ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
NGUYỄN THU NHÃ
HÌNH THÀNH QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM GÓP PHẦN VÀO HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI
CÔNG NGHỆ CHO DOANH NGHIỆP
(NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP TỈNH HẢI DƢƠNG)
Chuyên ngành: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Mã số: 60 34 04 12
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ (ngành)
QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
Hà Nội-2015
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập Chương trình cao học chuyên ngành Quản lý KH&CN tại trường Đại học
Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà nội, em đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của các
Thầy, Cô giáo trong Khoa Khoa học quản lý, các Thầy, Cô giáo trong trường và Ban lãnh đạo nhà trường.
Với sự giúp đỡ tận tình của TS Nguyễn Văn Học và các Thầy, Cô giáo trong Khoa. Đến nay Luận văn tốt
nghiệp chương trình cao học của em đã hoàn thành.
Em xin bầy tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Văn Học đã giành nhiều thời gian, công sức
hướng dẫn, giúp đỡ em hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Chân thành cám ơn các Thầy, Cô giáo Khoa
Khoa học quản lý – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, các chuyên gia, các đồng nghiệp và
bạn bè đã tạo điều kiện ủng hộ, giúp đỡ em trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Bản Luận văn tuy đã có cố gắng cao, nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót, khiếm khuyết
do đây là đề tài còn khá mới ở nước ta và chưa được kiểm nghiệm trên thực tế, chắc chắn những nghiên
cứu ban đầu về việc hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm góp phần vào hoạt động ĐMCN cho DN còn nhiều
thiếu sót và khiếm khuyết, rất mong nhận được những ý kiến góp ý của các thầy cô giáo, các chuyên gia
trong lĩnh vực nghiên cứu để Luận văn được hoàn chỉnh hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Học viên
Nguyễn Thu Nhã
MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ................................................................ 5
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ............................................................................ 9
PHẦN MỞ ĐẦU ............................................................................................ 10
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM VÀ QUỸ ĐẦU TƯ
MẠO HIỂM ....................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1. NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN .............. Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Công nghệ và đổi mới công nghệ ....... Error! Bookmark not defined.
1.1.1.1. Công nghệ .................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.1.2. Đổi mới công nghệ ....................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Thị trường chứng khoán ..................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2.1. Chứng khoán ................................ Error! Bookmark not defined.
1.1.2.2. Thị trường chứng khoán .............. Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Đầu tư mạo hiểm ................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Nhà đầu tư mạo hiểm .......................... Error! Bookmark not defined.
1.1.5. Quỹ đầu tư mạo hiểm .......................... Error! Bookmark not defined.
1.1.5.1. Các đối tượng tham gia – tạo nguồnError! Bookmark not defined.
1.1.5.2. Mô hình tổ chức ........................... Error! Bookmark not defined.
1.1.5.3. Quy trình hoạt động đầu tư (các bước đầu tư mạo hiểm) .. Error!
Bookmark not defined.
1.2. VAI TRÕ QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Khái niệm về doanh nghiệp ................ Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Vai trò của vốn mạo hiểm đối với doanh nghiệpError! Bookmark not
defined.
1.2.2.1. Hỗ trợ đổi mới doanh nghiệp ....... Error! Bookmark not defined.
1.2.2.2. Thúc đẩy đổi mới công nghệ trong doanh nghiệpError! Bookmark
not defined.
1.3. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM TẠI MỘT SỐ
NƯỚC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM NÓI CHUNG
VÀ HẢI DƯƠNG NÓI RIÊNG ....................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Vốn mạo hiểm tại một số nước ........... Error! Bookmark not defined.
1.3.1.1. Tại Mỹ .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1.2. Tại Ấn Độ ..................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1.3. Tại Trung Quốc ............................ Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC QUỸ ĐẦU TƯ MẠO
HIỂM TẠI VIỆT NAM .................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM TẠI VIỆT NAM.
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Huy động vốn ...................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Sử dụng vốn ......................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN CỦA CÁC QUỸ ĐẦU TƯ MẠO
HIỂM.................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Những thuận lợi .................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Những khó khăn .................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.2.1. Chính sách và pháp lý .................. Error! Bookmark not defined.
2.2.2.2. Năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệpViệt Nam ........ Error!
Bookmark not defined.
2.2.2.3. Nội tại nền kinh tế ........................ Error! Bookmark not defined.
2.2.2.4. Sự hạn chế của bản thân các quỹ đầu tư ....Error! Bookmark not
defined.
2.3. NHU CẦU VỐN CHO ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CỦA DOANH NGHIỆP
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG............ Error! Bookmark not defined.
