Phn 2 – Các báo cáo loài nuôi Trang 106

2.3. Nuôi tôm hùm lng bi(n
2.3.1 Tình hình m t hàng và mô t h thng

T0ng quan

Ngh nuôi tôm hùm khi u mt cách tình c vào nm 1988-1990 khi ng dân ánh b"t nhng
con tôm hùm nh+  t#nh Phú Yên, sau ó phát trin vào nm 1992  t#nh Khánh Hoà. Nhng con
tôm hùm ó c nht trong lng, sau ó sng và ln lên. Ngh nuôi tôm hùm phát trin nhanh
chóng t nm 1992. Ví d(, ã có hàng ch(c lng nuôi  huyn Sông Cu, t#nh Phú Yên vào nm
1992, s lng tng lên n 3.500 lng vào nm 1999 và 7.500 chic vào nm 2000.

Trên c nc có 7.289 lng vào nm 1999, n nm 2000 tng hn gp 2 ln là 17.216 lng và tng
gn 6 ln vào nm 2005 vi 43.516 lng. T!ng sn lng là 425 tn vào nm 1999 và tng lên
1.795 tn vào nm 2005, xp x# gp 4 ln. Khánh Hoà và Phú Yên là nhng t#nh nuôi tôm hùm ln
nht  Vit Nam.

Theo lch s', tôm hùm  Vit Nam có th c coi là loài bn a vi nhng loài chính là tôm hùm
bông (Panulirus ornatus), tôm hùm xanh (Panulirus homarus) và tôm hùm Trung Quc (Panulirus
stimpsoni). Tôm hùm bông (Panulirus ornatus) có giá tr cao nht  Vit Nam và tr thành loài
phát trin ph! bin  Khánh Hoà và Phú Yên. Nm 2005, tôm hùm c nuôi  Qung Ninh vi 30
lng và sn lng 0,3 tn. Bình )nh có khi lng thu hoch ging t nhiên ln nht. Hot ng
nuôi tôm  ây t&p trung vào giai on ng vi sn lng là 600.000-800.000 con ging m i nm
dành cho nuôi thng phm.

Tôm hùm bông sng   sâu 25-30m  các mép di san hô ngm, núi ã ngm dc theo b bin
min Trung Vit Nam. Kích thc trung bình ca tôm hùm là dài 20-25cm; con ln dài 50cm và
nng 4kg.

Tôm hùm xanh sng   sâu t 1-90m, thng  tng nc sâu 5m có cát trn bùn,  mn !n
nh. Kích thc ph! bin là dài 20-25 cm, con ln nht dài 31 cm.

Sn lng nuôi tôm hùm s- tng lên do giá cao và ít ri ro v dch bnh hn nuôi tôm sú. Mt s
t#nh ã l&p k hoch nuôi tôm hùm c$ng nh xây dng khung v th ch và các chính sách khuyn
khích. Do ging t nhiên có s5n dc theo b bin Qung Ngãi n Bình )nh, ngh nuôi tôm hùm
vn có trin vng phát trin ln.

Các k hoch phát tri(n

“Quy hoch t!ng th Phát trin kinh t xã hi ngành thu sn n nm 2010”, VIFEP- 4/2002, ch#
ra r%ng ‘vic nuôi trng thu sn nc mn và nc l s- c nhiu u tiên cho xut khu, c
bit là nuôi tôm, cá và các nhuyn th. Có mt kch bn quy hoch duy nht i vi ngh nuôi tôm
hùm, quy mô sn lng vào nm 2010 là 2000 tn b%ng vi sn lng nm 2000 và 2005. Không
có s thay !i hay m rng trong quy hoch t!ng th t nm 2000 n nm 2010. Thc t, sn
lng ã không t m(c tiêu  ra cho nm 2000; ngay c sn lng nm 2005 c$ng ch# gn t
m(c tiêu trong Quy hoch t!ng th.

