyền, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội,
các tổ chức xã hội nghề nghiệp của huyện hoạt động có hiệu quả, chất lượng; đảm
bảo mọi hoạt động phải được phát triển theo đúng đường lối, chủ trương, chính
sách, đúng định hướng xã hội chủ nghĩa, đảm bảo cho sự phát triển chung của toàn
xã hội và đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân.
Chức năng lãnh đạo của Huyện ủy là lãnh đạo về chính trị, tư tưởng và tổ
chức, tức là bằng các chủ trương, quyết định đảm bảo cho mọi hoạt động, theo
đúng định hướng của Đảng, định hướng xã hội chủ nghĩa. Huyện ủy lãnh đạo và
tạo mọi điều kiện để mọi tổ chức, cá nhân luôn phát huy vai trò chủ động, sáng tạo
trong thực hiện công việc của mình.
Về nhiệm vụ của Huyện ủy Xuân Lộc: Theo quy định của Điều lệ Đảng
Công sản Việt Nam do Đại hội XII thông qua, tại điều 19 có quy định: Cấp uỷ
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (gọi tắt là tỉnh uỷ, thành uỷ), cấp uỷ
huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh (gọi tắt là huyện uỷ, quận uỷ, thị

uỷ, thành uỷ) lãnh đạo thực hiện nghị quyết đại hội đại biểu; nghị quyết, chỉ thị
của cấp trên. Căn cứ vào Điều lệ Đảng và hướng dẫn của Trung ương, chức năng
của cấp ủy và hướng dẫn của trên, Huyện ủy Xuân Lộc ở tỉnh Đồng Nai có các
17


nhiệm vụ chủ yếu sau:
Triển khai quán triệt, tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XII, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ X, các nghị quyết, chỉ thị của
Đảng cấp trên, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện lần thứ VI và cụ thể hóa
bằng chương trình, kế hoạch của Huyện ủy theo từng năm, 9 tháng, 6 tháng, từng quý.
Quyết định chỉ tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả
chủ trương, chính sách của Đảng, kế hoạch của Nhà nước trên các lĩnh vực
kinh tế - xã hội, an ninh – quốc phòng, công tác xây dựng chính quyền, công
tác vận động quần chúng, công tác xây dựng Đảng và quyết định những chủ
trương, giải pháp do yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới đặt ra.
Quyết định Quy chế làm việc của Ban Chấp hành Đảng bộ Huyện và
Ủy Ban kiểm tra Huyện ủy. Quyết định những vấn đề về tổ chức, cán bộ mà
Điều lệ Đảng và các Văn bản của Đảng cấp trên quy định, phân cấp.
Xây dựng, triển khai tổ chức thực hiện Chương trình làm việc toàn khóa;
chương trình kiểm tra, giám sát toàn khóa, hằng năm của Ban Chấp hành Đảng bộ.
Xem xét, cho ý kiến đối với các báo cáo định kỳ của Ban Thường vụ
Huyện ủy và Ban Kiểm tra Huyện ủy.
Lãnh đạo hoạt động của Đảng bộ giữa hai kỳ Đại hội đại biểu. Chuẩn bị nội
dung, nhân sự và tổ chức Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ VI, nhiệm kỳ 2015 -2020.
Lãnh đạo và tổ chức thực hiện công tác xây dựng Đảng, bao gồm quán
triệt, xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện các nghị quyết của Trung ương
về công tác xây dựng Đảng, lãnh đạo, chỉ đạo các tổ chức đảng cấp dưới.
* Các mối quan hệ công tác cơ bản của Huyện ủy Xuân Lộc.
Một là, quan hệ giữa Huyện ủy Xuân Lộc với Tỉnh ủy Đồng Nai là quan

hệ giữa lãnh đạo và chịu sự lãnh đạo. Thường trực tỉnh ủy Đồng Nai thường
xuyên chỉ đạo, kiểm tra, giám sát hoạt động của Huyện ủy Xuân Lộc thông qua
các ban đảng, văn phòng Tỉnh ủy và các đồng chí ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh
ủy, Tỉnh ủy viên được phân công phụ trách địa bàn Xuân Lộc để nắm tình hình
các mặt công tác của đảng bộ huyện Xuân Lộc và cho chủ trương xử lý những
vấn đề phức tạp nảy sinh ở từng địa phương. Huyện ủy Xuân Lộc trực thuộc
18


