TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG

Báo cáo chuyên đề
CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHẾ KEO
Giáo viên hướng dẫn: ThS.DS Nguyễn Ngọc Lê
Lớp: Dược K21, Nhóm IV

Vĩnh Long - 2021

1


NỘI DUNG TRÌNH BÀY
I.
II.
III.
IV.

ĐẶT VẤN ĐỀ
NỘI DUNG ĐIỀU CHẾ KEO
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO

2


I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong ngành công nghiệp dược
thường phải thực hiện các q trình
liên quan đến mơi trường chất lỏng,
với sự phân bố tương đối đồng đều

về vật chất và nhiệt độ như huyền
phù, nhũ tương, kem, dầu, cao. Khi
đưa thuốc vào cơ thể làm ảnh
hưởng đến sức khoẻ và tính mạng
con người →Vì vậy cần có các thiết
bị khuấy trộn đáp ứng được các yêu
cầu và phù hợp trong môi trường
lỏng.
3


1. Định nghĩa:

II. ĐIỀU CHẾ KEO

Hệ keo là hệ phân tán dị thể bao gồm các hạt có kích thước khoảng 10-7-10-5 cm
phân tán trong môi trường phân tán và ổn định trong thời gian sử dụng.
Có 2 phương pháp tổng quát để điều chế keo:
Phương pháp ngưng
tụ: là quá trình kết hợp
các phân tử hoặc ion có
kích thước nhỏ trở
thành kích thước hạt
keo.
Dung dịch thật

10-7

Hệ keo


Phương pháp phân
tán: là q trình chia
nhỏ các hạt phân tán
khơ đạt tới kích của
hạt keo.
10-5

Hệ thô
4


II. ĐIỀU CHẾ KEO
2. Các phương pháp điều chế dung dịch keo
2.1 Ngun tắc chung:
•

Pha phân tán tan
khơng đáng kể
trong mơi trường
phân tán.

•

Có mặt chất làm
bền để các hạt
keo khơng liên kết
lại.
5



II. ĐIỀU CHẾ KEO
2.2 Điều chế dung dịch keo bằng phương pháp ngưng tụ
Nguyên
tắc:
ngưng tụ là quá
trình điều chế keo
bằng cách kết hợp
nhiều phân tử,
nguyên tử hoặc ion,
để tạo thành tiểu
phân tử hệ keo.

6


II. ĐIỀU CHẾ KEO
a. Lý thuyết ngưng tụ tạo keo:
Giai đoạn tạo mầm:
• Tốc độ tạo mầm tỉ lệ với nồng độ hố bão hồ:
V₁ = k
k: là hệ số tỷ lệ
Cq: nồng độ dung dịch quá bão hòa
Cp: nồng độ dung dịch bão hịa
•
•
•

Càng q bão hồ, hạt keo thu được có kích thước càng nhỏ.
Q trình tạo mầm chỉ hiệu quả trong dung dịch rất bão hoà.
Nhân kết tinh thường là cát hạt bụi cực nhỏ, hay vết xướt của bình chứa.

7


II. ĐIỀU CHẾ KEO

a. Lý thuyết ngưng tụ tạo keo:

Giai đoạn phát triển
•mầm:
Các hạt lớn lên dần từ các mầm:
• Tốc độ phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
V₂=.( Cq-Cp)
D: là hệ số khuyếc tán
S: là diện tích bề mặt
δ: là chiều dài từ Cp ở bề mặt đến Cq
trong dung dịch
•
•

Để thu được hạt keo nhỏ, đơn phân tán thì V₁ phải lớn và V₂ phải nhỏ.
Điều kiện quá trình kết tinh bằng cách đưa mầm từ bên ngoài hoặc dùng chất
ức chế.
8


II. ĐIỀU CHẾ KEO
b.Phương pháp ngưng tụ trực tiếp
Phương pháp này xảy ra
khi pha hơi đi vào môi
trường lạnh đột ngột. Người

ta có thể điều chế được sol
Hg, S, Se, Te khi cho hơi các
nguyên tố này vào nước
lạnh. Bằng phương pháp hồ
quang người ta có thể điều
chế được các sol Cu, Ag, Au,
Pt trong môi trường nước,
rượu, glixerin hay benzen.

Ví dụ: Đun nóng natri đến bốc hơi, cho hơi
natri ngưng tụ trong hơi benzen ( làm lạnh
). Natri sẽ ngưng tụ thành các hạt keo
phân tán trong môi trường benzen.

9


II. ĐIỀU CHẾ KEO
c. Phương pháp thay thế dung môi
Phương pháp
này dựa vào độ
tan khác nhau của
chất tan trong các
dung mơi.

Ví dụ: Colofan hoặc lưu huỳnh là những chất tan
trong rượu nhưng khơng tan trong nước. Nếu lấy
một ít dung dịch các chất trên ở trong rượu cho
vào một lượng lớn nước, do tính khơng tan trong
nước colofan hoặc lưu huỳnh sẽ ngưng tụ lại

thành các hạt sol.

10


II. ĐIỀU CHẾ KEO
d. Phương pháp dùng phản ứng hoá học
Các dạng phản
ứng hóa học tạo ra
kết tủa dưới dạng hạt
keo đòi hỏi phải thực
hiện trong những
điều kiện khắt khe về
nồng độ chất phản
ứng, thứ tự trộn lẫn,
nhiệt độ và các điều
kiện khác nữa….

