Lh.BDHSG VAN 7
nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé
BỘ VĂN 7: 97 ĐỀ 360Trang, Tặng tài liệu ôn, giáo án 5 HĐ,dạy thêm, phụ đạo, đề đọc hiểu.

PHƯƠNG PHÁP VIẾT MỞ BÀI KẾT BÀI HAY
(ÔN THI HỌC SINH GIỎI)
Có nhiều yếu tố để làm nên một bài văn hay, và người ta thường chú trọng phần nội dung
(thân bài) mà quên đi rằng mở bài và kết bài cũng quan trọng không kém. Mở bài đánh dấu
bước khởi đầu trong quá trình trình bày vấn đề nghị luận, và kết bài cho ta biết việc trình
bày vấn đề đã kết thúc để lại ấn tượng trong lòng người đọc. Để viết được một mở bài và
kết bài hay, lôi cuốn cũng là một kĩ năng rất quan trọng.
I. PHƯƠNG PHÁP VIẾT MỞ BÀI
1. Tầm quan trọng của một mở bài hay:
Nhà văn M.Gorki đã từng nói: “Khó hơn cả là phần mở đầu, cụ thể là câu đầu, cũng như
trong âm nhạc, nó chi phối giọng điệu của tác phẩm và người ta thường tìm nó rất lâu”. Thật
vậy, nhiều bạn trẻ thường gặp khó khăn trong việc mở đầu bài văn của mình. Một mở đầu
hay sẽ giúp các bạn có thêm cảm hứng cho bài viết của mình, giúp bài viết được trơi chảy
hơn. Mở bài hay còn tạo ấn tượng cho giám khảo. Và người đọc thấy được sự thích thú khi
cảm nhận bài văn ngay từ phần mở đầu thì có thể khẳng định được chất lượng bài văn đạt
giá trị cao. Một bài văn cần nhiều kỹ năng và mở bài là một kỹ năng quan trọng cho thấy
người viết đã xác định đúng hướng và đi sâu vào vấn đề cần thể hiện.
2. Các yếu tố của một mở bài hay:
Để có một mở bài hay cho một bài viết không hề dễ dàng, hay ở đây không chỉ là nội dung
thể hiện đủ đúng ý mà mở bài hay cịn được thể hiện qua việc sử dụng ngơn từ viết hay,
ngôn ngữ của mỗi người là khác nhau vì cách cảm nhận văn học trong mỗi người là khác
nhau nên trau dồi về kiến thức văn học cũng quan trọng. Có hai nguyên tắc để viết mở bài
hay: thứ nhất là nêu đúng vấn đề đặt ra trong đề bài hay còn gọi là làm “trúng đề”; thứ hai là
chỉ được phép nêu những ý khái quát về vấn đề hay là tóm tắt nội dung thể hiện trong bài
viết một cách súc tích nhưng vẫn thể hiện ý rõ diễn đạt.
Một mở bài hay cần có các yếu tố:

- Ngắn gọn: ở đây được hiểu mở bài hay ngắn gọn là ngắn về số lượng câu và nội dung thể
hiện, số lượng câu chỉ cần khoảng 4 - 6 câu, nội dung chỉ cần sự tóm tắt ngắn gọn. Phần mở
bài q dài dịng khơng những khiến bạn mất thời gian mà còn khiến bạn bị cạn kiệt ý tưởng
cho phần thân bài, đôi khi mở bài dài quá khiến sai lệch ý trong cách thể hiện. Hãy viết mở
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

1


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

bài là sự tóm tắt, khơi nguồn nội dung ít để người đọc cảm nhận được sự tị mò và đi chinh
phục nội dung tiếp theo ở phần thân bài
- Đầy đủ: Một mở bài hay đầy đủ là phải nêu được vấn đề nghị luận, câu nói dẫn dắt, ngắn
nhưng đầy đủ ý mới quan trọng, vấn đề chính cũng như nội dung quan trọng bắt buộc phải
nhắc đến phần mở bài.
- Độc đáo: Độc đáo trong một mở bài hay là gây được sự chú ý cho người đọc về vấn đề
cần viết bằng những liên tưởng khác lạ, tưởng tượng phong phú trong các bài văn miêu tả,
kể tạo sự thu hút bất ngờ cho người đọc. Sự độc đáo trong mở bài khiến bài viết của các bạn
trở nên nổi bật và nhận được sự chú ý và theo dõi của mọi người về chất lượng bài văn.
- Tự nhiên: Dùng ngôn từ giản dị, mộc mạc trong cách viết bài, đặc biệt thể hiện ở phần mở
bài là cần thiết để có một mở bài hay.
Phần mở bài có ảnh hưởng đến cảm xúc, tâm lý người chấm nên sự đầu tư kỹ càng về kiến
thức và kỹ năng cho phần mở bài để tránh lạc đề, sơ sài hay dài dòng, tuân thủ những
nguyên tắc hay những yếu tố cơ bản là cần thiết trong việc tạo một mở bài hay và ý nghĩa.
3. Cách viết mở bài hay
Thơng thường có hai cách mở bài:
a) Trực tiếp (cách này thường dành cho các bạn học sinh trung bình): Là cách đi thẳng

vào vấn đề cần nghị luận. Nghĩa là sau khi đã tìm hiểu đề và tìm được vấn đề trọng tâm của
bài nghị luận, ta nêu thẳng vấn đề đó ra bằng một luận điểm rõ ràng. Tuy nhiên khi mở bài
trực tiếp, ta cũng phải trình bày cho đủ ý, khơng nói thiếu nhưng cũng khơng nên nói hết nội
dung, phải đáp ứng đủ các yêu cầu của một phần mở bài đúng mực trong nhà trường. Đặt
vấn đề theo cách trực tiếp dễ làm, nhanh gọn, tự nhiên, dễ tiếp nhận, tuy nhiên thường khô
khan, cứng nhắc, thiếu hấp dẫn cho bài viết.
Nếu đề bài yêu cầu nghị luận về tác phẩm thì mở bài phải giới thiệu được tên tác giả, phong
cách thơ tác giả, tên tác phẩm, hồn cảnh sáng tác, trích dẫn khổ thơ, hoặc giới thiệu vấn đề
nghị luận.
b) Gián tiếp (dành cho các bạn khá – giỏi): Với cách này người viết phải dẫn dắt vào đề
bằng cách nêu lên những ý có liên quan đến luận đề (vấn đề cần nghị luận) để gây sự chú ý
cho người đọc sau đó mới bắt sang luận đề. Người viết xuất phát từ một ý kiến, một câu
chuyện, một đoạn thơ, đoạn văn, một phát ngơn của nhân vật nổi tiếng nào đó,...
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

2


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

dẫn dắt người đọc đến vấn đề sẽ bàn luận trong bài viết. Mở bài theo cách này tạo được sự
uyển chuyển, linh hoạt cho bài viết, hấp dẫn người đọc.

