Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẢI DƯƠNG

Trường THPT Kinh Môn
**********************************

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Môn:

Vật Lí

Họ và tên: Nguyễn Mạnh Cường

Kinh Môn, tháng 3-2013

-1-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản

Mục Lục
Trang
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Cơ sở lý luận………………… …………………………………….…….3
1.2. Cơ sở thực tiễn ……………………………………………………..…….5
1.3. Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………….5
1.3. Kế hoạch nghiên cứu ……………………………………………………..5

2. Nội dung
2.1. Chế tạo thiết bị xác định nhiệt hoá hơi riêng……………………………...6

2.1.1. Cơ sở khoa học của vấn đề…………………………………...…………6
2.1.2. Thực trạng hiện nay……………………………………………….…….6
2.1.3. Chế tạo thiết bị xác định nhiệt hoá hơi riêng……………………………6
2.1.4. Lắp ráp thiết bị…………………………………………………………..7
2.1.5. Nguyên tắc hoạt động của thiết bị và tiến trình thực nghiệm…………...8
2.1.6. Một số kết quả đo đạc do giáo viên và học sinh thực hiện……………..9
2.2. Thiết bị biểu diễn tính chất bán dẫn của thuỷ tinh
2.2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề……………………………………………..12
2.2.2. Thực trạng hiện nay…………………………………………………….12
2.2.3. Chế tạo thiết bị biểu diễn tính chất bán dẫn của thuỷ tinh…………......13
2.2.4. Sử dụng thiết bị biểu diễn tính chất bán dẫn của thuỷ tinh…………….13

3. Kết quả và thảo luận.
3.1. Một số nhận xét về kết quả thực hiện…………………………………….16
3.2. khuyến nghị........................…………………….…………………………17
Phụ lục 1……………………………………………………………………....18
Phụ lục 2……………………………………………………………………....19
Tài liệu tham khảo…………………………………………………………….20

-2-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản

CHẾ TẠO MỘT SỐ THIẾT BỊ DẠY HỌC ĐƠN GIẢN
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Cơ sở lí luận
Trong những năm gần đây, phong trào đổi mới phương pháp giảng dạy và
quản lí giáo dục đang là nhiêm vụ cấp thiết của nghành giáo dục và đào tạo. Đây
là chủ trương lớn và vô cùng cần thiết của Đảng, Nhà nước và nghành giáo dục,

nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng nhu cầu của xã hội đào tạo nguồn
nhân lực có chất lượng tốt, năng động, sáng tạo. Đây cũng là nhiệm vụ trọng
tâm mà Đảng, nhà nước, nhân dân đề ra cho nghành giáo dục. Phong trào đổi
mới phương pháp giảng dạy đã và đang nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ của
cán bộ quản lý và giáo viên trong nghành giáo dục.
Theo nhận thức của tôi việc đổi mới phương pháp giảng dạy là thực sự
cần thiết nhằm tăng cường tính chủ động sáng tạo của học sinh trong hoạt động
nhận thức, thay đổi lối truyền thụ một chiều. Giáo viên là người cung cấp tri
thức mà học trò tiếp nhận tri thức đó một cách thụ động, vô điều kiện. Cách dạy
như vậy rât khó phát huy được tính sáng tạo của học trò. Đổi mới phương pháp
giảng dạy có thể diễn ra dưới nhiều hình thức và cách thức khác nhau như: tổ
chức hoạt động nhóm, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học vv… Tuy
nhiên, theo quan điểm của cá nhân tôi việc đổi mới phương pháp giảng dạy
cũng nên căn cứ vào từng điều kiện của từng cơ sở giáo dục, đối tượng học sinh,
đặc trưng bộ môn mà đưa ra hình thức và cách thức thực hiện cho phù hợp.
Dùng biện pháp, cách thức nào thì mục tiêu cuối cùng vẫn là kích thích được sự
say mê học tập, sự chủ động và tích cực trong hoạt động nhân thức của các em
học sinh.
Trong hoàn cảnh cụ thể tại Trường tôi, cơ sở vật chất còn thiếu thốn
nhiều, chất lượng học sinh không đồng đều.Vậy nên, khơi dậy hứng thú học tập
cho các em là điều càng cấp thiết, điều đó đòi hỏi sự cố gắng của tất cả cán bộ
-3-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
quản lý và giáo viên trong nhà trường. Với bộ môn Vật Lí đây là bộ môn khoa
học thực nghiệm có nhiều ứng dụng trong đời sống. Vì vậy, có thể tạo ra hứng
thú học tập bằng những hiện tượng thực tế hay thí nghiệm đơn giản tạo ra tính tò
mò khoa học, từ đó kích thích được hứng thú học tập tìm hiều kiến thức của các
em. Trên thực tế, thực hiện ý tưởng này tôi đã chế tạo một số đồ dùng dạy học

