CH

NGă1. C ă S Lụă LU N CHUNG V
DOANH NGHI P

PHỂNă TệCHă TÀIă CHệNH

1.1. T ng quan chung v tƠiă chínhă doanhă nghi pă vƠă phơnă tíchă tƠiă chínhă doanhă
nghi p
1.1.1. Khái ni m và vai trò c a tài chính ếoanh nghi p
1.1.1.1.

Khái ni m tài chính doanh nghi p

Tài chính doanh nghi p là t ng hòa các quan h kinh t phát sinh g n li n v i
quá trình t o l p, phân ph i và s d ng các qu ti n t trong quá trình ho t đ ng kinh
doanh c a doanh nghi p nh m đ t t i m c tiêu nh t đ nh. Tài chính doanh nghi p là
m t b ph n trong h th ng tài chính, t i đây ngu n tài chính xu t hi n và đ ng th i là
n i thu hút tr l i ph n quan tr ng các ngu n tài chính doanh nghi p. Tài chính doanh
nghi p còn có nh h ng đ n đ i s ng xã h i, s phát tri n hay suy thoái c a n n s n
xu t.
[1, tr. 9]
Quá trình ho t đ ng c a doanh nghi p c ng là quá trình huy đ ng, phân ph i và
s d ng các ngu n l c h p thành ho t đ ng tài chính c a doanh nghi p. Quá trình đó
làm phát sinh, t o ra s v n đ ng c a các dòng ti n bao hàm dòng ti n vào, dòng ti n
ra g n li n v i ho t đ ng đ u t và ho t đ ng kinh doanh th ng xuyên hàng ngày c a
doanh nghi p. Xét v hình th c, tài chính doanh nghi p ph n ánh quá trình t o l p,
phân ph i, s d ng, v n đ ng c a các qu ti n t c a doanh nghi p. Xét v b n ch t,
tài chính doanh nghi p g n li n v i các quan h kinh t d i hình th c giá tr n y sinh
gi a doanh nghi p v i các bên có liên quan trong quá trình t o l p, s d ng, v n đ ng
các qu ti n t và phân ph i k t qu c a doanh nghi p v i m c tiêu không ng ng gia

t ng l i ích c a m i bên, nh t là l i ích c a doanh nghi p. Quan h gi a các ch th
kinh t v i doanh nghi p t o ra s v n đ ng c a các dòng ti n vào và ra g n li n v i
ho t đ ng đ u t , ho t đ ng tài chính kinh doanh và phát tri n song song v i s t n
t i, phát tri n c a doanh nghi p.
Các quan h tài chính bao g m:
Quan h tài chính gi a doanh nghi p v i nhà n c th hi n b ng vi c các doanh
nghi p n p thu cho Chính ph trong m t s tr ng h p c n thi t theo lu t đ nh.
Kho n thu này chi m t tr ng l n trong thu ngân sách giúp nhà n c có ngu n t o
hành lang pháp lý đ b o v n n kinh t v mô, c ng nh ph c v cho phát tri n kinh
t và h tr ho t đ ng c a doanh nghi p.
[1, tr. 10]
1


Quan h gi a doanh nghi p đ i v i các t ch c tài chính trung gian hi n nay
n c ta m i ch th hi n rõ nét b ng ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i và c a
công ty b o hi m. Nh ng đ có đ c m t n n kinh t th tr ng phát tri n t t y u ph i
có s thi t l p các hình th c phong phú trong l nh v c môi gi i v v n. Nh m bi n
nh ng ngu n v n t m th i nhàn r i thành nh ng ngu n v n đ đ u t cho kinh t .
Trên th tr ng tài chính doanh nghi p có th vay ng n h n đ đáp ng nhu c u v n
ng n h n, có th phát hành c phi u ho c trái phi u đ đáp ng nhu c u v n dài h n.
Ng c l i, doanh nghi p ph i tr lãi vay và v n vay, tr lãi c ph n cho các nhà tài tr .
Doanh nghi p c ng có th g i ti n vào ngân hàng, đ u t ch ng khoán b ng s ti n
ch a s d ng.
[1, tr. 11]
Quan h gi a doanh nghi p v i nhau phát sinh trong quá trình thanh toán các s n
ph m, d ch v trong quá trình góp v n liên doanh, c ph n và phân chia l i nhu n do
v n liên doanh c ph n mang l i. T s đa d ng hóa hình th c s h u trong n n kinh
t th tr ng đã t o ra các m i quan h kinh t gi a doanh nghi p v i các doanh
nghi p khác; gi a doanh nghi p v i các nhà đ u t , ng i cho vay v i ng i bán

hàng, ng i mua thông qua vi c hình thành và s d ng các qu ti n t trong ho t đ ng
s n xu t kinh doanh… Cùng v i s phát tri n, m i quan h này có xu h ng ngày
càng t ng và có s đan xen v i nhau t đi u ch nh theo quan h cung c u v v n và
ti n t , kh n ng thu hút l i nhu n.
[2, tr. 132]
Quan h tài chính trong n i b doanh nghi p th hi n trong vi c doanh nghi p
thanh toán ti n l ng, tr công, tr c p, th ng, ph t v t ch t đ i v i ng i lao đ ng,
quan h thanh toán gi a các b ph n trong doanh nghi p, phân ph i l i nhu n sau
thu , hình thành các qu c a doanh nghi p.
1.1.1.2.

Vai trò c a tài chính doanh nghi p

Vai trò c a tài chính doanh nghi p đ c xem nh cái g c c a n n tài chính. S
phát tri n hay suy thoái c a s n xu t kinh doanh g n li n v i s m r ng hay thu h p
ngu n l c tài chính. Bên c nh v i vi c chuy n sang n n kinh t th tr ng, nhà n c
đã có nh ng chính sách đ i m i khuy n khích đ u t , kinh doanh m r ng, khuy n
khích giao l u v n gi a các doanh nghi p. Trong b i c nh nh v y, tài chính doanh
nghi p đóng vai trò r t quan tr ng đ i v i ho t đ ng c a doanh nghi p.
Theo PGS.TS. Nguy n ình Ki m và TS. B ch
chính doanh nghi p (2011), tài chính doanh nghi p đ
y u sau:

c Hi n trong Giáo trình Tài
c th hi n nh ng đi m ch

2

Thang Long University Library



Tài chính doanh nghi p huy đ ng nh m đ m b o đ y đ , k p th i nhu c u v n
cho ho t đ ng đ u t kinh doanh c a doanh nghi p
th c hi n m i quá trình s n xu t kinh doanh, tr c h t các doanh nghi p ph i
đ m b o đ c y u t ti n đ c a mình, đó là v n kinh doanh. V n ti n t là ti n đ cho
các ho t đ ng c a doanh nghi p. Trong đó c ch qu n lý hành chính bao c p tr c
đây, v n c a các doanh nghi p thu c kh i doanh nghi p nhà n c h u h t đ c nhà
n c tài tr . Vì th , vai trò khai thác, thu hút v n không đ c đ t ra là nhu c u c p
thi t, v n đ s ng còn c a doanh nghi p. Nh ng trong quá trình c nh tranh “kh c
nghi t” theo c ch th tr ng ngày nay, quá trình ho t đ ng c a doanh nghi p th ng
n y sinh các nhu c u v n ng n h n và dài h n cho ho t đ ng kinh doanh th ng xuyên
c a doanh nghi p c ng nh cho đ u t phát tri n. Do v y, vai trò c a tài chính doanh
nghi p ngày càng quan tr ng h n trong vi c ch đ ng l a ch n các hình th c và
ph ng pháp huy đ ng v n đ m b o cho doanh nghi p ho t đ ng nh p nhàng và liên
t c v i chi phí huy đ ng v n m c th p.
Ng i qu n lý ph i xác đ nh chính xác nhu c u v n, cân nh c l a ch n các hình
th c, ph ng pháp thích h p đ khai thác thu hút v n, s d ng các công c đòn b y
kinh t nh lãi su t vay, c t c khi phát hành trái phi u, c phi u. T đó l a ch n
ph ng án đ u t có hi u qu , đ m b o kh n ng thanh toán đ nâng cao vai trò c a tài
chính doanh nghi p trong vi c t o l p, khai thác, huy đ ng v n… ph c v cho các
m c tiêu kinh doanh c a doanh nghi p. Do v y, s thành công hay th t b i trong ho t
đ ng kinh doanh c a doanh nghi p m t ph n l n đ c quy t đ nh b i chính sách tài
tr hay huy đ ng v n c a doanh nghi p.
Tài chính doanh nghi p t ch c s d ng v n kinh doanh m t cách ti t ki m và
hi u qu
N u nh đ m b o v n là v n đ s ng còn c a doanh nghi p, thì vi c khai thác,
huy đ ng v n, vi c s d ng v n ti t ki m và có hi u qu đ c coi là đi u ki n t n t i
và phát tri n c a m i doanh nghi p. Tr c s c ép nhi u m t c a th tr ng đã bu c
các doanh nghi p ph i s d ng v n m t cách ti t ki m và có hi u qu . Bên c nh đó,
vi c huy đ ng k p th i các ngu n v n có ý ngh a r t quan tr ng đ doanh nghi p có

th n m b t đ c các c h i kinh doanh. Vi c hình thành và s d ng t t các qu c a
doanh nghi p, cùng v i vi c s d ng các hình th c th ng, ph t v t ch t h p lý s góp
ph n quan tr ng thúc đ y cán b công nhân viên g n li n v i doanh nghi p t đó nâng
cao n ng su t lao đ ng, góp ph n c i ti n s n xu t kinh doanh nâng cao hi u qu s
d ng ti n v n. i u l u ý đây là c n đ t hi u qu kinh t khi v n đ c s d ng ti t
ki m mà v n đ m b o m c gia t ng l i nhu n, m t khác ph i s d ng các bi n pháp
t ng nhanh vòng quay v n, nâng cao kh n ng sinh l i c a v n kinh doanh.
3


Tài chính doanh nghi p là đòn b y kích thích và đi u ti t ho t đ ng kinh doanh
Trong n n kinh t th tr ng các quan h tài chính doanh nghi p đ c m ra
trong m t ph m vi r ng l n. ó là nh ng quan h v i h th ng ngân hàng th ng m i,
các t ch c trung gian khác, các thành viên góp v n đ u t liên doanh và nh ng quan
h trong n i b doanh nghi p. D a vào kh n ng này, nhà qu n lý có th s d ng các
công c tài chính nh đ u t , đ ng th i xác đ nh giá bán h p lý khi phát hành c phi u
hàng hóa bán d ch v và thông qua ho t đ ng phân ph i thu nh p c a doanh nghi p,
phân ph i qu ti n th ng, ti n l ng, th c hi n các h p đ ng kinh t …
Tài chính doanh nghi p là công c giám sát ki m tra ch t ch ho t đ ng kinh
doanh c a doanh nghi p
T vi c th c hi n các ch tiêu tài chính, các nhà qu n lý doanh nghi p có th
đánh giá khái quát đ ng th i ki m soát đ c các m t ho t đ ng c a doanh nghi p,
phát hi n đ c k p th i nh ng t n t i v ng m c trong kinh doanh và đ a ra các gi i
pháp đi u ch nh phù h p v i ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p. Chính vì v y
các thông tin v tài chính doanh nghi p là c n c quan tr ng đ i v i các nhà qu n lý
doanh nghi p đ ki m soát và ch đ o các ho t đ ng c a doanh nghi p.
1.1.1.3.