Tỉnh ủy phải chịu trách nhiệm trước Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy về toàn bộ
các mặt công tác ở Đảng bộ; kịp thời tổ chức triển khai có hiệu quả các nghị
quyết, chỉ thị của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện
nghiêm chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất về tình hình của địa phương, đơn vị
cho Ban Thường vụ, Thường trực Tỉnh ủy Đồng Nai.
Hai là, quan hệ giữa Huyện ủy Xuân Lộc với chính quyền huyện là quan hệ
giữa lãnh đạo và chịu sự lãnh đạo. Huyện ủy thực hiện sự lãnh đạo của mình đối
với UBND huyện thông qua nghị quyết và công tác bố trí sắp xếp cán bộ, sự phân
công giao nhiệm vụ cho cán bộ. Đồng thời có phương thức lãnh đạo từng vấn đề,
từng nhiệm vụ cụ thể đảm bảo đúng nguyên tắc của Đảng và pháp luật của Nhà
nước. Huyện ủy lãnh đạo thông qua công tác kiểm tra của BCH, BTV Huyện ủy và
các đồng chí HUV được phân công phụ trách các lĩnh vực. Huyện ủy Xuân Lộc có
chức năng lãnh đạo phát huy tính chủ động, sáng tạo của chính quyền trong quản lý
Nhà nước theo Hiến pháp, pháp luật. Chính quyền huyện là cơ quan quyền lực nhà
nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân
dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, chịu trách nhiệm trước
nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên đối với các lĩnh vực của đời
sống chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh… theo đường lối, quan
điểm của Đảng và luật pháp nhà nước. Là người lãnh đạo, đồng thời là thành viên
của hệ thống chính trị, Huyện ủy Xuân Lộc phải phục tùng pháp luật của Nhà nước,
tôn trọng Luật tổ chức hội đồng nhân dân, UBND.

Ba là, quan hệ giữa Huyện ủy Xuân Lộc với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức
chính trị - xã hội của huyện là quan hệ giữa lãnh đạo và chịu sự lãnh đạo. Huyện
ủy, Ban Thường vụ Huyện ủy lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã
hội thông qua tổ chức cơ sở đảng và các đảng viên. Ngoài ra, Ban Thường vụ Huyện
ủy còn chỉ đạo trực tiếp đối với các đồng chí Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt
trận Tổ quốc và các đồng chí phụ trách các tổ chức chính trị - xã hội về công tác
chuyên đề của từng tổ chức. Về công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí và sử dụng cán bộ
chủ chốt, Ban Thường vụ Huyện ủy giới thiệu nhân sự để Mặt trận Tổ quốc và các tổ
chức chính trị - xã hội có trách nhiệm lãnh đạo bầu cử theo sự lãnh đạo của Đảng.
19


Việc thành lập tổ chức chính trị - xã hội mới phải được Ban Thường vụ Huyện ủy
thông qua. Huyện ủy lãnh đạo sự phối hợp và thống nhất hành động giữa Mặt trận
với các tổ chức chính trị - xã hội. Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội phải đề
cao trách nhiệm, kịp thời cụ thể hoá các nghị quyết, chỉ thị…của Huyện ủy, Ban
Thường vụ Huyện ủy thành các chương trình, biện pháp cụ thể để thực hiện có kết
quả theo chức năng công tác của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội
huyện. Động viên đoàn viên, hội viên thực hiện tốt các chủ trương, chính sách của
Đảng và Nhà nước, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền; thường xuyên phản ánh
tâm tư, nguyện vọng của quần chúng nhân dân với Đảng; chủ động lựa chọn những
vấn đề cần thiết báo cáo, đề xuất xin ý kiến Thường trực cấp ủy.
Bốn là, mối quan hệ giữa Huyện ủy Xuân Lộc với các đảng ủy trực
thuộc là mối quan hệ giữa lãnh đạo và chịu sự lãnh đạo.
Huyện ủy, Ban Thường vụ Huyện ủy thực hiện sự lãnh đạo toàn diện với các tổ
chức cơ sở Đảng bằng: Nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, các văn bản chỉ đạo khác, bố trí
cán bộ và thực hiện tốt công tác tư tưởng và kiểm tra, giám sát. BCH các đảng ủy trực
thuộc chịu sự lãnh đạo trực tiếp trên cả 3 mặt chính trị, tư tưởng và tổ chức, chấp hành
mọi văn bản chỉ đạo của Huyện ủy, thường xuyên báo cáo kết quả công tác theo chế độ
quy định, xin ý kiến chỉ đạo về những công việc phát sinh và kịp thời báo cáo kết quả

