CỢNG HOÀ XÃ HỢI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Đợc lập - Tự do - Hạnh phúc
NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến:
Qua việc giảng dạy môn Âm nhạc nhiều năm, thực tế đã chứng minh là
chất lượng các giờ học Âm nhạc có sử dụng các phương tiện đều đem lại hiệu
quả rất cao. Sự hứng thú trong học tập của học sinh thể hiện rất rõ nét, người giáo
viên có nhiều cơ hội để nâng cao và mở rộng lượng kiến thức cần cung cấp cho
học sinh... Với việc sử dụng các phương tiện vào trong giảng dạy bộ môn Âm
nhạc cấp THCS, mỗi tiết dạy giờ đây đã có được sự thu hút thực sự từ học sinh,
tiết học đã trở nên sinh động hơn, nhiều màu sắc hơn và mang tính trực quan hơn.
Các em được học hát, được nghe nhạc, được xem video minh họa, được hướng
dẫn đọc nhạc và nghe đọc mẫu từ các phần mềm chuyên dụng của giáo viên
giảng dạy mà không cần phải đi đâu xa, mọi thơng tin hình ảnh của các nhạc sĩ,
các bài hát minh họa đã rõ ràng hơn, đẹp hơn, thay thế toàn bộ cho những tranh
ảnh bằng giấy để lâu ngày bị rách, ố màu, cong queo tạo cảm giác mất mĩ quan…
Về phía giáo viên: đã thật sự chủ động trong các tiết dạy bằng việc tiết kiệm được
nhiều thời gian hơn trong các thao tác: treo tranh, ảnh, đàn, đọc nhạc.. và trong
các phân môn dạy Âm nhạc cụ thể, thêm vào đó hiểu biết về việc ứng dụng
CNTT vào bài giảng của giáo viên được nâng tầm rõ rệt tạo thành kỹ năng, kỹ
xảo.
Là giáo viên bộ môn Âm nhạc, cùng với sự hỗ trợ của các phương tiện dạy
học mang tính cơng nghệ, tơi đã tích cực sử dụng , nghiên cứu, tìm tòi và đưa vào
áp dụng trong các tiết dạy và đã đạt được những kết quả khá cao.
Chính vì điều đó nên tơi đã chọn đề tài: “Đổi mới phương pháp dạy học
môn âm nhạc cho hs lớp 6 trường ....” nhằm bày tỏ những kinh nghiệm trong

1


việc nâng cao hiệu quả sử dụng các phương tiện trong đổi mới phương pháp dạy

học môn Âm nhạc.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:
Sáng kiến kinh nghiệm này áp dụng với giáo viên giảng dạy áp dụng khoa
học công nghệ vào bộ môn âm nhạc khối lớp 6 tại trường ... và đối với một số
đơn vị có điều kiện kinh tế thuận lợi (có Đàn Organ, máy phát nhạc (hoặc đàn
Organ yamaha S910 chạy được file nhạc mp3, song lấy từ nguồn Internet chuyển
vào đàn qua USB), máy chiếu, máy tính,... )
3. Tình trạng của giải pháp đã biết:
Từ những năm học trước, mặc dù đã có nhiều cố gắng trong cách thay đổi
phương pháp dạy học bộ môn đặc trưng nhưng bản thân tôi nhận thấy sự thu hút
học sinh qua từng tiết học vẫn chưa cao, ý thức về cái đẹp âm nhạc chưa đồng
đều ở mỗi học sinh…
Bộ môn đã được cấp bộ tranh bài hát và TĐN của khối lớp 8,9 nhưng chữ,
nốt nhạc quá nhỏ, HS không thể quan sát. Đĩa nhạc được cấp của 6,8,9 qua thời
gian sử dụng đã bị chày xước, khi dạy học thường bị vấp đĩa gây khó chịu và HS
sẽ không hứng thú, và khi sử dụng cần phải kèm theo đài chạy đĩa CD hoặc đầu
video kèm theo loa (sẽ cồng kềnh và chuẩn bị mất thời gian). Đàn organ chỉ có
chức năng đơn giản khơng chạy được những yêu cầu cao của giáo viên như chạy
file song, style, voice, mp3 ... gây cho HS những bất ngờ trong giờ học, HS có
thể hát với nhạc có sẵn khơng lời (nhạc beat) hoặc video karaoke hiện đang rất
phổ biến...
Một nhu cầu thiết yếu nữa đối với bộ mơn là nhất thiết cần có phịng học bộ
mơn, để tránh gây cho sự ồn ào, gây mất tập trung cho các lớp khác, các em có
thể thoải mái tự tin trình diễn hơn, việc bố trí dụng cụ dạy học cũng thuận tiện
hơn.
4. Mô tả sáng kiến:
4.1. Mục đích của sáng kiến
2



