Suy tuyến sinh dục nam
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (188.57 KB, 14 trang )
SUY TUYẾN SINH DỤC NAM KHỞI PHÁT MUỘN
(LATE ONSET HYPOGONADISM)
Phó Minh Tín* - Nguyễn Vĩnh Bình* - Trần Lê Linh Phương**
1. Định nghĩa
Suy tuyến sinh dục nam khởi phát muộn (late-onset hypogonadism, LOH) là một hội
chứng lâm sàng và sinh hóa học thường liên quan đến tuổi. Đặc trưng với sự suy giảm nồng độ
androgen trong máu có hoặc không có sự thay đổi tính nhạy cảm của các thụ thể của
androgen. Nó có thể tác động đến nhiều hệ thống cơ quan dẫn đến sự tác động rõ ràng trên
chất lượng cuộc sống.
2. Một số thuật ngữ
Các thuật ngữ cũ:
• Male Climacteric: mãn kinh nam
• Male Menopause: mãn kinh nam
Các thuật ngữ mới hiện nay đang sử dụng
• Andropause: Tắc dục nam
• Androgen Decline In The Aging Male (ADAM): sự suy giảm androgen ở đàn ông
cao tuổi
• Partial Androgen Deficiency In The Aging Male (PADAM): sự suy giảm một phần
androgen ở đàn ông cao tuổi
• Late-Onset Hypogonadism (LOH): suy tuyến sinh dục nam khởi phát muộn
3. Dịch tễ học
• Tỷ lệ hiện mắc 6 – 12.3%
• Tỉ lệ mới mắc: 1.23%
• 481000 số ca mới mắc trong năm tại Mỹ ở nam giới từ 40 đến 69 tuổi (theo
Massachusetts Male Aging Study, MMAS)
4. Lịch sử
Tầm quan trọng của tuyến sinh dục trong sự ổn định hằng định nội môi đã được nhận
biết từ xa xưa.
• 1786 khi John Hunter thực hiện ghép tinh hoàn vào con gà trống thiến.
• 1849 Adolph Berthold đã xác định một chất đặc biệt được chế tiết từ những tinh hoàn
được ghép.
• 1889 Brown-Séquard qua việc quan sát sự cải thiện sức khỏe và sự sáng suốt của ông
sau khi tiêm vào chất “dịch tinh hoàn” chiết xuất từ tuyến sinh dục của động vật có vú do
chính ông tạo ra.
• 1935 Adolf Butenan , Kàroly Gyula, và Leopold Ruzicka, tổng hợp được hormon từ tinh
hoàn cuối cùng đặt tên là Testosterone.
• 1940 Liệu pháp Testosterone thay thế được sử dụng một cách rộng rãi và được cảnh
báo rằng cần phải phân biệt giữa việc sử dụng và lạm dụng hormone đã được nêu ra trong
các bài báo y khoa.
5. Đại cương về Androgen (Testosterone)
• 95% sản xuất bởi các tế bào Leydid ở tinh hoàn
• 5% sản xuất ở vỏ thượng thận.
• 38%Testoterone trong huyết tương gắn với Albumin
• 60% gắn với Globulin còn được gọi là SHBG: Sex Hormon Binding Globulin),
• 2% Testosterone tự do
• 40 – 50% lượng Testosterone vận chuyển có thể tác động lên các mô đích bao gồm
Testosterone tự do và Testosterone gắn với albumin.
6. Sự điều hòa sản xuất testosterone
Cơ thể điều khiền hài hòa sự sản xuất hormon sinh dục, tín hiệu hóa học từ bộ phận của
não là vùng dưới đồi và một tuyến ở phần đáy của não là tuyến yên điều khiển tinh hòan hoạt
động chế tiết Testosterone.
Sơ đồ điều hòa sản xuất testosterone
7. Vai trò của androgen
• Quyết định đặc tính sinh dục nguyên phát ở những cá thể mang nhiễm sắc thể
46XY.
• Ức chế sự phát triển các đặc tính sinh dục nguyên phát ở nữ.
• Phát triển các đặc tính sinh dục thứ phát ở tuổi dậy thì.