Ch c n ng c a tài chính doanh nghi p


Theo GS.TS. Ngô Th Chi và PGS.TS. Nguy n Tr ng C trong Giáo trình Phân
tích tài chính doanh nghi p (2008), tài chính doanh nghi p có các ch c n ng c b n
sau:
đ

T ch c huy đ ng chu chuy n v n, đ m b o cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh
c ti n hành liên t c

Nh m đ m b o cho quá trình ho t đ ng s n xu t kinh doanh, m i doanh nghi p
đ u ph i có v n. Song tùy theo t ng lo i hình doanh nghi p, l nh v c s n xu t l u
thông, d ch v mà v n đ c huy đ ng t nh ng ngu n sau: v n liên doanh, v n ch s
h u, v n vay, v n c ph n… T đó, doanh nghi p d toán đ c nhu c u v n, l a ch n
ngu n v n và phân ph i s d ng h p lý sao cho v i s v n ít nh t nh ng mang l i hi u
qu cao nh t. Qua đó ta hình dung ra đ c, quá trình thành l p doanh nghi p c n ph i
có m t l ng v n đ u t t i thi u.
V i ch c n ng t ch c v n, tài chính doanh nghi p không đ n thu n ch th c
hi n vi c huy đ ng v n mà còn ph i ti n hành phân ph i v n sao cho v i s v n pháp
đ nh, v n t có và các ngu n v n huy đ ng, doanh nghi p có th s d ng chúng m t
cách có hi u qu .
ng th i, doanh nghi p c n ph i l a ch n ngu n v n và ph ng
th c thanh toán các ngu n v n sao cho chi phí doanh nghi p ph i tr là th p nh t trong
kho ng th i gian h p lý.
4

Thang Long University Library


Ch c n ng phân ph i thu nh p c a tài chính doanh nghi p
Ch c n ng phân ph i thu nh p c a tài chính doanh nghi p bi u hi n qua vi c
phân ph i thu nh p t doanh thu bán hàng và thu nh p t các ho t đ ng khác. Hi n

nay, n c ta còn t n t i n n kinh t nhi u thành ph n, hình th c s h u khác nhau cho
nên quy mô và ph ng th c phân ph i các lo i hình doanh nghi p c ng khác nhau.
Sau m i k kinh doanh, s ti n mà doanh nghi p thu đ c bao g m giá v n và chi phí
phát sinh. Doanh nghi p thu l i k t qu b ng ti n sau khi đã bù đ p các chi phí là l i
nhu n sau khi hoàn thành ngh a v thu v i Nhà n c thì doanh nghi p ti n hành phân
ph i v n nh m t o đi u ki n cho vi c ti p t c m r ng ho t đ ng kinh doanh đ c
phân ph i vào các qu c a doanh nghi p và làm t ng giá tr cho doanh nghi p.
Ch c n ng giám đ c đ i v i ho t đ ng s n xu t kinh doanh
Giám đ c tài chính là vi c th c hi n ki m soát quá trình t o l p và s d ng các
qu ti n t c a doanh nghi p. Trong quá trình th c hi n ch c n ng phân ph i, s ki m
tra có th di n ra d i d ng xem xét tính c n thi t, quy mô c a vi c phân ph i các
ngu n tài chính hay hi u qu c a vi c phân ph i qua các qu ti n t . ng l c đ thúc
đ y nhanh n n s n xu t xã h i không ch ph thu c vào s cân đ i cân b ng, h p lý và
cân đ i gi a các b ph n mà còn tr c ti p ph thu c vào s ki m tra, ki m soát
nghiêm ng t m i ho t đ ng tài chính. Mu n cho đ ng v n có hi u qu cao, sinh l i
nhi u thì t t y u ph i giám đ c tình hình t o l p s d ng qu ti n t trong doanh
nghi p. M t hình th c ki m soát thông qua các ch tiêu tài chính nh : ch tiêu t su t
l i nhu n, ch tiêu vay tr , kh n ng thanh toán, kh n ng sinh l i…
Ch c n ng giám đ c th c hi n t t là c s quan tr ng cho nh ng đ nh h ng phân
ph i tài chính đúng đ n, đ m b o các t l phù h p v i quy mô s n xu t, ph ng h ng
s n xu t, t o đi u ki n cho vi c s n xu t c a doanh nghi p đ c th c hi n liên t c.
1.1.2. Khái ni m và vai trò c a phân tích tài chính ếoanh nghi p
1.1.2.1.

Khái ni m phân tích tài chính doanh nghi p

Phân tích tài chính doanh nghi p là quá trình tìm hi u các k t qu c a s qu n lý
và đi u hành tài chính c a doanh nghi p đ c ph n ánh trên các báo cáo tài chính
nh m đánh giá, t ng h p d a trên m i quan h gi a các d li u đ đ a ra k t lu n h u
ích cho vi c qu n lý doanh nghi p. T đó giúp cho ng i s d ng thông tin đ a ra các

quy t đ nh tài chính, quy t đ nh qu n lý phù h p.
Phân tích tài chính doanh nghi p t p trung vào các con s “bi t nói” đ c cung
c p trong báo cáo tài chính c a doanh nghi p, k t h p v i các thông tin b sung t các
ngu n khác nhau. Qua đó làm rõ tình hình tài chính c a doanh nghi p trong quá kh
và đánh giá n ng l c tài chính trong t ng lai.
ng th i tìm ra nguyên nhân, m c đ
5


nh h ng c a các nhân t tác đ ng t i ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh
nghi p đ đ a ra các bi n pháp nh m phát huy nh ng đi m m nh, kh c ph c đi m y u
và nâng cao ch t l ng qu n lý s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p trong t ng lai.
[2, tr. 20]
Trong b i c nh n n kinh t hi n nay, v i s c nh tranh trên th tr ng, có nhi u
đ i t ng quan tâm đ n tình hình tài chính c a doanh nghi p t Nhà n c đ n các nhà
đ u t , c quan thu hay nhà qu n lý doanh nghi p. T ng đ i t ng quan tâm đ n
t ng góc đ khác nhau, phân tích tài chính doanh nghi p giúp các đ i t ng có đ c
nh ng thông tin phù h p v i m c đích c a riêng mình.
1.1.2.2.

Vai trò c a phân tích tài chính doanh nghi p

Phân tích tài chính c a doanh nghi p hay c th hóa là vi c phân tích các báo cáo
tài chính c a doanh nghi p là quá trình ki m tra, đ i chi u, so sánh các s li u, tài li u
v tình hình tài chính hi n hành và trong quá kh nh m m c đích đánh giá ti m n ng,
hi u qu kinh doanh c ng nh nh ng r i ro trong t ng lai. Chính vì v y, phân tích tài
chính có ý ngh a quan tr ng đ i v i b n thân ch doanh nghi p và các đ i t ng bên
ngoài có liên quan đ n tài chính c a doanh nghi p.
i v i ng


i qu n lý doanh nghi p

Các ho t đ ng nghiên c u tài chính trong doanh nghi p đ c g i là phân tích tài
chính n i b . Do có thông tin đ y đ và hi u rõ v doanh nghi p, các nhà phân tích trong
doanh nghi p có nhi u l i th đ có th phân tích tài chính t t nh t. M i quan tâm hàng
đ u c a các nhà qu n tr doanh nghi p là tìm ki m l i nhu n và kh n ng tr n . M t
doanh nghi p b l liên t c s b c n ki t các ngu n l c và bu c ph i đóng c a.
M t khác, n u doanh nghi p không có kh n ng thanh toán n đ n h n c ng b bu c
ph i ng ng ho t đ ng. Vì v y, ng i qu n lý doanh nghi p còn ph i quan tâm đ n nhi u
m c tiêu khác nhau nh t o công n vi c làm cho ng i lao đ ng, nâng cao ch t l ng
s n ph m hàng hóa, d ch v , gi m chi phí th p nh t, b o v môi tr ng.
Trên c s phân tích tài chính mà n i dung ch y u là phân tích kh n ng thanh
toán, kh n ng cân đ i v n, n ng l c ho t đ ng c ng nh kh n ng sinh l i, tr n , r i ro
tài chính c a doanh nghi p. Nhà qu n lý tài chính có th d đoán v k t qu ho t đ ng nói
chung và m c doanh thu nói riêng c a doanh nghi p trong t ng lai. Bên c nh đó, đ nh
h ng các quy t đ nh c a Ban giám đ c tài chính, quy t đ nh đ u t , tài tr , phân tích l i
t c c ph n.
i v i các nhà đ u t vào doanh nghi p
Các nhà đ u t là ng i giao v n c a mình cho doanh nghi p qu n lý vì v y
có th có nh ng r i ro xu t hi n v i nh ng ti m n ng t ng tr ng c a đ ng v n. ó
6