Mục đích của sáng kiến là: Giúp học sinh học tốt hơn, hứng thú với bộ môn
hơn, đạt được yêu cầu giáo dục của bộ môn âm nhạc.
4.2. Nội dung của sáng kiến
Với phương châm đi trước đón đầu trong phương hướng, nhiệm vụ giáo
dục, trường .... đã sớm triển khai việc sử dụng hiệu quả các phương tiện trong đổi
mới phương pháp dạy học và coi đây là một nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường
và là tiêu chí đánh giá mỗi giáo viên.
Được sự ủng hộ của các cấp, ban ngành, phụ huynh toàn trường… hỗ trợ
cơ sở vật chất cho nhà trường và đặc biệt là sự quan tâm đầu tư các trang thiết bị
hiện đại của BGH nhà trường trong những năm học vừa qua .
Nhà trường có máy chiếu Projector, máy ảnh kỹ thuật số, hệ thống máy vi
tính hiện đại được nối mạng Internet, đàn organ điện tử…
Giáo viên được tham gia các lớp tập huấn sử dụng công nghệ thông tin nên
khá thành thạo khi sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học đặc trưng của bộ
mơn. Bên cạnh đó với lịng nhiệt tình, sáng tạo, có ý thức trong đổi mới phương
pháp dạy học nên hiệu quả của giờ dạy được nâng cao.
Học sinh rất say mê và hứng thú học tập mơn âm nhạc, đặc biệt là những
tiết học có sử dụng, khai thác các phương tiện,thiết bị hỗ trợ dạy học.
Tuy nhiên việc sử dụng có hiệu quả các phương tiện, thiết bị trong đổi mới
phương pháp giảng dạy bộ mơn Âm nhạc địi hỏi người giáo viên phải đầu tư
nhiều hơn về thời gian và các điều kiện phục vụ tiết dạy, trước giờ dạy phải
chuẩn bị lâu hơn về để tiến trình tiết học diễn ra theo dự kiến về mặt thời gian,
nội dung kiến thức…giờ học còn bị chi phối và phụ thuộc vào các điều kiện như:
nguồn điện, các đồ dùng dạy học cần thiết khác…
Từ những năm học trước, mặc dù đã có nhiều cố gắng trong cách thay đổi
phương pháp dạy học bộ môn đặc trưng nhưng bản thân tôi nhận thấy sự thu hút
học sinh qua từng tiết học vẫn chưa cao, ý thức về cái đẹp âm nhạc chưa đồng
đều ở mỗi học sinh…
3



