TIỂU LUẬN
MƠN HỌC VỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Nội dung:
Phân tích những tính cách văn hóa nổi trội của người Sài Gịn – thành phố Hồ
Chí Minh? Nêu giải pháp phát huy những tính cách văn hóa đó?
Ý kiến của đồng chí về những chuyển biến của đời sống văn hóa người dân
thành phố Hồ Chí Minh trong việc phịng, chống đại dịch Covid-19 hiện nay?
Mở đầu
“Người Sài Gòn là sự hịa nhập về văn hóa (tính cách, lối sống, ngơn ngữ, tín
ngưỡng, ẩm thực, trang phục…) của người Việt, người Hoa và những tộc người “bản
địa” … sự hòa nhập truyền thống, văn hóa của tất cả những chủ nhân ấy đã tạo nên
Sài Gịn”1. Q trình hình thành và phát triển, người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh đã
dần định hình và hồn thiện những nét tính cách văn hóa riêng, khu biệt tạo nên sự đa
dạng trong bản sắc văn hóa Việt Nam.
1. Sơ lược quá trình hình thành, phát triển văn hóa, tính cách con người Sài
Gịn – TP. Hồ Chí Minh
Khởi thủy của mảnh đất Sài Gịn xưa thuộc lớp văn hố Đồng Nai. Đây được coi
là văn hóa bản địa sơ khai được tạo dựng bởi những tộc người Mạ, Stiêng, M’Nông,
K’Ho,… với những tiểu quốc như Bà Lịa, Xương Thành Tinh, Đốn Tốn, Xích Thổ,…
Sau đó chịu ảnh hưởng bởi lớp văn hố Ĩc Eo thuộc Vương quốc Phù Nam, văn hố
Angkor thuộc Vương quốc Chân Lạp. Nhưng về cơ bản những tộc người bản địa vẫn
sống tự trị và giữ được những giá trị phong tục, tập quán và nét văn hoá riêng.
Đến cuối thế kỷ XVI người Việt đến khai hoang lập ấp đã mang theo truyền
thống văn hóa của mình, cùng với các tộc người bản địa dần hình thành những tính
cách văn hóa, con người vùng đất mới ở xứ Đồng Nai – Bến Nghé. Cuối thế kỷ
1

Theo T.S Nguyễn Thị Hậu


2

XVIII, sau khi thiết lập được chủ quyền, nhà Nguyễn đã chủ động đưa Nho học vào
hệ thống giáo dục đào tạo, góp phần xây dựng và định hình lại những giá trị văn hố,
tính cách con người xứ Sài Gịn – Gia Định trên nền tảng văn hóa của người Việt.
Thời kỳ Pháp thuộc, văn hóa, con người Sài Gịn có những phát triển quan trọng,
đó là sự tiếp thu những u tố tích cực từ văn hóa phương Tây như chữ viết, triết học,
tư tưởng, văn chương, kiến chúc, thẩm mỹ… là cơ sở để nền văn hóa cơng nghiệp dần
hình thành và phát triển.
Từ cuối những năm 1950, người Mỹ đã đưa vào Sài Gòn - miền Nam và tiêm
nhiễm cho người dân lối sống thực dụng, tự do cá nhân, sùng bái vật chất, sống buông
thả…đã tạo nên một bộ mặt văn hóa Sài Gịn vơ cùng lộn xộn. Song, trên hết, người
Sài Gòn đã đứng vững trước những thử thách về sự nô dịch văn hóa phương Tây, biết
tìm cách hạn chế những mặt tiêu cực và chọn lọc tiếp thu những mặt tích cực như
khoa học kỹ thuật, quản lý, kinh tế, nếp sống kỷ cương tôn trọng pháp luật,… để
chuẩn bị cho một thời kỳ vươn mình đứng lên của Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh.
Sau năm 1975, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, người Sài Gòn – TP. Hồ Chí
Minh đã tạo dựng được giá trị văn hố mới, con người mới trên nền tảng cốt cách
người Sài Gòn xưa, trở thành nơi hội tụ và lan tỏa văn hoá, xứng đáng là một trung
tâm văn hoá của cả nước và khu vực.
2. Các yếu tố tác động đến việc hình thành, phát triển của văn hóa, tính
cách con người Sài Gịn - TP. Hồ Chí Minh
Q trình hình thành và phát triển văn hóa, tính cách của người Sài Gịn – TP. Hồ
Chí Minh chịu tác động sâu sắc bởi các yếu tố như điều kiện tự nhiên, dân cư, kinh tế
và giao lưu văn hóa.
Sài Gịn - Gia Định là vùng đồng bằng châu thổ phù sa phì nhiêu trên lưu vực
Đồng Nai – Bến Nghé, địa hình tương đối bằng phẳng, kênh rạch chằng chịt, khí hậu

