Mạch Chẩn
(Phần 4)
MẠCH ĐOẢN
Hình Tượng Mạch ĐOẢN
Sách Trung Y Chẩn Đoán Học Giảng Nghĩa ghi: "Mạch Đoản, đầu đuôi
đều ngắn, không cùng bộ vị".
Sách Mạch Chẩn(M.Kinh) biểu diễn hình vẽ mạch Đoản như sau:
Mạch ĐOẢN Chủ Bệnh
Sách Mạch Học Giảng Nghĩa ghi: "Mạch Đoản chủ hơi thở ngắn, huyết hư,
phế hư, ăn không tiêu, mồ hôi ra nhiều, dương khí bị vong".
Hữu Thốn ĐOẢN Tả Thốn ĐOẢN
Phế hư, đầu đau. Tâm thần, bất túc.
Hữu Quan ĐOẢN
Vị quản đầy, tức,
không thông.
Tả Quan ĐOẢN
Phế khí, tổn thương.
Hữu Xích ĐOẢN
Chân dương suy yếu.
Tả Xích ĐOẢN
Bụng dưới đau.
MẠCH HOÃN
Hình Tượng Mạch HOÃN
Sách ?Trung Y Chẩn Đoán Học Giảng Nghĩa? ghi: "Mạch Hoãn, 1 hơi thở
4 chí, đi lại khoan thai".
Sách ?Mạch Chẩn? ghi hình vẽ mạch Hoãn như sau:
Mạch HOÃN Chủ Bệnh
Sách ?Mạch Học Giảng Nghĩa? ghi: "Mạch Hoãn chủ về phong thấp, trúng
phong, đau nhức, hoa mắt, chóng mặt, hư nhức, ung nhọt, tiểu khó".
Tả Thốn HOÃN
Tâm khí không đủ.
Hữu Thốn HOÃN
Thương phong.
Tả Quan HOÃN
Can hư.
Hữu Quan HOÃN
Tỳ thấp.
Tả Xích HOÃN
Âm hư.
Hữu Xích HOÃN
Dương suy.
MẠCH HOẠT
Hình Tượng Mạch HOẠT
Hoạt là trơn tru, như những hạt đậu lăn dưới tay.
Sách ?Mạch Chẩn? ghi lại hình vẽ biểu diễn mạch Hoạt như sau:
- Sách ?KHYHCT và YHHĐ Trong Lâm Sàng? mô tả hình vẽ biểu
diễn của mạch Hoạt như sau: "Sóng đầu tiên của mạch Hoạt hiện lên tròn trĩnh và
có bước sóng rộng hơn sóng đầu tiên của người mạch bình thường. Điều này hợp
với sự mô tả của sách mạch xưa là mạch Hoạt khi bắt được, thấy có cảm giác như
hạt châu (ngọc) lăn trên mâm".
Tần số mạch Hoạt tương ứng trong 1 phút dao động ở 54 lần / phút đến 100
lần / phút và đa số ở khoảng 81 - 100 lần /phút".
- Sách ?Mạch Học Giảng Nghĩa? ghi: "Mạch Hoạt chủ nôn nghịch, ho
khạc, phục đờm, thủy ẩm, súc huyết, trung mãn, ăn không tiêu, kiết lî, sán khí -
Phụ nữ bộ xích hoạt là khí ủng trệ gây ra kinh nguyệt không thông. Hoạt mà lưu
lợi là có thai".
Mạch HOẠT Chủ Bệnh
Sách 'Mạch Học Giảng Nghĩa' ghi : "Mạch Hoạt chủ nôn nghịch, ho
khạc,phục đờm, thuỷ ẩm, súc huyết, trung mãn, ăn không tiêu, kiết lî, sán khí. Phụ
nữ bộ xích thấy Hoạt là khí ủng trệ gây ra kinh nguyệt không thông. Mạch Hoạt
mà lưu lợi là có thai".
Tả Thốn HOẠT Hữu Thốn HOẠT
Tâm nhiệt, kinh sợ, mất
ngủ.
Đàm ẩm, nôn mửa.
Tả Quan HOẠT
Can nhiệt, đầu váng.
Hữu Quan HOẠT
Tỳ nhiệt, ăn không tiêu.
Tả Xích HOẠT
Lậu, tiểu đỏ, tiểu khó.
Hữu Xích HOẠT
Bụng sôi, tiêu chảy hoặc tướng hỏa
bốc lên.