Ngày soạn: 3// 4 /2018
Ngày dạy: 8/4/ 2018

Tên GVHD: Lê Thị Kim Yến
Tên SVTT: Lê Thị Tuyết Nhung
BÀI 31: VIRUT GÂY BỆNH - ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
TRONG THỰC TIỄN
I.

Mục tiêu:
1. Kiến thức: sau khi học xong bài này, học viên cần phải:
+ Trình bày được cách thức xâm nhập và lây lan gây bệnh của virut gây bệnh
cho vi sinh vật, thực vật và cơn trùng; từ đó đề xuất được một số biện pháp
phòng bệnh do virut gây nên.
+ Nêu được những ứng dụng cơ bản của virut trong kỹ thuật di truyền, trong
sản xuất dược phẩm, trong nông nghiệp.
2. Kỹ năng: qua bài học rèn luyện cho học viên khả năng:
+ Quan sát, phân tích tranh hình, mẫu vật để phát hiện kiến thức.
+ Liên hệ thực tế vào bài học.
+ Hoạt động theo nhóm.
3. Thái độ:
+ Ý thức bảo vệ môi trường để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.
+ Thái độ học tập tích cực, chủ động.

- Phương tiện:
+ Mẫu vật về các bệnh ở thực vật do virut gây nên.
+ Tranh hình về các bệnh do virut gây nên ở vi sinh vật, côn trùng.


II tiến trình dạy và học:
1. Ổn định lớp

2. Kiểm tra bài cũ:
Trình bày các giai đoạn nhân lên của virut trong tế bào chủ?
3. Vào bài mới: Ở bài 30 chúng ta đã được tìm hiểu một trong những bệnh do
virut gây ra ở người là bệnh AIDS. Hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu
những bệnh khác do virut gây ra trên đối tượng là vi sinh vật, thực vật và
côn trùng Bài 31: Virut gây bệnh - Ứng dụng của virut trong thực tiễn
Hoạt động của Giáo viên

Hoạt động của Học sinh Nội dung bài học

Hoạt động 1:Tìm hiểu các virut kí sinh ở vi sinh vật, thực vật, cơn trùng
I. Các virut kí sinh ở vi
sinh vật, thực vật và cơn
trùng:

I. Các virut kí sinh
ở vi sinh vật, thực
vật và cơn trùng:
1.Virut kí sinh ở vi
sinh vật (phago):

1.Virut kí sinh ở vi sinh
vật (phago):
- Giáo viên trình chiếu
hình ảnh về các virut kí
sinh trên vi sinh vật.

- Quan sát.

- Phân tích và giải thích

các hình ảnh trên.

- Lắng nghe và thảo luận
cùng giáo viên.

- Đặt vấn đề: virut có thể
kí sinh trên những nhóm
vi sinh vật nào?

- Nghiên cứu sách giáo
khoa và trả lời.

- Nhận xét câu trả lời và
tổng kết kiến thức.

- Lắng nghe và ghi bài.

- Khi virut kí sinh trên vi
sinh vật gây ảnh hưởng
như thế nào đến ngành
công nghiệp vi sinh vật?
- Nhận xét câu trả lời của
học viên, diễn giảng và
tổng kết nội dung bài.

- Hiện nay có
khoảng 3000 loại
virut kí sinh ở vi sinh
vật nhân sơ ( vi
khuẩn, xạ khuẩn …)

hoặc vi sinh vật nhân
thực ( nấm men, nấm
sợi …).

- Nghiên cứu sách giáo
khoa và trả lời.

- Lắng nghe và ghi bài.

- Gây thiệt hại
nghiêm trọng cho
ngành công nghiệp


vi sinh vật như sản
xuất thuốc kháng
sinh, thuốc trừ sâu
sinh học…
- Chia lớp thành 4 nhóm
và phân cơng thảo luận
theo hai nội dung để hồn
thành phiếu học tập về
virut kí sinh trên thực vật
và côn trùng.
- Kiểm tra mẫu vật hoặc
hình ảnh các nhóm sưu
tầm về bệnh do virut gây
nên trên thực vật và côn
trùng.
- Phát phiếu học tập cho 4

nhóm đồng thời trình
chiếu trên máy.
- Phân chia lại mẫu vật
đúng theo chủ đề của từng
nhóm và hướng dẫn học
viên quan sát, phân tích
mẫu vật để phát hiện kiến
thức trong nội dung cần
thảo luận của nhóm mình.