KKD

2021



3

thuộc vùng nhiệt đới, ơn hịa, dễ chịu tạo nên những nét riêng về văn hóa ăn mặc, ở,
đi lại…. của người Sài Gòn.
Vùng đất Sài Gòn – Gia Định xưa là nơi sinh sống của nhiều tộc người như
Stiêng, người Mạ, người Khmer, người Chăm…. Người Việt đến khai hoang lập ấp đã
tiếp thu chọn lọc những nét văn hóa của người bản địa và bổ sung cho mình nét văn
hóa người Hoa sau này.
Sài Gịn – Gia Định là vùng đất mênh mơng, trù phú, từ lâu chính quyền phong
kiến đã được thừa nhận quyền sở hữu riêng về ruộng đất cùng với sự phát triển sớm
về kinh tế thương mại đã tạo cho con người Sài Gòn những tâm lý, tính cách khác với
vùng đất Tổ, thốt khỏi nền kinh tế “tự cung, tự cấp”, sớm trở thành nơi “đại đơ hội
nhất nước”. Con người Sài Gịn sớm nắm bắt được văn minh cơng nghiệp, văn hóa
Sài Gịn - TP. Hồ Chí Minh dần dựa trên nền tảng sản xuất cơng nghiệp ngày một hiện
đại.
Sài Gịn nằm ở trung tâm Nam Bộ, là nơi hội tụ, giao lưu văn hóa với các vùng,
các miền, các khu vực và các nước trên thế giới; người Sài Gòn sớm biết cách tiếp thu
có chọn lọc các yếu tố văn hóa mới để bồi đắp, làm mới, làm phong phú và hiện đại
thêm trên nền tảng bản sắc văn hóa dân tộc.
Ngày nay trong điều kiện đa dạng hóa, đa phương hoá quan hệ đối ngoại,
TP.HCM trở thành nơi giao lưu văn hóa, nơi tiếp xúc với nhiều nền văn minh. Con
người Sài Gòn tự chọn lọc, tiếp thu những tinh hoa trong q trình giao lưu hội nhập
để khơng ngừng hồn thiện, khơng ngừng phát triển hình thành nên những bản sắc và
những nét văn hóa riêng biệt của mình.
3. Những nét tính cách văn hóa nổi trội của người Sài Gịn – TP. Hồ Chí
Minh