thực hiện về Thường trực Huyện ủy”
Quan niệm Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai lãnh đạo phát triển văn
hóa – xã hội
Theo Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam phát triển là “phạm trù triết học
chỉ ra tính chất của những biến đổi đang diễn ra trong thế giới” [70. tr424]. Phát
triển là một thuộc tính phổ biến của vật chất.
Theo quan niệm trên thì phát triển có nghĩa là bất kỳ một sự vật, một hệ
thống nào cũng như cả thế giới nói chung không đơn giản chỉ có sự biến đổi, mà
luôn luôn chuyển sang trạng thái mới, tức là những trạng thái trước đây chưa từng
có và không bao giờ lặp lại hoàn toàn chính xác những trạng thái đã có, bởi vì
trạng thái của bất ỳ sự vật hay hệ thống nào cũng đều được quyết định không chỉ
bởi các mối liên hệ bên trong, mà còn bởi các mối liên hệ bên ngoài.
20


Cũng theo Từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam văn hóa là “toàn bộ những
hoạt động sáng tạo và những giá trị của nhân dân một nước, một dân tộc về mặt
sản xuất vật chất và tinh thần trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước” [71;Tr.
798]; còn xã hội theo nghĩa rộng là “ toàn bộ các hình thức hoạt động chung của
con người đã hình thành trong xã hội”[ 71; Tr 963], xã hội được sử dụng để chỉ tất
cả những gì liên quan đến con người, đến xã hội loài người, nhằm phân biệt xã hội
với giới tự nhiên; còn theo nghĩa hẹp xã hội được sử dụng để chỉ khía cạnh xã hội
phân biệt vơi khía cạnh kinh tế, chính trị, văn hóa trong đời sống con người.
Từ những quan niệm cơ bản trên đây có thể quan niệm: Phát triển văn
hóa– xã hội là sự biến đổi theo chiều hướng đi lên ở một trạng thái mới cao hơn
trong toàn bộ hoạt động sáng tạo và những giá trị về mặt vật chất và tinh thần, tất
cả những gì liên quan đến nhân dân một nước, một dân tộc.
Theo từ điển tiếng Việt lãnh đạo là “đề ra chủ trương, đường lối và tổ
chức vận động thực hiện đường lối đó”[69, tr.524]. Theo đó hoạt động lãnh đạo
của tổ chức Đảng diễn ra theo một quy trình thống nhất, chặt chẽ, liên hoàn, thực

hiện các khâu, các bước của quy trình lãnh đạo: Một là, cấp ủy, tổ chức đảng
nghiên cứu, quán triệt, nắm vững đường lối, quan điểm của Đảng, nghị quyết, chỉ
thị, quy định của cấp trên, vận dụng sáng tạo vào đề ra các chủ trương, biện pháp
lãnh đạo đúng đắn, khả thi. Hai là, tổ chức thực hiện nghị quyết và kiểm tra, giám
sát các tổ chức, các lực lượng thực hiện các nghị quyết lãnh đạo của cấp uỷ, tổ
chức đảng ở các cơ quan, đơn vị. Ba là, tổng kết thực tiễn, rút ra những kinh
nghiệm về lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện.
Từ tiếp cận trên, có thể quan niệm: Lãnh đạo phát triển VH –XH là
một nội dung rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động lãnh
đạo của Huyện ủy đối với huyện Xuân Lộc, bao gồm tổng thể
các hoạt động đề ra chủ trương, giải pháp; tổ chức thực hiện
và kiểm tra, giám sát việc thực hiện; sơ kết, tổng kết bổ sung,
hoàn thiện chủ trương, giải pháp phát triển VH – XH nhằm
21