Thang Long University Library


là các c đông, cá nhân ho c đ n v , doanh nghi p, t ch c kinh t khác. Vì v y, h
c n các thông tin v đi u ki n tài chính, tình hình ho t đ ng, k t qu kinh doanh và
ti m n ng t ng tr ng c a các doanh nghi p. T đó d a vào các nghiên c u thông
tin kinh t tài chính, có nh ng cu c ti p xúc tr c ti p v i ban qu n lý doanh nghi p,
làm rõ tri n v ng phát tri n c a doanh nghi p và đánh giá các c phi u trên th

tr ng tài chính. Nh ng đi u đó t o ra s an toàn và hi u qu cho các nhà đ u t .
Chính vì v y quy t đ nh c a h đ a ra luôn có s cân nh c gi a l i nhu n đ t đ c
và m c đ r i ro.
i v i các ch n c a doanh nghi p
N u phân tích tài chính đ c các nhà đ u t và qu n lý doanh nghi p th c hi n
nh m m c đích đánh giá kh n ng sinh l i, t ng tr ng c a doanh nghi p thì phân tích
tài chính l i đ c các ngân hàng và các nhà cung c p tín d ng th ng m i cho doanh
nghi p s d ng nh m đ m b o kh n ng tr n c a doanh nghi p hi n t i và trong th i
gian s p t i.
Khi cho vay nh ng ng i cho doanh nghi p vay v n s quan tâm đ n s v n ch
s h u và các tài s n khác có th chuy n nhanh thành ti n, t đó so sánh v i s n
ng n h n nh m xác đ nh kh n ng tr n hoàn toàn c a doanh nghi p trong ng n h n.
ng th i các nhà cho vay c ng quan tâm đ n kh n ng sinh l i c a doanh nghi p vì
đó chính là c s c a vi c hoàn tr v n và lãi vay.
Nh v y k thu t phân tích có th thay đ i theo b n ch t và theo th i h n c a các
kho n n , nh ng cho dù đó là cho vay dài h n hay ng n h n thì ng i cho vay đ u
quan tâm đ n c c u tài chính bi u hi n m c đ m o hi m c a doanh nghi p đi vay.
i v i ng

i lao đ ng trong doanh nghi p

Nh ng ng i h ng l ng trong doanh nghi p là nh ng ng i có ngu n thu
nh p duy nh t là ti n l ng đ c tr . Tuy nhiên c ng có nh ng doanh nghi p, ng i
lao đ ng có m t s c ph n nh t đ nh trong doanh nghi p. C hai kho n thu nh p này
đ u ph thu c vào k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p. Do đó,
ng i lao đ ng c ng là nh ng ng i ch doanh nghi p nên có quy n l i và trách
nhi m g n v i doanh nghi p.
Nh v y bên c nh các nhà đ u t , nhà qu n lý và các ch n c a doanh nghi p,
ng i lao đ ng h ng l ng trong doanh nghi p c ng r t quan tâm t i các thông tin
tài chính c a doanh nghi p mình.

i v i các c quan qu n lý Nhà n

c

D a vào các báo cáo tài chính doanh nghi p, các c quan qu n lý c a Nhà n c
th c hi n phân tích tài chính đ đánh giá, ki m tra, ki m soát các ho t đ ng kinh
7


doanh, ho t đ ng tài chính c a doanh nghi p tuân th theo đúng chính sách, ch đ và
lu t pháp quy đ nh, tình hình h ch toán chi phí, giá thành, tình hình th c hi n ngh a v
v i Nhà n c và khách hàng… Qua đó s giúp cho các nhà qu n lý tài chính t m v
mô th y đ c th c tr ng c a n n kinh t qu c gia, xây d ng k ho ch và chính sách
phù h p nh m làm cho tình hình tài chính doanh nghi p nói riêng và tình hình tài
chính qu c gia nói chung ngày càng có s t ng tr ng.
1.1.2.3.

Ch c n ng c a phân tích tài chính doanh nghi p

Tài chính doanh nghi p là h th ng các dòng chuy n d ch giá tr . S v n đ ng
c a các ngu n tài chính n y sinh, di n ra nh th nào và tác đ ng ra sao, đ n quá trình
kinh doanh, ch u b i nhi u y u t khác nhau, có phù h p v i c ch , chính sách và
pháp lu t hay không… là nh ng v n đ mà phân tích tài chính doanh nghi p ph i đ a
ra câu tr l i.
Ch c n ng d đoán
M i quy t đ nh c a con ng i đ u h ng vào th c hi n nh ng m c tiêu nh t
đ nh. M c tiêu là đích h ng đ n b ng nh ng hành đ ng c th trong t ng lai. Nh ng
m c tiêu đ t ra có th mang tính ng n h n ho c dài h n. Nh ng n u liên quan đ n đ i
s ng kinh t c a doanh nghi p thì c n nh n th y ti m l c tài chính, di n bi n dòng
chuy n d ch giá tr , s v n đ ng c a v n ho t đ ng trong t ng lai c a doanh nghi p.

Vì v y đ có nh ng quy t đ nh phù h p và t ch c th c hi n h p lý, đáp ng đ c
m c tiêu mong mu n c a các đ i t ng quan tâm c n th y tình hình tài chính c a
doanh nghi p trong t ng lai.
Ch c n ng đi u ch nh
H th ng các quan h kinh t tài chính bao g m nhi u lo i khác nhau, r t đa
d ng, phong phú, ph c t p, ch u nh h ng nhi u nguyên nhân và nhân t c bên trong
l n bên ngoài doanh nghi p. Bên c nh đó, nh ng m i quan h kinh t ngo i sinh, b n
thân doanh nghi p c ng nh các đ i t ng quan tâm không th ki m soát và chi ph i
toàn b . Vì v y đ k t h p hài hòa các m i quan h , doanh nghi p và các đ i t ng
liên quan ph i đi u ch nh các m i quan h và nghi p v kinh t n i sinh.
1.2. Cácăph
1.2.1. Ph

ngăphápăphơnătíchătƠiăchínhădoanhănghi p

ng pháp so sánh

Ph ng pháp so sánh là ph ng pháp đ c s d ng ph bi n nh t trong phân
tích tài chính doanh nghi p nh m đánh giá s khác bi t hay xu h ng bi n đ i c a
t ng ch tiêu phân tích, t đó giúp các đ i t ng quan tâm th y rõ m c bi n đ ng c a
các đ i t ng đ đ a ra các quy t đ nh đúng đ n. Theo ph ng pháp này, nhà phân
tích th ng đ i chi u các ch tiêu tài chính v i nhau đ th y đ c m c đ bi n đ ng
8

Thang Long University Library


c a các đ i t ng nghiên c u. Ph ng pháp này có u đi m là đ n gi n, ít tính toán
phân tích nên đ c s d ng r ng rãi.
Khi so sánh, c n c đ so sánh hay còn g i là g c so sánh s ph thu c vào m c

đích phân tích đ l a ch n cho phù h p. C th là:
S li u tài chính so sánh v i s li u tài chính nhi u k tr c đ đánh giá và d
báo xu h ng c a các ch tiêu tài chính. Thông th ng, s li u phân tích đ c t ch c
t ba đ n n m n m li n k .
S li u tài chính so sánh v i s li u trung bình ngành đ đánh giá s ti n b c a
ho t đ ng tài chính c a doanh nghi p so v i m c trung bình tiên ti n c a ngành. S
li u trung bình ngành th ng đ c các t ch c d ch v tài chính, các ngân hàng, c
quan th ng kê cung c p theo nhóm các doanh nghi p l n, doanh nghi p v a và nh .
Trong tr ng h p không có s li u trung bình ngành, nhà phân tích có th s d ng s
li u c a m t doanh nghi p đi n hình trong cùng ngành đ làm c n c phân tích.
Các s k ho ch, s d toán giúp đánh giá doanh nghi p có hoàn thành m c tiêu
tài chính trong n m. Các nhà qu n tr tài chính doanh nghi p th ng ch n g c so sánh
này đ xây d ng chi n l c ho t đ ng cho t ch c c a mình.
K thu t so sánh th ng đ c s d ng trong phân tích là so sánh b ng s tuy t
đ i, so sánh b ng s t ng đ i và so sánh bình quân.
So sánh b ng s tuy t đ i: Ph n ánh quy mô c a ch tiêu nghiên c u nên khi so
sánh b ng s tuy t đ i, các nhà phân tích s th y rõ đ c s bi n đ ng v quy mô c a
ch tiêu nghiên c u gi a k phân tích và k g c.
S bi n đ ng tuy t đ i = S li u k tr

c phân tích - S li u k g c

So sánh b ng s t ng đ i: Khác v i s tuy t đ i, khi so sánh b ng s t ng đ i,
các nhà qu n lý s n m đ c k t c u, m i quan h , t c đ phát tri n, m c đ ph bi n
và xu h ng bi n đ ng c a các ch tiêu kinh t .
đánh giá kh n ng hoàn thành:
S bi n đ ng t

ng đ i


S li u k phân tích
=
S li u k g c

đánh giá kh n ng t ng tr
S bi n đ ng t

ng đ i

ng:
S bi n đ ng tuy t đ i
=
S li u k g c

9


So sánh v i s bình quân: D ng so sánh này s cho th y m c đ mà đ n v đ t
đ c so v i bình quân chung c a t ng th , c a ngành, c a khu v c. Qua đó, các nhà
qu n lý xác đ nh đ c v trí hi n t i c a doanh nghi p (tiên ti n, trung bình, y u kém).
[5, tr. 27-28]
1.2.2. Ph

ng pháp phân tích t l

Phân tích t l là k thu t phân tích c n b n và quan tr ng nh t c a phân tích tài
chính. Phân tích các t s tài chính liên quan đ n vi c xác đ nh và s d ng các t s tài
chính đ đo l ng và đánh giá tình hình ho t đ ng tài chính c a doanh nghi p. Ph ng
pháp này có tính hi n th c cao v i các đi u ki n áp d ng ngày càng đ c b sung và
hoàn thi n.