KKD


2021


4

Cơ sở hình thành và những yếu tố tác động đến q trình phát triển văn hóa, tính
cách con người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh đã định hình lên những nét tính cách văn
hóa nổ trội sau:
u nước nồng nàn, kiên cường chống ngoại xâm
Đó là tính cách đặc trưng nhất, là linh hồn của văn hóa, là truyền thống tốt đẹp
của người dân Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh. Nó được hình thành trên nền tảng vững
chắc là ý thức dân tộc, truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm của con cháu
vua Hùng đã được tôi luyện, hun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ
nước, đã được thử lửa và tự khẳng định qua hơn ngàn năm Bắc thuộc. Đồng thời cũng
tạo ra nét đặc trưng riêng người Sài Gòn khi luôn phải “đi trước về sau” trong công
cuộc chống giặc ngoại xâm giữ nước sau này. Sài Gịn được ví như bức tường “thành
đồng” của Tổ quốc trước họng súng xâm lăng của kẻ thù, là sự khẳng định tinh thần
“yêu nước nồng nàn, kiên cường chống giặc ngoại xâm” của người Sài Gịn – TP. Hồ
Chí Minh.
Khi Nguyễn Ánh vì lợi ích riêng mà đang tâm “dẫn voi về giầy mả tổ”, người
dân Sài Gòn – Gia Định với truyền thống yêu nước vốn có của người Việt Nam một
lòng ủng hộ nhà Tây Sơn chống giặc giữ nước, qua đó đã lập nên một chiến thắng
Rạch Gầm - Xoài Mút lưu danh sử sách, đánh tan 300 chiến thuyền và 20.000 thủy
quân xâm lược Xiêm và quân Nguyễn Ánh. Đây là dấu ấn đầu tiên khẳng định người
Sài Gòn vẫn mang đậm tinh thần yêu nước, kiên cường chống giặc ngoại xâm của dân
tộc Việt.
Năm 1959, Pháp nổ súng đánh chiến Sài Gòn - Gia Định, nhân dân Sài Gịn đã
ln sát cánh cùng triều đình nhà Nguyễn chống giặc giữ nước; khi Triều đình bỏ dân,
cắt đất dâng ba tỉnh miền Đông Nam Bộ cho thực dân Pháp, người Sài Gịn vẫn sục

sơi tinh thần u nước, căm thù giặc, hết lịng hết sức ủng hộ Bình Tây Đại Ngun
sối –Trương Định quyết tâm kháng chiến, khơng chịu khuất phục.
KKD

2021


5

Sức mạnh của văn hóa phương Tây đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến văn hóa của
người Sài Gịn nhưng khơng thể làm mất đi cái “hồn cốt” của một nền văn hóa Việt
với bề dày lịch sử được định hình từ hàng ngàn năm trước. Dưới sự lãnh đạo của
Đảng cộng sản Việt Nam, tinh thần yêu nước và ý chí chống giặc ngoại xâm ấy một
lần nữa được tơi luyện, thử thách, rèn rũa và nâng tầm giá trị. Khởi nghĩa Nam Kỳ là
minh chứng cho lòng yêu nước luôn sục sôi và tinh thần quật khởi của người Sài Gòn
chưa bao giờ chịu khuất phục trước các thế lực ngoại xâm và sẽ bùng nên bất cứ lúc
nào.
Trong khai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, lịng u
nước và ý chí kiên cường chống giặc ngoại xâm của quân và dân Sài Gòn/Nam Bộ đã
được định hình vững chắc là nét tính cách văn hóa nổi trội, trở thành truyền thống tốt
đẹp của người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh. Có thể khẳng định tinh thần yêu nước
nồng nàn, kiên cường chống giặc ngoại xâm đã được củng cố vững chắc, nằm sâu
trong ý thức, trong tình cảm và trong lối sống của con người Sài Gịn – TP. Hồ Chí
Minh.
Hiện nay lịng yêu nước nồng nàn của người TP. Hồ Chí Minh được thể hiến ở ý
chí vươn lên, quyết tâm xây dựng một thành phố có “chất lượng sống tốt, văn minh,
hiện đại, nghĩa tình”; đó cịn là tinh thần của người dân TP. Hồ Chí Minh ln vì cả
nước, đặc biệt trong những lúc khó khăn như thiên tai, dịch bệnh.
Tính linh hoạt, năng động, sáng tạo
Tính linh hoạt, năng động, sáng tạo được định hình và phát triển trong suốt chiều

dài lịch sử hình thành và phát triển vùng đất, cong người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh;
góp phần tạo nên một Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh năng động, phát triển và hiện đại.
Sài Gòn - TP. Hồ Chí Minh là đơ thị lớn, trung tâm kinh tế, văn hóa của cả nước
và được mệnh danh là “thành phố khơng ngủ”. Vị trí địa lý và kinh tế giúp Sài Gịn
dễ dàng giao lưu văn hóa với mọi miền Tổ quốc và giao lưu quốc tế. Để đứng vững và
KKD