2.3.1. Hoạt động đổi mới công nghệ của các doanh nghiệpError! Bookmark not
defined.
2.3.1.1. Định hướng đổi mới ..................... Error! Bookmark not defined.
Nguồn: Cục thuế tỉnh Hải Dương ............. Error! Bookmark not defined.
2.3.1.2. Những đóng góp chủ yếu của các doanh nghiệpError! Bookmark not
defined.
2.3.1.2. Thực trạng triển khai hoạt động đổi mới công nghệ của các doanh
nghiệp ........................................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.2. Nhu cầu vốn cho đổi mới công nghệ... Error! Bookmark not defined.
2. 3.2.1. Một số trường hợp nghiên cứu ... Error! Bookmark not defined.
2.3.2.2. Kết quả thu nhận qua phỏng vấn . Error! Bookmark not defined.
2.3.2.3. Một số nhận định từ kết quả phỏng vấnError! Bookmark not defined.
2.3.2.2. Đánh giá chung về nhu cầu vốn cho đổi mới công nghệ .... Error!
Bookmark not defined.
2.3.3. Quỹ đầu tư mạo hiểm cho các doanh nghiệp ....Error! Bookmark not
defined.
2.3.3.1. Tăng cường nguồn lực ................. Error! Bookmark not defined.
2.3.3.2. Khắc phục các điểm yếu trong hoạt động đổi mới của doanh nghiệp
................................................................... Error! Bookmark not defined.
CHƯƠNG 3. THÀNH LẬP VÀ PHÁT TRIỂN “QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM”
GÓP PHẦN VÀO HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ CHO CÁC
DOANH NGHIỆP TẠI HẢI DƯƠNG ............ Error! Bookmark not defined.
3.1. MÔ HÌNH TỔ CHỨC, HOẠT ĐỘNG QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM CHO
CÁC DOANH NGHIỆP TẠI HẢI DƯƠNG .. Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Mô hình tổ chức .................................. Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Mục tiêu đầu tư ................................... Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Vốn huy động và chứng chỉ quỹ phát hànhError! Bookmark not defined.
3.1.4. Lĩnh vực đầu tư và cơ cấu vốn ............ Error! Bookmark not defined.
3.1.5. Quy trình hoạt động ............................ Error! Bookmark not defined.
3.1.5.1. Công ty quản lý quỹ đầu tư .......... Error! Bookmark not defined.
3.1.5.2. Các nhà đầu tư mạo hiểm ............ Error! Bookmark not defined.
3.1.5.3. Các doanh nghiệp ........................ Error! Bookmark not defined.
3.1.6. Lộ trình phát triển ............................... Error! Bookmark not defined.
3.2. CÁC GIẢI PHÁP THÖC ĐẨY SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM THAM GIA VÀO HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI
CÔNG NGHỆ CHO CÁC DOANH NGHIỆP TẠI HẢI DƯƠNG .... Error!
Bookmark not defined.
3.2.1. Nguồn nhân lực và các doanh nghiệp tại Hải DươngError! Bookmark
not defined.
3.2.1.1. Nguồn nhân lực ............................ Error! Bookmark not defined.
3.2.1.2. Các doanh nghiệp ........................ Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Môi trường đầu tư của các doanh nghiệpError! Bookmark not defined.
3.2.3. Thị trường tài chính ............................ Error! Bookmark not defined.
3.2.4. Hành lang pháp lý ............................... Error! Bookmark not defined.
3.2.5. Quan điểm phát triển công nghiệp của tỉnh Hải Dương giai đoạn 20062020 ............................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.6. Định hướng thu hút nguồn vốn đổi mới công nghệ từ quỹ đầu tư mạo hiểm
cho các doanh nghiệp ở Hải Dương ............. Error! Bookmark not defined.
3.2.7. Kết quả phỏng vấn sâu ........................ Error! Bookmark not defined.
3.2.8. Điều kiện hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm để góp phần vào hợt động đổi
mới công nghệ cho doanh nghiệp Tỉnh Hải Dương ....Error! Bookmark not
defined.
3.3. Một số giải pháp nhằm thu hút vốn đầu tư từ Quỹ đầu tư mạo hiểm để các
doanh nghiệp ở Hải Dương thực hiện đổi mới công nghệError! Bookmark not
defined.
3.3.1. Một số giải pháp chính để các doanh nghiệp ở Hải Dương thu hút được
vốn đầu tư từ quỹ đầu tư mạo hiểm thực hiện đổi mới công nghệ ...... Error!
Bookmark not defined.