Chất lượng HS cuối năm học 2012-2013 của học sinh tồn trường bộ mơn
Âm nhạc : Đạt 100% (chất lượng Đạt chỉ ở mức độ trung bình và khá, tỷ lệ giỏi
thấp khoảng 10%)
Qua kết quả trên chúng ta có thể thấy được việc sử dụng chưa hiệu quả các
phương tiện thiết bị trong đổi mới phương pháp dạy học bộ môn Âm nhạc, đã
dẫn đến việc chưa thực sự thu hút được sự tham gia của học sinh, hoạt động tích
cực của học sinh chưa cao, điều này cũng ảnh hưởng khả năng nhận thức thẩm
mĩ của học sinh về âm nhạc. Trước những tồn tại về việc sử dụng các phương
tiện dạy học chưa hiệu quả, sau một vài năm thử nghiệm, tìm tịi, học hỏi, tơi đã
mạnh dạn tìm ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng các phương tiện dạy
học, nhất là trong đổi mới phương pháp dạy học bộ môn Âm nhạc.
*GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
a) Sử dụng hiệu quả trang thiết bị dạy học theo phương pháp đổi mới:
+ Phịng học bộ mơn (chưa có):
- Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh: Tạo khơng khí vui vẻ,
thoải mái cho cả người dạy và người học, không làm ảnh hưởng đến các lớp
khác.
- Là nơi có đầy đủ các phương tiện dạy học giúp giáo viên không phải vất vả
trong việc mang, di chuyển các phương tiện dạy học: đàn organ, máy tính, máy
chiếu… đến từng lớp học.
+ Cơng nghệ thông tin trong nhà trường:
Cần phải khai thác triệt để lượng thơng tin hữu ích phục vụ cho bộ mơn có từ
mạng Internet: thơng tin của tác phẩm, thơng tin các nhạc sĩ , thông tin về các
sinh hoạt âm nhạc của các vùng miền….đẩy mạnh việc sử dụng các phương tiên
cơng nghệ: máy tính, máy chiếu Projector, sử dụng thành thạo các phần mềm tạo
bài giảng điện tử, tạo giáo án điện tử: Microsoft Powerpoint…. để bài dạy mang
tính trực quan sinh động cao, các phần mềm thuộc chuyên ngành Âm nhạc hỗ
trợ: Encore 4.5, Fenale 2009 … thông qua đó tạo điều kiện cho học sinh được
4



học bằng nhiều giác quan: nghe, nhìn, vận động, cảm nhận…tạo cho học sinh sự
hứng thú, tiếp thu lượng kiến thức nhanh hơn, hoạt động dạy học của giáo viên
trở nên nhẹ nhàng nhưng hiệu quả.
Ví dụ:
Dạy bài hát mới:
-

Về phần giới thiệu tác giả tác phẩm: Giáo viên khai thác thêm một số

thông tin ở Internet mà các tư liệu khác chưa có.
-

Cho học sinh nghe giai điệu bài hát: Bài hát được giáo viên soạn trên

phần mềm Fenale 2009 được trình diễn trực tiếp trên máy tính khơng cần mang
theo băng đĩa.
-

Dạy và ôn TĐN: Bài TĐN được giáo viên soạn trên phần mềm Encore

4.5, học sinh được theo dõi trực tiếp phần mềm trình bày cao độ tiết tấu một cách
chính xác, thay cho bảng phụ vừa ….
-

Dạy âm nhạc thường thức: Giáo viên khai thác từ Internet các thơng tin

càn thiết cho bài giảng: hình ảnh, các đoạn video mang tính minh họa cao và cho
các em theo dõi trực tiếp bằng hệ thống máy tính và projector sau khi đã được

biên tập bằng phần mềm : Powerpoint…
+ Nhạc cụ được trang cấp:
Hiện nay các trường THCS đã được trang cấp các loại nhạc cụ: Đàn organ
S910.. đây là những nhạc cụ vừa hiện đại vừa thông dụng tập trung khá đầy đủ
các chức năng của một dàn nhạc thu nhỏ, chạy được mp3 khi nghe nhạc hát mẫu,
các bài hát trong phần âm nhạc thường thường thức mà không cần mang theo
thiết bị nghe khác, đáp ứng được những yêu cầu cao của giáo viên như chạy file
song, style, voice, mp3 ... qua USB tạo cho HS những bất ngờ trong giờ học, HS
có thể hát với nhạc có sẵn khơng lời (nhạc beat) mà không cần mang thêm dụng
cụ nào khác.
Qua giảng dạy cho thấy học sinh rất hứng thú khi học môn Âm nhạc nhưng
cũng dễ nhàm chán nếu người giáo viên không vận dụng linh hoạt các kĩ năng cơ
5


