TUẦN 15- BÀI 14
TIẾT 57- VB: MỘT THỨ QUÀ CỦA LÚA NON: CỐM
- Thạch LamA. Mục tiêu cần đạt:
1. Kiến thức:
- Có hiểu biết bước đầu về thể văn tùy bút
- Cảm nhận được phong vị đặc sắc, nét đẹp văn hóa trong một thứ quà độc đáo và giản dị
qua lối viết tùy bút tài hoa, độc đáo của nhà văn Thạch Lam.
2. Kĩ năng:
- Đọc- hiểu văn bản tùy bút có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm. Sử dụng các yếu
tố biểu cảm giới thiệu một sản vật quê hương.
3.Thái độ:
- Giáo dục sự trân trọng món ăn giản dị, quen thuộc của quê hương.
B. Chuẩn bị
- Gv: đọc, nghiên cứu SGK,SGV,TLTK; soạn giáo án, máy chiếu.
- Hs: Tìm hiểu, soạn bài
C. Tiến trình lên lớp
1. ổn định tổ chức
2. Bài cũ: Đọc thuộc lòng bài thơ: Tiếng gà trưa? Em cảm nhận điều gì về tình
cảm bà cháu của tác giả thể hiện trong bài thơ?
3. Tổ chức các hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: * Giới thiệu bài: Có thể nói cốm là món quà của nhiều miền quê, hương vị
của cốm thật là tuyệt. Mà nổi tiếng là cốm làng Vòng. Để giới thiệu về thứ quà đặc biệt


này, Thạch Lam đã có bài tuỳ bút: Một thứ quà của lúa non, mà hôm nay chúng ta sẽ
học.
Hoạt động của thầy và trò

Nội dung chính

Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu I. Tìm hiểu chung :

chung về bài văn
1. Tác giả: Thạch Lam( Nguyễn Tường Lân
H: Đọc chú thích
–
G? Em hãy nêu những hiểu biết của (1910- 1942) sinh tại Hà Nội.
mình về tác giả Thạch Lam?
- Là nhà văn nổi tiếng, có sở trường về
H: TL
truyện ngắn, tùy bút với bút pháp thiên về
cảm giác tinh tế, nhẹ nhàng nhưng nhạy cảm,
G? Sự ra đời của tác phẩm?
sâu sắc và nhân ái.
H: TL
2. Tác phẩm: được rút từ tập HN băm sáu
G: Đọc bài tùy bút giọng đọc truyền
phố phường ( 1943 )
cảm
G: Đọc mẫu-> hs đọc tiếp.
G? Bài văn được viết theo thể loại gì?
G: Giải thích thể loại tùy bút: - Là thể
văn gần với bút kí và kí sự ở các yếu tố
miêu tả, ghi chép những hình ảnh, sự
việc. Nhưng tuỳ bút thiên về biểu cảm,
chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm,
suy nghĩ của tác giả.

3. Thể loại: tùy bút

4. Bố cục:
- P1: Từ đầu-> chiếc thuyền rồng: từ hương

G? Bài văn được chia thành mấy phần?
thơm của lúa non gợi nhớ đến cốm, sự hình
ND của từng phần là gì?
thành hạt cốm.
- P2: tt ->kín đáo mà nhũn nhặn: Phát hiện và


ngợi ca giá trị của cốm.
- P3: Bàn về sự thưởng thức cốm.
II. Phân tích:
Hoạt động 3: Tìm hiểu nội dung bài 1. Cốm và sự hình thành hạt cốm.
tùy bút.
G? Bài tuỳ bút nói về cái gì?
-H: Cốm: thứ quà của lúa non
G:? Để nói về đối tượng ấy, tác giả sử
dụng những phương thức biểu đạt
chính nào?
H: (Miêu tả -> kể, nhận xét, bình luận,
nổi bật nhất là biểu cảm, biểu cảm trực
tiếp.Cảm xúc ấy thấm sâu vào các chi
tiết miêu tả, nhận xét, bình luận.
GV: Như vậy phương thức biểu cảm
không chỉ sử dụng trong thơ mà cả
trong những tác phẩm văn xuôi -> tích
hợp TLV biểu cảm.)
- Phần mở đầu tự nhiên và gợi cảm từ hương
thơm lá sen gợi nhớ đến hương vị cốm.
H: Đọc thầm đoạn đầu của tác phẩm?
G:? Tác phẩm mở đầu bài viết về cốm
bằng chi tiết, hình ảnh nào?

H: TL
G:? Em nhận xét gì về cách mở đầu
như vậy?
? Theo em vì sao từ hương thơm của lá
sen, tác giả suy nghĩ đến cốm?

- Hạt thóc nếp đầu tiên: làm trĩu thân lúa, vỏ


H: TL(Đó là hương thơm thiên nhiên xanh, bên trong có giọt sửa trắng, phảng phất
đặc sắc đồng thời sen dùng để gói hương vị ngàn hoa cỏ.
cốm)
G? Từ hình ảnh cốm tác giả tiếp tục
liên tưởng đến hình ảnh nào? Vì sao?