Quy hoch t!ng th không có quy hoch riêng và v trí nuôi c$ng nh phát trin tim nng i vi
ngh nuôi tôm hùm. )iu này có th do quy mô sn lng thp so vi sn lng quc gia mc dù
mt hàng này em li nhiu li ích cho ngi dân  các t#nh min Nam Trung b. Trong quá kh,
ngh nuôi tôm hùm ã phát trin t phát  Phú Yên và Khánh Hoà dn n s phát trin không có
k hoch  các t#nh này. H&u qu là s ô nhim và dch bnh ã xy ra  vnh Nha Trang và buc

Phn 2 – Các báo cáo loài nuôi Trang 107

UBND t#nh Khánh Hoà phi thông báo và ri tt c các lng nuôi tôm hùm n vnh Vn Phong
vào cui nm 2004 nh%m bo v môi trng  vnh Nha Trang ph(c v( cho phát trin du lch.

Vào lúc ó, Quy hoch t!ng th phát trin nuôi trng thu sn ca t#nh Khánh Hoà c$ng ã trin

khai. Qua ph+ng vn S Thu sn Khánh Hoà, c bit quy hoch chi tit cho phát trin nuôi tôm
hùm  t#nh Khánh Hoà ã và ang c trin khai. ) qun lý tt hn, S Thu sn Khánh Hoà
ang d tho mt Quy nh v Bo v ngun li thu sn và môi trng i vi ngh nuôi tôm
hùm t nm 2005.

V/ trí nuôi và các quy hoch phát tri(n

Vùng nuôi ch yu  các t#nh Nam Trung b bao gm Khánh Hoà, Phú Yên, Ninh Thu&n, Bình
)nh và Qung Ngãi. Trong ó, các t#nh Khánh Hoà và Phú Yên ang nuôi tôm hùm thng phm.
Các t#nh khác thu hoch và ng tôm hùm con thành tôm hùm ln hn và bán cho Khánh Hoà và
Phú Yên.

Quy mô sn lng nm 2005 th hin  bng di ây:

Bng 32 Sn lng ca nuôi tôm hùm vào nm 2005

Mi!n/T2nh n v/ 2005 M)c tiêu
k hoch
T0ng s lng
C NC (T0ng) T3n 1.795,3 2000 43.516
MI'N B.C (Tng)
T3n
0,3

Qung Ninh
T3n 0,3 30
MI'N TRUNG (T/NG)
T3n
1.795


Khánh Hoà
T3n 1.000 15.000
Phú Yên
T3n 750 15.000
Ninh Thu&n
T3n 45 450
Bình )nh
T3n 0
Qung Ngãi
T3n 0
Ghi chú: Bình nh và Qung Ngãi ng ging, do ó không tính sn lng.

T!ng s lng nuôi tôm hùm  Khánh Hoà vào nm 2005 là 26.600 lng tng ng vi 260.000
m
2
din tích nc, bao gm c lng ng (S Thu sn Khánh Hoà, 2005).

Nm 2005 có 30 lng nuôi  t#nh Qung Ninh vi sn lng th' nghim là 10 kg/lng, thp hn
nhiu so vi  các t#nh min Trung.

Tôm hùm b cht  mt s lng nuôi vào nm 2001-2002 và va qua là tháng 3/2006  vnh Vn
Phong và t#nh Phú Yên mà không rõ nguyên nhân. Theo phán oán chung thì nguyên nhân có th
do cht lng nc kém và các thc hành qun lý trong nuôi. Không có dch bnh thc s i vi
ngh nuôi tôm hùm  Khánh Hoà và Phú Yên, mc dù th#nh thong tôm b cht  mt s ni.