- Sắp xếp chỗ ngồi theo
nhóm.

- Nộp mẫu vật cho giáo
viên.

- Nhận phiếu học tập và
lắng nghe hướng dẫn của
giáo viên.
- Nhận lại mẫu vật và
lắng nghe hướng dẫn của
giáo viên.

- Thảo luận nhóm kết
hợp nghiên cứu sách giáo
- Xuống vị trí các nhóm để khoa.
nghe học viên thảo luận và
hướng dẫn học viên thảo
luận theo đúng hướng,
- Đại diện các nhóm trình

khơng bị lạc đề.
bày và bổ sung.
- Lần lượt gọi đại diện các - Các nhóm cịn lại lắng
nhóm trình bày và bổ sung nghe.
kết quả phiếu học tập.

- Nhận xét kết quả của các

- Lắng nghe.

2. Virut kí sinh trên
thực vật và côn
trùng.


nhóm.

- Lắng nghe và ghi bài.

- Tổng kết và trình chiếu
kết quả phiếu học tập trên
máy.

(Kết quả phiếu học
tập)

- Quan sát.
- Trình chiếu thêm hình
ảnh về một số bệnh do
virut gây nên ở thực vật và

các bệnh ở người do côn
trùng làm trung gian
truyền bệnh do virut gây
- Tái hiện kiến thức cũ
nên.
(bài 30) để trả lời: không
- Đặt vấn đề các bệnh trên chữa được. Vì khi tiêu
có chữa trị được khơng?
diệt virut thì cũng làm
Tại sao?
chết vật chủ (tế bào chủ)
mà nó kí sinh.
- Liên hệ thực tế, thảo
luận và trả lời.
- Nếu khơng chữa được
thì phải phịng bệnh bằng
các cách nào?

- Lắng nghe.

- Nhận xét các câu trả lời
của học viên. Đồng thời
giáo dục ý thức bảo vệ
môi trường sống để hạn
chế côn trùng trung gian
truyền bệnh cho con người
như ruồi, muỗi….
- Lắng nghe.
- Nhờ khả năng nhân lên
rất nhanh chóng trong tế

bào chủ và khả năng kí
sinh đặc hiệu bắt buộc mà
ngày nay virut ngày càng
trở thành công cụ không
thể thiếu trong nghiên cứu
và trong sản xuất các chế
phẩm y học, nông nghiệp.

- Lắng nghe.

II. Ứng dụng của
virut trong thực
tiễn:


- Giáo viên giới thiệu một
trong những ứng dụng của
virut là sản xuất ra các chế
phẩm sinh học, ví dụ như
sản xuất ra interferon và
giải thích interferon là gì. - Quan sát.
- Trình chiếu quy trình sản
xuất interferon.
- Quan sát hình kết hợp
nghiên cứu sách giáo
- Yêu cầu học viên thảo
luận và trình bày các bước khoa và thảo luận.
trong quy trình sản xuất
interferon.


1.
Trong sản xuất
các chế phẩm sinh
học:

- Trả lời quy trình trên
gồm 4 bước và giải thích
từng bước.
- Lắng nghe.

- Nhận xét và diễn giảng
thêm về quy trình sản xuất - Nghiên cứu sách giáo
interferon.
khoa và trả lời: virut
được sử dụng như một
- Dựa vào quy trình sản
vật vận chuyển gen.
xuất trên cho biết virut
được sử dụng như thế
nào?

- Nghiên cứu sách giáo
khoa và trả lời.

- Tại sao virut lại được sử
dụng như một vật vận
chuyển gen?

- Lắng nghe.


- Nhận xét và kết luận đó
chính là cơ sở khoa học
của việc sử dụng virut
trong sản xuất chế phẩm
sinh học.
- Gọi một vài học viên
nhắc lại cơ sở khoa học
trên.

- Một vài học viên lặp
lại, các học viên khác
lắng nghe và ghi bài.