Ph ng pháp phân tích t l s d ng s t ng đ i đ nghiên c u các ch tiêu
trong m i quan h v i các ch tiêu khác. B n ch t c a ph ng pháp này là thông qua
quan h t l đ đánh giá. Các t l này cho th y m i quan h gi a các kho n m c
khác nhau trong báo cáo tài chính. Ph ng pháp này th ng đ c s d ng k t h p v i
ph ng pháp so sánh nh m ph n ánh s bi n đ ng c a các t s tài chính qua nhi u
giai đo n và so sánh v i doanh nghi p khác trong cùng ngành. Ph ng pháp phân tích
t l giúp các nhà phân tích khai thác có hi u qu nh ng s li u và phân tích m t cách
có h th ng hàng lo t t l theo chu i th i gian liên t c ho c theo t ng giai đo n c
th .
Ph

ng pháp này th

ng đ

c th c hi n theo các b

c nh sau:

B

c 1: D a trên c s các ch tiêu phân tích TCDN đã có s n ho c nhà phân
tích t xây d ng ch tiêu phân tích phù h p v i m c đích phân tích c a mình, nhà phân
tích ch n l c các s li u trong BCTC đ tính toán.
B c 2: Trên c s các k t qu thu đ
nêu ra m i quan h gi a t s và m u s .

c t vi c tính toán các t s , nhà phân tích

B c 3: Nh n đ nh m c đ cao th p c a các con s này, tìm hi u tác đ ng c a

các k t qu đó đ n k t qu ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, thông qua đó tìm
hi u các nguyên nhân t ng gi m c a các con s .
B c 4: Rút ra k t lu n, đánh giá v tình hình TCDN, t đó đ a ra các gi i pháp
phát huy u đi m, kh c ph c h n ch , t o ti n đ phát tri n cho doanh nghi p trong
t ng lai.
V nguyên t c, v i ph
tham chi u. T đó cho phép
các t l nh : t l v kh n
và ngu n v n, t l v kh n

ng pháp t l c n xác đ nh đ c các ng ng, các t s
tích l y d li u và thúc đ y quá trình tính toán hàng lo t
ng thanh toán, t l v kh n ng cân đ i v n, c c u v n
ng ho t đ ng kinh doanh và t l v kh n ng sinh l i.
10

Thang Long University Library


1.2.3. Ph

ng pháp cân đ i liên h

Các Báo cáo tài chính đ u có đ c tr ng chung là th hi n tính cân đ i. Cân đ i
gi a tài s n và ngu n v n, cân đ i gi a doanh thu, chi phí và k t qu , cân đ i gi a
dòng ti n vào và dòng ti n ra hay cân đ i gi a t ng và gi m…
C th là các cân đ i c b n:
T ng tài s n = TSNH + TSDH
T ng tài s n = T ng ngu n v n
L i nhu n = Doanh thu – Chi phí

Dòng ti n thu n = Dòng ti n vào – Dòng ti n ra
D a vào nh ng cân đ i c b n trên, trong phân tích tài chính th ng s d ng
ph ng pháp cân đ i liên h đ xem xét nh h ng c a t ng nhân t đ n bi n đ ng
c a ch tiêu phân tích. Ch ng h n v i bi n đ ng c a t ng tài s n gi a hai th i đi m,
ph ng pháp này s cho th y lo i tài s n nào (hàng t n kho, n ph i thu, TSC …)
bi n đ ng nh h ng đ n bi n đ ng tài s n c a doanh nghi p. Nh v y, t vi c d a
vào t ng bi n đ ng c a t ng b ph n mà ch tiêu phân tích s đ c đánh giá đ y đ
h n.
1.3. Thôngătinăs d ngătrongăphơnătíchătƠiăchínhădoanhănghi p
Thông tin đ c dùng đ phân tích tài chính doanh nghi p g m có: các thông tin
bên ngoài doanh nghi p là các thông tin v kinh t , thu , ti n t , các thông tin v
ngành c a doanh nghi p… và các thông tin bên trong doanh nghi p: các báo cáo tài
chính qua t ng n m.
1.3.1. Thông tin bên ngoài ếoanh nghi p
Thông tin bên ngoài doanh nghi p là các thông tin v tình hình kinh t có nh
h ng đ n ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p trong n m. Bên c nh đó,
thông tin bên ngoài doanh nghi p cung c p cho nhà qu n tr nh ng thông tin khách
quan có th nh h ng đ n s t n t i và ho t đ ng c a doanh nghi p. S suy thoái
ho c t ng tr ng c a n n kinh t có tác đ ng m nh m đ n nh ng c h i kinh doanh,
đ n s bi n đ ng c a giá c các y u t đ u vào và th tr ng tiêu th s n ph m đ u ra,
t đó tác đ ng đ n hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p. Khi các tác đ ng di n ra
theo chi u h ng có l i, ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p đ c m
r ng, l i nhu n t ng và nh đó k t qu kinh doanh trong n m là kh quan.
Tuy nhiên, khi nh ng bi n đ ng c a tình hình kinh t là b t l i, nó s nh h ng
x u đ n k t qu kinh doanh c a doanh nghi p. Chính vì v y, đ có đ c đánh giá
khách quan và chính xác v tình hình ho t đ ng c a doanh nghi p, chúng ta ph i xem
xét c thông tin kinh t bên ngoài có liên quan.
11



1.3.2. Thông tin liên quan đ n tài chính ếoanh nghi p
Phân tích tài chính s d ng m i ngu n thông tin có kh n ng làm rõ m c tiêu c a
d đoán tài chính. T nh ng thông tin n i b đ n nh ng thông tin bên ngoài, thông tin
s l ng đ n thông tin giá tr đ u giúp cho nhà phân tích có th đ a ra nh n xét, k t
lu n xác th c. Tuy nhiên, thông tin k toán là ngu n thông tin đ c bi t c n thi t. Nó
đ c ph n ánh đ y đ trong các báo cáo k toán c a doanh nghi p. Phân tích tài chính
đ c th c hi n trên c s các báo cáo tài chính đ c hình thành thông qua vi c x lý
các Báo cáo k toán.
Các Báo cáo tài chính g m có:
B ng cân đ i k toán
B ng cân đ i k toán là m t báo cáo tài chính mô t tình tr ng tài chính c a m t
doanh nghi p t i m t th i đi m nh t đ nh nào đó. y là m t báo cáo tài chính ph n
ánh t ng quát tình hình tài s n c a doanh nghi p t i m t th i đi m nh t đ nh, d i
hình thái ti n t theo giá tr tài s n và ngu n hình thành tài s n. Xét v b n ch t, B ng
cân đ i k toán là m t b ng cân đ i t ng h p gi a tài s n v i v n ch s h u và công
n ph i tr (ngu n v n).
Ph nătƠiăs n: Bao g m có tài s n ng n h n và tài s n dài h n. V m t pháp lý,
ph n tài s n th hi n s ti m l c mà doanh nghi p có quy n qu n lý, s d ng lâu dài
g n v i m c đích thu đ c các kho n l i ích trong t ng lai. V m t kinh t , các ch
tiêu c a ph n tài s n cho phép đánh giá t ng quát v quy mô, c c u v n, quan h gi a
n ng l c s n xu t và trình đ s d ng v n c a doanh nghi p.
Ph n ngu n v n: Bao g m công n ph i tr và ngu n v n ch s h u, ph n ánh
các ngu n hình thành tài s n c a doanh nghi p. V m t pháp lý, ph n ngu n v n th
hi n trách nhi m pháp lý v m t v t ch t c a doanh nghi p đ i v i các đ i t ng c p
v n (Nhà n c, ngân hàng, c đông, các bên liên doanh…).
Báo cáo k t qu kinh doanh
M t lo i thông tin không kém ph n quan tr ng đ c s d ng trong phân tích tài
chính là thông tin ph n ánh trong Báo cáo k t qu s n xu t kinh doanh. Khác v i B ng
cân đ i k toán, Báo cáo k t qu s n xu t kinh doanh cho bi t s d ch chuy n c a v n
trong quá trình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p, đ ng th i d tính kh n ng ho t

đ ng c a doanh nghi p trong t ng lai. M t khác, Báo cáo k t qu s n xu t kinh
doanh c ng giúp cho nhà phân tích so sánh doanh thu và s ti n th c nh p qu khi bán
hàng hóa, d ch v v i t ng chi phí phát sinh và s ti n th c xu t qu đ v n hành
doanh nghi p. Trên c s đó, có th xác đ nh đ c k t qu s n xu t kinh doanh c a
doanh nghi p là lãi hay l trong n m.
12