Các bc  bo v di san hô ngm ã c thc hin  các ni nh Khánh Hoà, Hòn Mun  vnh
Nha Trang, Rn Trào ti vnh Vn Phong  Khánh Hoà, và các khu vc bo v di san hô ngm 
t#nh Ninh Thu&n, nh%m m(c ích bo v các ngun li thu sn. Nu các hành ng này giúp phát
trin các tiêu chun b trí tri nuôi gn khu vc di san hô ngm, iu này có th to ra s tin b


Phn 2 – Các báo cáo loài nuôi Trang 108

quan trng trong vic bo v môi trng và s' d(ng bn vng cho ngh nuôi tôm hùm  cá t#nh
min Trung.

Mc dù Quy hoch t!ng th ngành Thu sn cha xác nh rõ các khu vc riêng cho nuôi tôm hùm,
các iu kin sinh thái  các t#nh min Trung có th ch# ra r%ng các t#nh này có th là khu vc ch
yu  nuôi tôm hùm trong tng lai. M(c tiêu sn lng là 2000 tn m i nm n nm 2010. Vic
m rng ngh nuôi tôm hùm  các t#nh min Trung là có th do li nhu&n cao trong khi nuôi tôm
sú ang gp phi nhng vn  v dch bnh (70-80% ao tôm  Khánh Hoà b b+ hoang trong nm
nay). Dù v&y, sc ép ln nht i vi vic phát trin ngh nuôi tôm hùm  các t#nh Khánh Hoà và
Phú Yên s- là kh nng cung cp ging, mà iu này ph( thuc nhiu vào t nhiên.

Thit k h th ng nuôi và hot ng nuôi

Nuôi tôm hùm ang phát trin và c t  nhng vùng sch không có nc thi công nghip và
ô th. Tôm hùm c nuôi trong lng ti các v trí có cng  thu triu là 1,5-2 m gn vnh có ít
sóng và gió. ) sâu ti thiu ca nc là 2,5 m khi triu xung. Di áy thng là cát, cát bùn
và/hoc cát, cát bùn vi san hô cht trn vi v+ nhuyn th cht.

Có 3 kiu thit k h thng nuôi, bao gm lng c nh, lng chìm và lng n!i. Các kiu lng ph!
bin là lng c nh và lng n!i. Kích thc lng thay !i tu0 theo ch tri nuôi, kích thc thông
thng là 4m x 4m ; 3m x 4 m và 4m x 5 m. Tri nh+ nht có 4 lng.

Kiu 1. Lng c nh

Kiu lng này c t  v trí nc sâu 5-6 m lúc triu cng.
Kiu này có th gây hi cho tôm khi nhit  cao và khó di
chuyn n ch khác khi có dch bnh và cht lng nc kém.
Nhng lng này thng c t  ni có cát và san hô áy

bin.

Lng c nh c thit k nh hình sau:



Bn v- lng c nh dùng cho nuôi tôm hùm

Ngun:H s nuôi trng thy sn ( MOFI/SUMA)

Lng c làm t:
• Cc g : thanh g n%m dc có ng kính 15-20 cm hoc 2x10 cm dng cc,  dài ca
cc ph( thuc vào  sâu ca nc ca a im t tri. Cc g phi cao hn  sâu
ca nc là 0,5 m vào lúc thu triu mnh nht. Cc g c t chm áy bin.
Mc nc thp nht
Mc nc cao nht
Mc nc thp nht
Mc nc cao nht

Phn 2 – Các báo cáo loài nuôi Trang 109

Khong cách gia 2 cc là 1.5 – 2m. Cc n%m ngang có ng kính 12-15 cm hoc
4x6 cm dng cc. Cc n%m ngang to thành khung lng.
• Li: Li có th là 1 hoc 2 lp. Li c làm t PE vi c. 25-35 mm tu0 theo c.
ging c th. Li  di áy bao gm c lp khác  gi con ging. Lng ng có
c. li nh+ hn, di 5 mm.

