Ngày soạn : 22 / 11 / 04
Tiết 51
ĐỀ VĂN THUYẾT MINH
VÀ
CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
I . MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
Giúp HS : -- Hiểu đề văn và cách làm bài văn thuyết minh .
-- Nhận thức được làm bài văn thuyết minh không khó, chỉ cần biết quan sát, tích
luỹ tri thức và trình bày có phương pháp.
-- Có ý thức vận dụng văn thuyết minh trong thực tế đời sống .
II . CHUẨN BỊ :
GV : Đọc sách GV, sách tham khảo, soạn bài
HS : Học bài cũ, chuẩûn bò bài theo yêu cầu SGK
III . TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC :
1 . ỔN ĐỊNH (1) Kiểm diện só số, kiểm tra tư thế tác phong HS
2 . KIỂM TRA (5)
? Muốn làm bài văn thuyết minh, chúng ta cần có sự chuẩn bò về tư liệu như thế nào ?
? Để làm văn thuyết minh, ta có thể sử dụng các phương pháp thuyết minh nào ?
3 . BÀI MỚI
GIỚI THIỆU BÀI (1)
Trong tiết học trước, chúng ta đã được tìm hiểu về các phương pháp thuyết minh . Nhưng
làm thế nào để nhận biết 1 đề văn thuyết minh ? Làm 1 bài văn thuyết minh cần tiến hành những
thao tác nào ? Đó là nội dung mà chúng ta sẽ cùng tìm hiểu trong tiết học hôm nay .
TL HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS KIẾN THỨC
11
HOẠT ĐỘNG 1
+ Ghi bảng các đề bài
+ Yêu cầu HS đọc các đề bài
a) Giới thiệu một gương mặt trẻ của thể thao
Việt Nam (ví dụ : Nguyễn Thuý Hiền, Phạm

Văn Quyến ,….)
b) Giới thiệu một tập truyện .
c) Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam .
d) Giới thiệu về chiếc áo dài V. Nam
e) Thuyết minh về chiếc xe đạp .
g) Giới thiệu về đôi dép lốp trong kháng
chiến .
h) Giới thiệu một thắng cảnh nổi tiếng của
quê hương ( đền, chùa, hồ, kiến trúc,….)
i) Thuyết minh về 1 giống vật nuôi có ích .
HOẠT ĐỘNG 1
 Đọc các đề bài
I .ĐỀ VĂN
THUYẾT
MINH
- Giới thiệu một
gương mặt trẻ
của thể thao
Việt Nam (ví dụ
: Nguyễn Thuý
Hiền, Phạm
Văn Quyến ,….)
- Thuyết minh
về chiếc xe đạp
k) Giới thiệu về hoa ngày Tết ở Việt Nam.
l) Thuyết minh về 1 món ăn dân tộc
( bánh chưng, bánh giầy, phở, cốm …)
 Trả lời :
-- Đề nêu lên đối tượng
cần thuyết minh .

- Giới thiệu một
thắng cảnh nổi
tiếng của quê
Giáo án Ngữ Văn 8 Giáo viên : Tạ Thò Hoa
m) Giới thiệu về Tết Trung thu .
n) Giới thiệu một đồ chơi dân gian .
? Nhận xét các đề văn nêu trên, đề nêu lên
điều gì ?
? Đối tượng cần thuyết minh có thể gồm
những loại nào ?
-- Đối tượng có thể là con
người, đồ vật, di tích, con
vật, thực vật, món ăn, đồ
chơi, lễ tết …
hương ( đền,
chùa, hồ, kiến
trúc,….)
- Giới thiệu về
Tết Trung thu .
? Làm sao em biết đó là đề văn thuyết minh -- Vì đề k
o
yêu cầu kể
chuyện, miêu tả, biểu
cảm, tức là yêu cầu giới
thiệu thuyết minh, trình
bày tri thức về đối tượng
 Đề văn
thuyết minh nêu
các đối tượng
để người làm

bài trình bày tri
thức về chúng .
+ Yêu cầu HS ra đề văn thuyết minh
 Thảo luận nhóm
Hướng trả lời :
Ví dụ : Giới thiệu về đền
thờ Tây Sơn
Thuyết minh về ngày
Nhà giáo Việt Nam …
HOẠT ĐỘNG 2
+ Yêu cầu HS đọc bài văn Chiếc xe
đạp
HOẠT ĐỘNG 2
 Đọc bài văn
 Trả lời
II . CÁCH LÀM
BÀI VĂN
THUYẾT MINH
15
? Đối tượng cần thuyết minh của bài
văn này là gì ?
Nâng cao :
Đề k
o
có 2 chữ thuyết minh , nhưng rõ
ràng là yêu cầu thuyết minh .
? Đây có phải là đề miêu tả không ?
-- Đối tượng thuyết minh :
chiếc xe đạp
-- Đề văn k

o
yêu cầu miêu tả,
vì nếu miêu tả thì phải tả 1
chiếc xe cụ thể (loại xe, màu
xe, xe của ai)
Đề văn này chỉ yêu cầu trình
bày xe đạp như 1 phương tiện
giao thông ( cấu tạo, tác dụng,
cách sử dụng)
-- Đối tượng thuyết
minh : chiếc xe đạp
-- Bố cục : 3 phần
+ Mở bài : Giới
thiệu khái quát về
xe đạp như 1
phương tiện giao
thông phổ biến
? Bài văn thuyết minh nên có mấy
phần, mỗi phần có nội dung gì ?
-- Bố cục : 3 phần
+ Mở bài : Giới thiệu khái
quát về xe đạp
+ Thân bài : Giới thiệu cấu
tạo của xe đạp, nguyên tắc
hoạt động của nó .
+ Kết bài : Nêu vò trí của xe
đạp trong đời sống của người
Việt Nam và trong tương lai.
+ Thân bài : Giới
thiệu cấu tạo của