3.3.1.1. Đối với nhà nước ......................... Error! Bookmark not defined.
3.3.1.2. Đối với tỉnh Hải Dương ............... Error! Bookmark not defined.
3.3.1.3. Đối với bản thân doanh nghiệp ... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Một số giải pháp hỗ trợ bổ sung để các doanh nghiệp ở Hải Dương thu
hút được vốn đầu tư từ quỹ đầu tư mạo hiểm thực hiện đổi mới công nghệError!
Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ........................................................ Error! Bookmark not defined.
KHUYẾN NGHỊ ............................................... Error! Bookmark not defined.
1. Đối với nhà nước........................................ Error! Bookmark not defined.
2. Đối với tỉnh Hải Dương ............................ Error! Bookmark not defined.
3. Đối với các doanh nghiệp ở Hải Dương ... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DN
DNNVV
Doanh nghiệp
Doanh nghiệp nhỏ và vừa
ĐMCN
Đổi mới công nghệ
TTCK
Thị trường chứng khoán
KH&CN
KHCN
Khoa học và công nghệ
Khoa học công nghệ
NC&TK
Nghiên cứu và triển khai
DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Bảng 1.1. Vốn đầu tư của các quỹ đầu tư mạo hiểm vào Việt Nam (đến cuối năm 1999) ........................ 39
Bảng 2.1. Số DNNVV từ năm 2006 đến năm 20010 ........................................................................... 56
Bảng 2.2. Số nộp Ngân sách nhà nước của các DNNVV từ năm 2006 đến năm 20010 ................... 57
Bảng 2.3. Danh sách các DN khảo sát .............................................................. 66
Bảng 2.4. Tổng hợp nhu cầu ĐMCN của các DN................................................................................. 67
Bảng 2.5. Tổng hợp nhu cầu huy động vốn ĐMCN từ Quỹ đầu tư mạo hiểm ..................................................68
Biểu đồ 2.1. Số DNNVV từ năm 2006 -2010 ...................................................................................... 56
Biểu đồ 2.2. Số nộp Ngân sách nhà nước của các DNNVV từ năm 2003 ........................................... 57
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Qua các tìm hiểu và phân tích, các khó khăn của DN ở địa bàn Hải Dương khi tiếp cận các nguồn
vốn tín dụng của các Ngân hàng cũng là những khó khăn của các DN ở các nước phát triển. Thực tế cho
thấy nguồn lực tài chính chủ yếu cung cấp cho các DN ở địa bàn Hải Dương trong giai đoạn khởi sự và
tiền phát triển phải là nguồn vốn đầu tư từ các tổ chức và cá nhân đi tìm loại hình đầu tư có khả năng sinh
lợi cao và chấp nhận một mức độ rủi ro nhất định. Theo kinh nghiệm nhiều quốc gia phát triển, để phát
triển DN đòi hỏi một nguồn vốn đầu tư rất lớn trong đó nguồn vốn của Nhà nước chỉ đáp ứng được một
phần, phần còn lại cần phải huy động rộng rãi từ các nhà đầu tư và tất nhiên, nước ta cũng không đi ra
ngoài xu hướng đó. Để huy động nguồn vốn rộng rãi trong xã hội đầu tư phát triển DN mới hoặc đổi mới
công nghệ, hình thức huy động chủ yếu được các nước thị trường phát triển phát triển áp dụng là vốn
đầu tư mạo hiểm hay còn gọi là vốn mạo hiểm (Venture Capital). Đơn giản “ bởi nó liên quan đến một
pham trù rất căn bản của kinh tế thị trường. Đó là thị trường chứng khoán”. Xét về trình độ phát triển
kinh tế - xã hội và nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong một số lĩnh vực,
vốn đầu tư mạo hiểm có thể được xem như là một nguồn huy động hiệu quả mà hệ thống tín dụng thông
thường không thể đảm trách. Thực tế trên cho thấy, việc hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm cho hoạt động
ĐMCN DN là khá tương đồng với nhu cầu này của DN trên địa bàn tỉnh Hải Dương. Đây chính là lý do
cơ bản để học viên lựa chọn đề tài “Hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm góp phần vào hoạt động ĐMCN
cho DN – nghiên cứu trường hợp tỉnh Hải Dương” làm đề tài nghiên cứu của luận văn.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Nhà nước đã ban hành Luật chuyển giao công nghệ và một số chính sách khuyến khích cho hoạt động
chuyển giao công nghệ. Đây là kết quả thực tế của các nhà nghiên cứu khoa học và hoạch định chính
sách. Tuy nhiên, trong thực tế, hoạt động chuyển giao công nghệ của các DN ở mỗi địa phương được
thực hiện với kết quả rất khác nhau, vì mỗi địa phương đều có những đặc điểm riêng.