Thang Long University Library


Nh v y, báo cáo k t qu kinh doanh ph n ánh k t qu ho t đ ng s n xu t kinh
doanh, ph n ánh tình hình tài chính c a m t doanh nghi p trong m t th i k nh t đ nh.
Nó cung c p nh ng thông tin t ng h p v tình hình và k t qu s d ng các ti m n ng
v v n, lao đ ng, k thu t và trình đ qu n lý s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p.
Báo cáo l u chuy n ti n t
Báo cáo l u chuy n ti n t là m t trong b n báo cáo tài chính b t bu c mà b t k
doanh nghi p nào c ng ph i l p đ cung c p cho ng i s d ng thông tin c a doanh
nghi p. N u B ng cân đ i k toán cho bi t nh ng ngu n l c c a c i (tài s n) và ngu n
g c c a nh ng tài s n đó; Báo cáo k t qu kinh doanh cho bi t thu nh p và chi phí
phát sinh đ tính đ c k t qu lãi, l trong m t k kinh doanh; thì Báo cáo l u chuy n
ti n t đ c l p đ tr l i các v n đ liên quan đ n lu ng ti n vào ra trong doanh
nghi p, tình hình thu chi ng n h n c a doanh nghi p. Nh ng lu ng vào ra c a ti n và
các kho n coi nh ti n đ c t ng h p thành ba nhóm: l u chuy n ti n t t ho t đ ng
s n xu t kinh doanh, l u chuy n ti n t t ho t đ ng tài chính và l u chuy n ti n t t
ho t đ ng b t th ng.
1.4. Cácăch tiêuăphơnătíchătƠiăchínhădoanhănghi p
1.4.1. Phân tích tình hình tài s n ngu n v n
B ng cân đ i k toán là m t báo cáo tài chính t ng h p, ph n ánh t ng quát toàn
b tài s n hi n có và ngu n hình thành tài s n đó c a doanh nghi p t i m t th i đi m
nh t đ nh (th i đi m l p báo cáo). B ng cân đ i k toán có ý ngh a r t quan tr ng trong

công tác qu n lý doanh nghi p. T đó, thông qua vi c xem xét c c u, s bi n đ ng
c a m t s ch tiêu chung bên phía ngu n v n nh t ng ngu n v n, n ng n h n, n
dài h n, v n ch s h u thì ta có th đánh giá b c đ u v kh n ng t tài tr c a
doanh nghi p, xác đ nh đ c m c đ t ch trong ho t đ ng SXKD, chính sách tài tr
c a doanh nghi p. N u v n ch s h u chi m t tr ng cao và có xu h ng t ng qua
các n m thì cho th y m c đ t tài tr cao, m c đ ph thu c v m t tài chính th p và
ng c l i. ng th i, thông qua xem xét khái quát ph n tài s n c a doanh nghi p ta s
bi t đ c s bi n đ ng quy mô t ng tài s n qua các n m, m c đ ho t đ ng c a doanh
nghi p và vi c phân b v n c a doanh nghi p nh th nào. V n nhi u hay ít, t ng hay
gi m và vi c phân b v n nh th nào s nh h ng đ n k t qu kinh doanh và tình
hình tài chính c a doanh nghi p.
Nh v y, n u ch đánh giá khái quát s t ng gi m c a ph n tài s n, ngu n v n thì
ch a th y rõ đ c tình hình tài chính c a doanh nghi p. Vì v y còn c n ph i phân tích
khái quát Báo cáo k t qu kinh doanh, đ c đi m c a ngành đ có cái nhìn khái quát
h n v tình hình tài s n c a doanh nghi p.
13


1.4.2. Phân tích cân đ i tài s n - ngu n v n
D a vào b ng cân đ i k toán có th th y tài s n và ngu n v n có m i quan h
cân đ i v i nhau. M i quan h cân đ i đó đ c ph n ánh c th , tr c ti p qua vi c
phân tích tình hình v n l u đ ng ròng c a doanh nghi p.
1.4.2.1.

Phân tích cân đ i tài s n - ngu n v n trong ng n h n

Nhu c u v n l u đ ng ròng có liên quan đ n m t dãy các ho t đ ng có tính tu n
hoàn đ n v , nh : quá trình cung ng, s n xu t và tiêu th trong các doanh nghi p
s n xu t, hay quá trình thu mua, d tr và bán hàng các doanh nghi p th ng m i.
Trong dãy ho t đ ng có tính tu n hoàn đó, nhu c u tài tr ng n h n còn tính đ n các

kho n ph i thu khác trong quá trình kinh doanh (t m ng, tr tr c nhà cung c p,
kho n ph i thu n i b …) và các ngu n v n t m th i khác thay đ i cùng v i quy mô
ho t đ ng c a doanh nghi p (n l ng, n thu , n b o hi m xã h i, n ph i tr n i
b …). Ch tiêu nhu c u v n l u đ ng ròng m t cách t ng quát đ c tính nh sau:
Nhu c u v nă l uă đ ngă ròngă =ă HƠngă t nă khoă +ă Cácă kho n ph i thu (ng n
h n) ậ Cácăkho n ph i tr (ng n h n,ăkhôngăvay)
Ch tiêu nhu c u v n l u đ ng ròng th hi n nhu c u tài tr ng n h n, đáp ng
nhu c u v n l u đ ng ròng cho tài s n ng n h n thì ngoài v n tr c ti p doanh nghi p
ph i s d ng đ n m t ph n c a ngu n v n th ng xuyên. Hay nói cách khác nhu c u
v n l u đ ng ròng là t ng s ngu n tài chính c n thi t đ c đáp ng t ngu n t m th i
và ngu n th ng xuyên c a doanh nghi p đ đ m b o nhu c u v n l u đ ng th ng
xuyên t i thi u ph c v cho nhu c u s n xu t kinh doanh cho doanh nghi p trong ng n
h n.
1.4.2.2.

Phân tích cân đ i tài s n - ngu n v n trong dài h n

V n l u đ ng là bi u hi n b ng ti n c a toàn b TSNH t i th i đi m l p B ng
cân đ i k toán. V n l u đ ng ròng là ph n chênh l ch gi a tài s n l u đ ng và đ u t
ng n h n v i ngu n v n t m th i. V n l u đ ng ròng là ch tiêu ph n ánh s v n t i
thi u mà doanh nghi p đ c s d ng đ duy trì nh ng ho t đ ng di n ra th ng xuyên
t i doanh nghi p. V i s v n l u đ ng ròng này, doanh nghi p có kh n ng đ m b o
chi tr các kho n chi tiêu mang tính ch t th ng xuyên cho các ho t đ ng di n ra mà
không c n vay m n hay chi m d ng b t k m t kho n nào khác.
Có hai ph

ng pháp tính v n l u đ ng ròng c a doanh nghi p:

V năl uăđ ngăròngălƠăph năchênhăl ch gi a ngu n v năth
tr TSDH

V năl uăđ ng ròngă=ăNgu n v năth

ngăxuyênăvƠăgiáă

ng xuyênăậ TƠiăs n c đ nhăròng

14

Thang Long University Library


Ch tiêu này cho bi t ngu n hình thành c a v n l u đ ng ròng th hi n cân b ng
gi a ngu n v n n đ nh v i nh ng tài s n có th i gian chu chuy n trên m t chu k
kinh doanh ho c trên m t n m. Ch tiêu này th hi n ngu n g c c a v n l u đ ng hay
còn g i là phân tích bên ngoài v v n l u đ ng. m t khía c nh khác, v n l u đ ng
ròng th hi n ph ng th c tài tr TSC , tác đ ng c a k đ u t lên cân b ng tài chính
t ng th .
V nă l uă đ ngă ròngă đ

că tínhă lƠă ph n chênhă l ch gi aă TSL ă v i n ng n

h n
V năl uăđ ngăròngă=ăTSL ậ N ng n h n
Ch tiêu này th hi n m t ph n tình hình s d ng v n l u đ ng ròng: V n l u
đ ng đ c phân b vào các kho n ph i thu, hàng t n kho hay các kho n có tính thanh
kho n cao. Nó nh n m nh đ n tính linh ho t trong vi c s d ng v n l u đ ng doanh
nghi p. Chính vì v y, phân tích cân b ng tài chính qua ch tiêu và cách tính này nh n
m nh đ n phân tích bên trong.
Tr


ng h p 1: V n l u đ ng ròng > 0
Ngu n v n t m th i
Tài s n ng n h n
Tài s n dài h n

V n l u đ ng ròng > 0
Ngu n v n th

ng xuyên

V n l u đ ng ròng d ng đi u này cho th y chi n l c qu n lý v n c a doanh
nghi p là chi n l c th n tr ng. Tài s n ng n h n luôn đ c đ m b o b ng ngu n v n
ng n h n và m t ph n c a ngu n v n dài h n. i u này s giúp cho doanh nghi p
tránh đ c các r i ro khi thanh toán, luôn đ m b o s cân b ng tài chính, tuy nhiên nó
c ng làm cho doanh nghi p m t đi đ ng v n đ có th đ u t sinh l i, mang l i l i
nhu n cao h n cho doanh nghi p.
Tr

ng h p 2: V n l u đ ng ròng = 0
Tài s n dài h n
Tài s n ng n h n

Ngu n v n th

ng xuyên

Ngu n v n t m th i

V n l u đ ng ròng b ng 0 cho th y doanh nghi p s d ng chi n l c v n dung
hòa. Tài s n ng n h n đ c đ m b o, tài tr b ng ngu n v n ng n h n và tài s n dài

h n đ c đ m b o, tài tr b ng ngu n v n dài h n. i u này v a đ m b o an toàn
trong thanh toán, tránh r i ro bên c nh đó v n đ m b o đ c kh n ng sinh l i cho
doanh nghi p.

15


Tr

ng h p 3: V n l u đ ng ròng < 0
Ngu n v n t m th i
Tài s n ng n h n
Tài s n dài h n