2021


6

khẳng định mình, người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh đã chủ động đón nhận và tiếp thu
những điều mới mẻ từ khắp nơi hội tụ về. Chính tính linh hoạt, năng động, sáng tạo
đã giúp cho người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh ln sẵn sàng và biết cách tiếp thu,
chắt lọc, hấp thụ những tinh hoa văn hóa của nhân loại để làm phong phú, hiện đại
thêm và tạo ra nét đặc trưng riêng của cho bản sắc văn hóa của mình.
Trong gần trăm năm Phát thuộc, mấy mươi năm chịu sự nô dịch của Mỹ, văn hóa
phương Tây đã ồ ạt tràn vào mảnh đất này. Nhưng trước sức mạnh của nền văn minh
hiện đại, người Sài Gịn vẫn ln biết cách loại bỏ những ảnh hưởng tiêu cực của lối
sống tư bản thực dục, ích kỷ cá nhân, lối sống buông thả, chạy theo đồng tiền, dân
túy… đồng thời tiếp thu những giá trị văn hóa mới về khoa học, kỹ thuật, quản lý, tư
tưởng, triết học, quân sự,… để chống lại chính sự nơ dịch của các thể lực ngoại bang
đó. Địa đạo Củ Chi, rừng Sác luôn là những minh chứng cho sự sáng tạo tuyệt vời của
quân dân Sài Gòn – TP. Hồ Chí Minh trong kháng chiến chống quân xâm lược.
Trong công cuộc xây dựng đất nước vảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
ngày nay, tính linh hoạt, năng động, sáng tạo đã giúp cho TP. Hồ Chí Minh biết tận
dụng thời cơ, vượt qua thách thức, đi tắt đón đầu trong hội nhập, phát triển, khẳng
định vị trí hàng đầu vững chắc về kinh tế, văn hóa, khoa học, kỹ thuật, giáo dục, đạo
tạo… của miền Nam và cả nước.

Tính trọng nghĩa, khinh tài
Sài Gịn xưa trước khi người Việt di dân tới, nơi đây được biết đến là vùng đất
hoang sơ, nhiều thú dữ. Bên cạnh đó trong suốt q trình khai hoang, lập ấp, người
dân Sài Gòn cũng thường xuyên phải đương đương đầu với nhiều kẻ thù. Yêu tố này
đã tạo nên tính cách của người Sài Gịn - TP. Hồ Chí Minh là trọng người chí khí,
dũng cảm, biết hi sinh cho cộng đồng, đùm bọc tương trợ lẫn nhau hơn là danh vọng,
tiền bạc. Trong Đại Nam nhất thống chí, ghi chép lại rằng người của phủ Gia Định có
tục “chuộng khí tiết, trọng nghĩa khinh tài…”; trong Gia Định thành thơng chí của
KKD

2021


7

Trịnh Hồi Đức cũng viết: “người đủ tính trung dũng khí tiết, trọng nghĩa khinh tài,
dẫu phụ nữ cũng thế”.
Trọng nghĩa khinh tài của người Sài Gịn trước hết đó là sự coi trọng chữ
“nghĩa”, sự hào hiệp, nghĩa khí hơn là tiền tài, danh vọng, địa vị, chức tước; là sống
có nghĩa có tình, ln tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau, sẵn sàng hi sinh cả tài sản riêng, cả
tính mạng của mình để thực hiện chữ “nghĩa”, đồng thời không bao giờ quỵ lụy, cúi
đầu trước những kẻ có quyền, có địa vị, tiền bạc… Trọng nghĩa kinh tài là đạo lý
sống, là quan niệm và hành xử của người Sài Gòn.
Ngày nay mặc dụ chịu tác động sâu rộng của văn hóa thời hội nhập, nhưng về cơ
bản, người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh vẫn giữ được cái khí tiến “trọng nghĩa khinh
tài” đó. Tuy nhiên cũng có nhiều biến đổi do điều kiện kinh tế, xã hội, giao lưu văn
hóa, khoa học, kỹ thuật và hội nhập quốc tế để phù hợp trong điều kiện mới. Trọng
nghĩa, sống có tình có nghĩa của người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh được thể hiện rõ
nét ở tính hỗ trợ cộng đồng, giúp đỡ người khó khăn, cơ nhỡ, TP. Hồ Chí Minh ln
sẵn sàng vì cả nước, nhất là trong lúc hoạn nạn, khó khăn.