đơn giản, tận dụng được những vật dụng phế thải không có giá trị như chiếc
bóng đèn dây tóc cháy, những mảnh xốp, bìa Cát tông đã bỏ đi vv.. nhưng thấy
có hiệu quả đáng khích lệ, có hiệu quả tốt trong hoạt động giảng dạy tại đơn vị.
Một số thiết bị tương đối đơn giản tôi tự chế tạo và sử dụng đó là Thiết bị
xác định nhiệt hoá hơi riêng (Dạy bài 38: Sự chuyển thể của các chất-Vật lí 10
chương trình cơ bản). Thiết bị biểu diễn tính chất bán dãn của thuỷ tinh (dạy
bài: Dòng điện trong chất bán dẫn-Vật Lí lớp 11 chương trình cơ bản). Qua thực
tế giảng dạy có sử dụng thiết bị này tôi thấy có hiệu quả đối với việc kích thích
hứng thú học tập của học sinh, đồng thời giúp các em hiểu rõ hơn bản chất của
vấn đề cần tim hiểu và cũng qua đó rèn luyện kĩ năng thực nghiệm trong quá
trình học tập và nghiên cứu bộ môn Vật Lí nói riêng và phương pháp thực
nghiệm nói chung. Tôi có mong muốn chia sẻ với các thầy, cô giáo đồng nghiệp
trong và ngoài đơn vị công tác một chút kinh nghiệm nhỏ của mình. Vì vậy, tôi
chọn đề tài “Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản” làm đề tài viết sáng kiến
kinh nghiệm của mình trong năm học 2012-2013.
1.2 Cơ sở thực tiễn
Hiện nay vấn đề giảng dạy các bộ môn nói chung và bộ môn vật lí nói
riêng tại một số trường Trường THPT có chất lượng đầu vào thấp với giáo viên
có rất nhiều khó khăn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, do nhiều nguyên
nhân nhưng nguyên nhân cơ bản nhất là do chưa kích thích được sự hứng thú
trong học tập đối với bộ môn, có một phần lớn học sinh có tâm lý “sợ khó học,
khó hiểu” môn Vật Lí. Đối với bộ môn Vật Lí việc sử dụng các thiết bị dạy học
-4-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
có vai trò cực kỳ quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục bộ
môn, tuy nhiên trong thực tế hệ thống thiết bị được trang bị chưa đầy đủ,
chưa đồng bộ, bị xuống cấp nhanh chóng chỉ trong một vài năm sử dụng.
Vì vậy, thực tế đặt ra yêu cầu cải tạo, sửa chữa, cải tiến cũng như tự chế

tạo thiết bị dạy học.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Bài 38: Sự chuyển thể của các chât - Vật Lí lớp 10 (chương trình cơ bản ).
Bài 17: Dòng điện trong chất bán dẫn - Vật Lí lớp 11(chương trình cơ bản ).
1.4. Kế hoạch nghiên cứu
- Tháng 8 - 2012 lựa chọn, đăng kí đề tài viết sáng kiến kinh nghệm.
- Tháng 9-2012 đến tháng 11– 2012 nghiên cứu lí luận và tìm hiểu thực trạng
vấn đề.
- Tháng 12 -2012 dạy thực nghiệm và đối chứng tại các lớp 11A
- Tháng 1 -2013 dạy thực nghiệm và đối chứng tại các lớp 10A, 10B
- Tháng 2-2013 tổng kết lý luận và kết quả thực nghiệm viết sáng kiến kinh
nghiệm.