Các cách mở bài gián tiếp:
So sánh: So sánh là cách đối chiếu hai hoặc nhiều đối tượng với nhau ở phương diện
giống nhau, khác nhau hoặc cả hai. Cách mở bài so sánh gây thích thú cho người đọc vì
nó chứng tỏ người viết có kiến thức văn học phong phú. Có nhiều cách làm phần mở bài
theo dạng so sánh. Tác phẩm thì có tác giả, đề tài, chủ đề, nội dung, cảm hứng, thể loại,

giai đoạn, giá trị, nhân vật… nên người viết có thể đối chiếu điểm giống nhau, khác nhau
hoặc vừa giống vừa khác của một trong các vấn đề đó.
Đi từ đề tài: Bất kì tác phẩm văn học nào cũng thuộc một đề tài nào đó. Hiểu điều này,
cùng với kiến thức lí luận văn học “Đề tài là phạm vi hiện thực được phản ánh trong tác
phẩm”, người viết nghị luận văn học sẽ dễ dàng giới thiệu vấn đề một cách rành mạch.
Các nhà văn viết về mùa thu thì đề tài là mùa thu; viết về tình bạn, tình u, tình cảm gia
đình thì đó cũng là đề tài.
Đi từ giai đoạn: Mỗi thời kì lịch sử, giai đoạn lịch sử lại có những bối cảnh xã hội khác
nhau ảnh hưởng ít nhiều trực tiếp hoặc gián tiếp đến giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật
của tác phẩm. Đi từ giai đoạn, thời kì văn học sẽ gắn hiện thực đời sống với nhà văn - tác
phẩm - bạn đọc. Cách mở bài này dành cho những học sinh kiểu “triết học gia” ham tìm
tịi, ưa lí luận nhờ đó dễ tạo điểm nhấn cho bài văn.
Đi từ thể loại: Khơng có tác phẩm nào khơng thuộc một thể loại chính nào đó. Mỗi thể
loại văn học lại có những đặc trưng riêng. Người viết dựa vào đặc trưng thể loại để giải
mã nghệ thuật trong tác phẩm.
Trích dẫn một câu nói, một câu thơ hoặc từ một triết lí cuộc sống
II. PHƯƠNG PHÁP VIẾT KẾT BÀI
1. Tầm quan trọng của kết bài:
Mời qúy thầy cô tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

3


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

Kết bài trong văn nghị luận là một phần khá quan trọng bởi đây là phần sẽ tạo dư âm
cho bài viết. Nếu kết bài có sức nặng sẽ tạo nên những cảm xúc rất tốt cho người
đọc. Kết bài là phần kết thúc bài viết, vì vậy, nó tổng kết, thâu tóm lại vấn đề đã được đặt ra

ở mở bài và phát triển ở thân bài, đồng thời mở ra hướng suy nghĩ mới, tình cảm mới cho
người đọc. Phần kết bài có nhiệm vụ tổng kết, đánh giá vấn đề đặt ra ở mở bài và đã giải
quyết ở thân bài. Phần này góp phần tạo tính hồn chỉnh, trọn vẹn cho bài văn.
2. Các yêu cầu viết kết bài hay:
Giống như phần mở bài, phần này chỉ nêu lên những ý khái quát, không trình bày lan man,
dài dịng hoặc lặp lại sự giảng giải, minh họa, nhận xét một cách chi tiết như ở phần thân
bài. Một kết bài thành công không chỉ là nhiệm vụ "gói lại" mà cịn phải "mở ra" - khơi lại
suy nghĩ, tình cảm của người đọc. Thâu tóm lại nội dung bài viết khơng có nghĩa là nhắc lại,
lặp lại mà phải dùng một hình thức khác để khái quát ngắn gọn; khơi gợi suy nghĩ hay tạo
dư ba trong lòng người đọc; là câu văn khi đã khép lại vẫn khiến cho người đọc day dứt,
trăn trở, hướng về nó.
3. Cách viết mở bài hay:
- Kết bài bằng cách bình luận mở rộng và nâng cao: Là kiểu kết bài trên cơ sở quan điểm
chính của bài viết, bằng liên tưởng, vận dụng, người viết phát triển, mở rộng nâng cao vấn
đề.

CÁC CÁCH MỞ BÀI HIỆU QUẢ GV CẦN NẮM KHI ÔN HSG KHỐI
789, ÔN CHUYÊN.
1. MỞ BÀI CHO DẠNG ĐỀ: PHÂN TÍCH NHÂN VẬT
2. NGHỊ LUẬN VỀ ĐOẠN TRÍCH, THƠ, VĂN XI
3. MỞ BÀI CHO DẠNG ĐỀ SO SÁNH CÁC TÁC PHẨM
4. CÁCH MỞ BÀI CHO DẠNG ĐỀ NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
a.ĐỀ TÀI KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, PHÁP.
b.MỞ BÀI VỀ NGƯỜI NÔNG DÂN / NHỮNG CON NGƯỜI BẤT HẠNH
4.1. Mở bài bằng nhận định tác giả và quan niệm sáng tác
4.2. Mở bài bằng chủ đề hay hình tượng trung tâm
4.3.Bình luận mối quan hệ giữa văn học nghệ thuật và hiện thực cuộc sống. Chứng minh bằng một
số tác phẩm.
4.4.ở bài nghị luận xuất phát từ lý luận văn học
4.5. Mở bài về thơ ca

4.6. Mở bài văn xuôi
5. Mở bài giới thiệu sự trường tồn của tác phầm trong lòng người đọc.
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

4


Lh.BDHSG VAN 7
5.1. Đi từ tác phẩm/tác giả

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

5.2.Đi từ tác phẩm/tác giả
5.3.Đi từ một nhận định
5.4.Sử dụng châm ngôn, ca dao, tục ngữ để bắt đầu
5.5.Đi từ hoàn cảnh sáng tác
5.6. Đi từ chủ đề
5.7 .So sánh
6. Mở bài theo lối đồng điệu cùng chủ đề.
7.Mở bài thông thường

=> TẤT CẢ CÁC PHẦN NÀY ĐÃ CÓ MỘT BỘ CÁCH MỞ BÀI RIÊNG Ạ, GỦI KHI
THẦY CÔ LẤY TRỌN BỘ.
PHẦN 1: BỘ ĐỀ THAM KHẢO
ĐỀ 3
ĐỀ BÀI
Câu 1. (2,0 điểm)Xác định, phân tích giá trị các từ láy và biện pháp tu từ trong đoạn văn
sau:
“Mưa xn. Khơng phải mưa. Đó là sự bâng khuâng gieo hạt xuống mặt đất nồng ấm,
mặt đất lúc nào cũng phập phồng, như muốn thở dài vì bổi hổi, xốn xang… Hoa xoan rắc

nhớ nhung xuống cỏ non ướt đẫm. Đồi đất đỏ lấm tấm một thảm hoa trẩu
trắng”.
(Vũ Tú Nam)
Câu 2. (8,0 điểm)
- Đem chia đồ chơi ra đi ! – Mẹ tôi ra lệnh.
Thủy mở to đôi mắt như người mất hồn, loạng choạng bám vào cánh tay tơi. Dìu em vào
trong nhà, tôi bảo:
- Không phải chia nữa. Anh cho em tất.
Tôi nhắc lại hai ba lần, Thủy mới giật mình nhìn xuống. Em buồn bã lắc đầu:
- Không, em không lấy. Em để hết lại cho anh.
(Cuộc chia tay của những con búp bê – Khánh Hoài, Ngữ văn 7, Tập I)
Đoạn trích cho em cảm nhận được điều gì? Hãy viết một bài văn ngắn trình bày suy
nghĩ của em về tình cảm gia đình.
Câu 3. (10 điểm)Ca dao thiên về tình cảm và biểu hiện lịng người. Ca dao là tiếng tơ đàn
muôn điệu của tâm hồn quần chúng.
Dựa vào những hiểu biết của mình về ca dao em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Mời qúy thầy cô tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

5


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

.............................................Hết.............................................
ĐÁP ÁN
Phần I. Hướng dẫn chung
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá đúng bài làm của thí
sinh. Tránh cách chấm đếm ý cho điểm.