bản vào tiết dạy: phương pháp truyền đạt, kĩ năng ca hát, sử dụng nhạc cụ, chỉ
huy nhịp…
Ví dụ: Khi dạy bài hát mới cho học sinh, ngoài việc cho học sinh nghe
băng đĩa đòi hỏi người giáo viên phải hát mẫu và biểu diễn bài hát đó trên nhạc
cụ. Điều này sẽ giúp cho học sinh bước đầu nhớ giai điệu bài hát và quan trọng
hơn là làm cho học sinh hứng thú với tiết học.
Ví dụ: Trong tiết dạy có nội dung giới thiệu về một số loại nhạc cụ phương
Tây (Âm nhạc 7 – Tiết 6) nếu muốn tạo hiệu quả cho nội dung giảng dạy này thì
ngồi việc cho các em xem tranh ảnh thì đờng thời cho các em nghe tiếng các loại
nhạc cụ đó thơng qua một số trích đoạn âm nhạc bằng việc khai thác nhạc cụ điện
tử (đàn organ). Như thế không những vừa để cho các em vừa thấy, vừa nghe cịn
tạo cho học sinh thêm sơi động hứng thú. Hoặc trong tiết dạy bài TĐN mới giáo
viên sử dụng nhạc cụ đánh mẫu bài đọc một hoặc hai lần sau đó phân câu đánh
từng câu ngắn cho học sinh nghe và tự tập luyện. Thơng qua tiếng nhạc cụ, ngồi
việc giúp cho học sinh chủ động tập luyện, rèn luyện tai nghe cịn giúp cho giáo

viên đỡ tốn cơng sức vì phải đọc đi đọc lại nhiều lần nhưng vẫn mang lại hiệu
quả cao
+ Nhạc cụ tự làm: Thanh phách
Với mục đích hình thành trong các em kĩ năng giữ và đánh nhịp, đây là
hai nhạc cụ đơn giản, các em có thể tự làm để phục vụ tốt cho việc học.
b) Kết hợp các phương tiện dạy học trong giảng dạy các phân môn
+ Phân môn học hát:
- Trong trường phổ thông dạy âm nhạc cho học sinh là dạy đại trà, nó khác
với cách dạy ở các trường Âm nhạc chuyên biệt. Khả năng âm nhạc ở học sinh
cịn hạn chế, khơng đờng đều nên việc dạy hát cho các em phải từ từ và tiến hành
theo các bước nhất định và hợp lí. Việc sử dụng phương tiện để dạy cho học sinh
chính vì thế lại có ý nghĩa quan trọng, nó giúp cho các em nghe được âm thanh
chuẩn xác của đàn, tạo sự hứng thú, sôi nổi trong giờ học.
6


- Trong tiết dạy hát, giáo viên nên sử dụng các phương tiện như sau:
Bước 1: Giới thiệu bài hát.
Tùy theo nội dung cụ thể của bài hát, giáo viên sử dụng tranh, ảnh hay bản
đồ được sưu tầm từ Internet để chiếu lên màn hình giứoi thiệu về bài hát sắp
được học.
VD: Học bài dân ca Đi cắt lúa thì chiếu tranh ảnh của núi rừng và đờng
bào các dân tộc ở Tây Nguyên, bản đồ Việt nam để giới thiệu cho học sinh.
Bước 2: Tìm hiểu bài hát
Chuẩn bị bản nhạc bằng phần mềm Fenale 2009 chiếu to qua màn hình,
cho học sinh xem, tìm hiểu bài hát thơng qua việc đọc lời ca và tìm hiểu các kí
hiệu âm nhạc được sử dụng trong bài.
Bước 3: Nghe, trình bày bài hát: Giáo viên mở nhạc cho học sinh nghe mẫu
bài hát
Bước 4: Luyện thanh

