TRƯỜNG THCS PHAN
ĐÌNH GIÓT


Tìm hiểu bài học bằng Kĩ thuật 6 chiếc
mũ tư duy
Những điều chưa
rõ, những mở
rộng, nâng cao
trong văn bản

Những cái mới,
cái sáng tạo trong
văn bản

Cung cấp thông
tin, dữ kiện cần
thiết

Những cảm xúc
được gợi ra khi
đọc văn bản

Hướng dẫn,
tổ chức,
điều khiển tìm
hiểu văn bản
Những điểm hay
về nội dung và
nghệ thuật của
văn bản

Th¹ch
Lam


I. Đọc – hiểu khái quát văn bản
Nội dung chuẩn bị của các nhóm mũ
1.Nhóm mũ trắng: trình bày phần sưu tầm về tác giả Thạch Lam và giới thiệu
về tác phẩm “Hà Nội băm sáu phố phường”.
1.Nhóm mũ xanh lá cây: trình bày về phong cách sáng tác của Thạch Lam.
2.Nhóm mũ vàng: Chỉ ra điều đặc biệt và cái hay trong phong cách sáng tác
của ông.
3. Nhóm mũ đỏ: trình bày hoàn cảnh sáng tác và những suy nghĩ về tấm
lòng
của nhà văn khi viết tác phẩm.
4. Nhóm mũ đen: chỉ ra cái khó khi đọc văn bản, đề xuất cách đọc và chọn
đọc 1 đoạn mẫu.
=> Từ đó, các nhóm đề xuất chia bố cục của văn bản?


TÁC GIẢ

I. ĐỌC – HIỂU KHÁI QUÁT VĂN BẢN
VĂN BẢN
Xuất xứ

- Thạch Lam
(1910 – 1942).
- Sinh tại Hà Nội.

- Phong cách sáng
tác:
Thường
hướng vào thế
giới bên trong
của cái “tôi” với
sự phân tích
cảm giác tinh tế.

Hoàn cảnh
sáng tác

- Rút từ tập Viết vào thời kì

“Hà Nội băm Thực dân Pháp đô
sáu
phố hộ, thể hiện lòng
phường”
yêu nước thầm
(1943).
kín qua việc ca
ngợi, tôn trọng và
giữ gìn bản sắc
dân tộc).

Thể loại

Cách đọc văn
bản


Bố cục

Tùy bút

- Đọc chậm rãi,
nhẹ nhàng. Chú
ý nhấn mạnh
những chỗ thể
hiện lời bình
luận của nhà
văn.

3 phần
-P1: Từ đầu  “Thuyền
rồng”: Cội nguồn của
cốm.
-P2: Tiếp  “kín đáo và
nhũn nhặn”: Cốm – giá
trị văn hóa sâu xa.
-P3: Còn lại: Bàn luận về
sự thưởng thức cốm.


“ Có một tâm hồn ý nhị và tinh tế,
Thạch Lam không bao giờ nỡ không
thưởng thức một thú vị thanh tao và
thâu thái được rất dễ dàng những
hương sắc đậm đà hay mơ hồ của đời
sống Việt Nam. Ngồi uống trà ở bờ
hè hay xem trăng bên gốc liễu, nếm

một đĩa rau hay thưởng thức một
đóa hoa, Thạch Lam lúc nào cũng
tiếp cảm được cho những người xung
quanh vẻ đẹp vi diệu, ý nghĩa sâu
sắc của những thứ ấy, khiên cho ta
thấy cuộc đời đáng quý hơn lên”.
(Huyền Kiêu, Thanh nghị, số 17, Đăng
lại trong Văn, Sài Gòn, số 36, 15 – 6 –
1965)


THÓ LO¹I Tuú BóT
• Tuỳ bút là một thể văn.
• Gần với các thể bút kí, kí sự ở yếu tố miêu tả, ghi chép những

hình ảnh, sự việc mà nhà văn quan sát, chứng kiến.
• Thiên về biểu cảm, chú trọng thể hiện cảm xúc, tình cảm, suy

nghĩ của tác giả trước các hiện tượng và vấn đề của đời sống.
• Ngôn ngữ thường giàu hình ảnh và chất trữ tình.


“…Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần
thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về
của một thức quà thanh nhã và tinh khiết. Các bạn có
ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt
thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy
cái mùi thơm mát của bông lúa non không? Trong cái
vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất
hương vị ngàn hoa cỏ. Dưới ánh nắng, giọt sữa dần

dần đông lại, bông lúa càng ngày càng cong xuống,
nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời.”