- Khi vận dụng đáp án và thang điểm, giám khảo cần chủ động, linh hoạt với tinh thần trân
trọng bài làm của học sinh. Đặc biệt là những bài viết có cảm xúc, có ý kiến riêng thể hiện
sự độc lập, sáng tạo trong tư duy và trong cách thể hiện.
- Nếu có việc chi tiết hóa điểm các ý cần phải đảm bảo khơng sai lệnh với tổng điểm và
được thống nhất trong toàn hội đồng chấm thi.
- Điểm toàn bài là tổng điểm của các câu hỏi trong đề thi, chấm điểm lẻ đến 0,25 và khơng
làm trịn.
Phần II. Đáp án và thang điểm
Câu
Nội dung
Điểm
Câu
2,0
1.
(2,0
- Xác định được các từ láy và biện pháp tu từ có trong đoạn văn:
1,0
điểm)
+ Từ láy: bâng khuâng, phập phồng, bổi hổi, xốn xang, nhớ nhung,
lấm tấm.
+ Biện pháp tu từ: Nhân hóa (mưa xuân bâng khuâng gieo hạt; mặt
đất phập phồng, bổi hổi, xốn xang; hoa xoan nhớ nhung). So sánh (mặt 1,0
đất như muốn thở dài).
- Phân tích:
+ Mưa được cảm nhận như là sự bâng khuâng gieo hạt, những hạt
mưa xuân từ bầu trời xuống mặt đất một cách nhẹ nhàng, đem đến cho đất
trời một sự nồng ấm.
+ Mặt đất đón mưa được cảm nhận trong cái phập phồng, chờ đợi.
Có lẽ sự chờ đón đó rất lâu rồi nên mặt đất thở dài, xốn xang, bổi hổi.
+ Hoa xoan rụng được cảm nhận như cây đang rắc nhớ nhung.

⇒ Các từ láy diễn tả về tâm trạng, cảm xúc con người kết hợp biện pháp
tu từ so sánh, nhân hóa để diễn tả cảnh vật, thiên nhiên đất trời lúc mưa
xuân: làn mưa xuân nhẹ, mỏng, đáng yêu, đem đến hơi thở, sự sống cho
thiên nhiên đất trời của mùa xuân. Mưa xuân được cảm nhận hết sức tinh
tế qua tâm hồn nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên của nhà văn Vũ Tú Nam.
Câu
8,0
2.
a. Cảm nhận về đoạn trích
1,0
(8,0
- Nỗi đau buồn của hai anh em phải xa nhau khi gia đình đổ vỡ.
điểm) - Sự yêu thương, nhường nhịn, lo lắng, tình cảm thắm thiết, gắn bó của
Thành và Thủy.
b. Học sinh viết đoạn văn nghị luận về tình cảm gia đình
7,0
- Yêu cầu về mặt kỹ năng: Hình thức là một bài văn ngắn, diễn đạt rõ
Mời qúy thầy cô tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

6


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

ràng, linh hoạt, khơng mắc các lỗi câu, chính tả; có sự thống nhất chủ đề
trong tồn đoạn.
- Yêu về mặt kiến thức: Trên cơ sở nội dung đoạn trích trongvăn bản
"Cuộc chia tay của những con búp bê" học sinh cần làm rõ một số ý cơ

bản:
+ Tình cảm gia đình là tình cảm thiêng liêng, cao quý, được thể hiện một
cách phong phú, đa dạng trong cuộc sống.
+ Trong đời sống mỗi người, tình cảm gia đình có ý nghĩa quan trọng, đặc
biệt trong việc hình thành nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn, cảm xúc…
+ Hiện nay, tình trạng hơn nhân đổ vỡ, tình cảm gia đình bị rạn nứt ngày
một nhiều dẫn đến những cuộc chia ly, gây tổn thương cho tâm hồn
những đứa trẻ và nhiều hệ lụy khác cho xã hội.
+ Mỗi người cần trân trọng, gìn giữ, xây dựng tình cảm gia đình bền
vững, vượt qua khó khăn, thử thách, khơng để xảy ra chia lìa, đổ vỡ…
Câu
3. (10 * Yêu cầu chung: Học sinh biết làm bài văn chứng minh gồm có ba phần
điểm) rõ ràng. Chú ý các dẫn chứng đưa ra cần có sự phân tích chứ khơng phải
là bài liệt kê dẫn chứng. Diễn đạt trong sáng, lưu lốt và khơng mắc các
lỗi diễn đạt, chính tả.
* u cầu cụ thể:
a. Mở bài
Giới thiệu về ca dao và dẫn dắt nhận định.
b. Thân bài
* Giải thích
- Người lao động xưa thường dùng ca dao để bộc lộ suy nghĩ, tình cảm
của mình. Ca dao là tiếng hái tâm tình của người lao động. Những cảm
xúc, suy nghĩ những tình cảm được biểu hiện trong ca dao có sự gắn bó
trực tiếp với những cảnh ngộ nhất định.
- Ca dao chủ yếu được sáng tác theo thể thơ lục bát là thể thơ truyền
thống của dân tộc mượt mà sâu lắng vì thế người nghệ sĩ dân gian đã
dùng ca dao để biểu lộ tình cảm, cảm xúc của mình.
- Ca dao đã diễn tả phong phú và tinh tế đời sống tâm hồn của người dân.
* Chứng minh
Luân điểm 1. Tình yêu quê hương đất nước.

LC1.+ Yêu những cánh đồng cò bay thẳng cánh, lúa tốt bời bời:
“ Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, mênh mơng bát ngát,
Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, bát ngát mênh mơng,
Thân em như chẽn lúa địng địng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.”
LC2+ Yêu những món ăn dân dã, yêu những con người lao động cần cù vất
vả:
“ Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống, nhớ cà rầm tương
Mời qúy thầy cô tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

10

1,0

1,5

1,5

1,0
1,0

1,0
7


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ


Nhớ ai dãi nắng dầm sương
Nhớ ai tát nước bên đường hơm nao”
LC3+ u những cánh cị trong lời ru của mẹ:
“ Cái cị đi đón cơn mưa
Tối tăm mù mịt ai đưa cò về.
Cò về thăm quán cùng quê
Thăm cha, thăm mẹ cò về thăm anh.”
1,0
LC4- Yêu danh lam thắng cảnh
“ Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ
Xem cầu Thê Húc, Xem chùa Ngọc Sơn
Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn
Hỏi ai gây dựng nên non nước này?”
0,5
……………………………………
Luân điểm 2. Ca dao là tiếng hát chứa chan về tình cảm gia đình, bạn bè
+ Đó là tình cảm của con cháu với ơng bà (Dẫn chứng).
0,5
“Ngó lên nuộc lạt mái nhà
Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu

LC1.+ Tình cảm của con cái với bố mẹ (Dẫn chứng).
“Cơng cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lịng thờ mẹ, kính cha
Cho trịn chữ hiếu mới là đạo con.”
Ơn cha nặng lắm ai ơi,
Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang.”
LC2:+ Tình cảm anh chị em ruột thịt, trân trọng quý mến nhau (Dẫn
chứng).

“Anh em như chân, như tay
Rách lành đùm bọc dơ hay đỡ đần”
“ Anh em nào phải người xa
Cùng chung bác mẹ một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân
Anh em hịa thuận hai thân vui vầy.”
“Khơn ngoan đá đáp người ngoài
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.”
Luân điểm 3. - Tình u lao động sản xuất.
Khơng khí làm ăn vui vẻ tấp nập trên cánh đồng:
Trên đồng cạn dưới đồng sâu
Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa.
- Là tinh thần phản kháng xã hội bất công.
Ca dao là tiếng nói ngọt ngào yêu thương nhưng cũng là tiếng nói căm
hờn bởi những kẻ bóc lột.
Ln điểm 4: Tình u đơi lứa
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

1,0
1,0

8


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

u và nhớ là hai trạng thái tình cảm song hành, nhớ là hệ quả của yêu,
là chất men để tình u thêm nồng thắm. Có điều nỗi nhớ trong ca dao cũng

được thể hiện rất đa dạng.
+ Có khi bồn chồn, da diết:
“ Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống than”
Có khi ngơ ngẩn thẫn thờ:
“ Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai ai nhơ bây giờ nhớ ai?”
+ Có khi nhẹ nhàng, sâu lắng:
“ Đêm qua ra đứng bờ ao
Trông cá cá lặn, trông sao sao mờ.
Buồn trông con nhện chăng tơ
Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai?
Buồn trông chênh chếch sao mai
Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ?”
+ Có khi mượn nỗi nhớ để khẳng định một tình u chung thủy:
“ Thuyền về có nhớ bến chăng?
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.”