Giáo viên dùng nhạc cụ đàn mẫu âm hay một chuỗi âm ngắn, đơn giản để
học sinh nghe và đọc theo.
Bước 5: Tập hát từng câu:
Giáo viên dùng nhạc cụ đàn giai điệu từng câu hát ngắn cho học sinh nghe,
mỗi câu khoảng 2,3 lần sau đó học sinh tập hát theo. Trong khi học sinh tập hát
từng câu, giáo viên có thể dùng đàn đệm theo để tạo hưng phấn cho học sinh
Bước 6: Tập hát cả bài
Khi học sinh đã thuộc từng câu hát, giáo viên cho học sinh chép cả bài.
Lúc này việc sử dụng nhạc cụ là rất cần thiết, giáo viên sử dụng nhạc cụ để đệm
cho học sinh hát.
Bước 7: Củng cố bài: Giáo viên dùng nhạc cụ đánh một số giai điệu ngắn cho
HS nghe, học sinh đoán câu hát và trình bày lại.
+ Phân mơn nhạc lý

7


Dạy nhạc lý trong nhà trường - một trong nhữngc phân mơn mà nhiều giáo
viên thường thấy khó, khơ khan khi dạy. Để tránh tình trạng dạy chay việc đưa
các phương tiện để dạy phân môn nhạc lý là điều hết sức cần thiết: Đàn Organ,
thanh phách, máy chiếu, vi tính.
Cách sử dụng các phương tiện:
- Khi cần minh họa các kiến thức bằng âm thanh để giúp học sinh nhận ra
vai trò của nội dung nhạc lý, việc sử dụng nhạc cụ là hết sức cần thiết.
- Khi học về gam, quãng giáo viên cho học sinh nghe hiệu quả âm thanh
qua nhạc cụ để học sinh phân biệt được đặc điểm và tính chất của gam, quãng.
+ Phân môn tập đọc nhạc:
Để tránh việc dạy theo phương pháp cũ tức là dạy truyền khẩu giáo viên rất
cần phải sử dụng nhạc cụ để luyện cho học sinh nghe cao độ, tiết tấu.
Phương tiện để dạy tập đọc nhạc: Các bài tập đọc nhạc được viết bằng

phần mềm chuyên dụng: Fenale 2009, Encore 4.5..
Đàn organ, thanh phách, máy vi tính, đĩa nghe nhạc, máy chiếu
Cách sử dụng các phương tiện:
- Giáo viên chiếu bài tập đọc nhạc lên màn hình để giới thiệu bài và để học
sinh nhìn rõ bản nhạc đầy đủ và tìm hiểu về: các nốt nhạc, nhịp, sắc thái, những
ký hiệu âm nhạc được sử dụng những chổ khó …
- Giáo viên dùng đàn phím điệu tử đánh từng câu nhạc ngắn để học sinh
luyện cao độ, đọc từng câu
- Giáo viên dùng nhạc cụ gõ hướng dẫn học sinh tập tiết tấu
- Cho học sinh nghe bài tập đọc nhạc bằng phần mền chuyên dụng để học
sinh cũng cố lại bài học.
+ Phân môn âm nhạc thường thức:
Dạy âm nhạc thường thức ở trường THCS nhằm cung cấp cho học sinh
những thông tin về tác giả tác phẩm, những hiểu biết về âm nhạc mang tính phổ
thơng.
8


Những phương tiện cần thiết:
- Tranh ảnh sưu tầm từ internet
- Đàn organ
- Máy chiếu
- Máy vi tính
Cách sử dụng các phương tiện:
- Chiếu tranh ảnh để giới thiệu về sự nghiệp âm nhạc của các nhạc sỹ Việt
Nam cũng như thế giới sẽ giúp học sinh có những hình ảnh thực tế, được học tập
bằng đa giác quan làm cho tiết học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.
- Việc dùng máy vi tính, máy chiếu khai thác mạng internet sẽ giúp giáo
viên đỡ phải diễn giảng nhiều mà hiệu quả giờ học lại cao hơn. Đây là định
hướng đổi mới và là thế mạnh của việc sử dụng các phương tiện dạy học ở phân