Nhằm lưu giữa và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp đó, Nghị quyết đại hội
X, XI của Đảng bộ thành phố kiên định mục tiêu tầm nhìn 2030 phải là thành phố “có
chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình” song song với đó là nghiên cứu,
bảo tồn và phát huy những đặc trưng, giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của nhân
dân Thành phố.
Tính phóng khống, hiếu khách
Sài Gịn là vùng đất trù phú, vùng đất làm ăn, là nơi “đất lành chim đậu”, người
từ bốn phương đến làm ăn sinh sống chứ khơng bị bao quanh bó hẹp bởi lũy tre làng
truyền thống đặc trưng ở nhiều vùng quê. Chính là người “tứ chiếng” nên họ thường
sống phóng khống, tự do cho bản thân mình, ít câu lệ phép tắc, họ cũng sẵn sàng
chấp nhận sự khác biệt về phong tục, tập quán của những người khác, khoan dung với
KKD

2021


8

những người làm khác mình, sống khác mình như trong Đại Nam nhất thống trí, phần
tỉnh Gia Định có ghi: “Tục chuộng khí tiết, trọng nghĩa khinh tài, sĩ phu ham đọc
sách nhưng chỉ cốt hiểu rõ nghĩa lý mà vụng về văn từ. Nông dân siêng năng khi khởi
công gieo cấy, nhưng sau lại ít hay bón xới, cứ để tùy theo thiên thời được mất mà
thôi. Bách công kỹ nghệ thô sơ, đồ dùng tuy vụng mà bền, hay dùng đồ ngoại hóa.
Nhà bn lớn đều là người nước ngồi đến, người bản xứ chỉ bn bán nhỏ, đem chỗ
nhiều đến bán chỗ ít kiếm lời đủ tiêu dùng hàng ngày thôi. Đất lắm sông rạch nên
nhiều người biết bơi. Người đến ở đủ cả bốn phương, mỗi nhà đều có tục lệ. Dân ở
thơn dã thì chất phác, dân ở thị thành thì du đãng. Tang chế, hơn nhân có người giữ
theo lễ chế, mà cũng có người bắt chước làm theo đạo Phật. Còn như lễ tiết cuối
năm, Nguyên đán, ngày mồng 5 tháng 5, thờ cúng tổ tiên, cho đến tiệc mừng sinh
nhật, ngày thưởng giai tiết đại khái các tỉnh Nam kỳ cũng giống nhau cả”.

Về mặt tích cực, tính cách phóng khống, hiếu khách là một yếu tố rất có ý nghĩa
trong việc xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, phát huy sức mạnh của khối đại đại
đồn kết trong cơng cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trước kia cũng như trong sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay. Tính phóng khống giúp con người nơi
đây dễ dàng bỏ qua những khác biệt, những lợi ích cá nhân cho một mục đích chung
to lớn hơn.
Trong giai đoạn hiện nay, tính phóng khống giúp TP. Hồ Chí Minh dễ dàng tiếp
nhận, là nơi hội tụ văn hóa vùng miền, hội nhập văn hóa quốc tế, sẵn sàng đón nhận
những thàn tựu mới về khoa học, công nghệ, quản lý… tiếp nhận luồng gió mới về
đầu tư, phát triển kinh tế từ nước ngồi nhanh chóng và hiệu quả. Tuy nhiên, cần chú
ý mặt trái chính là khi vượt quá phóng khống sẽ là lối sống tuỳ tiện, giải quyết cơng
việc khơng chú ý khn phép, ngun tắc, thậm chí thiếu quan tâm đến nhau, đến
cộng đồng... mà quá trình phát triển văn hóa cần khắc phục để xây dựng một thành
phố thực sự “có chất lượng sống tốt, hiện đại, văn minh, nghĩa tình”.
Tính cách dung hợp, hài hịa
KKD