- Trong xã hội cũ thân phận của người phụ nữ lại phải chịu nhiều đắng
cay. Tiếng nói phản kháng của họ có khi yếu ớt thể hiện qua nỗi than thân
đau đớn của mình (dẫn chứng).
…………………………..
c. Kết bài
Khẳng định giá trị to lớn của ca dao với đời sống tinh thần của nhân dân:
- Diễn tả đời sống tâm hồn của người bình dân xưa kia, ca dao là người
bạn thân thuộc đối với mỗi người dân.
- Ca dao mãi là dòng suối mát nuôi dưỡng tâm hồn của các thế hệ người
Việt Nam. Chúng ta học được nhiều bài học bổ ích về đạo làm con cháu,
tình nghĩa gia đình, tình làng nghĩa xóm, tình u q hương xứ sở và
rộng hơn là đạo lý làm người.

***************************************************

Mời qúy thầy cô tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

9


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

ĐỀ :
ĐỀ BÀI
Phần I. Đọc – hiểu: (4 điểm)
MẸ VÀ QUẢ
Nguyễn Khoa Điềm
“…Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn
Cịn những bí và bầu thì lớn xuống
Chúng mang dáng giọt mồ hơi mặn
Rỏ xuống lịng thầm lặng mẹ tơi.
Và chúng tôi, một thứ quả trên đời
Bảy mươi tuổi mẹ vẫn chờ được hái
Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi
Mình vẫn cịn là một thứ quả non xanh?”
1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là gì? (1điểm)
2. Nêu nội dung của đoạn thơ. (1điểm)
3. Chỉ ra biện pháp tu từ ẩn dụ, so sánh được sử dụng trong bài thơ trên? Tác dụng của các
biện pháp đó? ( 2 điểm)
Phần II. Làm văn (16 điểm)
Câu 1: (6.0 điểm)

Đọc mẩu chuyện sau:
"Chuyện kể, một danh tướng có lần đi ngang qua trường học cũ của mình, liền ghé vào
thăm. Ơng gặp lại người thầy từng dạy mình hồi nhỏ và kính cẩn thưa:
- Thưa thầy, thầy cịn nhớ con không? Con là...
Người thầy giáo già hoảng hốt:
- Thưa ngài, ngài là...
- Thưa thầy, với thầy con vẫn là đứa học trị cũ. Con có được những thành cơng hôm nay là
nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào..."
(Quà tặng cuộc sống)
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

10


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

Bằng một bài văn ngắn, hãy nêu suy nghĩ của em về những điều tác giả muốn gửi gắm qua
câu chuyện trên.
Câu 2: (10 điểm)
Đánh giá về ca dao, có ý kiến cho rằng:
“Ca ngợi tình cảm gia đình đằm thắm, tình yêu quê hương đất nước thiết tha là một nội
dung đặc sắc của ca dao”.
Qua các bài ca dao đã học và những hiểu biết của em về ca dao, hãy làm sáng tỏ ý kiến
trên.
………....Hết………….
ĐÁP ÁN, BIỂU ĐIỂM
Câu
1

2

Câu trả lời
PHẦN I
Biểu cảm.
Thể hiện lòng biết ơn của người con đối với mẹ.
- So sánh:Lũ chúng tơi từ tay mẹ lớn lên
Cịn những bí và bầu thì lớn xuống

Điểm
1,0
1,0
1,0

- Ẩn dụ: Quả xanh non – sự dại dột chưa trưởng thành của người con.
- Tác dụng:
3

+Làm nổi bật công lao to lớn của mẹ, sự vun trồng bồi đắp để con là một
thứ quả ngọt ngào.
Giọt mồ hôi mẹ nhỏ xuống như một thứ suối nguồn bồi đắp để những mùa
quả thêm ngọt thơm.

1,0

+ Lay thức tâm hồn con người về ý thức trách nhiệm, sự đền đáp công ơn
sinh thành của mỗi con người chúng ta với mẹ...
PHẦN II
1. Về kĩ năng
- Viết đúng thể thức của một bài văn ngắn, đúng kiểu bài nghị luận xã hội.

- Bố cục 3 phần cân đối, lập luận chặt chẽ; luận điểm rõ ràng.
- Diễn đạt lưu loát; dẫn chứng xác thực; liên hệ mở rộng tốt.
- Trình bày sạch đẹp; ít sai lỗi câu, từ, chính tả.

Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

1,0

11


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

2. Về kiến thức
Học sinh có thể trình bày bằng nhiều cách nhưng cần làm rõ được các yêu
cầu cơ bản sau:

1.

+ Tóm tắt nội dung câu chuyện:
- Câu chuyện kể về cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa người học tò cũ và thầy giáo
già.
- Câu chuyện thể hiện thái độ kính trọng, biết ơn thầy giáo cũ của một
danh tướng.
+ Ý nghĩa câu chuyện

1,0


2,0

- Ca ngợi lòng biết ơn vô hạn của danh tướng với thầy giáo cũ.
Người học trò tuy đã trở thành một nhân vật nổi tiếng, có quyền cao chức
trọng (một vị danh tướng) nhưng vẫn luôn nhớ tới những người thầy đã
dạy dỗ, giáo dục mình nên người. Việc người học trị trở về thăm trường,
gặp thầy giáo cũ và có những cách ứng xử rất khiêm tốn và đúng mực, thể
hiện thái độ kính trọng và lịng biết ơn của người học trị đối với thầy giáo
mình. Ngay cả khi người thầy giáo già gọi vị tướng là ngài thì ơng vẫn
khơng hề thay đổi cách xưng hô (con – thầy).
- Đem đến lời nhắc nhở với những kẻ vong ân bội nghĩa trong xã hội.
+ Bài học cho bản thân về lịng biết ơn.

2,0

- Cần biết ơn và q trọng thầy cơ trong bất cứ hồn cảnh nào. Dù sau này
trở thành người tài giỏi, địa vị cao sang cũng luôn nhớ và kính trọng thầy
cơ giáo, những người đã dạy dỗ em nên người.
- Biết ơn thầy cô không phải đem quà cáp tặng thầy cô mà chỉ cần những
cử chỉ lời nói lễ phép, kính trọng. Đó là món quà quí giá nhất.

Giám khảo cân nhắc các mức thang điểm trên cho điểm phù hợp.
2.

1) Yêu cầu:
a, Về hình thức: Học sinh hiểu đúng yêu cầu của đề bài, biết cách làm bài
văn nghị luận văn học, bố cục rõ ràng, kết cấu hợp lí, diễn đạt tốt, trơi
chảy, có cảm xúc.

Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé


12


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

b, Về nội dung:
Học sinh trình bày trên cơ sở hiểu biết về ý nghĩa của ca dao, làm nổi bật
được: “Tình cảm gia đình đằm thắm, tình yêu quê hương đất nước” trong
ca dao.
A. Mở bài : Dẫn dắt vấn đề - Trích dẫn ý kiến.

1,0

B. Thân bài :
* Giải thích:
Nước ta có một nền văn hóa nước lâu đời. Cuộc sống của nhân dân luôn

2,0

gắn liền với làng quê, cây đa, bến nước, con đò và đồng q thẳng cánh cị
bay. Từ khi cất tiếng khóc chào đời người nơng dân xưa đã gắn bó với
làng quê và với họ ca dao là những câu hát dân gian phản ánh tâm tư, tình
cảm trong đời sống , trong lao động, là “ bài ca sinh ra từ trái tim.” Qua ca
dao, họ gửi trọn tình yêu cho những người thân ruột thịt của mình, cho
ruộng đồng, lũy tre, cho quê hương, đất nước.
Luận điểm 1: Trước hết ca dao là hát yêu thương về tình cảm gia đình.