• Mọc lông trên mu, trong nách, trên ngực, cằm…
Tự do
Liên k
ế
t
Albumin
T và E2 Ức chế ngược
GnRH
Vùng dưới đồi
Tuyến yên
FS LH
Ống sinh tinh Tế bào Leydigs
Testosterone
Tác động và chuyển hóa mô ngoại biên
T
Tinh hoàn
Hormon khác
Thyroxin
Gherelin
Retinoids
Vận chuyển T
Già Trẻ
SHBG
• Phì đại niêm mạc thanh quản, âm thanh quản lớn lên, lúc đầu gây ra sự không
tương xứng nên vỡ giọng, sau nay gây ra âm trầm ở nam.
• Trên da Testosterone làm da dày lên, tăng độ cứng của mô dưới da làm tăng tiết
các chất bã trên mặt.
• Tăng 50% khối lượng cơ.
• Tăng bề dày của xương, tăng chất cơ bản của xương, tạo cho xương chậu có dạng
phễu, tăng sức chịu lực của xương nhờ tăng kích thước và sức mạnh của xương.
• Kích thích sự tăng sinh hồng cầu
• Tăng chuyển hóa cơ bản từ 5-10%
• Tăng tái hấp thu natri ở ống lượn xa của thận
• Tạo tinh trùng và tạo ham muốn tình dục
• Duy trì nền tảng giải phẫu và sinh lý của sự cương, Testosterone tổng hợp nitric oxid
(NO) tác động vào cơ chế đóng các tĩnh mạch, ngăn ngừa sự chết của tế bào thể hang.
8. Liên quan tuổi thọ và androgen
Tuổi thọ cũng là một nguyên nhân chính gây giảm nồng độ Testosterone trong máu.
Nhiều yếu tố liên quan với giảm nồng độ Testosterone theo tuổi:
• Giảm số lượng tế bào Leydig
• Tế bào Leydig giảm sản xuất Testosterone
• Giảm sản xuất LH từ tuyến yên
• Giảm đáp ứng với của tế bào Leydig với LH.
• Nồng độ SHBG trong máu tăng cao, điều này làm giảm tỷ lệ Testosterone có tác
dụng trong huyết tương.
9. Các dấu hiệu của suy tuyến sinh dục:
• Giảm độ cương hoặc không thể cương (rối loạn cương dương)
• Giảm ham muốn tình dục
• Giảm khối cơ và sức mạnh của cơ
• Giảm khối lượng xương gây loãng xương
• Giảm lông ở cơ thể
• Tăng tích tụ mỡ ở phần dưới cơ thể
• Mệt mỏi, thiếu sức sống
• Rối loạn giấc ngủ
• Giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung
• Dễ bị kích thích, trầm cảm.
• Tăng nguy cơ bệnh lý tim mạch.
Các hormon khác chịu ảnh hưởng của quá trình lão hóa:
Hormone Sự sản xuất Chức năng thực sự hoặc giả định
DHEA Giảm Neurosteroid, điều hòa nội mô mạch máu
GH Giảm Hormon tăng trưởng, tác động lên quá
trình dị hóa trung gian bởi IGF-I (sự tổng hợp
protein và biệt hóa tế bào)
Melatonin Giảm Điều hòa nhịp điệu sinh học và quá trình
ngủ, ngăn ngừa oxidative stress
Thyroxin Giảm
Leptin Tăng Điều hòa sự ngon miệng và tích tụ chất
béo, thụ thể hiện diện ở tuyến tiền liệt
10. Chẩn đoán
Ba bảng câu hỏi được phát triển để tầm soát suy tuyến sinh dục ở nam giới lớn tuổi:
(1) St.Louis University's ADAM,
(2) The Aging Male Survey (AMS)
(3) The MMAS.
Hai bảng câu hỏi đầu tiên là bảng câu hỏi về triệu chứng, và bảng cuối cùng là bảng câu
hỏi dựa trên lâm sàng và các nghiên cứu dịch tể học. Bảng ADAM đã được công nhận và có độ
nhạy và độ chuyên lần lượt là 88% và 60%. Bảng AMS có độ nhạy và độ chuyên lần lượt là
83% và 39% giống như bảng ADAM, bảng MMAS có độ nhạy 60% và độ chuyên là 59%.
Những bảng câu hỏi này tỏ ra hữu dụng trong việc tầm soát nhưng không có ý nghĩa mong đợi
trong mục đích chẩn đoán. Giá trị đo được của chúng sau khi điều trị Testosteron vẫn chưa
được xác định.