- Cơ sở khoa học: cắt
bỏ các đoạn gen
không quan trọng
của virut và thay thế
chúng bằng các gen
mong muốn để biến
virut thành vật
chuyển gen.


-Trả lời: sản xuất
interferon.
- Ứng dụng của công nghệ
này là gì?

- Lắng nghe và ghi bài.


- Nhận xét.

- Quan sát, lắng nghe và
thảo luận với giáo viên.
- Trình chiếu và giới thiệu
về thuốc trừ sâu được sản
xuất từ virut, đặc biệt là
nhóm virut Baculo.

- Ví dụ: sản xuất
interferon – một loại
protein có khả năng
chống virut, chống tế
bào ung thư và tăng
cường khả năng
miễn dịch với số
lượng lớn và giá
thành hạ.
2. Trong nông
nghiệp: thuốc trừ sâu
từ virut.

- Nghiên cứu sách giáo
khoa và trả lời.

- Tại sao nhóm virut này
được lựa chọn để sản xuất
thuốc trừ sâu?

- Virut được sử dụng

để sản xuất ra thuốc
trừ sâu được gọi là
các chế phẩm sinh
học.

- Nhận xét câu trả lời của
học viên.

- Các chế phẩm này
có ưu điểm:

- Lắng nghe và ghi bài.

+ Virut có tính đặc
hiệu cao, chỉ gây hại
cho một số sâu nhất
định, khơng gây độc
cho con người, động
vật và cơn trùng có
ích.
+ Virut được bảo vệ
trong bọc nên tránh
được các yếu tố bất
lợi của môi trường.
+ Dễ sản xuất, hiệu
quả cao, giá thành


- Lắng nghe.


- Ngày nay, để xây dựng
nền nông nghiệp bền
vững, chúng ta đang dần
chuyển từ việc sử dụng
phân, thuốc hóa học sang
sử dụng các chế phẩm sinh
học như trên.

- Trả lời và bổ sung: gây
ô nhiễm môi trường, gây
độc cho con người và cơn
trùng có ích.

- Hãy nêu những tác hại
của việc lạm dụng thuốc
trừ sâu hóa học?

- Lắng nghe.

hạ.

- Nhận xét câu trả lời của
học viên.

- Củng cố bài:
+ Trình bày cách tránh các bệnh do virut gây ra trên thực vật và con người
thông qua côn trùng truyền bệnh.
+ Các ưu điểm của việc sử dụng thuốc trừ sâu sản xuất từ virut?
- Dặn dò:
+ Học thuộc bài.

+ Chuẩn bị bài mới: tìm hiểu những bệnh nào là bệnh truyền nhiễm? Cách
lây truyền và cách phòng, trị?
- Nhận xét tiết học.


Phiếu học tập: Virut kí sinh trên thực vật và côn trùng:

Khả năng xâm nhập
-Không tự xâm nhập
vào tế bào thực vật .
Virut kí
sinh trên
thực vật

- Gây nhiễm nhờ cơn
trùng.
- Truyền cho thế hệ
sau qua hạt, vết xây
xát…
- Xâm nhập qua
đường tiêu hóa.

Virut kí
sinh trên
cơn
trùng

- Virut kí sinh và gây
bệnh trực tiếp cho
cơn trùng, cơn trùng

là vật chủ.
- Virut kí sinh vào
côn trùng rồi gây
nhiễm cho động vật
khác, côn trùng là ổ
chứa.

Khả năng nhân lên

Triệu chứng bệnh
- Lá bị đốm vàng,
đốm nâu, sọc hoặc
vằn.

- Nhân lên trong tế
bào chủ và di chuyển
sang tế bào khác nhờ - Lá bị xoăn, héo,
cầu sinh chất.
vàng và rụng.

- Thân lùn, còi cọc.
- Xâm nhập vào tế
bào ruột giữa hoặc
theo dịch bạch huyết
đi khắp cơ thể.
- Có thể ở dạng trần - Tùy vào loại virut
hoặc dạng thể bọc
mà có những triệu
trước khi vào cơ thể chứng khác nhau.
côn trùng. Chất kiềm

trong ruột côn trùng
phân hủy thể bọc để
giải phóng virut