2. Nội dung
2.1. Chế tạo thiết bị xác định nhiệt hoá hơi riêng
2.1.1. Cơ sở khoa học của vấn đề
Theo định nghĩa thì nhiệt hoá hơi riêng L của một chất là nhiệt lựơng cần
cung cấp để làm bay hơi 1kg chất đó đang ở nhiệt độ sôi. Và có hệ thức:
Q = L.m
Trong đó: Q là nhiệt lưọng cần cung cấp để làm hoá hơi hoàn toàn m(kg) chất
lỏng đang ở nhiệt độ sôi. Và trong suất quá trình hoá hơi đó nhiệt lượng cung
cấp chỉ để làm hoá hơi chất lỏng, còn nhiệt độ của khối chất lỏng không tăng
thêm. Vì vậy, nếu ta có cách xác định được Q, và xác định được khối lượng chất
lỏng hoá hơi m, thì ta có thể xác định được nhiệt hoá hơi riêng L.
-5-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
2.1.2. Thực trạng hiện nay
Bài “Sự chuyển thể của các chất” ở cuối chương trình vật lí 10 – ban cơ

bản, thông thường theo kế hoạch năm học của các nhà trường thì bài này thường
học sau khi tổ chức thi, kiểm tra học kỳ 2. Vì vậy, vào cuối năm học sự hứng
thú, đông lực trong học tập của học sinh đã giảm rất nhiều, nếu chỉ dùng phương
pháp thuyết trình thì hiệu quả sẽ không cao, điều này cũng gây tâm lí không tốt
trong công tác giảng dạy của giáo viên. Vì vậy, cần có các thiết bị thực nghiệm
để học sinh có hứng thú học tập, khắc sâu kiến thức đồng thời rèn luyện thêm kĩ
năng thực nghiệm trong bộ môn vật lí.
2.1.3. Chế tạo thiết bị xác định nhiệt hoá hơi riêng
Thiết bị xác định nhiệt hoá hơi riêng của tôi rất đơn giản gồm một bình
thuỷ tinh 1000ml đã được cách nhiệt bằng lớp xốp dày đảm bảo cách nhiệt
tương đối tốt để khi được cung cấp nhiệt thì phần nhiệt lượng thoát ra ngoài khá
nhỏ trong điều kiện độ chính xác không cần quá cao có thể bỏ qua phần nhiệt
này. Sử dụng một dây Maiso có bán sẵn trên thị trường làm thiết bị toả nhiệt.
Ngoài ra cần sử dụng thêm một chiếc cân có độ chính xác cao (độ chia nhỏ nhất
10g), 2 chiếc đồng hồ đa năng hiện số dùng làm vôn kế và ampe kế (mượn từ
phòng thiết bị), đồng hồ bấm giây, giá đỡ để giữ treo dây Maiso ổn định trong
quá trình sôi, một nhiệt kế có thể đo nhiệt độ đến 1000C.

-6-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
2.1.4. Lắp ráp thiết bị

A

V

Nguồn X/C
220V


Cân
đĩa
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ, LẮP GIÁP
THIẾT BỊ

Dây Maiso sử dụng nguồn điện áp xoay chiều 220V. Trong đó một đồng
hồ đa năng mắc nối tiếp với dây Maiso đặt ở thang đo cường độ dòng điện xoay
chiều 20Ampe, một đồng hồ đa năng mắc song song với dây Maiso đặt ở thang
đo điện áp xoay chiều tương ứng. Bình thuỷ tinh cách nhiệt được đặt trên một
chiếc cân có độ chính xác cao, thang đo nhỏ nhất 10g. Cần chú ý không để dây
Maiso gắn trên giá đỡ không chạm vào đáy cốc thuỷ tình mà cách đáy cốc tối
thiểu 1cm, vì nếu dây Maiso chạm vào đáy cốc sẽ ảnh hưởng đến độ chính xác
của phép đo khối lượng.