V n l u đ ng ròng < 0
Ngu n v n th

ng xuyên

V n l u đ ng ròng âm cho bi t doanh nghi p s d ng chi n l c qu n lý v n
m o hi m. Doanh nghi p ph i s d ng toàn b ngu n v n dài h n và m t ph n ngu n
v n ng n h n đ tài tr cho tài s n dài h n. i u này giúp cho doanh nghi p t ng kh
n ng sinh l i vì gi m đ c chi phí tài chính tuy nhiên v lâu dài s làm nh h ng đ n
tình hình kinh doanh c a doanh nghi p gây nên áp l c tr n và t ng r i ro trong kh
n ng thanh toán.
Ngơnăqu ròng
Ngơnăqu ròngă= V năl uăđ ngăròngăậ Nhu c u v năl uăđ ngăròng
N u ngân qu ròng > 0 t ng đ ng v i v n l u đ ng ròng > nhu c u v n l u
đ ng ròng. Doanh nghi p đ t tr ng thái cân b ng tài chính trong ng n h n và dài h n,
trong tr ng h p này doanh nghi p không ph i vay đ bù đ p s thi u h t v nhu c u

v n l u đ ng ròng, s ti n nhàn r i có th đ u t vào ch ng khoán đ sinh l i.
N u ngân qu ròng = 0 đây là d u hi u m t cân b ng tài chính, toàn b các
kho n v n b ng ti n và đ u t ng n h n đ c tài tr b ng ngu n vay ng n h n, đi u
này có ngh a v n l u đ ng ròng v a đ đ tài tr cho nhu c u v n l u đ ng ròng.
N u ngân qu ròng < 0 đi u này ch ng t v n l u đ ng ròng không đ tài tr
cho nhu c u v n l u đ ng ròng, hay ngân qu ròng là m t s âm, doanh nghi p m t
cân b ng tài chính trong ng n h n. Cân b ng tài chính đ c xem là kém an toàn và b t
l i đ i v i doanh nghi p.
1.4.3. Phân tích tình hình t o v n và s d ng v n
V n kinh doanh c a doanh nghi p đ c hi u là s ti n ng tr c v toàn b tài
s n h u hình và tài s n vô hình ph c v cho s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p
nh m m c đích ki m l i. Chính vì v y, huy đ ng v n và s d ng ngu n v n là vô
cùng quan tr ng đ i v i m i doanh nghi p.
Trong phân tích tình hình t o v n và s d ng v n, ng i ta th ng xem xét s
thay đ i c a các ngu n v n và cách th c s d ng v n c a doanh nghi p trong m t th i
k theo s li u gi a hai th i đi m l p B ng cân đ i k toán. S d ng v n và t o l p
v n có tác đ ng qua l i v i nhau. S d ng v n có ý ngh a quy t đ nh đ n ho t đ ng
t o l p v n c a doanh nghi p, t o l p v n là c s đ có các quy t đ nh s d ng v n.
Vi c s d ng v n có hi u qu s làm t ng kh n ng t o thêm v n thông qua ho t đ ng
16

Thang Long University Library


c a chính b n th n thân doanh nghi p. Tùy theo đ c đi m c a m i doanh nghi p và
đ c đi m kinh doanh mà t ng doanh nghi p có các ph ng th c t o l p v n khác
nhau. Ngu n v n có th đ c huy đ ng t tín d ng ngân hàng, tín d ng th ng m i
ho c vay thông qua phát hành trái phi u ho c t chính ngu n v n ch s h u và l i
nhu n ch a phân ph i.
Vi c xem xét s thay đ i c a các ngu n v n và cách th c s d ng ngu n v n c a

doanh nghi p trong m t th i k gi a các B ng cân đ i k toán đ c th hi n qua b ng
tài tr báo cáo ngu n ti n và s d ng ti n. B ng tài tr giúp nhà qu n lý xác đ nh rõ
các ngu n cung ng v n và vi c s d ng các ngu n v n đó.
l p đ c bi u này,
tr c h t ph i li t kê đ c s thay đ i các kho n m c trên b ng cân đ i k toán t đ u
k đ n cu i k . M i s thay đ i đ c phân bi t hai c t: s d ng v n và ngu n v n
theo nguyên t c: N u các kho n m c bên tài s n t ng ho c các m c bên ngu n v n
gi m thì đi u đó th hi n vi c s d ng v n. Và n u các kho n m c bên tài s n gi m
ho c các kho n m c bên ngu n v n t ng thì đi u đó th hi n vi c t o v n.
Doanh nghi p t o ngu n ti n theo hai cách gi m các kho n tài s n nh d tr
ti n, các kho n ph i thu khách hàng hay gi m hàng t n kho đ t ng ngu n v n cho
doanh nghi p ho c t ng ngu n v n t vi c t ng n ph i tr nh m t n d ng ngu n v n
t nhà cung c p, t ng v n đ u t c a ch s h u, t ng ngu n l i nhu n không chia...
M t khác, doanh nghi p l i dùng v n t o l p đ c đ t ng l ng ti n m t d tr nh
đ u t vào hàng t n kho, c p tín d ng cho khách hàng, n p thu cho nhà n c, chia l i
nhu n cho c đông...
1.5. PhơnătíchăBáoăcáoăk tăqu ăkinhădoanh
B ng Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh cho bi t tình hình tài chính c a
doanh nghi p trong t ng th i k nh t đ nh, ph n ánh tóm l c các kho n thu, chi phí,
k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a toàn doanh nghi p; k t qu ho t đ ng s n
xu t kinh doanh theo t ng ho t đ ng kinh doanh, đ u t tài chính và nh ng ho t đ ng
khác. Bên c nh đó, Báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh còn cho bi t tình hình th c
hi n ngh a v v i Nhà n c c a doanh nghi p trong giai đo n phân tích. Khi phân tích
Báo cáo k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p có th phân tích ba
m c chính: tình hình doanh thu, chi phí và l i nhu n.
Phân tích tình hình doanh thu
Doanh thu c a doanh nghi p bao g m doanh thu t bán hàng và cung c p d ch
v , doanh thu t ho t đ ng tài chính và thu nh p khác, ch u nh h ng c a nhi u nhân
t nh kh i l ng s n ph m tiêu th , ch t l ng s n ph m, k t c u m t hàng, giá bán
s n ph m, th tr ng tiêu th và ph ng th c tiêu th , thanh toán ti n hàng. Trong đó,

doanh thu t bán hàng và cung c p d ch v chi m ch y u trong t ng doanh thu c a
17


các doanh nghi p th ng m i. Vì v y, vi c phân tích tình hình doanh thu s giúp cho
nhà qu n tr n m rõ đ c tình hình tiêu th s n ph m, tình hình bán hàng. Qua đó, th y
đ c nh ng u đi m và nh ng m t h n ch còn t n t i, nh ng y u t tác đ ng làm
t ng, gi m doanh thu t đó đ a ra các chi n l c phù h p nh m c i thi n doanh thu
cho doanh nghi p, đ ng th i nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh.
Phân tích tình hình chi phí
Chi phí là các kho n ti n mà doanh nghi p ph i chi ra trong k nh m đ u t ,
ph c v cho quá trình s n xu t kinh doanh. Trong đó, giá v n hàng bán luôn là chi phí
chính, chi m t tr ng ch y u trong t ng chi phí c a doanh nghi p. Do v y vi c đánh
giá, phân tích chi phí giá v n hàng bán r t c n thi t. Nó giúp cho nhà qu n tr th y
đ c chi phí giá v n c a doanh nghi p là cao hay th p t đó còn đánh giá n ng l c c a
nhà cung c p đ có bi n pháp đi u ch nh nh m ti t ki m chi phí giá v n, nâng cao kh
n ng c nh tranh và l i nhu n cho doanh nghi p. Ngoài ra, chi phí lãi vay c ng là
kho n m c quan tr ng mà nhà qu n tr c n l u tâm trong quá trình phân tích. Vi c
đánh giá, phân tích còn ph n ánh tình hình vay n c a doanh nghi p trong k . Nh
v y, n u nh chi phí m c quá cao hay t c đ t ng c a chi phí là cao h n so v i t c
đ t ng c a doanh thu thì đi u này cho th y doanh nghi p ho t đ ng không th c s
hi u qu .
Phân tích tình hình l i nhu n là vi c b t k m t doanh nghi p nào ho t đ ng
trong c ch th tr ng đ u quan tâm. ây là m t ch tiêu kinh t t ng h p ph n ánh
hi u qu c a quá trình kinh doanh, đ ng th i đó còn là y u t s ng còn c a doanh
nghi p. Doanh nghi p ch t n t i và ho t đ ng khi nó t o ra l i nhu n, n u doanh
nghi p ho t đ ng không có hi u qu thu không đ bù đ p chi phí đã b ra thì doanh
nghi p đó đi đ n ch phá s n. T tr c đ n nay, n c ta có hàng lo t các xí nghi p,
doanh nghi p phá s n ho c gi i th do làm n không có hi u qu , trong đó có c xí
nghi p nhà n c, t nhân.

c bi t trong đi u ki n hi n nay, c nh tranh di n ra ngày
càng gay g t và kh c li t vì v y l i nhu n là y u t c c k quan tr ng và có vai trò
quan tr ng đ i v i doanh nghi p.
1.6. PhơnătíchăBáoăcáoăl uăchuy n ti n t
Trong ho t đ ng đ u t khi phân tích và đánh giá m t doanh nghi p, các nhà đ u
t th ng quan tâm chú tr ng đ n các ch tiêu l i nhu n c a doanh nghi p và th ng
b qua Báo cáo l u chuy n ti n t c a doanh nghi p. Tuy nhiên, Báo cáo l u chuy n
ti n t c a doanh nghi p l i là m t kênh thông tin h t s c quan tr ng cung c p cho các
nhà đ u t b c tranh toàn c nh v ho t đ ng c a các doanh nghi p và ch t l ng l i
nhu n c a doanh nghi p đó. Các thông tin chính mà Báo cáo l u chuy n ti n t cung
18

Thang Long University Library


c p cho nhà đ u t bao g m các thông tin sau: thông tin v các kho n ti n m t mà
doanh nghi p đã nh n và đã chi ra trong n m tài chính.
Trong ho t đ ng kinh doanh có r t nhi u nghi p v phát sinh v thanh toán, qua
đó th hi n đ c kh n ng thanh toán c a doanh nghi p: thanh toán đúng h n, kh
n ng thanh toán đ c gia t ng hay b gi m đi, h s thanh toán cao hay th p, đánh giá
kh n ng thanh toán n g c và lãi, kh n ng tr lãi ti n. T đó, đánh giá kh n ng đ u
t b ng ti n nhàn r i qua vi c doanh nghi p mua c phi u, trái phi u, cho vay… trong
k k toán.
Ngoài ra, Báo cáo l u chuy n ti n t c a doanh nghi p cho các nhà đ u t tìm ra
các h ng gi i quy t đ tránh tình tr ng thi u ti n và do đó c ng c ho t đ ng tín
d ng. Báo cáo l u chuy n ti n t bao g m 3 ph n chính sau:
L u chuy n ti n thu n t ho t đ ng s n xu t kinh doanh
Ph n này cho các nhà đ u t bi t dòng ti n ch y ra và ch y vào doanh
qua ho t đ ng s n xu t kinh doanh chính c a doanh nghi p. N u ch s này d
th y ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a công ty đang mang l i m c t ng c