Kiu 2: Lng chìm

Lng chìm c thit k nh mt hình tam giác khi vi khung kim loi ∅ 14-14mm. Khung kim

loi c bc b%ng nha ng và lp ni-lông  bn lâu c$ng nh tránh vi khun bám vào. Kích
thc ph! bin là 3 x 2 x 2m hoc 3 x 3 x 2m. V+ ngoài c làm t ng nha có ng kính 10-
15 cm  cho n. Lng c t chìm  v trí cách áy bin 30-40 mà không có cc c nh. Có th
d dàng di chuyn lng n v trí khác và có th c nh b%ng cách th neo nu n%m  ni có gió và
nc triu mnh. Kiu thit k này hin nay không ph! bin  vnh Vn Phong.

Kiu lng này thng c t  ni có bùn di áy, mc dù nó c$ng có th c t ni có cát
hoc t trc tip xung áy bin. Bên cnh ó, lng này có th t  bt c  sâu nào ca nc
và có th thay !i theo nhit  nc, c bit vào nhng ngày nóng.

Hình: Lng ni

Lng n!i c thit k ging nh lng c nh. Kích thc ph!
bin là 4 x 4 m hoc 3 x 4m hoc 4 x 5m. S khác nhau là 
ch lng c c"m vào các phao làm b%ng g và c nh bi
các neo  góc. Lng n!i có th c t  ch nc sâu và d
di di trong trng hp môi trng nc có cht lng kém
hoc  tránh bão. Tuy nhiên, chi phí làm lng cao hn lng c
nh.

Hình bên là ví d( v lng n!i dùng cho nuôi tôm hùm  vnh
Vn Phong.



Bng 33 Din tích mt nc s' d(ng cho nuôi tôm hùm ph! bin

Din tích mt nc c s dng trên m!i ha Lng c nh Lng chìm Lng n!i
S lng/ m;i 1000m
2

25 25 20
Din tích m:t nc trung bình m;i lng 13,5 13,5 27
Din tích nuôi (m:t nc) 33,75 % 33,75 % %

Bng 34 )u vào chính cho nuôi tôm hùm

!0U VÀO M1I L2NG
n v/ Lng c
/nh
Lng chìm Các lng n0i
7ng tôm hùm (tôm hùm con nh+) PL/lng/nm 300-400

Phn 2 – Các báo cáo loài nuôi Trang 110

Nuôi tôm hùm PL/lng/ 80-100-120 80-100
Kích thc lng M
3
20 9-15 27
M&t  th (tôm hùm con nh+) PL/m
3
15-20
M&t  th ( tôm hùm con) PL/m
3
5-7 5-8 3-4
Thc n Kg/thc n/lng 100-210 100-240 80-100
Lao ng (cho m i m
3
nc dung
cho sn xut)
Ngi/lng/nm 2,8 2,1 3,78

Chi phí cho lao ng (toàn thi
gian)
*’000
ng/ngi/tháng
800 800 800
Chi phí cho lao ng (nhân công
thi v()
*000
ng/ngi/v(
230 230 230

Bng 35 )u ra chính cho nuôi tôm hùm

!0U RA CHO M1I HECTA
n v/ Lng c /nh Lng chìm Các lng
n0i
Tôm hùm kg/lng/nm
Kích c. thu hoch in hình (loi
1)
Gam 1.000-1.900 1.000-1.900 1.000-1.900
Loi 2 Gam 700-900 & trên
1900
700-900 &
trên 1.900
700-900 &
trên 1.900
Giá u b *000 ng/kg 400-600 400-600 400-600
Nng sut Kg/lng 40 40 40-60

Giá c dao ng và ph( thuc vào mùa v( và tình hình cung - cu. Loi 1 là giá u b tt nht vào

bt k0 mùa v( nào, s khác bit v giá gia loi 1 và loi 2 là khong 50.000 ng. Thi k0 "t
nht là dp Nô-en do ông khách du lch c$ng nh nhu cu cao t )ài Loan và Hng Kông.