-7-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
2.1.5. Nguyên tắc hoạt động của thiết bị và tiến trình thực nghiệm
Dây Maiso được cung cấp điện sẽ toả nhiệt cho đến khi nước đạt đến
nhiệt độ sôi và bắt đầu hoá hơi. Khi đó xác định số chỉ ban đầu của cân và ghi
lại giá trị đó, đồng thời dùng đồng hồ bấm giây đo khoảng thời gian cho đến khi
quan sát số chỉ của cân giảm khoảng 50g đây chính là khối lượng nước đã hoá
hơi, trong quá trình này cần theo dõi và ghi lại giá trị của cường độ dòng điện và
điện áp trên vôn kế và ampe kế. Có thể sử dụng nhiệt kế để thấy rằng trong suôt
quá trình sôi nhiệt độ của nước không tăng nữa. Để tăng độ chính xác của phép
đo ta có thể lặp lại phép đo trên từ 2 đến 3 lần tuỳ điều kiện về thời gian và điều
kiện thực nghiệm.
Vì dây Maiso có thể xem như một điện trở thuần nên: Nhiệt lượng Q do

dòng điện toả ra được xác định bằng biểu thức:

Q UIt
Bỏ qua nhiệt lượng thoát ra ngoài, có thể xem nhiệt lượng này cũng bằng
nhiệt lượng mà nước nhận được. Do đó, nhiệt lượng làm nước hoá hơi được xác
định bằng cách đo U và I thời gian t.
Mặt khác ta có:

Q  L.m

Từ đó, suy ra được:

L

UIt
.
m

Ta xác định được nhiệt hoá hơi riêng của nước. Khi được làm thực nghiệm giúp
các em hứng thú hơn với nội dung bài học và quen dần với phương pháp thực
nghiệm trong Vật Lí.
Một số lưu ý:
- Thực tế chế tạo và làm thực nghiệm cho thấy trong quá trình nước sôi thì
bình cách nhiệt chứa nước có sự rung động nhẹ. Tuy nhiên, do cân có độ
chính xác cao nên trị số khối lượng không ổn định do kim chỉ khối lượng

-8-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản

của cân dao động điều này gây khó quan sát số liệu về khối lượng. Để
khắc phục điều này ta nên chọn dây Maiso dùng điện áp 220V có công
suất khoảng 400W (Công suất lớn quá bình nước sôi mạnh và rung động
mạnh, còn công suất nhỏ quá thời gian đo đạc dài vừa mất thời gian và
thất thoát nhiệt nhiều làm giảm độ chính xác của phép đo).
- Đồng thời, tách dây Maiso phân bố nhiệt đều theo diện tích đáy cốc, vì
nếu nhiệt tập trung phạm vi hẹp nước sôi có thể bắn một phần nhỏ ra
ngoài, gây thất thoát một lượng nước nhỏ ra ngoài mà không phải do sự
hoá hơi, làm phép đo kém chính xác.
- Vì thiết bị sử dụng điện áp 220V nên cần hết sức thận trọng trong quá
trình đảm bảo an toàn từ giai đoạn chế tạo thiết bị cần đảm bảo cách điện
thật tốt cho đến quá trình thực nghiệm đo đạc cần hết sức thận trọng tuyệ
đối không cho học sinh làm thực nghiêm mà không có giáo viên hướng
dẫn, khi cần lắp đặt lại hay chỉnh sửa lại cần tách thiết bị khỏi nguồn điện
trước khi sửa chữa.
Để tiết kiệm thời gian đun sôi nước có thể chuẩn bị sẵn một phíc nước sôi, khi
làm thực nghiệm ta đổ nước trong phíc vào cốc thì nước sẽ sôi nhanh do đó tiết
kiệm được thời gian.