môn này
c) Nắm vững những nguyên tắc trong việc sử dụng các phương tiện dạy học để
đạt hiệu quả cao:
Như chúng ta đã biết việc dạy và học không thể tách rời “bảng đen, phấn
trắng” cũng như vai trò chủ đạo của người giáo viên trong việc hướng dẫn học
sinh chủ động lĩnh hội tri thức. Các phương tiện dạy học chỉ mang tính hỗ trợ nên
việc sử dụng các phương tiện dạy học nhằm giảm nhẹ công việc cho giáo viên
mà vẫn mang lại hiệu quả cao cho tiết học là điều quan trọng nhất. Vì thế người
giáo viên cần nắm rõ phương pháp dạy học đặc trưng của bộ môn, kiểu bài lên
lớp, trọng tâm bài dạy, kĩ năng cần đạt của học sinh để sử dụng linh hoạt các
phương tiện dạy học, tránh việc sử dụng phương tiện chỉ mang tính hình thức,
thiếu khoa học. Để làm được điều đó người giáo viên cần giải quyết được các vấn
đề sau:
+ Sử dụng phương tiện dạy học gì cho phù hợp với đặc trưng phân môn,
kiểu bài lên lớp.
+ Sử dụng phương tiện như thế nào vào lúc nào cho phù hợp.
9


+ Sử dụng phương tiện dạy học để phục vụ cho nội dung gì, mức độ sử
dụng đến đâu để tránh mất thời gian của học sinh.
+ Người giáo viên đã chắc chắn mình đã sử dụng, điều khiển các phương
tiện đó thuần thục hay chưa
Khả năng sử dụng các phương tiện dạy học của giáo viên đóng vai trị hết
sức quan trọng trong dạy học. Nếu giáo viên biết và sử dụng thành thạo, đúng
phương pháp các phương tiện dạy học thì sẽ khai thác được hết tính năng của
chúng, khai thác được hết các yêu cầu của bài học chủ động, rút ngắn được thời
gian để tập trung vào giải quyết những yêu cầu về nội dung của bài học và có sự
tự tin trong giờ dạy…nếu giáo viên sử dụng thiết bị dạy học chưa nhuần nhuyễn,
còn lúng túng , sai phương pháp thì hiệu quả sẽ ngược lại.

4.3. Khả năng áp dụng
Các giải pháp đã được áp dụng:
a) Sử dụng hiệu quả trang thiết bị dạy học theo phương pháp đổi mới (chưa áp
dụng được phần dạy học tại phịng học bộ mơn do điều kiện CSVC chưa đáp
ứng);
b) Kết hợp các phương tiện dạy học trong giảng dạy các phân môn;
c) Nắm vững những nguyên tắc trong việc sử dụng các phương tiện dạy học để
đạt hiệu quả cao.
Qua thực hiện theo nội dung đề tài đa phần học sinh rất hứng thú với bộ mơn
âm nhạc, nhiều em đã biết trình diễn trên sân khấu, chất lượng bộ môn âm nhạc
khối lớp 6 nâng cao rõ rệt việc học của học sinh được củng cố một cách chắc
chắn, khó qn, các em sơi nổi học tập, tiết học trở nên có tính “nhạc” hơn, kết
quả HK I năm học 2013-2014 đạt 100%và đạt được yêu cầu giáo dục đề ra.
4.3. Minh hoạ:

10


(Một số hình ảnh biểu diễn văn nghệ của HS trường ...)
5. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải
pháp trong đơn theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ chức, cá nhân tham
gia áp dụng giải pháp lần đầu tại cơ sở:
Qua kết quả trên ta có thể thấy được sự tăng trưởng và tiến bộ vượt bậc về
chất lượng học tập của học sinh HK I năm học …. so với năm học …..: tỉ lệ học
sinh có hứng thú, u thích bộ mơn tăng cao, tỉ lệ học sinh khơng u thích bộ
mơn giảm, học sinh tham gia các chương trình hội diễn, biểu lộ tài năng nhiều
hơn. Đó là dấu hiệu phấn khởi bước đầu đáng khích lệ của giải pháp .
…, ngày 08 tháng 4 năm 2014
TÁC GIẢ HOẶC ĐẠI DIỆN ĐỒNG


THỦ TRƯỞNG TỔ CHỨC NƠI

TÁC GIẢ ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN

TÁC GIẢ HOẶC ĐẠI DIỆN ĐỒNG TÁC GIẢ
ĐĂNG KÝ SÁNG KIẾN

11


12