xe đạp, nguyên tắc
hoạt động của nó .
- Hệ thống truyền
động
-Hệ thống điều
khiển
-Hệ thống chuyên
chở
? Phần Mở bài giới thiệu chung về xe
đạp như thế nào ?
? Phần thân bài giới thiệu về cấu
à – Mở bài giới thiệu xe đạp
như 1 phương tiện giao thông
phổ biến .
-- Ở đây tác giả đã dùng
Giáo án Ngữ Văn 8 Giáo viên : Tạ Thò Hoa
tạo của xe đạp, thì phải dùng phương
pháp gì ?
phương pháp phân tích , chia 1
sự vật ra thành các bộ phận
tạo thành để lần lượt giới
thiệu :
• Hệ thống truyền động
• Hệ thống điều khiển
• Hệ thống chuyên chở
+ Kết bài : Nêu vò
trí của xe đạp trong
đời sống của người
Việt Nam và trong
tương lai.

Phương pháp
? Ngoài phương pháp phân tích, bài
văn còn dùng các phương pháp nào
để thuyết minh ?
-- Phương pháp liệt kê (khung
xe, bàn đạp, trục giữa, ổ bi
giữa, dây xích, đóa, ổ líp, hai
trục, ổ bi và hai bánh trước
sau )
-- Phương pháp nêu đònh
nghóa, giải thích (xe đạp là
phương tiện giao thông rất
tiện lợi…)
-- Phương pháp dùng số liệu
(đường kính bánh xe thường là
650mm, gấp 10 lần đường
kính ổ líp, như vậy ổ líp quay
1 vòng thì bánh xe đã lăn
đựơc 1 quãng dài) .
 Phương pháp
phân tích
 P
2
liệt kê
 P
2
nêu đònh
nghóa, giải thích
 P
2

dùng

số liệu
Ngôn từ : chính
xác, dễ hiểu
? Nhận xét ngôn từ, lời văn trong bài  Ngôn từ chính xác, dễ hiểu
+ Yêu cầu HS nhắc lại kiến thức
trọng tâm
 Dựa vào ghi nhớ để
phát biểu
GHI NHỚ / SGK
HOẠT ĐỘNG 3 HOẠT ĐỘNG 3 III. LUYỆN TẬP
10
+ Dùng bảng phụ ghi bài văn sau, yêu
cầu HS lập dàn bài
Đền Ngọc Sơn.
Ở Hà Nội có cảnh đẹp là cảnh đền
Ngocï Sơn ở giữa hồ Hoàn Kiếm.
Đền này làm từ đời nhà Hậu Lê, trên
1 cái gò nổi lên ở giữa hồ .Người đi
lại phải qua 1 cái cầu bằng gỗ. Ở
ngoài đường đi vào, về bên trái, có
một cái núi đá, người ta đắp lên, và
có xây 1 cái tháp vuông, ở trên ngọn
có cái ngòi bút đề là “Bút Tháp”. Vào
đến gần cầu, ở trên cái cửa tò vò có
cái nghiên đá, đề là “ Nghiên Bút”. Vì
đền Ngọc Sơn thờ Văn Xương Đế
Quân là 1 vò thần coi về việc văn học,
cho nên mới xây những nghiên bút

như thế.
Trước cửa đền có cái nhà thuỷ tạ gọi
-- Dàn bài :
+ Mở bài :
Giới thiệu về đền Ngọc Sơn
(cảnh đẹp ở Hà Nội, giữa hồ
Hoàn Kiếm)
+ Thân bài :
Thuyết minh về cảnh vật
ngôi đền (thời gian xây dựng :
đời nhà Hậu Lê; kiến trúc :
núi đá, tháp vuông, ngòi bút,
Bút Tháp, Nghiên Đài,nhà
thuỷ tạ Trấn Ba Đình, bia đá…)
+ Kết bài
Công dụng của ngôi đền
( hóng mát)
* Dàn bài bài văn
Đền Ngọc Sơn
+ Mở bài :
Giới thiệu về đền
Ngọc Sơn
(cảnh đẹp ở Hà
Nội, giữa hồ Hoàn
Kiếm)
+ Thân bài :
Thuyết minh về
cảnh vật ngôi đền
(thời gian xây dựng
đời nhà Hậu Lê ;

kiến trúc : núi đá,
tháp vuông, ngòi
bút, Bút Tháp,
Nghiên Đài,nhà
thuỷ tạ Trấn Ba
Đình, bia đá…)
là “ Trấn Ba Đình”, giữa có dựng cái
+ Kết bài
Giáo án Ngữ Văn 8 Giáo viên : Tạ Thò Hoa
bia đá để ghi sự tích cái đền ấy. Đến
mùa nóng nực, người ta hay ra đấy
hóng mát và ngắm phong cảnh, thật
là có bề thanh thú lắm .
Công dụng của ngôi
đền
( hóng mát)

(2) HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
+ Nắm vững kiến thức
+ Dựa vào gợi ý SGK, dàn dựng 1 dàn bài thuyết minh về chiếc nón lá Việt Nam. ( Chú ý
giới thiệu chung, cách dẫn dắt, nón trong quá khứ và nón hiện nay)
+ Chuẩn bò bài Luyện nói : Thuyết minh về 1 thứ đồ dùng
RÚT KINH NGHIỆM
Giáo án Ngữ Văn 8 Giáo viên : Tạ Thò Hoa