-9-


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
2.1.6. Một số kết quả đo đạc do giáo viên và học sinh thực hiện
Sử dụng thiết bị trên, tôi và một số lớp học sinh đươc tiến hành dạy thực
nghiệm đã đo được nhiệt hoá hơi riêng của nước, với kết quả như sau:

Bảng 1
Số liệu đo đạc của nhóm 1 lớp 10A - ngày 18 tháng 1 năm 2013
Lần


Điện áp

Cường độ

Khối lượng nước

Thời

đo

U(V)

dòng điện I(A)

bay hơi m(kg)

gian t(s)

1
2
3

212
209
210

1,96
2,02
2,02


0,05
0,05
0,05

288
290
287

L

UIt
m

106(J/kg)
2,39
2,45
2,43

Bảng 2
Số liệu đo đạc của nhóm 2 lớp 10A - ngày 18 tháng 1 năm 2013
Lần

Điện áp

Cường độ

Khối lượng nước

Thời


đo

U(V)

dòng điện I(A)

bay hơi m(kg)

gian t(s)

1
2
3
-

208
209
211

1,88
1,86
1.89

0,05
0,05
0,05

298
295

297

- 10 -

L

UIt
m

106(J/kg)
2,33
2,29
2,37


THIẾT BỊ XÁC ĐỊNH NHIỆT HOÁ HƠI RIÊNG CỦA CỦA NƯỚC

Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản

2.2. Thiết bị biểu diễn tính chất bán dẫn của thuỷ tinh
2.2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề
- 11 -


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
Khi nghiên cứu các loại vật liệu ngưòi ta thấy có những chất không thể
xem là kim loại hay điện môi. Chúng có những đặc điểm khác biệt như: ở nhiệt
độ thấp chúng có điện trở suất rất lớn và coi như không dẫn điện. Ở nhiệt độ cao
điện trở suất của chúng giảm mạnh và trở lên dẫn điện tốt. Nhóm vật liệu này
được gọi là bán dẫn, tiêu biểu trong nhóm này là Silic và Gemani. Ta biết rằng

thuỷ tinh được sản suất với bản chất hoá học chủ yếu lá Silicát (SiO 2) thường
được pha them một số thành phần khác để có những tính chất theo mong muốn.
Do đó, thuỷ tinh có những tính chất cơ bản của bán dẫn. Ta có thể biểu diễn tính
chất của vật liệu bán dẫn thông qua thuỷ tinh. Từ cơ sở khoa học này cho thấy
thuỷ tinh sẽ không dẫn điện ở nhiệt độ thường, nhưng ở nhiệt độ đủ cao thì nó sẽ
trở lên dẫn điện.
2.2.2. Thực trạng hiện nay
Trong thực tế giảng dạy, việc đặt vấn đề vào bài học vô cùng quan trong.
Phải làm sao để thu hút được sự chú ý của học sinh vào vấn đề mà đó là đối
tượng cần tìm hiểu, cần tiến hành các hoạt động nhận thức trong bài học mới.
Để làm được điều đó có nhiều cách khác nhau như đưa ra tình huống có vấn đề
bằng một câu hỏi, hay bằng một hịên tượng thực tế có liên quan vv…Từ đó dẫn
dắt học sinh đến nhiệm vụ của bài học là các hoạt động nhận thức theo mục đích
của bài học một cách tự nhiên, và kích thích được tính tích cực, chủ động của
học sinh trong các hoạt động nhận thức. Tuy nhiên, việc thực hiện được những
công việc này là điều không hề rễ đối với giáo viên, nó còn phụ thuộc vào nội
dung vấn đề, khả năng sang tạo, kinh nghiệm thực tế của giáo viên. Qua kinh
nghiệm giảng dạy của bản thân và tham khảo của đồng nghiệp, tôi xin đưa ra
một thiết bị biểu diễn tính chất bán dẫn làm một cách đặt vấn đề vào bài mới khi
dạy bài 17: Dòng điện trong chất bán dẫn - Vật Lí 11 chương trình cơ bản.
2.2.3. Chế tạo thiết bị biểu diễn tính chất bán dẫn của thuỷ tinh
- 12 -


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
Cách thức chế tạo thiết bị này hết sức đơn giản, nguyên liệu ban đầu chỉ
cần 2 chiếc đui bóng đèn dây tóc loại dung điện áp 220V, một chiếc bóng đèn
dây tóc còn hoạt động, một chiếc bong đèn thứ 2 đập bỏ phần thuỷ tinh bọc
ngoài ( khỏi lãng phí ta lấy một chiếc bong đèn đã cháy), một chiếc đèn cồn và
vài mét dây dẫn điện có vỏ cách điện còn tốt.

