Đề cương chi tiết môn học
Khoa: Công nghệ động lực
Bộ môn: động cơ

Bộ công thương
Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT MÔN HỌC
1.
2.
3.
4.
5.

6.

Tên học phần: Nguyên lý động cơ đốt trong (mã MH:002)
Mã môn học: 002
Số tín chỉ: 2 (30 tiết)
Trình độ: Cao đẳng- Đại học chính quy
Điều kiện tiên quyết:
Sinh viên phải học xong các môn: “Kết cấu động cơ đốt trong”, “Thực hành
động cơ đốt trong”
Mục tiêu học phần
Đối với hệ cao đẳng liên thông, đây là đối tượng sinh viên có khả năng lĩnh

hội kiến thức ở mức độ trung bình. Nên cần trang bị cho đối tượng này những kiến
thức cơ bản, hạn chế những kiến thức nâng cao.
Sau khi học môn này, sinh viên phải nắm được những kiến thức về quá
trình biến đổi hoá lý trong buồng đốt động cơ, các thông số kỹ thuật, đặc tính động
cơ đốt trong. Giúp các em hiểu được nguyên lý vận hành động cơ đốt trong, đây là

kiến thức tiên quyết để học những môn thực tập.
7.

8.

Tóm tắt học phần:
- Đại cương về động cơ đốt trong
- Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật của động cơ
- Nhiên liệu và môi chất công tác động cơ đốt trong
- Chu trình lý tưởng động cơ đốt trong
- Chu trình thực tế động cơ đốt trong
- Các chế độ làm việc và đặc tính động cơ động cơ đốt trong
Kiểm tra đánh giá
8.1 Kiểm tra thường kỳ:
- Điều kiện được kiểm tra: không


Đề cương chi tiết môn học

8.2
-

Hình thức kiểm tra: tự luận, vấn đáp…. ( giáo viên linh hoạt)
Thi giữa kỳ:
Điều kiện dự thi: không nghỉ quá 20% số tiết (nghỉ 3 buổi học là cấm

thi)
- Hình thức thi: trắc nghiệm
- Nội dung thi: theo đề cương chung của Bộ môn
8.3 Thi cuối kỳ:

Điều kiện dự thi
+ Không nghỉ quá 20% số tiết quy định

-

+ Điểm giữa kỳ ≥ 4
9.

Hình thức thi: tự luận
Nội dung thi: theo đề cương chung của bộ môn
Học liệu
9.1 Giáo trình chính: Nguyên Lý Động Cơ Đốt Trong, ThS. Nguyễn Chí

Hùng, ĐHCN TP.HCM (hệ đại học, cao đẳng)
9.2 Sách tham khảo
- Nguyên lý động cơ đốt trong, GS.TS. Nguyễn Tất Tiến, Nhà Xuất Bản Giáo dục
- Lý thuyết động cơ đốt trong, PGS.TS Nguyễn Văn Nhuận
- Tính toán nhiệt và tính toán động lực học động cơ đốt trong, Văn Thị Bông, NXB
Đại học quốc gia TP.HCM,

10.

T
T

Nội dung chi tiết môn học
NÔI DUNG

Số
tiết


Phân bố thời gian
Lí

Thực

Tự

Ghi
chú


Đề cương chi tiết môn học

thuyết
1
2

3
4

Chương 1 Đại cương về động cơ đốt trong
Chương 2 Các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật
của động cơ
Chương 3 Nhiên liệu và môi chất công tác
động cơ đốt trong
Chương 4 Chu trình lý tưởng động cơ đốt
trong

5


6

Chương 5 Chu trình thực tế động cơ đốt
trong
Chương 6 Các chế độ làm việc và đặc tính
động cơ động cơ đốt trong
TỔNG CỘNG

hành

học

6

0

12

3

0

6

9

0

18


9

0

18

10

0

20

8

0

16

45

0

90

Chương 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG (6 tiết)
1.1 Định nghĩa động cơ ĐCĐT
1.2 Phân loại ĐCĐT
1.2.1 Theo phương pháp thực hiện chu trình công tác
1.2.2 Theo loại nhiên liệu dùng cho động cơ