Ng c l i, n u ch s này âm cho th y ho t đ ng s n xu t kinh doanh t o ra m
c a ti n.

nghi p
ng cho
a ti n.
c gi m

L u chuy n ti n t ho t đ ng đ u t
L u chuy n ti n t ho t đ ng đ u t là ch tiêu ph n ánh chênh l ch gi a dòng
ti n thu v i dòng ti n chi cho đ u t mua s m tài s n dài h n và các kho n đ u t khác
không thu c các kho n t ng đ ng ti n. Dòng ti n thu t ho t đ ng đ u t g m
nh ng kho n ti n thu nh ti n thu t bán thanh lý tài s n c đ nh, ti n thu h i đ u t
góp v n vào các đ n v khác, ti n thu h i cho vay… Dòng ti n chi c a ho t đ ng đ u
t bao g m nh ng kho n ti n chi cho vi c mua s m tài s n c đ nh, xây d ng c b n
m r ng quy mô ho t đ ng s n xu t kinh doanh. N u dòng ti n chi l n h n dòng ti n
thu thì d n đ n dòng ti n thu n t ho t đ ng đ u t âm, t c là cho th y doanh nghi p
m r ng quy mô t ng ti n chi đ đ u t tài s n c đ nh, góp v n liên doanh… N u l u
chuy n ti n thu n t ho t đ ng đ u t mang d u d ng thì ng c l i.
L u chuy n ti n t ho t đ ng tài chính
đ
h
v
ti
ti

L u chuy n ti n t ho t đ ng tài chính cung c p nh ng thông tin v các ho t
ng tài chính c a doanh nghi p. Nh ng ho t đ ng này bao g m các ho t đ ng nh
ng đ n c c u v n c a doanh nghi p. Ví d nh các ho t đ ng vay v n, huy đ ng
n. N u ch s này d ng cho th y ho t đ ng tài chính đang mang l i m c t ng c a

n. Ng c l i, n u ch s này âm cho th y ho t đ ng tài chính t o ra m c gi m c a
n. Ch tiêu này âm hay d ng không hoàn toàn ph thu c vào quy mô c a các ho t
19


đ ng vay v n và huy đ ng v n, mà còn ph thu c vào th i h n c a các ho t đ ng cho
vay, và huy đ ng v n, trong m t kì k toán hay sang m t kì khác.
L u chuy n ti n thu n trong k
L u chuy n ti n thu n trong k là ch tiêu t ng h p, ph n ánh t ng c ng t t c
các dòng ti n thu n t ho t đ ng kinh doanh, dòng ti n thu n t ho t đ ng đ u t và
dòng ti n thu n t ho t đ ng tài chính. N u ch tiêu này âm ch ng t trong k doanh
nghi p đã không t o ra đ ti n m t đ ho t đ ng. Ng c l i, n u ch tiêu này d ng thì
có ngh a các dòng ti n thu t các ho t đ ng c a doanh nghi p trong k đ đáp ng nhu
c u v ti n m t.
Phân tích Báo cáo l u chuy n ti n t - còn g i là phân tích ngân l u, là công vi c
quan tr ng, ngày càng chi m nhi u công s c và th i gian c a các nhà qu n tr , các
giám đ c tài chính. M c đích c a Báo cáo l u chuy n ti n t là cung c p các thông tin
thích h p v các dòng ti n chi ra (outflows) và dòng ti n thu vào (inflows) trong các
ho t đ ng c a m t doanh nghi p t i m t k k toán. Báo cáo l u chuy n ti n t đóng
m t vai trò quan tr ng đ i v i c nh ng ng i s d ng thông tin k toán bên trong
c ng nh thông tin bên ngoài doanh nghi p.
Ph ng trình cân đ i c a dòng ti n trong doanh nghi p:
Ti n t năđ u k + Ti n thu trong k = Ti n chi trong k + Ti n t n cu i k
Trong phân tích tài chính thì vi c phân tích Báo cáo l u chuy n ti n t là không th
b qua và b c phân tích này s giúp các nhà đ u t hi u rõ đ c giá tr c a doanh
nghi p. N u nh b qua b c phân tích này các nhà đ u t s d dàng b qua m t b i các
báo cáo l i nhu n t t đ p mà không hi u đ c tính b n v ng c a các l i nhu n này.
1.7. Phơnătíchăcácănhómăch tiêuătƠiăchínhăc ăb n
1.7.1. Ch tiêu đánh giá kh n ng thanh toán
Kh n ng thanh toán là kh n ng th c hi n đ c các ngh a v tài chính đúng th i

h n mà không g p ph i b t k m t khó kh n nào. M t doanh nghi p đ c coi là m t
kh n ng thanh toán khi không thanh toán đ c các kho n n t i h n. Kh n ng thanh
toán đ c đo l ng b ng m c đ thanh kho n t c là m c đ d dàng và nhanh chóng
đ chuy n m t tài s n thành ti n mà không làm gi m đáng k giá tr c a tài s n đó.
Thông qua các t s kh n ng thanh toán s cho chúng ta th y th c tr ng tài chính c a
doanh nghi p. M t doanh nghi p đang ho t đ ng kinh doanh có lãi, v n g p ph i v n
đ v kh n ng thanh toán là bình th ng n u nh vi c ki m soát các kho n ph i tr
kém, không thu đ c ti n khách hàng, hàng t n kho nhi u.
Tóm l i, n u mu n t n t i và phát tri n lâu dài thì doanh nghi p c n có kh n ng
sinh l i và kh n ng thanh toán t t.
H s kh n ng thanh toán ng n h n
20

Thang Long University Library


TƠiăs năng năh n

H ăs ăthanhătoánă
=
ng năh n

T ngăn ăng năh n
[5, tr. 186]

H s kh n ng thanh toán ng n h n là th c đo kh n ng thanh toán ng n
h n c a Công ty, nó cho bi t các kho n n c a doanh nghi p đ c tr b ng các tài
s n t ng đ ng v i th i h n đ c cho vay các kho n n đó.
ụ ngh a c a chi tiêu cho bi t trong k phân tích m t đ ng n ng n h n đ c
đ m b o, tài tr b ng bao nhiêu đ ng tài s n ng n h n. T s này l n h n ho c

b ng m t ch ng t doanh nghi p có nhi u kh n ng s tr đ c h t các kho n n
hay tình hình tài chính c a doanh nghi p là v ng m nh. T s thanh toán nh h n
m t ch ng t doanh nghi p không đ kh n ng thanh toán n ng n h n. Ch tiêu
quá th p cho th y kh n ng thanh toán ng n h n c a doanh nghi p không đ c
đ m b o và r i ro trong thanh toán cao là đi u không th tránh kh i. M t khác n u
t s này quá cao c ng không ph i là m t d u hi u t t b i vì nó cho th y doanh
nghi p s d ng tài s n ch a đ c hi u qu có quá nhi u hàng t n kho, các kho n
ph i thu và ti n nhàn r i.
H s kh n ng thanh toán nhanh
H s kh n ng thanh toán nhanh đ c đo l ng b ng m c đ thanh kho n c a
các lo i tài s n, tính thanh kho n c a m t lo i tài s n là kh n ng nhanh chóng chuy n
đ i thành ti n mà không làm gi m đáng k giá tr c a tài s n đó. Do hàng t n kho c a
doanh nghi p ít nh t ph i qua quá trình tiêu th m i có th chuy n thành ti n, ch a nói
là không tiêu th đ c, hàng đ ng kém ph m ch t; vì v y, tính thanh kho n c a nó
th p.
đánh giá kh t khe h n v kh n ng thanh toán c a doanh nghi p ta s d ng t
s thanh kho n nhanh.
H s kh n ng thanh toán nhanh cho bi t bình quân m t đ ng n ng n h n đ c
đ m b o b ng bao nhiêu đ ng tài s n ng n h n nh ng không bao g m hàng t n kho.
H s này ≥ 1 đ c đánh giá là an toàn vì doanh nghi p có th trang tr i các kho n n
ng n h n mà không c n ph i bán hàng t n kho. H s này càng cao thì càng đ c đánh
giá t t. Tuy nhiên gi ng nh h s thanh toán n ng n h n, đ l n c a h s này ph
thu c vào ngành ngh kinh doanh và k h n thanh toán các món n trong k .
TƠiăs năng năh năậ hƠngăt năkho
H ăs ăthanhătoánă
=
nhanh
T ngăn ăng năh n
[5, tr. 185]
21



H s kh n ng thanh toán t c th i
H s kh n ng thanh toán t c th i cho bi t doanh nghi p có bao nhiêu đ ng v n
b ng ti n đ s n sàng thanh toán t c th i cho m t đ ng n ng n h n. T l thanh toán
b ng ti n càng l n thì kh n ng thanh toán n đ n h n c a doanh nghi p càng cao. Tuy
nhiên, h s này cao quá c ng không t t do ti n không t sinh l i đ c.
V năb ngăti n

H ăs ăthanhătoánă
=
t căth i

T ngăn ăng năh n
[5, tr. 184]