nâng cao đời sống vật chất, văn hóa của nhân dân, góp phần
xây dựng Xuân Lộc vững mạnh toàn diện.
Mục đích lãnh đạo phát triển VH –XH của Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng
Nai là làm cho văn hóa thực sự là nền tảng tinh thần của đời sống xã hội của huyện
và ngày càng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân góp phần xây
dựng địa phương vững mạnh toàn diện.
Chủ thể lãnh đạo phát triển VH - XH ở huyện Xuân Lộc tỉnh Đồng Nai là
Huyện ủy, trong đó thường xuyên, trực tiếp là Ban Thường vụ Huyện ủy, cấp ủy, tổ
chức đảng các cấp; thường trực Huyện ủy, UBND huyện, giúp Huyện ủy lãnh đạo,
chỉ đạo và trực tiếp quản lý phát triển VH - XH theo quy định của pháp luật.
Đối tượng lãnh đạo phát triển văn hóa, xã hội Huyện ủy Xuân Lộc là: Mọi
tổ chức, con người thuộc sự quản lý của Huyện.
Lực lượng tham gia: Các ban của Huyện ủy là lực lượng tham mưu, đề xuất;
mọi cán bộ, đảng viên, các tổ chức, các lực lượng trong hệ thống chính trị các cấp ở

huyện Xuân Lộc.
Nội dung lãnh đạo của Huyện ủy Xuân Lộc phát triển VH - XH bao gồm
toàn diện trên cả ba mặt: chính trị, tư tưởng, tổ chức. Được cụ thể hóa ở những nội
dung sau: Định hướng về chính trị cho phát triển VH - XH; Huyện ủy quyết định
những chủ trương, chính sách lớn về sự phát triển văn hóa và quan điểm, chủ
trương phát triển VH - XH. Cụ thể là: những định hướng về mục tiêu, phương
hướng, nhiệm vụ và các giải pháp cho phát triển VH – XH như phát triển văn hóa,
giáo dục, y tế, việc làm, … của huyện phù hợp với đặc điểm tình hình, yêu cầu đặt
ra của nền kinh tế cũng như sự nghiệp VH -XH trước những yêu cầu mới.
Huyện ủy lãnh đạo về tư tưởng, thống nhất hành động giữa các tổ chức trong
hệ thống trị, trong việc cụ thể hóa và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách
về phát triển VH – XH. Phát triển VH - XH là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và
của toàn xã hội. Vì vậy, mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân đều phải xác định rõ trách
nhiệm của mình, đồng thời tăng cường sự phối hợp hành động của tất cả các cấp,
22


các ngành trên cơ sở lãnh đạo trong việc xây dựng, triển khai thực hiện có hiệu quả
phát triển VH- XH. Những vấn đề lớn Huyện ủy cần lãnh đạo là đưa ra những chủ
trương, chính sách đối với phát triển VH - XH theo kế hoạch trung và dài hạn,
thông qua sự lãnh đạo của UBND huyện trực tiếp điều hành thống nhất những chủ
trương, chính sách này. Cơ quan tham mưu, giúp cho UBND huyện là phòng văn
hóa – xã hội, các phòng ban có liên quan. Đồng thời, các cấp ủy Đảng, chính quyền,
mọi tổ chức, cá nhân phải tích cực tham gia thực hiện tốt mọi chủ trương, chính
sách này nhằm góp phân phát triển kinh tế - xã hội.
Lãnh đạo xây dựng tổ chức bộ máy, cán bộ làm quản lý văn hóa và xây dựng
hệ thống tổ chức VH - XH. Đây là nội dung then chốt trong việc lãnh đạo phát triển
VH -XH. Công tác cán bộ là một khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng,
Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ theo nguyên tắc
tập trung dân chủ, đồng thời phát huy trách nhiệm của các tổ chức thành viên trong

