<span class='text_page_counter'>(1)</span><div class='page_container' data-page=1>

<b>Hành trình từ “chun chính vơ sản” đến “làm chủ tập </b>

<b>thể” và “Nhà nước pháp quyền Việt Nam” - 1 </b>

Trên đất nước ta, đó là một hành trình gian truân với cái giá phải trá khá đắt.

Nhưng là những bước thuận theo quy luật vận động của cuộc sống, và là sự trở lại

với tư tưởng Hồ Chí Minh. Đó cũng là hành trình của nhận thức nhằm chứng minh

thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý, quy luật của cuộc sống mạnh hơn những giáo

điều xơ cứng, tuy có sức trì kéo, kìm hãm nặng nề sự phát triển, nhưng không thể

ngăn chặn được sự phát triển đó. Và rồi, cái gì cần đến, cũng đã đến.

Trên đất nước ta, đó là một hành trình gian truân với cái giá phải trả khá đắt.

Nhưng là những bước thuận theo quy luật vận động của cuộc sống, và là sự trở lại

với tư tưởng Hồ Chí Minh. Đó cũng là hành trình của nhận thức nhằm chứng minh

thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý, quy luật của cuộc sống mạnh hơn những giáo

điều xơ cứng, tuy có sức trì kéo, kìm hãm nặng nề sự phát triển, nhưng khơng thể

ngăn chặn được sự phát triển đó. Và rồi, cái gì cẩn đến, cũng đã đến.

</div>
<span class='text_page_counter'>(2)</span><div class='page_container' data-page=2>

Quả thật chun chính vơ sản là khái niệm đã chi phối hoạt động của các Đảng

Cộng sản trong một thời gian rất dài nhất là khi Đảng đã nắm chính quyền. Một

khái niệm có ảnh hưởng tác động đến sinh mệnh của triệu triệu con người. Khái

niệm ấy gắn liền với giai cấp và đấu tranh giải cấp, được xem là động lực của phát

triển. Người ta từng cho rằng đây là một khái niệm then chốt trong tư duy lý luận

của học thuyết C.Mác. Tuy vậy, đã đến lúc phạt thật sự tường minh trong cách

nhận định và phân tích về khái niệm quan trọng vốn có một diễn biền khá phức

tạp. Làm sáng tỏ điều này là một nhu cẩu trực tiếp của việc đẩy tới sự nghiệp đổi

mới một cách tồn diện và triệt để.

Vì đổi mới là nhằm vứt bỏ những công thức, những giáo điều của một thời cứ ngỡ

như là "thiên kinh địa nghĩa" song đã bị cuộc sống bác bỏ hoặc vượt qua, những gì

mà qua khảo nghiệm khách quan và nghiêm khắc của thực tiễn, lý luận ấy đã tỏ rõ

sự bất cập, sai lầm hoặc thiếu hoàn chỉnh. Do vậy phái bổ sung sức sống mới,

nhằm hình thành những luận điểm mới, phạm trù mới giúp hoàn chinh một lý luận

phản ánh được thực tiễn đang vận động. Nhờ đó, làm cho lý luận gần kết được với

thực tiễn, gắn với chân lý hơn, có tác động thúc đẩy sự phát triển. Quả thật là,"vấn

đề tìm hiểu xem tư duy của con người có thé đạt tới chân lý khách quan khơng,

hồn tồn khơng phải là một vấn đề lý luận mà một vấn đề thực tiễn. Chính trong

thực tiễn mà con người phái chứng minh chân lý, nghĩa là chứng minh tính hiện

</div>
<span class='text_page_counter'>(3)</span><div class='page_container' data-page=3>

Hãy vận dụng quan điểm ấy vào việc xem xét luận điểm về "chun chính vơ sản"

của chính ơng.