H s kh n ng thanh toán lãi vay
H s kh n ng thanh toán lãi vay cho bi t vi c đ m b o tr lãi hàng n m b ng
l i nhu n tr c thu và lãi.
có th thanh toán lãi vay cho các nhà cung c p tín
d ng, doanh nghi p c n s d ng v n vay có hi u qu . Chính vì v y, ch tiêu th ng
đ c s d ng đ phân tích kh n ng thanh toán lãi vay là h s kh n ng thanh toán lãi
vay. H s kh n ng thanh toán lãi vay th hi n m c đ l i nhu n b o đ m cho kh
n ng tr lãi vay c a doanh nghi p. M i đ ng chi phí lãi vay s n sàng đ c bù đ p
b ng bao nhiêu đ ng l i nhu n tr c thu là lãi vay. Ch tiêu này càng cao th hi n
kh n ng bù đ p chi phí lãi vay càng t t. N u nh doanh nghi p có kh n ng thanh
toán lãi vay t t và n đ nh qua các kì, các nhà cung c p tín d ng s s n sàng ti p t c
cung c p v n cho doanh nghi p khi s g c vay n đ n h n thanh toán. N u kh n ng
tr lãi vay c a doanh nghi p th p, đi u này s th hi n kh n ng sinh l i c a tài s n
th p. Kh n ng thanh toán lãi vay th p cho th y m t tình tr ng nguy hi m, suy gi m

trong ho t đ ng kinh t có th làm gi m l i nhu n tr c thu và lãi vay xu ng d i
m c n lãi mà doanh nghi p ph i tr . Do đó d n t i m t kh n ng thanh toán và v n .
Tuy nhiên, r i ro này đ c h n ch b i th c t l i nhu n tr c thu và lãi vay không
ph i là ngu n duy nh t đ thanh toán lãi. Các doanh nghi p c ng có th t o ra ngu n
ti n m t t kh u hao và có th s d ng ngu n v n đó đ tr n lãi.
L iănhu nătr căthu ăvƠălƣiă(EBIT)
H ăs ăkh ăn ngă
=
thanhătoánălƣiăvay
Chiăphíălƣiăvay
1.7.2. Ch tiêu đánh giá kh n ng sinh l i
T su t l i nhu n sau thu trên doanh thu (ROS)
T su t l i nhu n sau thu trên doanh thu là m t t s tài chính dùng đ theo dõi
tình hình sinh l i c a công ty c ph n. ây là ch tiêu ph n ánh m i quan h gi a
doanh thu thu n và l i nhu n ròng dành cho c đông c a Công ty. Vi c duy trì t c đ
22

Thang Long University Library


t ng c a doanh thu cao h n t c đ t ng c a chi phí s làm t ng tr
và giúp cho ch tiêu này có s t ng tr ng n đ nh, b n v ng.
ROS

ng l i nhu n ròng

L iănhu năsauăthu

=


Doanhăthuăthu n

T s này cho bi t bình quân m t tr m đ ng doanh thu thu n s t o ra đ c bao
nhiêu đ ng l i nhu n sau thu . T s này cao hay th p là ph thu c vào tình hình tiêu
th s n ph m, giá c c a s n ph m, chi n l c tiêu th c a doanh nghi p; kh n ng
qu n lý các lo i chi phí c a doanh nghi p c ng nh chi phí s n xu t, chi phí qu n lý
doanh nghi p, chi phí bán hàng. Ch tiêu này càng cao cho th y công tác qu n lý chi
phí càng t t, đi u này giúp nhà qu n tr đ a ra các m c tiêu đ m r ng th tr ng,
t ng doanh thu.
ng th i xem xét các y u t chi phí b ph n đ ti t ki m nâng cao
hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p.
T su t l i nhu n sau thu trên t ng tài s n (ROA)
ROA

=

L iănhu năsauăthu
T ngătƠiăs n

T su t l i nhu n sau thu trên t ng tài s n dùng đ đo l ng kh n ng sinh l i
trên m i đ ng tài s n c a doanh nghi p. Ch tiêu này cho bi t: trong k phân tích,
doanh nghi p b ra 100 đ ng tài s n đ u t thì s thu đ c bao nhiêu đ ng l i nhu n
sau thu . Ch tiêu này càng cao, cho th y doanh nghi p đã s d ng tài s n t t, t o đi u
ki n cho doanh nghi p m r ng ho t đ ng s n xu t kinh doanh.
T su t l i nhu n sau thu trên v n ch s h u (ROE)
i v i ch s h u thì t s quan tr ng nh t đ i v i h là doanh l i v n ch s
h u. T s này ph n ánh kh n ng sinh l i trên v n ch s h u. T su t l i nhu n sau
thu trên v n ch s h u cho bi t bình quân m t tr m đ ng v n ch s h u thì t o ra
đ c bao nhiêu đ ng l i nhu n sau thu . Mong mu n c a các ch s h u là làm cho t
s này càng cao càng t t. Kh n ng sinh l i c a v n ch s h u cao hay th p ph

thu c vào tính hi u qu c a vi c s d ng v n và m c đ s d ng đòn b y tài chính c a
doanh nghi p. Trong tr ng h p n u nh vi c s d ng v n c a doanh nghi p là hi u
qu , đ ng th i m c đ tài tr b ng n cao thì lúc đó doanh l i v n ch s h u s r t
cao. Ng c l i, n u vi c s d ng v n không hi u qu đ n m c l i nhu n không đ chi
tr lãi vay thì vi c s d ng đòn b y tài chính trong tr ng h p này là gây t n th t cho
ch s h u, th m chí là m t kh n ng chi tr .
L iănhu năsauăthu
ROE

=

V năCSH
23


1.7.3. Ch tiêu đánh giá kh n ng qu n lý tài s n
Hi u su t s d ng toàn b tài s n
Hi uăsu tăs ăd ngă
t ngătƠiăs n

Doanhăthuăthu n
=

T ngătƠiăs n

ây là ch tiêu ph n ánh m t cách toàn di n v hi u qu s d ng tài s n c a
doanh nghi p, nó cho ta th y tính h p lý trong vi c phân b tài s n, trình đ qu n lý tài
s n c a doanh nghi p. Hi u su t s d ng t ng tài s n cho th y, bình quân m t đ ng tài
s n t o ra đ c bao nhiêu đ ng doanh thu.
N u t s này càng l n thì hi u qu s d ng tài s n càng cao, góp ph n làm t ng

l i nhu n cho doanh nghi p. N u t s này quá cao thì ch ng t r ng doanh nghi p
đang s d ng h t công su t các ngu n l c đ u vào c a mình, vì v y khó mà t ng thêm
n u không đ u t thêm tài s n.
Các ch tiêu đánh giá hi u qu s d ng tài s n ng n h n
Hi u su t s d ng TSNH (S vòng quay c a TSNH)
Hi uăsu tăs ăd ngăTSNH =

Doanhăthuăthu n
TƠiăs năng năh n

Ch tiêu này cho bi t m t đ ng v n b ra đ u t cho tài s n ng n h n trong m t
k thì đem l i bao nhiêu đ n v doanh thu thu n. Ch tiêu này ph n ánh s v n đ ng
c a TSNH trong k , ch tiêu này càng cao ch ng t TSNH v n đ ng càng nhanh, hi u
su t s d ng tài s n ng n h n cao.
Và ng c l i, n u ch tiêu này th p ch ng t doanh nghi p s d ng tài s n ng n
h n không hi u qu , kh n ng mang l i doanh thu thu n t tài s n là không cao, s v n
đ ng trong k c a TSNH là ch m. Do v y vi c nâng cao hi u su t s d ng TSNH là
c n thi t s làm t ng hi u qu ho t đ ng t ng doanh thu và t o ti n đ đ gia t ng l i
nhu n cho doanh nghi p.
T su t sinh l i c a TSNH
T ăsu tăsinhăl iătrênăTSNHă =

L iănhu n sauăthu
x 100%
TSNH

Ch tiêu này cho bi t trong k phân tích 100 đ ng doanh nghi p đ u t cho tài
s n ng n h n đem l i bao nhiêu đ ng l i nhu n sau thu . Ch tiêu này càng cao hi u
qu s d ng TSNH t t, góp ph n nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh cho doanh
nghi p.

24

Thang Long University Library


Th i gian 1 vòng quay TSNH
Th iăgiană1ăvòngăquayăTSNHă =

TSNH x 360
Doanhăthuăthu n

Ch tiêu này ph n ánh t c đ quay vòng c a TSNH trong m t chu k s n xu t
kinh doanh. Ch tiêu này càng th p ch ng t t c đ luân chuy n tài s n là nhanh, kh
n ng chuy n đ i thành ti n l n, hi u qu mà TSNH đem l i là kh quan.
Các ch tiêu đánh giá chung v hi u qu s d ng TSDH
Hi u su t s d ng c a tài s n dài h n (S vòng quay TSDH)
Hi uăsu tăs ăd ngăTSDH =

Doanhăthuăthu n
TƠiăs nădƠiăh n

Hi u su t s d ng c a tài s n dài h n cho bi t m t đ ng v n b ra đ u t cho tài
s n dài h n trong m t k thì đem l i bao nhiêu đ n v doanh thu thu n. Ch tiêu này
th hi n s v n đ ng c a TSDH trong k . Ch tiêu hi u su t s d ng TSDH càng cao
ch ng t TSDH v n đ ng càng nhanh, hi u su t s d ng tài s n dài h n cao; t đó góp
ph n t o ra doanh thu thu n càng cao và là c s đ t ng l i nhu n c a doanh nghi p.
Do v y, đ góp ph n nâng cao hi u su t s d ng TSDH doanh nghi p c n thanh lý
TSDH th a không c n thi t và s d ng không có hi u qu nh m phát huy t i đa hi u
qu mà TSDH mang l i đ ng th i ti t ki m các chi phí b o d ng s a ch a.
T su t sinh l i c a tài s n dài h n

T ăsu tăsinhăl iătrênăTSDH =

L iănhu năsauăthu
x 100%
TSDH

T su t sinh l i c a tài s n dài h n cho bi t trong k doanh nghi p đ u t 100
đ ng cho tài s n dài h n đem l i bao nhiêu đ ng l i nhu n sau thu .
Ch tiêu t su t sinh l i trên TSDH càng cao ch ng t hi u qu s d ng TSDH
càng t t và ng c l i. Ch tiêu này càng th p ch ng t doanh nghi p s d ng TSDH
kém hi u qu .
Hi u su t s d ng c a TSC
Hi uăsu tăs ăd ngăTSC

Doanhăthuăthu n
=

NguyênăgiáăTSC

Ch tiêu này ph n ánh m t đ ng nguyên giá bình quân tài s n c đ nh dùng vào
ho t đ ng s n xu t kinh doanh trong k phân tích đem l i bao nhiêu đ ng doanh thu
thu n. Ch tiêu này càng cao ch ng t hi u qu s d ng tài s n c đ nh càng t t. Do
25