Bng 36 Các vn  liên quan n thc hành qun lý và các yu t bên ngoài

Thc hành qun lý
& Ri ro
n v/ Lng c /nh Lng chìm Các lng n0i
T# l sng
(tôm hùm con nh+)
% 40-50-60 40-50-60 40-50-60
T# l sng (tôm hùm
com– trên 100 g/PL)
% 95-97 95-97 95-97
T# l chuyn hoá thc n
FCR
Kg thc n/kg
tôm hùm
20-30 20-30 20-30
Ri ro l hoàn toàn Thp Thp Thp
Ghi chú: FCR 8-10 là s liu do STS Khánh Hoà a ra, 20-28 là do )i hc Thy sn a ra, trung bình
26,3 là s liu ca H s Nuôi trng thy sn ca SUMA a ra.

Phn 2 – Các báo cáo loài nuôi Trang 111


Bng 37 Các thông s hot ng sn xut chính cho tôm hùm lng (loi lng c nh) nuôi ti min Trung
Vit Nam (SUMA, 2005). Phân tích i vi 20m
3
lng. Cn lu ý r%ng ây thng là mt phn ca mt c(m

bao gm ít nht 4 lng.

SN L<NG n v/ 20m
3


Nuôi tôm hùm

V( m i nm 1,0 s v(/nm
S ln th ging m i nm 1,0 s ln/nm
Kích c. ging
T!ng s lng ging th m i nm 350 s con ging/lng/nm
M&t  th m i nm 18 s con ging/lng/nm
Sn lng m i nm 40 kg/lng/nm
Kích c. trung bình khi thu hoch 1,4 s con/kg
T# l sng 16% %

T# l sng là tng i thp có th là do vic th con ging loi nh+. Ging tôm hùm c b"t t t
nhiên. )ây c coi là vic s' d(ng lãng phí ngun cung cp ging có gii hn. Ngi ta cho r%ng
tôm ging c. nh+ cn c “ng” n giai on tôm nh+  làm tng t# l sng.

Ngh nuôi tôm hùm  các t#nh Khánh Hoà và Phú Yên ang c coi là có mc ri ro v thua l
trong sn xut thp vì dch bnh không xy ra nghiêm trng ngoi tr mt s lng có tôm cht lác
ác. Song tôm hùm nuôi b cht c coi là ri ro cao v mt kinh t do u t vào ging và thc
n cao.

Các u vào chính - s7 d)ng nc

Tôm hùm c nuôi trong tng nc bin dc theo b bin vi  mn cao và !n nh. Vic s'
d(ng nc ch yu cho nuôi tôm là nc bin vì lng c t sâu trong nc bin t 5m n 90m

nh iu kin sinh hc ca tôm. Nc thi ca nuôi tôm hùm không c xác nh rõ nh nuôi tôm
trong ao. )ây là vn  nghiêm trng cho vic kim soát ô nhim môi trng c$ng nh các hot
ng nuôi. Nc thi t các lng nuôi i ra hu ht là qua dòng chy ca nc bin qua lng. Cht
thi ca thc n x th8ng ra nc bin hoc môi trng xung quanh mà không có bt k0 s kim
soát và qun lý nào.

Vic quan tr"c môi trng ã và ang c thc hin  Khánh Hoà và Phú Yên vi nhiu m(c ích
khác nhau và do các c quan và các bên liên quan khác nhau thc hin. Th nht, Chng trình
Quan tr"c môi trng quc gia a c B Tài nguyên và môi trng (MONRE) tin hành thc
hin, th hai là vic quan tr"c môi trng c S Tài nguyên và môi trng Khánh Hoà th'
nghim  cp t#nh và các nghiên cu khác do )i hc Thu sn Nha Trang, Vin Hi dng hc
Nha Trang và các d án thc hin, mc dù các hot ng quan tr"c này không thng xuyên din
ra.

S phát trin ngành du lch  Nha Trang và s phát trin v công nghip  vnh Vn Phong ang
to áp lc lên các vn  v môi trng i vi cht lng nc ven bin
5
. Xut hin nhng s
mâu thun gia ngành du lch và ngh nuôi tôm hùm  vnh Nha Trang. Các dòng nc thi có
nhiu hoá cht và thuc thú ý không qua x' lý t các ao nuôi tôm trên t lin gây ra khó khn i
vi ngh nuôi tôm hùm
6
.