Tiến hành chế tạo và lắp giáp thiết bị: Đập bỏ lớp vỏ thuỷ tinh bao ngoài
của bóng đèn đã cháy, rồi đem mắc nối tiếp hai bóng đèn đó với nhau và treo
trên giá đỡ. Hai đầu mạch điện nối với một phíc cắm điện.
2.2.4. Sử dụng thiết bị biểu diễn tính chất bán dẫn của thuỷ tinh
Như đã trình bày trên, thiết bị biểu diễn tính bán dẫn của thuỷ tinh được
sử dụng ngay từ đầu tiết dạy học bài 17: Dòng điện trong chất bán dẫn nhằm
mục đích thu hút sự chú ý của học sinh vào bài học mới, kich thích tính tò mò
khoa học của các em tạo động lực cho hoạt động nhận thức bài học mới. Ban
đầu giáo viên cắm phíc cắm điện vào nguồn điện, bóng đèn sẽ không sáng vì lúc
đó có một bóng đèn cháy, mạch hở. Sau đó dùng đèn cồn đốt chiếc trụ thuỷ tinh
chứa hai dây dẫn của bóng đèn đã cháy chỉ sau ít phút sẽ thấy bóng đèn kia sáng
lên. Điều này kích thich rất mạnh trí tò mò của học sinh, đặt ra nhu cầu tìm hiểu
xem tại sao hiện tượng lại xảy ra như vậy và đây là cơ hội tốt nhất để giáo viên
dẫn dắt học sinh tiến hành các hoạt động nhận thức theo yêu cầu mà mục tiêu
bài học đặt ra.

Một số lưu ý:
- Do thiết bị này cũng sử dụng điện áp 220V nên cần hết sức thận trọng,
chú trọng tính an toàn trong quá trình chế tạo và làm thực nghiệm.
- 13 -


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
- Vì thời gian đốt trụ thuỷ tinh phải mất một khoảng thời gian thì đèn mới
sáng, nên khi dạy, ta tiến hành thí nghiệm ngay từ đầu giờ học. Trong thời
gian chờ đợi giáo viên có thể dùng để kiểm tra bài cũ, hoặc củng cố lại bài
học cũ.

Nguồn
điện áp

220V

Đèn dây tóc không sáng khi chưa đốt nóng trụ thuỷ
tinh

- 14 -


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản

Nguồn
điện áp
220V

Đèn dây tóc sáng khi đốt nóng trụ thuỷ
tinh

3. Kết quả và thảo luận.
3.1. Một số nhận xét về kết quả thực hiện

- 15 -


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
Sau một khoảng thời gian tìm hiểu cơ sở lý luận và xây dựng phương án
thiết kế với nhiều lần cài tiến trong quá trình chế tạo thiêt bị, cùng với sự nhận
xét góp ý của đồng nghiệp trong tổ bộ môn tôi đã chế tạo được một số thiết bị
dạy học.
Thứ nhất, thiết bị đo nhiệt hoá hơi với kêt quả đo ở mức độ tương đối
chính xác, góp phần hoàn thiện và làm phong phú hơn hệ thống thiết bị và đồ