5,0

* Tình cảm của con cháu đối với ơng bà tổ tiên.
“Ngó lên nuộc lạt mái nhà
Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ơng bà bấy nhiêu”
Hành động ngó lên bày tỏ sự tơn kính, ngưỡng vọng khi nhớ về ơng bà, tổ
tiên. Tác giả dân gian đã sử dụng thủ pháp so sánh rất quen thuộc trong ca
dao:so sánh “nuộc lạt” một sự vật bình thường, gần gũi, gắn với nếp nhà xưa,
với ngôi nhà kỉ niệm của bao đời, với hình ảnh của ơng bà, làm cho nỗi nhíơ
ơng bà da diết, trĩu nặng, không một phút nào nguôi, đồng thời cho thấy lòng
biết ơn sâu nặng đối với ông bà tổ tiên. Bài ca dao thay cho lời tưởng niệm tổ
tiên của những người con, người cháu hiếu thảo đối với ơng bà, nguồn cội
của mình...
* Tình mẫu tử sâu nặng, tình cha con thắm thiết
“ Cơng cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đơng.
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

13


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

Núi cao biển rộng mênh mơng,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi.”
Bài ca dao là lời ru của mẹ, ru cho đứa con thơ bé ngủ ngon lành, đồng
thời nhắc nhở công lao của cha mẹ và bổn phận làm con. Cái hay trong cách
nói: người mẹ so sánh với công lao sinh thành, nuôi dạy của cha mẹ với con

cao như núi ngất trời, rộng như nước biển Đông. Công cha, nghĩa mẹ vốn là
những khái niệm trừu tượng được so sánh với những sự vật cụ thể: núi cao,
biển rộng. Những sự vật này biểu tượng cho sự to lớn, cao rộng, vĩnh hằng
của thiên nhiên. Chỉ có những hình ảnh to lớn, cao rộng, không cùng, vĩnh
hằng ấy mới diễn được công ơn sinh thành nuối nấng của cha mẹ. Núi cao
biển rộng không thể đo được cũng như công lao cha mẹ đối với con cái
khơng thể nào tính được, đo đếm được. Cách dùng thành ngữ “ cù lao chín
chữ ” kín đáo nói về bao hi sinh gian nan, vất vả, để nuôi con khôn lớn của
cha mẹ càng nhấn mạnh hơn công lao sinh thành ấy. Bốn tiếng cuối cùng của
câu thơ như một lời gọi tha thiết nhắc nhở thái độ, hành động của con cái,
nhắc nhở bộn phận làm con. Bài ca dao ngắn gọn nhưng đã tạo nhiều liên
tưởng suy nghĩ trong lịng người đọc, đó là đạo lý tốt đẹp của nhân dân, dân
tộc Việt Nam.
-

Liên hệ, mở rộng qua ngạn ngữ,lời bài hát...

* Tình cảm con cái với cha mẹ.
“Chiều chiều ra đứng ngõ sau,
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.”
Âm điệu câu ca dao cất lên nghe buồn da diết. - Cách mượn không gian,
thời gian: Mượn thời gian ban chiều để biểu đạt nỗi thương là một cách nói
thật hay. Chiều hơm là thời điểm sự đoàn tụ. Chim về rừng, thuyền về bến,
con trở về với mái ấm gia đình. Đó là thời khắc gợi bao buồn, nhớ thương
trong lòng người. Nhưng không phải là một chiều mà là “ chiều chiều”. Bằng
cách điệp từ “ chiều chiều” tác giả dân gian đã gợi lên trước mắt ta một thời
gian tiếp nối, triền miên, lê thê. Không phải là một chiều mà là nhiều chiều,
Mời qúy thầy cô tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

14



Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

chiều nào cũng vậy. Càng làm cho nỗi nhớ tăng lên chất chứa trong lịng cơ
gái. Ngõ sau là một khơng gian vắng vẻ, quạnh hiu, kín đáo ở làng quê Việt
xưa, là nơi ít người qua lại, rất hợp với tâm trạng cô đơn, buồn bã, không biết
chia sẻ cùng ai của người con gái đi lấy chỗng xa. Chính trong thời gian,
khơng gian ấy, người con gái trơng về q mẹ nghìn trùng xa vồi vợi với tâm
trạng đau đớn, tái tê như đứt từng khúc ruột. Đây là nỗi niềm chung của
những người con gái đi lấy chồng trong xã hội phong kiến.
* Tình cảm anh em gắn bó, chia sẻ ngọt bùi, cưu mang, giúp đỡ lẫn nhau
“Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân
Anh em như thể tay chân,
Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy,”
Hai câu đầu là một định nghĩa sâu sắc về tình anh em. Điệp từ “cùng” kết
hợp với các từ ngữ “chung bác mẹ”, “một nhà” làm nổi bật sự gắn bó anh em.
Anh em là cùng một gia đình, cùng một người sinh ra, cùng hưởng sung
sướng, cùng chung hoạn nạn. Lời thơ nơm na, giản dị ấy đã khẳng định: Tình
cảm anh em là tình cảm ruột thiạt, thiêng liêng, gắn bó. Bài ca dao cịn hay
bởi cách so sánh: “Anh em như thể tay chân”. Từ mối quan hệ tay chân,
người xưa giúp ta thấy được mối quan hệ máu thịt, không thể tách rời của
anh em. Đồng thời, nhắc nhở anh em phải hoà thuận, thương yêu nhau, hạnh
phúc cùng hưởng, đắng cay cùng chịu.
*Tình cảm vợ chồng cho dù đói nghèo vẫn thuỷ chung
Râu tơm nấu với ruột bù
Chồng chan vợ húp gật gù khen ngon

Tình cảm gia đình là một trong những tình cảm thiêng liêng nhất, là cội
nguồn để hình thành nên những tình cảm thiêng liêng, cao đẹp khác. Qua
những bài ca dao trên, ta phàn nào thấy được truyền thống đạo lí tốt đẹp của
dân tộc, thấy được nhân dân ta ân tình, ân nghĩa đến nhường nào.
Luận điểm 2: Ca dao không chỉ có tiếng hát u thương tình nghĩa của
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

15


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

người lao động trong quan hệ gia đình mà còn là tiếng hát ngợi ca quê
hương, đất nước tươi đẹp.
Từ cực Bắc đến đất Mũi Cà Mau - mảnh đât tận cùng của tổ quốc, đi tới đâu
ta cũng bắt gặp những danh lam thắng cảnh của đất nước. Những cảnh đẹp ấy
do thiên nhiên ban tặng và do con người tạo dựng nên. Những danh lam
thắng cảnh ấy đã soi bóng vào ca dao làm nên những vần thơ tuyệt đẹp.
* Vẻ đẹp cánh đồng quê no ấm, trù phú
“Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mơng bát ngát
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mơng
Thân em như chẽn lúa địng đòng
Phất phơ giữa ngọn nắng hồng ban mai”
Bài ca dao là lời cơ thơn nữ nói với mọi người về vẻ đẹp của cánh đồng
quê trong buổi nắng mai, diễn tả niềm vui, tâm trạng vui tươi, yêu đời, tự
hào, sung sướng, tràn đấy sức sống của mình khi đứng trước cánh đồng quê
ấy. Hai câu đầu sử dụng thể thơ lục bát biến thể, cấu trúc câu dài kết hợp với
điệp từ “bát ngát, mênh mông” và đảo ngữ nhằm đưa lại cho ta cảm nhận sự

rộng lớn khôn cùng, bao la, bát ngát, xanh ngắt một màu, trù phú của những
cánh đồng quê. Những cánh đồng ở đây chỉ rộng lớn mà cịn xa, dài, tít tắp
đến tận chân trời. Những cánh đồng ấy rất đẹp, rất nên thơ và đầy sức sống.
Câu thơ không tả màu xanh, những ta vẫn hình dung một màu xanh tươi của
lúa, ngơ, khoai, sắn … trải dài tít tắp dưới sự chăm sóc, vun xới của con
người. Nổi bật trên bức tranh đồng q ấy là hình ảnh cơ thơn nữ. Cách dùng
từ “thân em” ở đây thật độc đáo, không gợi sự tủi hờn, đắng cay, xót xa trăm
bề của người phụ nữ như trong các bài ca dao khác mà “thân em” lại được cất
lên như tiếng reo vui, tự hào, kiêu hãnh. “Thân em” được so sánh với cây lúa
đang độ làm đòng tươi non, mơn mởn, căng đầy sức sống, căng tràn nhựa
sống, đang độ sung sức nhất, hứa hẹn một mùa bội thu. Cách so sánh này làm
nổi bật hình ảnh cơ thơn nữ dun dáng, xinh tươi, khoe khoắn, sức sống tươi
trẻ dào dạt tuôn trào. Hình ảnh cơ thơn nữ đã tạ nên cái hồn cho bức tranh,
Mời qúy thầy cô tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

16


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

làm cho bức tranh trở nên sống động, hài hịa. Hình ảnh này cịn muốn khắc
đậm vẻ đẹp người phụ nữ làm chủ ruộng đồng, làm chủ cuộc đời. Rõ ràng,
bức tranh đã điểm tô cho vẻ đẹp thanh bình của q hương, đất nước.
-

Đường vơ xứ nghệ quoanh quoanh
Non xanh nước biếc....