5
Viet Nam Status of Environmental Report, 2005.
6
Khánh Hoà DOFI report, 2005


Phn 2 – Các báo cáo loài nuôi Trang 112

Nghiên cu do SUMA và RIA3 thc hin nm 2003 ã ch# ra r%ng cht lng nc ang tr nên
xu i ti nhng khu vc nuôi tôm hùm do nng  H
2
S và NH
3
cao t&p trung trong bùn áy và
nc bin
7
. )ây là nhng ch# báo cho thy cht hu c tích t( trong iu kin ym khí  áy lng
nuôi tôm.

Các yu t u vào chính - cung c3p gi ng

K t thi im b"t u ngh nuôi tôm hùm  Vit Nam, vic cung cp con ging cho nuôi tôm
hùm da vào ánh b"t trong t nhiên. Vùng ánh b"t con ging ch yu là các khu vc ven bin
Khánh Hoà, Phú Yên, Bình )nh, Qung Nam và Ninh Thu&n. Ging t nhiên c thu hoch
b%ng by ri v&n chuyn n các lng ng trong vòng 5-12 gi trên thuyn và 3 gi trên xe có
thùng kín. Khó có th xác nh ng ranh gii ca các khu vc bo tn bin  các t#nh min
Trung, mc dù các di san hô ngm ã c khoanh vùng  bo v  Khánh Hoà và Ninh Thu&n.

Vì các con ging có s5n  các vùng ven bin  các t#nh này nên vic p trng tôm hùm không phát
trin  Vit Nam mc dù các nhà khoa hc ã chú trng nhiu n vic này. S khan him ging t
nhiên ang tng lên do giá ging tng trong nhng nm gn ây. Giá tôm hùm ging cao hn do
hot ng nuôi tôm tng lên. Ngày càng có nhiu ngi tham gia vào ngh này khi ngh nuôi tôm
sú b tht bi do dch bnh và suy thoái môi trng  t#nh Khánh Hoà.

Công ngh ng ging tôm hùm vn là mt câu h+i cn c gii áp cho ngh này. S khan him
ca tôm ging t nhiên có th c d báo và nhìn thy trc trong tng lai gn. Ging c

nh&p v t Phi-lip-pin t nm ngoái vi 1000 con ging và hn 1,500 con trong 4 tháng u nm
nay. Tt c ging ã c kim tra và kim dch do NADAREP ca t#nh và vn phòng chi nhánh
ca NAFIQAVED ti sân bay Tân Son Nht thc hin

u vào chính - thc 'n và qun lý thc 'n

Cá tp là loi thc n cho tôm hùm c a chung nht  Vit Nam. Cá tp bao gm tôm cua,
nhuyn th và cá nh hình di ây.



Nhng loi cá tp này c s' d(ng kt hp vi nhau hoc theo kiu riêng r-. Khác vi ngh nuôi
tôm sú  các t#nh Khánh Hoà và Phú Yên s' d(ng kt hp thc n viên vi cá tp (3 tn thc n
viên và 7.5 tn cá tp m i hecta mt v(), nông dân không s' d(ng thc n viên cho nuôi tôm hùm.

)ã có mt s n lc trong vic th' nghim và nghiên cu vic s' d(ng kt hp thc n viên vi cá
tp trong giai on ng ging. Vic th' nghim kt thúc sau 150 ngày và c thc hin vi s
cng tác ca RIA 3 và công ty Thu sn Bin )ông vào nm 2003. Tuy nhiên các kt qu nghiên
cu này không h tr vic y mnh vic s' d(ng thc n viên  cho tôm hùm n. T# l sng ca
tôm hùm là 97.67% trong tháng u tiên vi thc n viên nhng chúng ã cht sau ngày th 75.