1. Lần đầu tiên C.Mác dùng từ "chun chính vơ sản" là năm 1848. Thật ra thì

"chun chính vơ sản” xuất hiện vào qng 1837, là cụm từ của Ba Blanqui, một

nhà cách mạng nổi tiếng của Pháp. Chun chính vơ sản với C.Mác là một chiến

lược cách mạng. cụm từ này được nhắc lại nhiều lần hơn cả trong "Đấu tranh giai

cấp ớ Pháp", xuất bán năm l950. Bối cảnh ra đời của khái niệm này là giữa cuộc

cách mạng Tháng 2/1848 đến tháng 6/1848 thì bị phản cách mạng bóp chết. Hoạt

động cách mạng ở vào tình thế ẩn náu đợi chờ cao trào, mãi cho đến bốn năm sau

mới kết luận được rằng tình thề cách mạng đã hết, chế độ tư bản đã bước qua giai

đoạn khủng hoảng chu kỳ và lại bắt đầu giai đoạn phồn thịnh của nó. Từ đó,

C.Mác và Ph.Ăngghen suốt 20 năm tiếp theo khơng dùng thuật ngữ chun chính

vơ sản nữa. Nếu xem xét thật kỹ thì, dưới ngịi bút của C.Mác kể cả trong bản

nháp, bản thảo viết tay và trong các tài liệu nội bộ không nhằm công bố ra, trong

các bức thư viết cho anh em, bè bạn hoặc thư góp ý cho đồng chí của mình hiện

còn lưu giữ được, thi tần số xuất hiện của thuật ngữ "chun chính vơ sản” khơng

đến 10 lần.

Theo C.Mác, đấu tranh giai cấp tất yếu dẫn đến chuyên chính vơ sản và nền

chun chính đó chỉ là sự quá độ tiến đến một xã hội không giai cấp. Chun

chính vơ sản là một chiến lược gồm hai bước. Bước một là chuyển từ chuyên

</div>
<span class='text_page_counter'>(4)</span><div class='page_container' data-page=4>

giai cấp trung đẳng, thuật ngữ của C.Mác trong "Nội chiến ở Pháp", làm thành

chuyên chính của đồng minh chiến lược. Khi đã làm được cuộc chuyển đổi liên

minh ấy trở thành đa số rồi, thì bước thứ hai là dùng con đường dân chủ, tự do đầu

phiếu, lập ra Chính phủ cách mạng và chế độ cách mạng. Quan điểm trên chịu ảnh

hướng khá rõ của phái tả trong cách mạng tư sản Pháp 1789. Và chiến lược đó đã

khơng thực hìện đuợc!

2. Lần thứ hai thuật ngữ chuyên chính vơ sản được dùng là sau thất bại của Cơng

xã Paris. Từ tổng kết sự thất bại đó, C.Mác nêu lên nhưng bài học về vẫn để hình

thành Nhà nước kiểu mới của giai cấp vô sản, không giống với bất kỳ một hình

thức Nhà nước nào đã có trước đó, một hình thái Nhà nước báo hiệu sự tiêu vong

của Nhà nước. Nếu xem xét thật kỹ thì trong những nội dung này có mang màu

sắc ảo tưởng, vì kinh nghiệm của Cơng xã Paris cịn q nghèo nàn. Cần nhớ rằng,

Cơng xã paris chỉ tồn tại có 72 ngày (từ 18/3/1871 đến 28/5/1871). Tuy nhiên, nếu

đọc kỹ "Nội chiến ở Pháp" thì sẽ hiểu rõ chun chính vơ sản theo quan niệm của

C.Mác, là một hình thức Nhà nước cách mạng đã khơng cịn thuần túy là Nhà

nước nữa, mà đã nằm trong cái logic của Nhà nước dần dần tự tiêu vong.

Thật ra, đây chỉ là một tiên đoán. Mà là một tiên đốn chưa có bao nhiêu căn cứ lý

luận cũng như thực tiễn. Trong thực tiễn, thời C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ có duy

nhất 53 ngày công xã trong một thành phố là Paris, ngồi ra khơng có thực tiễn

nào khác về cách mạng vô sản thắng lợi và thiết lập chun chính vơ sản cả. Nói

</div>
<span class='text_page_counter'>(5)</span><div class='page_container' data-page=5>

bất cứ thứ "hồ" gì! Thực tế lịch sử đã chứng minh sự phân tích của C.Mác về tình

thế khủng hoảng và cách mạng vào giữa thế kỷ XIX là không đúng. Và C.Mác đã

sớm nhận ra điều đó.