* Vẻ đẹp những địa danh
“- ở đâu năm cửa nàng ơi
Sông nào sáu khúc nước chảy xi một dịng?
…
ở trên tỉnh Lạng có thành tiên xây.
…

”

Bài ca dao là lời của chàng trai, cô gái hát về miền quê bắc bộ. Chàng trai
hỏi về những địa danh Bắc Bộ nổi tiếng về địa lí, lịch sử, văn hoá. Với những
địa danh ấy, chàng chọn những nét tiêu biểu nhất. Điều đó cho thấy, chàng rất
hiểu về địa lí, lịch sử, văn hố miền q ấy. Phải có tình u tha thiết với q
hương thì mới có thể nói về nó một cách đầy tinh tế như vậy. Lời đối đáp của
cô gái cũng đầy thông minh, sắc sảo, chất chứa niềm tự hào về những địa
danh được nhắc đến. Vẻ đẹp của miền quê Bắc Bộ là vẻ đẹp về thành quách,
đền đài, núi sông: sông Lục Đầu gắn với chiến thắng của Trần Hưng Đạo, Hà
Nội nổi tiếng với Năm Cửa Ô … Bài ca dao cho thấy non sông, đất nước tươi
đẹp gắn liền với bao kì tích, với những trang huyền thoại tuyệt đẹp, gợi bao
niềm yêu mến, gắnbó và kiêu hãnh, tự hà
Ca bài ca dao trên đều ca ngợi vẻ đẹp của quê hương, đất nước với những
đặc điểm lịch sử, văn hoá nổi bật của những vùng đất miền quê. Qua đó, bày
tỏ niềm tự hào, yêu mến, gắn bó đối với những vùng đất, miền quê tươi đẹp
ấy. Đó là nghĩa nặng tình sâu của người lao động đối với quê hương, đất
nước. Tình yêu quê hương đất nước là tình cảm thiêng liêng trong trái tim
mỗi người, là nguồn cảm hứng vô tận, là đề tài không bao giờ cũ.
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

17



Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

C. Kết bài:
- Khẳng định lại nhận định trên là đúng đắn, sâu sắc
- Mở rộng liên hệ, khẳng định sức sống của những bài ca dao nói về tình cảm
gia đình, tình yêu quê hương, đất nước.
* Đánh giá: Tình cảm gia đình đằm thắm và tình yêu quê hương đất nước

1,0

được nhân dân ta thể hiện trong ca dao rất phong phú và đa dạng. Nó được
thể hiện ở nhiều phương diên, nhiều cung bậc tình cảm khác nhau. Đọc ca
dao ta không chỉ hiểu, yêu mến, tự hào về phong tục, tập quán tốt đẹp của
dân tộc mình, về cảnh đẹp làng q, non sơng đất nước mình mà cịn cảm
phục, trân trọng tình nghĩa sâu nặng, cao đẹp của người dân lao động.
C. Kết bài :

1,0

- Khẳng định ý nghĩa của ca dao .
- Liên hệ cảm nghĩ bản thân .

Đề 12
ĐỀ BÀI.
Câu 1 (5 điểm)
Đọc các đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi cho bên dưới:
"Sáng nay dậy sớm, tôi khẽ mở cửa rón rén đi ra vườn, ngồi xuống gốc cây hồng

xiêm. Chợt thấy động phía sau, tơi quay lại: em tôi đã theo ra từ lúc nào. Em lặng lẽ đặt tay
lên vai tôi. Tôi kéo em ngồi xuống và khẽ vuốt lên mái tóc.
Chúng tơi cứ ngồi im như vậy. Đằng đông trời hửng dần. Những bông hoa thược
dược đã thoáng hiện trong màn sương sớm và bắt đầu khoe bộ cánh rực rỡ của mình. Lũ
chim sâu nhảy nhót trên cành và chiêm chiếp kêu. Ngồi đường, tiếng xe máy, tiếng ơ tơ và
tiếng nói chuyện của những người đi chợ mỗi lúc một ríu ran. Cảnh vật vẫn cứ như hôm
qua, hôm kia thôi mà sao tai họa giáng xuống đầu anh em tôi nặng nề thế
này.
(...) Tôi dắt em ra khỏi lớp. Nhiều thầy cô ngừng giảng bài, ái ngại nhìn theo chúng tơi.
Ra khỏi trường, tôi kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng
ươm bao trùm lên cảnh vật ".
(Cuộc chia tay của những con búp bê- Khánh Hoà Ngữ văn 7, Tập một, NXB Giáo dục,
2016)
a. "Chúng tôi" được nhắc đến trong đoạn là những nhân vật nào?
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

18


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

b. Trong đoạn văn nhân vật có nói: "tai họa giáng xuống đầu anh em tôi nặng nề thế này",
em hãy cho biết nhân vật muốn nhắc đến điều gì?
c. Em hãy phân tích đoạn văn để thấy được: Đoạn văn đã khắc họa rất thành công nội tâm
nhân vật thông qua việc miêu tả ngoại cảnh.
d. Cuộc chia tay đau đớn và đầy cảm động của hai em bé trong truyện khiến người đọc thấm
thía rằng: “Được sống trong tình yêu thương của gia đình là niềm hạnh phúc của trẻ thơ”.
Hãy nêu suy nghĩ của em về quan niệm trên bằng một đoạn văn ngắn.

Câu 2 (5 điểm)
Có ý kiến cho rằng: "Thơ ca là tiếng nói của trái tim", qua hai tác phẩm
“ Bạn
đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến và “ Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh em hãy làm sáng
tỏ nhận định trên.
---------------------Hết------------------HƯỚNG DẪN CHẤM
A. YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo nắm chắc phương pháp và nội dung làm bài của học sinh, tránh đếm ý cho
điểm. Vận dụng linh hoạt Hướng dẫn chấm, sử dụng nhiều mức độ điểm một cacahs hợp lí,
khuyến khích các bài viết sáng tạo, có cảm xúc.
- Học sinh làm bài theo nhiều cách riêng nhưng nếu đáp ứng những yêu cầu cơ bản của
đề, diễn đạt tốt vẫn cho đủ điểm.
- Lưu ý: Điểm bài thi có thể cho lẻ đến 0,25 điểm và khơng làm trịn số.
B. YÊU CẦU CỤ THỂ
Câu
Nội dung
1
a.
- Chúng tôi được nhắc đến trong đoạn văn là nhân vật Thành và Thủy
b.
- Nhân vật muốn nhắc đến cuộc chia tay của cha mẹ dẫn đến cuộc chia tay
của hai anh em Thành và Thủy.
c. ( 2.0 điểm)
- Tác giả sử dụng biện pháp miêu tả đối lập: Những bông hoa rực rỡ sắc
màu, lũ chim vui vẻ nhảy nhót… Đã làm nổi bật khung cảnh một buổi sớm
thanh bình, hiền hịa tươi đẹp. Ngoại cảnh tươi đẹp đối lập hoàn toàn với
cảnh ngộ đáng thương của hai anh em
- Bằng nghệ thuật miêu tả đối lập ấy, tác giả đã tô đậm nỗi đau buồn, cô
đơn, lạc lõng của hai anh em Thành và Thủy.
- Đó cũng là sự sẻ chia, đồng cảm của tác giả trước hoàn cảnh éo le của hai

anh em.
d. (2 điểm)
- Đảm bảo hình thức 1 đoạn văn ngắn.
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