7
Cht lng nc has c theo dõi trong nm 2001 và 2002.

Phn 2 – Các báo cáo loài nuôi Trang 113



Các u vào khác/s7 d)ng ngun lc


Bên cnh các u vào chính nh ging và thc n, nhân lc là mt yu t u vào khác ca nuôi
tôm hùm. Nhân lc c s' d(ng trong vic chun b thc n, cho n và bo d.ng lng. Nhân lc
bao gm nhân công thng xuyên và nhân công theo thi v(. Chi phí nhân công chim 16-17%
t!ng chi phí sn xut
8
.

Các ri ro

Vi cách thc nuôi nh trên, nuôi tôm hùm  Vit Nam ang có nhiu ri ro v mt môi trng và
dch bnh. Mc dù không thc s có dch bênh, vic tôm hùm cht ri rác  các t#nh Phú Yên và
Khánh Hoà k t nm 2001 là mt du hiu cnh báo u tiên v ri ro. Mt nguy c tim n
không rõ tác nhân gây ra  mt s lng nuôi, ví d(, tôm cht c phát hin  16 lng nuôi vào
tháng 4/2006  Phú Yên và mt s khác  Khánh Hoà.

Thc t, tôm hùm ang phi ng u vi các loi bnh khác nhau nh tôm sú. Chúng bao gm
các bnh: en mang, m tr"ng trên v+, + thân, b ph&n sinh d(c b nhim khun, phân tr"ng và
r(ng u.

Vic thit k và la chn v trí lng nuôi ang gp phi ri ro t nhiên, ch8ng hn  mn xung
thp trong mùa ma và nhit  cao vào nhng ngày nóng. Bão c$ng có th gây ri ro cao cho
ngh nuôi tôm hùm do các khu vc nuôi ch yu n%m  Nam Trung b, ni có tn sut bão cao.

Ri ro v kinh t ang c xem là cao do u t nhiu vào ging và thc n. Chi phí v ging
chim hn 43% và v thc n chim 40% t!ng chi phí sn xut bin !i
9
. Chi phí tng lên do giá
ging cao hn trong nhng nm gn ây.


Ngh! nuôi tôm hùm l thuc ln vào cá tp ( dùng làm thc 'n. T2 l chuy(n hoá thc 'n là r3t cao
ch2 ra hiu su3t s7 d)ng thc 'n th3p. D oán giá cá tp sA t'ng do áp lc ln v! ngun ánh b+t cá
và nhu cu cao v! m làm t1 bt cá (mt trong nh.ng ngành chính có cu cao v! bt cá là ngành nuôi
tôm). i!u này ch+c ch+n sA làm cho giá cá tp cao hn trong tng lai và tác ng ca nó có th( th3y
trong các k/ch bn 


Bng 38. Chi phí thc n tng 20% s- làm gim li nhu&n ròng là 4% m i lng mt nm. )ây là
tác ng tng i khiêm tn ch# ra r%ng h thng là linh hot theo nhng thay !i do loi tác ng
bên ngoài này.
Chi phí v ging c coi là chi phí hot ng ln nht ca h thng. Do tôm hùm ging c
ánh b"t trong t nhiên nên giá có th tng vì ngun cung cp ang tr nên ngày càng cn kit. Vn
 này din ra do áp lc ánh b"t ln i vi ngun li và c xem thông s gii hn c nht 
m rng nuôi tôm hùm hn na. Chi phí v ging tng 20% s- làm li nhu&n ròng gim 15%, vì
v&y yu t bên ngoài này có tác ng nhiu hn. Nghiên cu và phát trin nuôi tôm hùm ging là
cn thit nu mun chi phí v ging c gi nguyên hoc gim và c$ng  không phi nh&p ging
t nc ngoài. Nu nh&p khu thì s- gp phi ri ro nh&p khu các bnh không có  bn a.


8
SUMA aquaculture profile, 2005.
9
SUMA aquaculture profile.2005.