2021


9

Đặc tính dung hợp, hài hịa của người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh được hình
thành phát triển vừa có căn cứ khách quan tự nhiên, xã hội, giao lưu kinh tế, văn hóa
vừa do con người nhận thức giáo dục bồi dưỡng nên.
Văn hóa Sài Gịn là kết quả của sự hội tụ nhiều dịng chảy văn hóa trong đó văn
hóa dân tộc là cốt lõi. Từ đó tạo nên nét văn hóa đặc trưng của người Sài Gịn- TP. Hồ
Chí Minh là dung hợp hài hịa. Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh khơng chỉ là của người Sài
Gịn/Nam bộ mà đó cịn là những con người của mọi miền Tổ quốc đến làm ăn sinh
sống và lập nghiệp. Đó cịn là nơi tập trung của đơng đảo người nước ngồi từ Đơng

sang Tây, từ Á sang Âu, Mỹ đến làm việc. Tính dung hợp, hài hịa cho phép người Sài
Gịn – TP. Hồ Chí Minh ln biết cách “gạn đục khơi trong” để chọn lọc, tiếp thu
những giá trị văn hóa tốt đẹp của mọi miền, mọi nước.
Cùng với tính phóng khống, hiếu khách, tính dung hợp, hài hòa là điều kiện
thuận lợi để TP. Hồ Chí Minh xây dựng khối đại đồn kết dân tộc, cho q trình hội
nhập quốc tế.
Tính thực tế
Thực tế là nét tính cách rất riêng của người Sài Gịn, họ trọng nội dung hơn trọng
hình thức trọng thực hành hơn lý thuyết. Trong cuộc sống hằng ngày họ thường thẳng
thắn, bọc trực, nghĩ sao nói vậy, có sao làm vậy, họ thường ăn mặc giản đơn, khơng
cầu kỳ, hình thức, lễ nghĩa. Người Sài Gịn họ thường sống hết mình cho hơm nay,
thường thì làm nhiều ăn nhiều, làm ít ăn ít, sáng làm chiều nghỉ, khơng mấy để í đến
chuyện tích lũy, tiết kiệm, khơng đặt nặng vấn đề giàu nghèo. Trong công việc họ
trọng thực hành hơn lý thuyết, nói ít làm nhiều nên đơi khi khơng nghiên cứu tính
tốn kỹ, khơng suy nghĩ sâu.
Bên cạnh những nét tính cách văn hóa nổi trội, Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh vẫn
tồn tại những mặt trái trong đời sống văn hóa cần khắc phục. Đó là lối sống lệch lạc,
thiếu lý tưởng, giảm sút niềm tin, thiếu ý thức chấp hành pháp luật, thực dụng, đua
KKD

2021


10

địi, lãng phí, có biểu hiện tiêu cực trong đạo đức, lối sống, thậm chí sa vào các tệ nạn
xã hội, tội phạm của một bộ phận người dân, đặc biệt là lớp thế hệ trẻ. Đó là cách cư
xử thiếu văn hóa, ăn mặc lố lăng, phảm cảm của thanh niên, học sinh, sinh viên “ngắn
trước, rách sau” “Siêu mỏng”, rồi các “Hót girls, hót boy”; truy cập các trang Web
độc hại, Chát Nude, đua xe, quan hệ tình dục ở lứa tuổi thanh niên, học sinh, sinh