YÊU CẦU THẢO LUẬN
gian: 2 phút

Thời

1. Nhóm mũ trắng: Tác giả đã mở đầu bài viết về cốm bằng những hình ảnh và chi tiết nào?
Em có nhận xét gì về những hình ảnh và chi tiết này?
2. Nhóm mũ xanh lá cây: Chỉ ra sự sáng tạo trong cách dùng từ của tác giả để miêu tả
màu sắc, hương thơm, cảm giác trong đoạn văn?
3. Nhóm mũ đỏ: Tác giả đã cảm nhận thiên nhiên bằng những giác quan nào trong đoạn
văn trên?
4. Nhóm mũ đen: So sánh hình ảnh bông lúa trong bài với hình ảnh “hạt gạo làng ta” của
Trần Đăng Khoa để rút ra điểm chung trong mục đích miêu tả?
5. Nhóm mũ vàng: Chỉ ra cái hay về nội dung và nghệ thuật của đoạn văn này?


hạhạ lướt qua
vừng
sen sen
trên trên
hồ hồ, nhuần
“…Cơn
Cơngió
giómùa
mùa
vừng

thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về
của một thức quà thanh nhã và tinh khiết. Các bạn có
ngửi thấy,
đi xanh
qua những
đồng xanh, mà hạt
cánhkhi
đồng
hạt cánh
thóc nếp
thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy
cái mùi thơm mát của bông lúa non không? Trong cái
sữa trắng
vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm,giọt
phảng
phất
thơm
hương vị ngàn hoa cỏ. Dưới ánh nắng, giọt sữa dần
dần đông lại, bông lúa càng ngày càng cong xuống,
nặng vì cái chất quý trong sạch của Trời.”


“...Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn
mới định được, người ta gặt mang về. Rồi đến một loạt cách
chế biến, những cách thức làm truyền tự đời này sang đời khác,
một sự bí mật trân trọng và khe khắt giữ gìn, cái cô gái Vòng
làm ra thứ cốm dẻo và thơm ấy. Tất nhiên là nhiều nơi cũng biết
cách thức làm cốm, nhưng không có đâu làm được hạt cốm
dẻo, thơm và ngon được bằng ở làng Vòng, gần Hà Nội. Tiếng
cốm Vòng đã lan khắp tất cả ba kì, và đến mùa cốm, các người

của Hà Nội 36 phố phường vẫn thường ngóng trồng cô hàng
cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ, với cái dấu hiệu đặc biệt là cái
đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng...”


• “...Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng
của những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong
hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của
đồng quê nội cỏ An Nam. Ai đã nghĩ đầu tiên dùng cốm
để làm quà sêu tết. Không còn gì hợp hơn với sự vướng
vít của tơ hồng, thức quà trong sạch, trung thành như
các việc lễ nghi. Hồng cốm tốt đôi… Và không bao giờ có
hai màu lại hoà hợp hơn được nữa: màu xanh tươi của
cốm như ngọc thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như
ngọc lựu già. Một thứ thanh đạm, một thứ ngọt sắc, hai vị
nâng đỡ nhau để hạnh phúc được lâu bền.


YÊU CẦU THẢO LUẬN
gian: 2 phút

Thời

1. Nhóm mũ trắng: Tại sao tác giả không gọi cốm là “thứ quà” mà lại gọi cốm là “thức quà”?
2. Nhóm mũ đỏ: Em có nhận xét gì về tình cảm, thái độ của tác giả về giá trị của cốm?
3. Nhóm mũ đen: Em hiểu “sêu tết” là gì? Tại sao cốm lại được dùng để làm quà sêu tết?
4. Nhóm mũ xanh lá cây: Văn Thạch Lam đi sâu phát hiện những hình ảnh hết sức tinh tế,
sâu sắc; đặc biệt trong sự hòa hợp, tương xứng của hồng và cốm. Sự hòa hợp, tương
xứng ấy đẹp và hay ở chỗ nào?
5. Nhóm mũ vàng: Chỉ ra cái hay về nhịp điệu và hình ảnh của đoạn văn này?



“...Cốm không phải thức quà của người vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả
và ngẫm nghĩ. Lúc bấy giờ ta mới thấy thu lại cả trong hương vị ấy, cái mùi thơm
phức của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ: trong màu xanh của cốm, cái tươi mát
của lá non, và trong chất ngọt của cốm, cái dịu dàng thanh đạm của loài thảo mộc.
Thêm vào cái mùi hơi ngát của lá sen già, ướp lấy từng hạt cốm một còn giữ lại
cái ấm áp của những ngày mùa hạ trên hồ. Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá
sen để bao bọc cốm, cũng như trời sinh cốm nằm ủ trong lá sen. Khi các cô gái
Vòng đỗ gánh, giở từng lớp lá sen, chúng ta thấy hiện ra từng lá cốm, sạch sẽ và
tinh khiết, không có mảy may một chút bụi nào. Hỡi các bà mua hàng ! Chớ có thọc
tay hay mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà
vuốt ve. Phải nên kính trọng cái lộc của Trời, cái khéo léo của người, và sự cố sức
tiềm tàng và nhẫn nại của thần Lúa. Sự thưởng thức của các bà sẽ được trang nhã
và đẹp đẽ hơn, và cái vui cũng sẽ tươi sáng hơn nhiều lắm... ”