-> Tả từ trong ra ngoài, cả mùi vị bên trong
? Hạt thóc nếp đầu tiên làm nên cốm và cả sự lớn dần lên của hạt nếp.-> Miêu tả
được tác giả miêu tả như thế nào?
tinh tế và gợi cảm thông qua từ ngữ chọn lọc,
H: NX
câu văn nhịp điệu.
G? Em có nhận xét gì về cách miêu tả?
G? Tại sao nhà văn lại dùng một câu
hỏi giữa đoạn?
- Kể về thời điểm gặt lúa nếp, cách chế biến,
H: Muốn lôi kéo sự chú ý, sự đồng tính truyền thống của nghề cốm, cốm làng
cảm.
Vòng nổi tiếng dẻo, thơm, ngon nhất.
G? Tác giả nói đến nghề làm cốm ở
làng Vòng như thế nào? Tác giả có - Tác giả không miêu tả chi tiết quá trình làm

miêu tả cách làm cốm không?
cốm mà tập trung miêu tả hình ảnh cô làng
H: ( Không miêu tả chi tiết việc làm vòng xinh xắn duyên dáng.
cốm mà chỉ nêu: Đó là cả một nghệ
thuật chế biến, những cách làm truyền
tự đời này sang đời khác)
G:? Tác giả tập trung miêu tả hình ảnh
nào?
H: TL

2. Phát hiện và ngợi ca giá trị của cốm.

G: Cốm gắn liền với vẻ đẹp của người - Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước,là
làm ra cốm là cô gái làng Vòng. Cốm đặc sản của dân tộc.
đến với mọi người thật duyên dáng, - Cốm là thức dâng của những cánh đồng.
lịch thiệp


G? Trong lời bình thứ nhất: cốm là thứ
quà riêng biệt của đất nước... nội cỏ
VN” gợi cho em cách hiểu mới mẻ gì
về cốm?

- Cốm dùng làm lễ vật sêu tết=> góp phần
cho nhân duyên tốt đẹp của con người.
-> Tác giả sử dụng hình ảnh so sánh làm tăng
giá trị và sự hoà hợp của cốm với hồng.

H: XĐ


=> Cần phải trân trọng và giữ gìn Cốm như
G? Trong lời bình thứ hai: “Hồng cốm một vẻ đẹp văn hóa dân tộc.
tốt đôi... để hạn phúc được lâu bến” tác 3. Bàn về sự thưởng thức cốm.
giả bình luận về vấn đề gì? Qua đó
- Đặc sắc của Cốm là ở hương vị. Ăn như thế
muốn nói điều gì?
mới cảm hết được các thứ hương vị đồng quê
H: NX
kết tinh ở Cốm.
G? Qua đó t/g muốn truyền tới bạn đọc
tình cảm và thái độ nào trong ứng xử
với Cốm?
H: KL
G? Vì sao khi ăn cốm phải ăn từng
chút ít, thong thả, ngẫm nghĩ?
H: XĐ
G? Những từ ngữ nào miêu tả hương vị
của cốm khi ăn?
-> Cảm thụ Cốm bằng giác quan: khứu giác,
xúc giác, thị giác, vị giác và sự suy tưởng.
H: - Thơm phức của lúa mới.
- Cái tươi mát của lúa non.
- cái dịu dàng thanh đạm của loài thảo
mộc.
- Cốm là cái lộc của trời, cái khéo léo của
- Chất ngọt của cốm, màu xanh của người.
cốm.
=> Thể hiện sự trân trọng với nét đẹp văn



- Mùi hơi ngát của lá sen già.

hóa dân tộc cũng như khuyên răn những ai
G? Tác giả đã cảm thụ cốm bằng không biết trân trọng truyền thống văn hóa
của dân tộc.
những giác quan nào?
III. Tổng kết
H: TL
G? Tại sao tác giả lại kêu gọi: Hỡi các 1. Nghệ thuật:
bà mua hàng!
- Lối văn giàu ấn tượng cảm giác, có sức gợi
cảm cao
H: NX
G? Qua bài văn đã thể hiện tấm lòng - Lời văn mang nhiều cảm nghĩ sâu sắc
nhưng được diễn đạt êm ái, nhẹ nhàng gần
như thế nào đối với văn hóa dân tộc?
như thơ
Hoạt động 4:
- Có sự kết hợp nhiều phương thức biểu đạt
G? Trong tùy bút này em nhận thấy có
trên nền biểu cảm.
nét đẹp nào về nghệ thuật?
2. Nội dung
H: Kq
* Ghi nhớ:SGK
G? Qua VB này em có thêm hiểu biết
mới mẻ nào về Cốm?
H: Đọc nghi nhớ
Hoạt động 4. Củng cố: - Gv khái quát ND bài học
- Học sinh đọc thuộc một đoạn mà các em ưa thích.

Hoạt động 5. Dặn dò- Hướng dẫn tự học:
- Sưu tầm và chép một số câu thơ, ca dao nói đến cốm.
- Chuẩn bị bài: Chơi chữ.
Rút kinh nghiệm:.................................................................................................................


.............................................................................................................................................