Tìm nguồn tin và ý tưởng
để viết bài
Phóng viên có thể tìm ý tưởng bằng cách thường xun liên lạc
với các cơ quan thơng tin của chính phủ hay các bộ ngành. Một số
cơ quan công bố lịch trình hoạt động trong ngày. Thơng cáo báo chí
có thể là điểm khởi đầu để viết các tin hay. Mốt số tin do các tổ chức
phi chính phủ hay các tổ chức quốc tế như Liên Hiệp Quốc đưa ra,
những thông cáo khác do các doanh nghiệp, trường học, v.v. cung
cấp. Các chính phủ và tổ chức khác cũng thường xuyên gửi thông
cáo, tài liệu và các bản báo cáo.
Các phóng viên giỏi biết tính trước. Nên tìm hiểu thật kỹ càng
để hiểu biết về các đề tài hay cơ cấu tổ chức mà bạn viết bài. Cần
phải tìm cách để biết sự kiện nào sẽ xảy ra tiếp theo. Hãy chuẩn bị
sẵn sàng các thông tin dữ liệu trước khi khi quốc hội thông qua một
đạo luật mới về đầu tư, hay khi ngân hàng trung ương loan báo cắt
giảm lãi suất một lần nữa.
Phóng viên cũng có thể lấy ý tưởng bằng cách đọc các báo
khác, nghe radio và xem truyền hình. Hãy để ý đến các câu hỏi mà
các phương tiện truyền thông khác chưa giải đáp. Hãy tìm một khía
cạnh mới cho câu chuyện.
Một số phóng viên đọc các tạp chí định kỳ về kỹ thuật để tìm
hiểu về các tiến triển trong lĩnh vực họ quan tâm để viết tin. Một
phóng viên viết về mơi trường có thể đọc tờ Watershed, một tập san
chuyên về các vấn đề môi trường tại Campuchia, Lào, Myanmar,
Thái Lan và Việt Nam. Hãy tự trau dồi kiến thức càng nhiều càng tốt
về các vấn đề mà phóng viên đó phụ trách. Khi học đựơc điều gì
mới, phóng viên cũng có thể chia sẻ với độc giả.
Tại Campuchia, nhiều phóng viên đọc bản tin hằng tháng của
Quốc Vương Norodom Sihanouk. Trong bản tin, Quốc Vương cho
biết ý kiến của ngài về nhiều vấn đề, chẳng hạn như các phiên tòa
xử Khmer đỏ hay các vấn đề của nông dân nghèo. Các ý kiến này
đôi khi là tài liệu tốt để viết bài.
Phóng viên cũng có thể tìm đựơc ý viết bài bằng cách nói
chuyện với người khác - tại nhà, ngồi chợ hay trong các buổi tiệc
tùng. Người ta nói chuyện về những gì? Các ý kiến và những mối
quan tâm của họ có thể là nền tảng để viết bài. Bên cạnh đó, cũng có
thể tìm ra câu chuyện thơng qua sự quan sát. Trên đường đi làm,
phóng viên nên để ý xem có tịa nhà nào mới, trơng có vẻ hay hay,
đang bắt đầu được xây. Hãy gọi điện thọai cho cơ quan cấp giấy
phép xây dựng của thành phố để hỏi thêm. Có thể chúng ta sẽ biết
được đó là một viện bảo tàng hay một rạp chiếu phim mới. Đó là
chuyện mà nhiều người trong thành phố muốn đọc.
Có nhiều nguồn tin, nhưng phải là nguồn tin tốt
Qua những người khác, phóng viên có thể tìm ý để viết bài.
Nhưng điều quan trọng là các nguồn tin đó phải tốt. Phải chắc chắn
là chúng ta có các nguồn tin chính xác và khách quan hoặc các tin
trung lập. Liệu những tin họ cung cấp cho bạn trước đây có đúng hay
khơng? Những người khác có tin tưởng vào các nguồn tin đó khơng?
Liệu họ có ở vào địa vị để biết về những điều họ nói đến khơng? Họ
có lý do gì để nói dối bạn khơng?
Phóng viên cũng cần phải có các nguồn tin chuyên mơn về một
số vấn đề nào đó, kể cả các chuyên gia kinh tế. Nếu viết về một tin
kinh tế mà khơng hiểu các từ chun mơn, phóng viên có thể điện
thoại hỏi họ.
Một số những nguồn tin cho các phóng viên:
- Thơng cáo báo chí
- Các cơ quan chính phủ
- Cảnh sát và bệnh viện
- Các tổ chức quốc tế
- Các nhà ngoại giao
- Các tổ chức phi chính phủ.
- Các doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề
- Trường học
- Thư thơng tin, tạp chí, nhật báo, Internet
- Các bản tin địa phương và quốc tế trên TV, radio
- Người dân ngoài chợ
Để gây dựng các nguồn tin tốt, cần phải nói chuyện với mọi
người thường xuyên, bằng cách gặp trực tiếp hay qua điện thọai. Khi
họ đã biết bạn rồi, họ sẽ tin bạn. Và bạn cũng sẽ biết có tin được họ
hay khơng.
Một số phóng viên thường làm quen và giao thiệp với các viên
chức cấp trung tại các cơ quan họ quan tâm để viết bài. Đây là
những người thường nắm được những gì đang xảy ra. Các thư ký
cũng có thể là những nguồn tin tốt vì họ biết các viên chức làm gì. Họ
cũng có thể dàn xếp để bạn phỏng vấn các viên chức đó.
Phóng viên giỏi viết bài dựa vào tin tức do nhiều nguồn tin cung
cấp. Khi một nguồn tin cho biết một thơng tin nào đó, hãy kiểm tra lại
với những nguồn tin khác để chắc chắn rằng tin đó đúng. Hoặc
phóng viên nên yêu cầu những nguồn tin khác nhận xét hay bình
luận để có thể viết bài một cách hồn hảo hơn. Khơng nên chỉ trích
riêng lời các viên chức chính phủ. Hãy nói chuyện với các chuyên
gia, chẳng hạn như với các nhân viên thuộc các tổ chức phi chính
phủ hay các giáo sư đại học. Hãy nói chuyện với những người dân
thường mà các sự kiện đó ảnh hưởng tới họ. Ngoài ra, cần thường
xuyên liên lạc với các nguồn tin riêng để biết những gì đang xảy ra.
Giữ một danh sách nguồn tin
Lưu giữ một danh sách các nguồn tin được sắp xếp gọn gàng
nơi bàn giấy của bạn ở phòng tin là điều hết sức quan trọng. Luôn
luôn xin danh thiếp của người cung cấp tin cho bạn. Xếp danh thiếp
này vào một chiếc hộp trên bàn của bạn. Cùng lúc, bạn nên giữ sẵn
một cuốn niên giám điện thoại và các sổ ghi số điện thọai của chính
phủ, các doanh nghiệp và các tổ chức phi chính phủ. Thường
thường bạn phải gọi điện ngay lập tức cho một người nào đó. Bạn
khơng có đủ thì giờ để đi tìm tên người đó ở những chỗ khác.