Các hệ keo ghét lưu là không bền, dễ keo
tụ. Để làm tăng độ bền vững của sol, trong
quá trình điều chế người ta phải thêm chất
bảo vệ hạt keo, thường là chất điện li.
11


II. ĐIỀU CHẾ KEO
d. Phương pháp dùng phản ứng hoá học
Sau đây là một số ví dụ:
Phản ứng khử: phương pháp này là
việc điều chế sol vàng bằng cách khử

axit HAuCl4 bằng H2O2 hoặc chất khí
khác
2HAuCl4 + H2O2 → 2Au + 8HCl + 3O2

Phản ứng thuỷ phân: Phản ứng này
thường được sử dụng để điều chế sol
kim loại nặng Ví dụ sol Fe(OH)3 có thể
điều chế theo phản ứng:
FeCl3 + 3H2O → Fe(OH)3 + 3HCl

12


II. ĐIỀU CHẾ KEO
e. Ứng dụng trong ngành dược
Dùng để sản xuất nhũ tương

Các axit amin tiêm truyền

Các NT thuốc uống NT thay thế thể tích huyết tương
13


II. ĐIỀU CHẾ KEO
2.3 Điều chế dung dịch keo bằng phương pháp phân tán
a. Nguyên tắc:
Phân tán là quá trình dùng
năng lượng để phá vỡ lực
liên kết bên trong của các
hạt thơ để tạo ra các hạt

mới có kích thước hệ keo.

b. Công thức:
Công sử dụng : A=σ.ΔS + q
A: công cần thiết cho sự phân tán
ΔS: độ tăng diện tích bề mặt
σ: sức căng bề mặt
q: nhiệt tổn thất trong quá trình phân
tán

14


II. ĐIỀU CHẾ KEO
c. Các phương pháp phân tán

Phương pháp phân tán bằng cơ học,
sóng siêu âm, hồ quang điện

Phân tán bằng siêu
âm: Tiến hành bằng
cách dùng bước sóng
cực ngắn có tần số
20.000 – 50.000 hz để
bắn hạt to thành hạt
nhỏ hơn

Phân tán cơ học:
Tiến hành bằng cách
dùng thủ công hoặc

máy móc để nghiền
các hạt rắn thành hạt
có kích thước tiểu
phân keo.

Phân tán bằng hồ
quang điện: Tiến
hành bằng cách dùng
một dịng điện có
hiệu điện thế lớn để
hố hơi chất phân
tán.
15


II. ĐIỀU CHẾ KEO
* Phương pháp phân tán bằng sóng siêu âm, cơ học, hồ quang điện

16


II. ĐIỀU CHẾ KEO
Phương pháp phân tán bằng keo tán

Keo tán bằng
cách rửa kết
tủa: khi rửa
kết tủa, một
phần kết tủa bị
mất đi do sự

keo tán.

Bằng chất
điện ly: : Ví
dụ: Kết tủa
Fe(OH)₃ bị keo
tán khi thêm
FeCl₃

Bằng
chất
hoá
học:
Kết tủa
+ chất
làm bền

Bằng chất hoạt
động bề mặt: Chất
HĐBM hấp phụ lên
hạt keo tạo điện tích
hay lớp vỏ solvat
hoá bền vững ngăn
keo tụ.

17


II. ĐIỀU CHẾ KEO
* Phương pháp phân tán bằng keo tán


18


II. ĐIỀU CHẾ KEO
d. Ứng dụng trong ngành dược
Dùng để sản xuất thuốc mỡ, thuốc khí dung

Thuốc khí dung

Thuốc mỡ


III. KẾT LUẬN
Phương pháp phân tán

Phương pháp ngưng tụ
Ngưng
tụ trực
tiếp

Dùng
phản
ứng
hóa
học

Thay
thế
dung

mơi

Cơ
học

Bằng
cách
rửa
kết
tủa

Hồ
quang
điện

Bằng
chất
điện
ly

Keo
tán

Sóng
siêu
âm

Bằng
chất
hóa

học

Bằng
chất
HĐBM
20


III. KẾT LUẬN
ĐIỂM MẠNH
Giúp chúng ta
hiểu được vai
trò và tầm
quan trọng
của phương
pháp điều chế
keo trong
ngành công
nghiệp dược.

Giúp biết được
các nguyên lý
hoạt động của
các phương
pháp điều chế
keo

TỒN TẠI
Do ảnh hưởng
đến sức khẻo

và tính mạng
của con người
nên khi điều
chế cần phải
thận trọng ,
chính xác , tỉ
mĩ…

Do sản xuất
thuốc tiêm, và
tiêm truyền thì
cần phải trang
bị thiết bị vơ
trùng nên rất
tốn kém, phải
có chun môn
cao.
21


IV. Tài liệu tham khảo
sách Hóa Lý Dươc của PGS. TS. Đỗ
Minh Quang bài Điều chế và Tinh chế keo . Truy cập ngày 20.04.0201
/>_V%C3%80_PH%C3%82N_LO%E1%BA%A0I_H%E1%BB%86_KEO
bài Khái quát và phân loại hệ keo của tác giả Trung Lê. Truy cập ngày
20.04.2021
bài Hóa học phân tán 2018 của tác giả
Nguyễn Thanh Tú. Truy cập ngày 20.04.2021
https://
www.academia.edu/6295279/Hoa_hoc_he_phan_tan_keo_Thay_Luc?emai

l_work_card=title
bài Hóa học phân tán keo của tác giả Quang Trung 09H5 . Truy cập
22


CẢM ƠN THẦY CÔ
VÀ CÁC BẠN ĐÃ
LẮNG NGHE !

23