3. Khái niệm "chun chính vơ sản" trong phong trào cộng sản và công nhân quốc

tế đã chuyển đổi và mở rộng nội dung của nó ra. Cùng với thời gian và diễn biến

rất phức tạp, việc nhận cho ra đâu là tư tưởng lý luận của chính C.Mác là điều hết

sức cần thiết vì nó tránh được những ngộ nhận sai lầm.

Với Lênin, ông từng xác định: "Lịch sử thế giới nhất định sẽ đi tới chun chính

vơ sán, nhưng tuyệt nhiên sẽ không phải đi theo những con đường bằng phẳng,

giản đơn, thắng tắp”. Cho nên, với ơng, chun chính vơ sản là nội dung chính trị,

kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, nâng cao dân trí, dân quyền, dân sinh, dân

chủ...cửa cả thời đại quá độ, mở rộng ra trên căn bản tư tưởng C.Mác, là đấu tranh

vừa bạo lực vừa hịa bình, vừa hành chính, vừa giáo dục, tun truyền...

Có nghĩa là, với V.I Lênin, nội dung của chun chính vơ sản bao quát toàn bộ các

vấn đề của thời đại chứ khơng phái chỉ có đóng khung trong vấn đề Nhà nước. V.I

Lênin cho rằng Nhà nước Chun chính vơ sản ngay từ khi mới thành lập đã là

vừa là Nhà nước, vừa khơng cịn là Nhà nước ngun nghĩa, đã bước ngay vào quá

trình tự tiêu vong của Nhà nước. Điều này không diễn ra trong thực tế.

Vào cuối đời, những năm 1923 và 1924, V.I Lênin nhiều lần vạch rõ những lệch

</div>
<span class='text_page_counter'>(6)</span><div class='page_container' data-page=6>

động lực lớn của đất nước... Người ta sẽ không thể làm gì được cho người An

Nam nếu không dựa trên các động lực vĩ đại và duy nhất của đời sống xã hội của

họ. Chỉ ra điều ấy vì Hồ Chí Minh hiểu rằng ở Việt Nam, "cuộc đấu tranh giai

cấp” không diễn ra giống như ở phương Tây".

Bằng tầm nhìn ấy, Hồ Chí Minh đã hạn chế đến mức thấp nhất những sai lầm

trong cải cách ruộng đất, chỉnh đốn tổ chức theo sự dẫn dắt của quan điểm phóng

đại tinh thần cách mạng nằm trong nội dung của "chun chính vơ sản" được tác

động của đường lối kiểu "Stalinnít" hoặc "Mao ít" cố sức cường điệu và "phóng

đại tinh thần cách mạng", đưa tới những hệ lụy đau đớn. Cần phải có sự nghiêm

túc và sịng phẳng đối với những sai lầm và hệ lụy ấy.

6. Tóm lại, C.Mác và Ph.Ăngghen có một số ý tưởng về "chun chính vơ sản",

nhưng khơng có và khơng thể có lý luận về "chun chính vơ sản”. Những ý tưởng

của C.Mác và Ph.Ăngghen có điều đúng nhưng cũng có nhiều điều khơng đúng do

đánh giá sai tình hình chủ nghĩa tư bán, và do khái quát hóa quá vội vàng từ một

kinh nghiệm quá ngắn ngủi và không thành công của Công xã Paris (mà về điểm

này, về sau C. Mác và nhất là Ph.Ăngghen đã có tự phê bình).

Vì thế, khẳng định rằng chun chính vơ sản là vấn đề chú yếu, cũng như khắng

định giá tri thặng dư là hòn đá tảng của học thuyết Mác là những ý kiến của những

</div>
<span class='text_page_counter'>(7)</span><div class='page_container' data-page=7>

những lý do, những động cơ rất khác nhau của sự khẳng định ấy mà trong một bài

viết ngắn chưa thể nói kỹ.

Chính vì thế, ý tưởng về "làm chủ tập thể” là một cố gắng tìm tịi, bứt phá nhằm

vượt ra khỏi mơ hình "chun chính vơ sản” trên hành trình trở lại với tư tưởng Hồ

</div>

<!--links-->