dung dạy học trong điều kiện của nhà trường. Kết quả thực hiện đưa thiết bị này
phục vụ công tác giảng dạy bộ môn Vật Lí: “Bài 38: Sự chuyển thể của các
chất”-Vật lí 10 (chương trình cơ bản) tôi nhận thấy có sự hưởng ứng nhiệt tình
của học sinh, trong điều kiện vào thời gian cuối năm học là điều hết sức đáng
khích lệ. Thông qua khảo sát, so sánh sự hứng thú học tập và mức độ hiểu bài
bằng phương pháp phỏng vấn cũng như kiểm tra kiến thức ở cả hai nhóm lớp
làm thực nghiệm: nhóm 1: lớp 10A(lớp thực nghiệm) và 10B (lớp đối chứng)
tôi đều nhận thấy sự hứng thú học tập và mức độ hiểu bài ở hai lớp thực nghiệm
cao hơn đáng kể so với lớp đối chứng cùng nhóm (Phụ lục 1). Đây là kết quả
bước đầu đáng khích lệ đối vói bản than tôi trong việc thực hiện mục tiêu giúp
học sinh hiểu khái niệm nhiệt hoá hoá hơi một cách rõ ràng và trực quan hơn
bằng việc cho các em làm thực nghiệm xác định nhiệt hoá hơi riêng của nước.
Thứ hai, thiết bị biểu diễn tính bán dẫn của thuỷ tinh dễ dàng trong chế
tác, có tính kinh tế, có thể tận dụng được cả những sản phẩm phế thải, Tuy nhiên
nó cũng đem lại hiệu quả đáng khích lệ trong quá trình dạy học, nó có tác dụng
kích thích mạnh mẽ nhu cầu tìm hiểu kiến tức mới của học sinh.
Trên đây là một thiết bị tôi đã chế tạo và sử dụng trong quá trình giảng dạy của
mình trong việc hưởng ứng phong trào đổi mới phương pháp giảng dạy thấy có
hiệu quả tốt trong hoạt động giảng dạy xin được chia sẻ với các đồng nghiệp
trong đơn vị cũng như với các đồng nghiệp trong ngành giáo dục rất mong nhận
được các nhận xét góp ý của các thầy, cô giáo.
- 16 -


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
3.2. khuyến nghị.
Nhân đây tôi cũng xin nêu nên một vài khuyến nghị:
- Thứ nhất, đổi mới phương pháp giảng dạy là nhiệm vụ cấp thiết và trọng tâm
của nghành giáo dục, mỗi cán bộ giáo viên trước tiên phải nhận thức rõ điều này.
- Thứ hai, việc đổi mới phương pháp gảng dạy có thể căn cứ vào từng điều kiện

cơ sở giáo dục, và đặc trưng bộ môn mà chọn hình thức đổi mới phù hợp với
hoàn cảnh cụ thể. Với bộ môn vật lí thì hình thức kích hích hứng thú học tập,
tính chủ động sáng tạo trong hoạt động nhận thức của học sinh bằng các hiện
tượng thực tế là rất phù hợp. Hình thức này theo tôi có có thể áp dụng cho các
môn học khác có tính thực tiễn cao như Hoá học, sinh học,vv…
- Thứ ba, nhà trường, cũng như sở giáo dục nên tổ chức nhiều hơn các hội nghị
trao đổi chuyên môn theo chủ đề đổi mới phương pháp giảng dạy để chúng tôi
có điều kiện học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp trong và ngoài đơn vị.
- Cuối cùng, tôi xin cảm ơn sự nhận xét, giúp đỡ của các tầy cô giáo trong tổ bộ
môn Vật Lí của Trường THPT nơi tôi công tác, trong quá trình nghiên cứu và
chế tạo thiết bị này. Tôi rất mong tiếp tục nhận được những ý kiến đóng góp quý
báu của các thầy, cô giáo, đồng nghiệp trong và ngoài nhà trường.

Phụ lục 1:
Đê bài kiểm tra 15 phút và thống kê kết quả kiểm tra tại lớp Thực nghiệm (10A)
và lớp đối chứng (10B)
- 17 -


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
Đề bài:
Câu 1.(5đ): Hãy ghép nội dung cột bên trái với nôi dung cột bên phải để thành
một câu có nội dung đúng:
1. Quá trình chuyển thể từ chất rắn sang chất lỏng gọi là
a. sự bay hơi
2. Đại lượng đo bằng nhiệt lượng cần cung cấp để làm nóng b. nhiệt hoá hơi
chảy hoàn toàn 1kg chất răn đang ở nhiệt độ nóng chảy là
riêng
3. Quá trình chuyển thể từ lỏng sang khí(hơi) gọi là
c. sự nóng chảy