Điểm
0.5
0.5

1.0

0.5
0.5
0,25
19


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

- Giới thiệu được vấn đề: “Được sống trong tình yêu thương của gia đình là
niềm hạnh phúc của trẻ thơ”
- Giải thích:
0,5
+ Tình u thương gia đình là tình cảm thiêng liêng, giữa những người máu
mủ, ruột rà, trước hết nó chính là tình cảm của những người trong gia đình
dành cho nhau đó là: tình mẫu tử, tình phụ tử, tình anh em.
+ Hạnh phúc là trạng thái tâm lí vui vẻ, thanh thản khi đạt được hoặc thỏa
mãn điều mong muốn.

+ Niềm vui sướng, hạnh phúc của trẻ thơ chính là được sống trong tình yêu
thương của ông bà, cha mẹ và những người thân u trong gia đình.
- Khẳng định: Nhận định trên hồn tồn đúng.
Bởi vì:
+ Tình u thương gia đình chính là nền tảng, là cái nôi nuôi dưỡng trẻ thơ 1,0
khôn lớn, trưởng thành.
+ Tình u thương gia đình đã ni dưỡng, chắp cánh cho những ước mơ
của trẻ thơ, tạo cho trẻ thơ có được niềm tin, sức mạnh trong cuộc sống.
+ Nếu con người sống khơng có tình cảm gia đình sẽ trở nên khơ cằn, héo
úa và cũng mất đi một điểm tựa của cuộc đời mình. Nếu các em nhỏ từ nhỏ
khơng có tình u thương của gia đình thì nó sẽ trở thành một đứa trẻ cộc
cằn, khơng cảm nhận được tình cảm từ bố mẹ.
- Chúng ta cần phải nâng niu, trân trọng tình yêu thương của gia đình mà
chúng ta đang có.
0,25
Câu 2

1. Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận chứng minh.
2. Xác định đúng vấn đề nghị luận
3. Giới thiệu được vấn đề nghị luận và xây dựng được hệ thống luận điểm,
phân tích, chứng minh làm sáng tỏ vấn đề nghị luận .
Có thể viết bài theo định hướng sau:
a. Mở bài: Dẫn dắt, giới thiệu được vấn đề nghị luận.
b. Thân bài:
* Giải thích nhận định:
- Thơ ca là hình thức sáng tác nghệ thuật lấy ngơn từ làm chất liệu để diễn tả
những xúc cảm trào dâng nơi tâm hồn nhà thơ.
- Thơ ca là tiếng nói tiếng nói của trái tim có nghĩa là: Thơ ca thể hiện
những tư tưởng, tình cảm, cảm xúc niềm vui buồn, tình yêu ghét... của con
người.

* Chứng minh:
Luận điểm 1: Thơ ca là tiếng nói của tình cảm gia đình, tình bà cháu
( Phân tích bài thơ “ Tiếng gà trưa):
- Tình bà cháu hiện lên qua dịng kí ức

Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

4.5

0.25

0.5

1.0

20


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

-> Dịng cảm xúc từ hiện tại đã trôi về miền quá khứ với nỗi xúc động tràn
trề. Tiếng gà trưa đã gợi lên bao kỉ niệm thơ ấu được sống nơi làng xóm với
bà, trong tình u thương và bàn tay chăm sóc của bà.
-> Hình ảnh người bà hiện lên trong những kỉ niệm đẹp, gắn liền với đàn gà
cục ta cục tác.
-> Bà hiện lên với dáng vẻ tần tảo, vất vả, chắt chiu, dành dụm để cho cháu
được cuộc sống ấm no.
- Tình cảm bà cháu gắn bó thiêng liêng trở thành nguồn sức mạnh tinh thần

cho cháu ( khổ cuối)
Luận điểm 2: Thơ ca là tiếng nói của tình cảm bạn bè ( Phân tích bài thơ 1.0
“ Bạn đến chơi nhà”).
- Cảm xúc khi bạn đến chơi nhà
-> Cách giới thiệu giản dị, gần gũi với đời sống:
-> Cách xưng hô: bác – một danh từ chỉ người, được dùng như đại từ, qua
đó thể hiện thái độ niềm nở, thân tình, quý trọng của tác giả đối với bạn.
-> Hai vế câu sóng đơi như một lời reo vui, đón khách, thể hiện sự xúc động
ngọt ngào. Qua đó, cho thấy mối quan hệ gần gũi, thân mật giữa chủ và
khách.
⇒ Câu nhập đề tự nhiên như một lời nói mộc mạc, như một tiếng reo vui,
thể hiện sự chân tình, niềm xúc động của tác giả khi bạn đến chơi nhà.
- Cách tiếp đãi bạn của tác giả
-> Tác giả đã tạo ra một tình huống, một hồn cảnh rất đặc biệt khi bạn đến
chơi nhà...
->Tình huống được tạo ra có tính bơng đùa, có sẵn nhưng hóa ra lại khơng
có gì, từ đó cho thấy hồn cảnh éo le của tác giả. Vật chất khơng có, chỉ có
sự chân tình tiếp đãi bạn.
- Tình bạn thắm thiết của tác giả
-> Sử dụng từ nhiều nghĩa “ta”:
-> Sử dụng quan hệ từ “với” nối liền hai chữ ta, qua đó ta thấy giưa chủ và
khách dường như khơng cịn khoảng cách, tuy hai mà một, gắn bó, hịa hợp,
vui vẻ, trọn vẹn.
-> Câu thơ đã đúc kết lại giá trị của tồn bài thơ, bộc lộ tình cảm sâu sắc của
nhà thơ đối với bạn, khẳng định một tình bạn đậm đà thắm thiết, trọn vẹn
mà trong sáng, vượt qua mọi thử thách tầm thường.
* Liên hệ mở rộng..
=> Bài thơ ca ngợi tình bạn chân thành, thắm thiết, mộc mạc của tác giả.
Luận điểm 3: Thơ ca là tiếng nói của tình u q hương, đất nước.
- Trong bài thơ “ Bạn đến chơi nhà”: Tác giả đã khắc họa lên hình ảnh làng

quê thân thuộc hiện lên sống động, vui tươi....Ta cảm nhận được một tình
yêu quê hương tha thiết của nhà thơ. Đó là một trong những biểu hiện cụ thể
của tình yêu quê hương đất nước.
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

21


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

- Trong bài thơ “ Tiếng gà trưa”: Tình yêu gia đình gắn với người bà đã lớn
lên thành tình u q hương, nơi có tiếng gà cục tác. Từ tình u q
hương, nó lớn dần thành tình yêu tổ quốc, thành quyết tâm đứng lên bảo vệ
những điều bình dị mà thiêng liêng ấy trong tâm tưởng người cháu.
- Nhà văn I-li-a Ê-ren-bua từng viết: “Lòng yêu nhà, u làng xóm, u
miền q trở nên lịng u Tổ quốc”. Quyết tâm lên đường của người cháu
trong bài thơ “Tiếng gà trưa” cũng bắt nguồn từ những tình cảm giản dị ấy.
Ấy là tình bà cháu, bình dị nơi làng quê ngõ xóm nhưng thật thiêng liêng
bởi nó làm nên tình yêu Tổ quốc.
* Đánh giá khái quát:
- Quả đúng là thơ là tiếng nói của trái tim thể hiện tư tưởng, tình cảm, cảm
xúc của nhà thơ truyền đến trái tim người đọc.
- Hai tác giả sống ở hai thời đại khác, hai bài thơ được viết theo hai thể thơ
khác nhau nhưng đều đã thể hiện thật hay, thật xúc động về những tình cảm,
cảm xúc thiêng liêng của con người: tình cảm gia đình, tình bạn bè, tình u
q hương đất nước...
- Ngồi hai bài thơ trên cịn có nhiều bài thơ khác cũng thể hiện rất hay, rất
sâu sắc về tình cảm, cảm xúc của con người ( kể tên một vài bài thơ)

c. Kết bài:
- Khẳng định lại nhận định.
- Liên hệ đến tình cảm, cảm xúc của bản thân.
4. Sáng tạo:Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ, đánh giá riêng , sự phát hiện
mới mẻ.