viên…đang có chiều hướng gia tăng. Đó là vui chơi mang tính hưởng thụ, vơ bổ, ít
chú ý đến việc mở mang kiến thức và hoàn thiện nhân cách… Đặc biệt khi tình hình
dịch bệnh Covid-19 bùng phát mạnh mẽ và diễn biến phức tạp ở TP. Hồ Chí Minh đã
xuất hiện một bộ phận thờ ơ, vô cảm, thiếu sự quan tâm, thơng cảm, chia sẻ cho
những đối tượng gặp khó khăn trong dịch bệnh; tranh giành, tích trữ lương thực, thực
phẩm; mặc dù có điều kiện nhưng vẫn địi hỏi sự giúp đỡ của chính quyền làm mất đi
quyền được hỗ trợ của những người đang găp khó khăn, thậm chí cịn khơng tn thủ
các biện pháp và quy định trong phịng, chống dịch.
4. Giữ gìn và phát huy những tính cách văn hóa nổi trội trên của người Sài
Gịn – TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay
Trong điều kiện hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nhiều vấn đề phát sinh,
việc xây dựng con người xã hội chủ nghĩa, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và phát
triển văn hóa làm nền tảng, động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, phát triển
xã hội là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài. Để giữ gìn và phát huy những nét tính cách
văn hóa nổi trội của người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh, cần quan tâm thực hiện tốt
một số vấn đề sau:
Một là, nâng cao nhận thức và khơi dậy lòng tự hào về những giá trị văn hóa tốt
đẹp của người Sài Gịn – TP. Hồ Chí Minh trong mỗi công dân Thành phố. Đẩy mạnh
công tác tuyên truyền, giáo dục để những nét giá trị văn hóa nổi trội này được thấm
sâu vào ý thức và điều chỉnh hành vi xã hội của mọi người dân, trở thành niềm tự hào
của công dân thành phố mang tên Bác, là yếu tố đoàn kết, gắn kết cộng đồng, bổi đắp

KKD

2021


11

sức mạnh nội sinh, khát vọng xây dựng Thành phố văn minh, giàu đẹp, nghĩa tình,

góp phần xây dựng một Việt Nam “phồn vinh, hạnh phúc”.
Hai là, phát triển văn hóa của thành phố theo hướng văn minh, hiện đại, hội
nhập, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và các giá trị tinh thần mang nét
đặc trưng của nhân dân Thành phố, mỗi công dân đều có điều kiện phát triển tồn
diện bản thân và là một sứ giả văn hóa của Thành phố. Biến lịng yêu nước thành
quyết tâm xây dựng quê hương Thành phố xứng đáng là trung tâm kinh tế, văn hóa
hàng đầu của cả nước và khu vực; không chỉ là thành phố sống có nghĩa có tình
“trọng nghĩa khinh tài” mà còn biết trọng dụng nhân tài, phát huy lợi thế vốn nguồn
lực con người của Thành phố; phóng khống, tơn trọng sự khác biệt cá nhân trong lối
sống kỷ cương, tơn trọng pháp luật, có nếp sống lành mạnh, văn minh của một đô thị
hiện đại; thực tế nhưng không thực dụng, coi trọng hành động, việc làm. Nghị quyết
Đại hội đại biểu lần thứ X Đảng bộ Thành phố nhiệm kỳ 2015-2020 nêu rõ: Xây dựng
TP. Hồ Chí Minh có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình;… Xây dựng
mơi trường văn hóa để con người phát triển tồn diện; nghiên cứu, phát huy đặc
trưng, tính cách của con người thành phố trong đặc điểm chung của con người Việt
Nam, luôn năng động, sáng tạo, đi đầu, dám chấp nhận thử thách, nhân ái, nghĩa
tình; … Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc,
các giá trị văn hóa mang nét đặc trưng của Nhân dân thành phố”.
Ba là, hoàn thiện quy hoạch, huy động các nguồn lực đầu tư xây dựng thiết chế
văn hóa, chú trọng văn hóa ở ngoại thành; tập trung đầu tư cho những cơ sở văn hóa
tiêu biểu, có vai trị quan trọng trong đời sống văn hóa của Thành phố và các tỉnh phía
Nam. Tăng cường hoạt động giao lưu văn hóa, đồng thời tích cực đấu tranh và ngăn
chặn có hiệu quả sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai, độc hại… theo tinh thần Nghị
quyết đại biểu lần thứ X Đảng bộ Thành phố nhiệm kỳ 2015-2020 “…tập trung đầu
tư xây dựng một số cơng trình văn hóa tiêu biểu,… Tích cực ngăn chặn và từng bước