hệ thống chính trị. Do vậy, Huyện ủy lãnh đạo UBND các cấp về xây dựng đội ngũ
cán bộ, xây dựng về bộ máy tổ chức VH - XH. Quan tâm công tác đào tạo, bồi
dưỡng đội ngũ làm công tác văn hóa, thể thao ở cơ sở. Cử cán bộ do các cấp ủy Đảng
quản lý sang lãnh đạo trực tiếp các cơ quan, tổ chức văn hóa- xã hội và qua cán bộ, tổ
chức đó để lãnh đạo phát triển VH - XH theo định hướng của Đảng, sự quản lý của
UBND các cấp, đồng thời tăng cường cơ sở vật chất và đẩy mạnh các điều kiện để
phát triển VH -XH.
Công tác kiểm tra là nội dung quan trọng trong công tác lãnh đạo. Huyện ủy
lãnh đạo các ban đảng, các cấp ủy Đảng, chính quyền và các cơ quan liên quan
thường xuyên thực hiện việc kiểm tra việc chấp hành các chủ trương của Huyện ủy
về phát triển VH - XH. Thông qua kiểm tra, giám sát để đánh giá những mặt được,
mặt còn tồn tại hạn chế trong việc triển khai thực hiện các chủ trương, quyết định đó.
Trong quá trình thực hiện nội dung lãnh đạo, Huyện ủy thường xuyên sơ, tổng kết
các đề án, nghị quyết, chương trình hành động của Ban Thường vụ Huyện ủy, của
Huyện ủy về phát triển VH - XH. Thông qua đó để nâng cao năng lực lãnh đạo của
23


cấp ủy về tăng cường lãnh đạo phát triển VH -XH.
Phương thức lãnh đạo của Huyện ủy Xuân Lộc tỉnh Đồng
Nai phát triển VH -XH.
Phương thức lãnh đạo là hình thức và cách thức, phương pháp mà
Huyện ủy Xuân Lộc sử dụng để tác động vào đối tượng lãnh đạo nhằm đạt nội
dung và mục đích phát triển VH - XH đã đặt ra. Là cơ quan lãnh đạo của
Đảng bộ Huyện giữa hai nhiệm kỳ Đại hội, Huyện ủy Xuân Lộc tiến hành
lãnh đạo phát triển VH - XH bằng các hình thức, phương pháp, biện pháp chủ
yếu là:
Một là, Huyện ủy lãnh đạo bằng việc định ra các chủ trương, nghị
quyết, chỉ thị về phát triển VH - XH. Đây là phương pháp lãnh đạo cơ bản,
phổ biến nhất, trên cơ sở thực hiện vai trò, bản chất lãnh đạo của Đảng, giúp

Huyện ủy thực hiện nội dung định hướng chính trị cho sự phát triển VH - XH
cũng như phát triển nhiệm vụ phát triển VH - XH của Huyện ủy.
Hai là, Huyện ủy lãnh đạo phát triển VH - XH thông qua công tác tư
tưởng của Đảng. Thông qua việc giáo dục chính trị, tư tưởng, tuyên truyền
trong hệ thống chính trị và toàn xã hội. Xác định trách nhiệm của các cấp, các
ngành trong xây dựng, phát triển VH - XH trong việc thực hiện nhiệm vụ phát
triển kinh tế - văn hóa – xã hội của địa phương.
Ba là, Huyện ủy Xuân Lộc lãnh đạo phát triển VH - XH thông qua sự
quản lý, điều hành của UBND huyện, trong việc phát huy vai trò quản lý VH XH theo quy định của pháp luật, thể chế hóa chủ trương, nghị quyết, chỉ thị
của Huyện ủy, thông qua việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về
văn hóa, xã hội. Đồng thời có trách nhiệm chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ này ở
các cấp, các ngành, các tổ chức VH - XH cũng như toàn xã hội.
Bốn là, Huyện ủy lãnh đạo phát triển VH - XH thông qua hệ thống các
tổ chức Đảng và đội ngũ đảng viên trong đảng bộ huyện. Phát triển văn hóa
xã hội là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân, do vậy trách nhiệm của các tổ
24