1.0

0.5

0.25

0.5

****************************************************

ĐỀ 31
ĐỀ BÀI
Câu 1. (4 điểm)
Đọc đoạn trích sau:

Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

22


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ


Gần một giờ đêm. Trời mưa tầm tã. Nước sông Nhị Hà lên to quá; khúc đê làng X.

(a)

thuộc phủ X. (b) xem chừng núng thế lắm, hai ba đoạn đã thẩm lậu rồi, khơng khéo thì vỡ mất.
Dân phu kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ, hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng,
người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu
chân, người nào người nấy lướt thướt như chuột lột. Tình cảnh trông thật là thảm.
Tuy trống đánh liên thanh, ốc thổi vô hồi, tiếng người xao xác gọi nhau sang hộ, nhưng
xem chừng ai ai cũng mệt lử cả rồi. Ấy vậy mà trên trời thời vẫn mưa tầm tã trút xuống, dưới
sông thời nước cứ cuồn cuộn bốc lên. Than ơi! Sức người khó lịng địch nổi với sức trời! Thế
đê không sao cự lại được với thế nước! Lo thay! Nguy thay! Khúc đê này hỏng mất.
(Trích Sống chết mặc bay, Phạm Duy Tốn, Ngữ văn 7, tập 2)
1. Đoạn trích trên sử dụng phương thức biểu đạt chính nào?
2. Xác định các từ láy trong đoạn trích.
3. Tìm trong đoạn trích các câu đặc biệt.
4. Qua đoạn trích, hình ảnh thiên nhiên và con người hiện lên như thế nào?
Chú thích: (a), (b) Nguyên văn in: XXX.
Câu 2. (6 điểm)
Tổ ấm gia đình là vơ cùng q giá và quan trọng. Mọi người hãy cố gắng bảo vệ và
gìn giữ, khơng nên vì bất kì lí do gì làm tổn hại đến những tình cảm tự nhiên, trong sáng ấy.
(Theo Ngữ văn 7, tập 1)
Từ ý kiến trên, hãy trình bày suy nghĩ về vai trị của tổ ấm gia đình với cuộc đời mỗi
con người.
Câu 3. (10 điểm)
Nhận xét về thơ có ý kiến cho rằng:
Thơ là tiếng lòng.
(Diệp Tiếp)
Em hãy làm rõ “tiếng lòng” của Bác qua hai bài thơ “Cảnh khuya” và “Rằm tháng giêng”.
--------------------------------HẾT------------------------------HƯỚNG DẪN CHẤM

Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ôn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

23


Lh.BDHSG VAN 7

CÂU

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

NỘI DUNG
ĐỌC HIỂU
1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích: tự sự.
2. Các từ láy: tầm tã, bì bõm, lướt thướt, xao xác, cuồn cuộn
3. Các câu đặc biệt:

ĐIỂM
4.0
0.5
1.0
1.0

+ Gần một giờ đêm.
+ Than ôi!
+ Lo thay!
CÂU 1 + Nguy thay!
4. Hình ảnh thiên nhiên và con người hiện lên hết sức cụ thể:

1.5


- Mưa gió dữ dội, đê sắp vỡ.
- Những người dân hộ đê làm việc liên tục từ chiều đến gần một giờ đêm.
Họ bì bõm dưới bùn lầy, dầm mưa gội gió, nhọc nhằn, chống chọi với thiên
nhiên một cách tuyệt vọng.
-> Cảnh tượng tương phản khiến tác giả lo lắng, thốt lên xót xa, đau đớn
trước tình thế tuyệt vọng của người dân lúc này.
CÂU 2
NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
A. YÊU CẦU VỀ KĨ NĂNG

6.0

- Đây là kiểu bài nghị luận về một vấn đề xã hội.
- Học sinh biết cách lập luận, diễn đạt mạch lạc. Văn có cảm xúc
B. YÊU CẦU NỘI DUNG
Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách. Dưới đây là một số gợi ý định
hướng chấm bài:
I. MỞ BÀI

0.5

Giới thiệu vấn đề, trích dẫn ý kiến.
II. THÂN BÀI
1. Giải thích

5.0
1.0

- Giải thích “gia đình” là những người có quan hệ hơn nhân, huyết thống, là

ơng bà, bố mẹ, con cái, anh chị em... Ý kiến trên khẳng định vai trị quan
trọng của gia đình và khun nhủ mỗi người biết trân trọng tình cảm đó.
2. Vì sao mỗi con người cần có một mái ấm gia đình

3.0

+ mái ấm gia đình là nơi được chăm sóc, ni dưỡng, được yêu thương,
Mời qúy thầy cô tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

24


Lh.BDHSG VAN 7

nếu lấy cả bộ ZALO 0988 126 458 CĨ TÍNH PHÍ

dạy dỗ để trưởng thành...
+ Gia đình có ảnh hưởng nhiều đến sự phát triển nhân cách.
+ Gia đình tan vỡ, trẻ em sẽ là những nạn nhân đau đớn, bất hạnh nhất. Sự
bình yên trong mỗi gia đình góp phần làm nên sự bình n trong xã hội.
3. Phê phán thái độ thờ ơ, vô trách nhiệm với gia đình...
4. Mọi người hãy có trách nhiệm bảo vệ và giữ gìn, khơng nên vì bất cứ lí

0.5
0.5

do gì mà làm tổn hại đến tình cảm gia đình.
III. KẾT BÀI

0.5


Khái quát lại vấn đề.
NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

10.0

A. Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết cách viết bài nghị luận văn học.
- Văn phong trong sáng, lập luận chặt chẽ, có cảm xúc; khơng mắc các lỗi
chính tả, diễn đạt.
B. Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể viết bài theo nhiều cách nhưng về cơ bản, cần đảm bảo
những nội dung sau:
I. MỞ BÀI

0.5

Mở bài: dẫn dắt, nêu vấn đề và giới hạn.
II. THÂN BÀI
1. Giải thích

0.5

* Giải thích “tiếng lịng”: là những suy nghĩ, tình cảm, cảm xúc của tác giả
được gửi gắm qua tác phẩm… Trong hai bài thơ, tâm hồn của nhà thi sĩ,
người chiến sĩ Hồ Chí Minh là tình cảm với thiên nhiên, lịng yêu nước sâu
nặng và phong thái ung dung của Bác.
2.Chứng minh
CÂU 3 2.1. Hồn cảnh ra đời của tác phẩm
2.2.Tình yêu thiên nhiên thiết tha, phong thái ung dung của Bác:

+ Trong bài thơ “Cảnh khuya”, thiên nhiên hiện lên sống động, bình dị mà

8.0
0.5
4.0

lung linh, huyền ảo. Tiếng suối chảy róc rách, văng vẳng mơ hồ khiến nhà
thơ tưởng như có tiếng hát êm ái, trong trẻo, ngân xa của ai đó vọng lại làm
cho đêm rừng chiến khu bỗng trở nên gần gũi, thân thương với con người.
Mời qúy thầy cơ tham gia vào nhóm: Tài liệu ơn thi hsg ngữ văn 6.7.8.9 để tải bài cho tiện nhé

25