4. Nhiệt lượng cần cung cấp để khối chất lỏng đang ở nhiệt d. nhiệt nóng chảy
độ sôi chuyển hoàn toàn thành khí là
riêng
5. Đại lượng đo bằng nhiệt lượng cần cung cấp để làm bay e. nhiệt hoá hơi
hơi hoàn toàn 1kg chất lỏng đang ở nhiệt độ sôi là
Câu 2 (5đ) Tính nhiệt lượng cần cung cấp để làm hoá hơi hoàn toàn 500g nước
ở 200C. Coi nước sôi ở 1000C; nhiệt dung riêng của nước là 4180(J/kg.K); nhiệt
hoá hơi riêng của nước là 2,3.106(J/kg).
Thống kê kết quả điểm Kiểm tra
Lớp
10A
10B

8 đến 10đ
11/44
5/46

6,5 đến < 8
20/44
23/46

5 đến < 6,5
13/44
14/46

3,5 đến <5
0/44
4/46

< 3,5

0/44
0/44

Phụ lục 2:
Tiến hành kiểm tra cuối bài bằng phiếu học tâp (thời gian 7 phút) và thống kê
kết quả kiểm tra tại lớp thực nghiệm (11A) và lớp đối chứng (11B)
Đề bài:
Ghép nội dung ở cột bên trái với nội dung thích hợp ở cột bên phải

1. Một số vật liệu giảm mạnh điện trở khi nhiệt độ tăng, hoặc
- 18 -

Êlectron dẫn và lỗ


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản
chịu tác dụng của các tác nhân Ion hoá khác thì thuộc loại
2. Trong chất bán dẫn hạt tải điện là
3. Trong bán dẫn mật độ electron dẫn và lỗ trống bằng nhau là
4. Bán dẫn loại n hạt tải điện cơ bản là
5. Bán dẫn có mật độ lỗ trống lớn hơn nhiều mật độ electron

trống
Bán dẫn loại p
êlectron
Bán dẫn loại n
tạp cho(tạp đôno)

dẫn gọi là
6.Trong tinh thể Silic mối liên kết giữa hai nguyên tử cạnh


tạp nhận( tạp

nhau được thực hiện bằng cách
7.Linh kiện bán dẫn được cấu tạo từ 1 lớp chuyển tiếp p – n là
8. Pha tạp phốtpho vào Silic ta được bán dẫn pha tạp, khi đó

axepto)
Bán dẫn tinh khiết
Điốt bán dẫn

phốtpho là loại
9.Pha tạp Bo vào Silic ta được bán dẫn pha tạp, khi đó Bo là

góp chung

loại
10. Bán dẫn mà hạt tải điện cơ bản là electron dẫn là

electron thành cặp
Bán dẫn

Thống kê kết quả điểm Kiểm tra
Lớp
11A
11B

8 đến 10đ
9/40
3/46


6,5 đến < 8
16/40
19/46

5 đến < 6,5
11/40
15/46

3,5 đến <5
4/40
9/46

< 3,5
0/40
0/46

Tài liệu tham khảo
1. Nguyễn Hữu Mình, Nguyễn Thế Khôi - Vật Lí chất rắn, NXB ĐHSP Hà Nội.
2. Lương Duyên Bình, Vũ Quang, Nguyễn Xuân Chi, Đàm Trung Đồn, Bùi
Quang Hân, Đoàn Duy Hinh – Sách giáo viên Vật Lí 11, NXB Giáo Dục.
3. Lương Duyên Bình, Vũ Quang, Nguyễn Xuân Chi, Bùi Quang Hân, Đoàn
Duy Hinh – Bài tập Vật Lí 11, NXB Giáo Dục.
4. Lương Duyên Bình, Nguyễn Xuân Chi, Tô Giang, Vũ Quang, Bùi Gia Thịnh
– Bài tập Vật Lí 10, NXB Giáo Dục.

- 19 -


Chế tạo một số thiết bị dạy học đơn giản


- 20 -