chức Đảng và đảng viên là hết sức to lớn. Thông qua hệ thống tổ chức của
mình và vai trò của đội ngũ cán bộ, đảng viên, trước hết là tổ chức đảng và
đảng viên trong UBND các cấp, các cơ quan chuyên môn, các ban ngành, tổ
chức VH - XH, các doanh nghiệp. Đây là phương thức tổ chức cơ bản của
Đảng bộ với phát triển VH -XH.
Năm là, Huyện ủy lãnh đạo chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội
đề cao trách nhiệm cụ thể hóa các chủ trương, biện pháp lãnh đạo của cấp ủy
về xây dựng đời sống văn hóa thành chương trình, kế hoạch thực hiện cụ thể.
Sáu là, Huyện ủy lãnh đạo phát triển VH - XH thông qua việc kiểm tra,
giám sát việc thực hiện chủ trương, biện pháp lãnh đạo của cấp ủy vấn đề này.
Đồng thời tổng kết rút kinh nghiệm lãnh đạo của cấp ủy về phát triển VH - XH.
* Tiêu chí đánh giá Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai

lãnh đạo phát triển văn hóa – xã hội
Một là, đánh giá về nhận thức, trách nhiệm, năng lực
lãnh đạo của chủ thể và lực lượng tham gia lãnh đạo, chỉ đạo,
hướng dẫn, tổ chức thực hiện xây dựng, phát triển VH -XH.
Tiêu chí được đánh giá thông qua việc nhận thức của các chủ thể đối
với chức năng, nhiệm vụ lãnh đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy Xuân
Lộc, tỉnh Đồng Nai: Cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể nhân dân nhận thức về
tính tất yếu, sự cần thiết về hoạt động lãnh đạo phát triển VH - XH của huyện
ủy ở mức độ nào. Thái độ và sự ủng hộ, niềm tin đối với hoạt động lãnh đạo
phát triển VH - XH của Huyện ủy. Đó là tiêu chí chung, để đánh giá chính xác
nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể cần căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ
của mỗi chủ thể trong hoạt động lãnh đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy.
Đối với cấp uỷ, tổ chức đảng là sự đúng đắn của các chủ trương, biện pháp
lãnh đạo, chỉ đạo. Đối với chính quyền là hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều
hành các hoạt động thực hiện phát triển VH -XH.
Hai là, đánh giá nội dung, phương thức lãnh đạo của Huyện ủy Xuân Lộc
25


phát triển VH - XH.
Tiêu chí này được thể hiện ở việc xác định các chủ trương, chương trình, kế
hoạch, nội dung, phương thức lãnh đạo, chỉ đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy
Xuân Lộc. Xem xét đánh giá hoạt động lãnh đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy
Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai phải toàn diện, nhưng có trọng tâm, trọng điểm, tính
phong phú, thiết thực, cập nhật những nội dung mới, bám sát sự phát triển của yêu
cầu phát triển VH - XH của địa phương. Phải xem xét nội dung, phương thức lãnh
đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy phù hợp hay không phù hợp với tình hình
thực tiễn và nguyện vọng của nhân dân; có đảm bảo tính khả thi, hay không khả thi;
có được sự đồng tình, ủng hộ của các cấp, các ngành hay không.
Ba là, đánh giá kết quả lãnh đạo phát triển VH -XH.

Thực tế để đánh giá chính xác hoạt động lãnh đạo phát triển VH - XH của
Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai trên cơ sở xem xét kết quả được thể hiện ra
ở thực tiễn xây dựng, phát triển VH - XH của huyện. Đó là việc xây dựng con
người mới xã hội chủ nghĩa; nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân
tài; xây dựng đời sống văn hóa; xây dựng thiết chế văn hóa; hợp tác quốc tế về
văn hóa; bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc; thực hiện chính sách về y
tế, dân tộc, người có công.
Trên đây là những dấu hiệu cơ bản nhất để đánh giá hoạt động lãnh đạo phát
triển VH - XH của Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai. Tất cả những nội dung đó ở
mức độ tốt, thì hoạt động lãnh đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy đạt kết quả
tốt. Việc đánh giá hoạt động lãnh đạo phát triển VH - XH của Huyện ủy Xuân Lộc
phải được xem xét một cách khách quan, toàn diện, lịch sử, cụ thể, phù hợp với
chức năng, nhiệm vụ. Bởi vì tham gia vào phát triển VH - XH của huyện Xuân Lộc
gồm nhiều tổ chức, nhiều lực lượng. Mỗi lực lượng đều có yêu cầu cụ thể về chức
năng, nhiệm vụ đối với xây dựng, phát triển VH - XH của Huyện ủy Xuân Lộc, tỉnh
Đồng Nai.

26