1.2.3 Theo phương pháp nạp của chu trình công tác
1.2.4 Theo phương pháp hình thành hoà khí
1.2.5 Theo phương pháp đốt cháy hoà khí
1.2.6 Theo loại chu trình công tác
1.2.7 Theo đặc điểm cấu tạo động cơ
1.2.8 Theo khả năng thay đổi chiều quay trục khuỷu
1.2.9 Theo lực khí thể tác dụng trên piston


Đề cương chi tiết môn học
1.2.10 Theo tốc độ trung bình piston
1.2.11 Theo công dụng của động cơ
1.3 Ưu, khuyết điểm ĐCĐT
1.4 Nguyên lý làm việc ĐCĐT
1.4.1 Những khái niệm cơ bản

- Quá trình công tác
- Chu trình công tác
- Kỳ
- Điểm chết
- Hành trình piston,
- Thể tích buồng đốt,
- Thể tích công tác,
- Tỉ số nén.
1.4.2
1.4.3
-

Nguyên lý làm việc động cơ 4 kỳ không tăng áp:
ĐC xăng

ĐC Diesel
So sánh sự khác nhau về động cơ xăng và Diesel về nguyên lý hoạt động
Nguyên lý làm việc động cơ hai kỳ
Động cơ Diesel 2 kỳ loại quét thẳng qua xú-páp xả
Động cơ Xăng 2 kỳ loại dùng cac-te tạo khí quét
So sánh động cơ 2 kỳ và động cơ 4 kỳ

Chương 2: CÁC CHỈ TIÊU KINH TẾ - KỸ THUẬT CỦA ĐỘNG CƠ (3 tiết)
2.1 Công suất động cơ
2.1.1 Công chỉ thị của chu trình
2.1.2 Công suất có ích


Đề cương chi tiết môn học
2.1.3 Công suất chỉ thị
2.1.4 Công suất lít
2.2 Hiệu suất có ích động cơ
2.2.1 Định nghĩa
2.2.2 Hiệu suất có ích
2.2.3 Hiệu suất chỉ thị
2.3 Tuổi thọ và độ tin cậy trong hoạt động của động cơ
2.4 Khối lượng động cơ
2.5 Kích thước bao động cơ
2.6 Áp suất chỉ thị trung bình pi
2.7 Giá thành một đơn vị công
Chương 3: NHIÊN LIỆU VÀ MÔI CHẤT CÔNG TÁC CỦA ĐCĐT (9 tiết)
3.1 Sơ lược về nhiên liệu sử dụng cho ĐCĐT
3.1.1 Nhiên liệu thể lỏng
3.1.2 Nhiên liệu thể khí
3.2 Tính chất nhiên liệu:

3.2.1 Nhiệt trị nhiên liệu
- Nhiệt trị cao
- Nhiệt trị thấp,


Đề cương chi tiết môn học
- Nhiệt trị đẳng áp,
- Nhiệt trị đẳng tích
3.2.2 Tính bốc hơi nhiên liệu
3.2.3 Nhiệt độ bén lửa
3.2.4 Nhiệt độ tự bốc cháy
3.3 Trị số xê tan
3.3.1 Định nghĩa trị số xê tan
3.3.2 Ý nghĩa trị số xê tan
3.4 Trị số ốc tan
3.4.1 Định nghĩa trị số ốc tan
3.4.2 Ý nghĩa trị số ốc tan
3.5 Xác định lượng không khí cần thiết để đốt cháy 1 kg nhiên liệu lỏng hoặc 1
m3 nhiên liệu khí
3.5.1 Đối với nhiên liệu lỏng
3.5.2 Đối với nhiên liệu khí
3.6 Hoà khí mới và sản vật cháy
3.6.1 Hoà khí mới
3.6.2 Sản vật cháy đối với trường hợp cháy hoàn toàn
3.7 Tỷ nhiệt của môi chất


Đề cương chi tiết môn học
Chương 4: CHU TRÌNH LÝ TƯỞNG ĐCĐT (9 tiết)
4.1 Đặc điểm và ý nghĩa việc nghiên cứu chu trình lý tưởng