Đầu tư mạo hiểm là vấn đề mới ở Việt Nam, nó gắn kết chặt chẽ với các yếu tố thị trường công
nghệ, thị trường vốn. Ở nước ta hiện nay đã có một số Quỹ đầu tư mạo hiểm đang hoạt động như quỹ của
tập đoàn IDG (Mỹ), Quỹ đầu tư mạo hiểm Mekong…. nhưng các quỹ này chỉ mới đầu tư vào công nghệ
thông tin.
Trên bình diện quốc gia, trong vài năm gần đây đã có một số công trình nghiên cứu về Quỹ đầu tư
mạo hiểm và chính sách thúc đẩy hoạt động ĐMCN như sau:
- Đầu tư mạo hiểm và Quỹ đầu tư mạo hiểm được nghiên cứu lần đầu tiên tại Việt Nam từ năm
1991, nhóm nghiên cứu gồm Vũ Cao Đàm, Nguyễn Thanh Hà và Dennis Ray (Mỹ) thực hiện.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT
1. Cục Thống kê Hải Dương, Niên giám thống kê tỉnh Hải Dương các năm , 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
Nhà xuất bản thống kê Hà Nội.
2. Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, Nghị định số 119/1999/NĐ-CP (ngày 18/9/1999) về một số chính
sách và cơ chế tài chính khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào hoạt động khoa học và công nghệ.
3. Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, Nghị định số 81/2002/NĐ-CP (ngày 17/10/2002) về việc quy định
chi tiết thi hành một số điều của Luật khoa học và công nghệ.
4. Lê Đăng Doanh - Nguyên Viện Trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (2006), Tác động
của WTO với công nghiệp Việt Nam.
5. Lê Thành Ý, Hoạt động khoa học và công nghệ trong doanh nghiệp công nghiệp, Tạp chí hoạt động khoa
học (số tháng 8 năm 2006).
6. Ngô Thị Kim Oanh (2006), Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ khoa học: Những khó khăn trong việc hình thành
Quỹ đầu tư mạo hiểm công nghệ cao tại thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh.
7.
Nguyễn Văn Học – Báo cáo đề tài cấp bộ về cơ chế quản lý các tổ chức NC-TK trong các doanh nghiệp,
Hà nội 1998.
8.
Nguyễn Duy Hưng (2009), Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ khoa học: Điều kiện khả thi của quỹ đầu tư mạo
hiểm đối với hoạt động đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa ở Hải Dương.
9. Phạm Văn Năng, Vấn đề đổi mới công nghệ để tăng năng lực cạnh tranh doanh nghiệp sản xuất, Tạp chí
hoạt động khoa học (số tháng 4 năm 2001).
10. Quốc Hội nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Doanh nghiệp,
Luật Chuyển giao công nghệ, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Đầu tư, Luật chất lượng sản phẩm hàng hoá.
11. Adam Sack và John Mc Kenzie (1998) – Hình thành một quỹ đầu tư mạo hiểm ở Việt Nam – Chương
trình phát triển dự án Mê Kông (MPDF)
12. Trần Ngọc Ca (2000), báo cáo đề tài: Nghiên cứu cơ sở khoa học cho việc xây dựng một số chính sách và
biện pháp thúc đẩy hoạt động đổi mới công nghệ và nghiên cứu triển khai trong các cơ sở sản xuất ở Việt
Nam.
13. Trần Ngọc Ca (2004), Lý thuyết Công nghệ và Quản lý công nghệ.
14. Trần Thị Mai Hoa, Đầu tư mạo hiểm - Hình thức đầu tư cần quan tâm, Tạp chí hoạt động khoa học (số
tháng 5 năm 2008).
15. Vũ Cao Đàm (2003), Lý thuyết hệ thống, Hà Nội.
16. Vũ Cao Đàm (2006), Phương pháp nghiên cứu khoa học, nhà xuất bản Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội.
17. Vũ Cao Đàm (2006), Lý thuyết xã hội học khoa học và công nghệ, Hà Nội.
18. Vũ Cao Đàm, Nguyễn Thanh Hà, Đầu tư mạo hiểm, Tạp chí hoạt động khoa học (số tháng 1 năm 2008).
19. Vũ Cao Đàm – Một số vấn đề về quản lý KH&CN nước ta, NXB khoa học và kỹ tuật, hà nội năm 2011