KKD

2021



12

đẩy lùi sự xuống cấp về đạo đức xã hội;…đề cao vai trị, trách nhiệm của gia đình
trong giáo dục, hình thành nhân cách thế hệ trẻ…”.
Bốn là, Kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa; xây dựng
mơi trường văn hóa lành mạnh, nếp sống văn minh trong giao tiếp, trong việc cưới,
việc tang, lễ hội; hoàn thiện cơ chế, tổ chức bảo đảm cho hoạt động văn hóa có hiệu
quả; thường xuyên đấu tranh phê phán văn hóa đồi trụy, phản động, ngoại lai khơng
phù hợp với văn hóa dân tộc; nâng cao hiệu quả hoạt động của các thiết chế, cơng
trình văn hóa; định hướng, hỗ trợ sáng tác các tác phẩm văn học - nghệ thuật tiên tiến,
đậm đà bản sắc dân tộc, giàu tính nhân văn; khơng ngừng nâng cao đời sống văn hóa
của nhân dân. Nghị quyết đại biểu lần thứ X Đảng bộ Thành phố nhiệm kỳ 2015-2020
nhấn mạnh “…khuyến khích sáng tạo, sáng tác và quảng bá các tác phẩm văn học –
nghệ thuật có giá trị tư tưởng, nghệ thuật cao. Phát triển, nâng cao giá trị nhân văn
của văn học – nghệ thuật thành phố, góp phần tích cực xây dựng nhân cách, bồi đắp
tâm hồn con người, đáp ứng nhu cầu đời sống văn hóa của Nhân dân…”
Năm là, đẩy mạnh thực hiện các phong trào thi đua, các cuộc vận động cách
mạng, nhất là cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa mới ở
khu dân cư”, “Tồn dân đồn kết xây dựng nơng thơn mới, đơ thị văn minh”; phong
trào “xây dựng nếp sống văn minh đơ thì”, “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” khơi
dậy tinh thần tự giác, phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của người Thành phố
trong công cuộc xây dựng Thành phố. Quan tâm xây dựng gia đình hạnh phúc, văn
hóa, thật sự là mơi trường đầu tiên ươm mầm cho mọi phẩm chất tốt đẹp của con trẻ.
Hiện nay tình hình dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến hết sức phức tạp, tác động
sâu sắc đến đời sống của nhân dân Thành phố. Bên cạnh những ảnh hưởng tiêu cực về
đời sống kinh tế, dưới góc nhìn văn hóa vẫn có những mặt chuyển biến tích cực. Đó là
lịng u nước được khơi dậy mạnh mẽ được thể hiện trong sự đồng lòng, chung sức
của người dân Thành phố cùng chung tay tham gia chống dịch; là ý thức sống có trách
nhiệm với cộng đồng với chính bản thân mình hơn; là tinh thần sẻ chia trong hoạn

KKD

2021


13

nạn, sống vì mọi người hơn. Sống có nghĩa có tình trở nên cao đẹp hơn bao giờ hết.
Đời sống văn hóa tinh thần của người dân bị ảnh hưởng nhưng những giá trị văn hóa
tốt đẹp trong mỗi người dân lại được vun trồng, chăm bón, người Thành phố sống
chậm và sống trách nhiệm hơn.
Kết luận
Giữ gìn và phát huy tính cách, văn hóa riêng có, nổi trội giá trị văn hóa tốt đẹp
của con người Thành phố hướng mục tiêu xây dựng Thành phố theo bộ tiêu chí “có
chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình” là trách nhiệm và quyết tâm của
Đảng bộ, chính quyền và tồn thể cơng dân Thành phố. Nghị quyết Đảng bộ thành
phố lần thứ XI khẳng định quyết tâm: “Phát triển hài hịa kinh tế và văn hóa - xã hội,
bảo vệ mơi trường, thích ứng biến đổi khí hậu. Phát huy sức mạnh đại đồn kết tồn
dân, ý chí tự cường và truyền thống của TP. Hồ Chí Minh, phát huy vai trị nền tảng
của văn hóa, xây dựng gia đình hạnh phúc để thành phố và đất nước phát triển bền
vững. Xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành một khơng gian văn hóa Hồ Chí Minh,
nơi tư tưởng, đạo đức, phong cách và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh ln hiệu
hữu thường xun, trở thành tài sản tinh thần, giá trị văn hóa đặc trưng của người
dân, cán bộ, đảng viên của thành phố mang tến Bác”./.
(“I”)

KKD

2021