4.2 Các chỉ tiêu chủ yếu chu trình
4.2.1 Tính kinh tế
4.2.2 Tính hiệu quả
4.3 Chu trình lý tưởng tổng quát ĐCĐT
4.3.1 Đồ thị P-V, T-S
4.3.2 Thiết lập tính ηt, pt
4.4 Chu trình cấp nhiệt hỗn hợp
4.4.1 Đồ thị P-V, T-S
4.4.2 Thiết lập tính ηt, pt
4.5 Chu trình cấp nhiệt đẳng áp
4.5.1 Đồ thị P-V, T-S
4.5.2 Thiết lập tính ηt, pt
4.6 Chu trình cấp đẳng tích
4.6.1 Đồ thị P-V, T-S
4.6.2 Thiết lập tính ηt, pt
4.7 So sánh ηt của các chu trình
Chương 5: CHU TRÌNH THỰC TẾ CỦA ĐCĐT (10 tiết)


Đề cương chi tiết môn học
5.1 Quá trình nạp
5.1.1 Khái niệm và các thông số cơ bản
5.1.2 Hệ số nạp
- Định nghĩa
- Phương trình tổng quát hệ số nạp: (thiết lập công thức)
- Phương trình hệ số nạp và hệ số khí sót của động cơ 4 kỳ: thiết lập công thức
5.1.3 Nhiệt độ và áp suất Pa, Ta
5.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hệ số nạp động cơ 4 kỳ: phân tích ảnh hưởng
5.2 Quá trình nén
5.2.1 Diễn biến và các thông số cơ bản của quá trình nén

- Đồ thị P-V
5.2.2 Thiết lập tính Tc, Pc, Lac
5.2.3 Chọn tỉ số nén cho động cơ
5.3 Quá trình cháy
5.3.1 Hiện tượng cháy của nhiên liệu
- Cháy lan truyền: đặc tính màng lửa, lý thuyết lan truyền màn lửa, tốc độ lan
truyền màn lửa Sn, tốc độ lan truyền màn lửa biểu kiến Sf, lan truyền màn lửa cháy
rối
- Cháy khuếch tán: đặc trưng ngọn lửa khuếch tán, mô hình cháy của một giọt
nhiên liệu lỏng


Đề cương chi tiết môn học
5.3.2 Quá trình cháy động cơ xăng:
- Diễn biến quá trình cháy: các giai đoạn, đồ thị p(ϕ)
- Những hiện tượng cháy bất thường ở động cơ xăng: cháy kích nổ, cháy sớm
- Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình cháy ĐC xăng
5.3.3 Quá trình cháy động cơ Diesel
- Đặc điểm hình thành hòa khí ở động cơ Diesel
- Diễn biến quá trình cháy: các giai đoạn, đồ thị p(ϕ)
- Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình cháy đông cơ Diesel
5.4 Quá trình giãn nở
5.4.1 Diễn biến quá trình giản nở
5.4.2 Thiết lập tính Pb, Tb, Lzb
5.5 Quá trình thải
- Diễn biến quá trình thải
- Vấn đề xử lý khí thải trên động cơ
Chương 6 CÁC CHẾ ĐỘ LÀM VIỆC VÀ ĐẶC TÍNH ĐỘNG CƠ ĐỐT
TRONG (8 tiết)
6.1 Các chế độ làm việc:

6.1.1 Đặc tính của động cơ và máy công tác
6.1.2 Các điều kiện hoạt động


Đề cương chi tiết môn học
6.1.3 Phân loại đặc tính của ĐCĐT
6.2 Đặc tính tốc độ
6.3 Đặc tính chân vịt
- Đặc tính động cơ Diesel chân vịt biến bước
- Đặc tính chân vịt động cơ MAN K10Z93/170E
6.4 Đặc tính tải
- Đặc tính tải động cơ Diesel
- Đặc tính tải động cơ dầu thuỷ tăng áp hỗn hợp 84 VT2BF

Xác nhận Khoa
(ký và ghi rõ họ tên)

Xác nhận bộ môn
(ký và ghi rõ họ tên)