BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU LẬP DỰ ÁN
ĐẦU TƯ SẢN XUẤT BỘT GIẤY CÔNG SUẤT
10.000 TẤN/NĂM TẠI LÂM TRƯỜNG BẢO YÊN

Họ và tên sinh viên: ĐỒNG THỊ CHANH
Ngành: CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT GIẤY VÀ BỘT GIẤY
Niên khóa: 2004 - 2008

Tháng 02/2009
i


NGHIÊN CỨU LẬP DỰ ÁN ĐẦU TƯ SẢN XUẤT
BỘT GIẤY CÔNG SUẤT 10.000 TẤN/NĂM TẠI LÂM TRƯỜNG BẢO YÊN

Tác giả

ĐỒNG THỊ CHANH

Khóa luận được đệ trình để đáp ứng yêu cầu
cấp bằng Kỹ sư Ngành
Công nghệ sản xuất giấy và bột giấy.

Giáo viên hướng dẫn:
Th.s Hoàng Văn Hòa

Tháng 02 năm 2009

ii


LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả thầy cô giáo khoa Lâm
nghiệp trường Đại học Nông Lâm đã truyền dạy cho tôi những kiến thức bổ ích và
nhiệt tình giúp đỡ tôi hoàn thành tốt khóa học này.
Bên cạnh đó tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến tập thể cán bộ công nhân viên
công ty TNHH Lâm Nghiệp Bảo Yên đã tận tình hướng dẫn trong thời gian thực tập
tại công ty.
Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn Thầy Hoàng Văn Hòa, ngưởi đã luôn động
viên, giúp đỡ và nhiệt tình hướng dẫn để tôi có thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp
này dù trong những điều kiện khó khăn nhất.
Và cũng xin cảm ơn tất cả bạn bè lớp DH04GB đã động viên, giúp đỡ tôi trong
quá trình làm khóa luận.
Một lần nữa tôi xin gửi lời cảm ơn đến tất cả mọi người.

iii


NHẬN XÉT CỦA GVHD
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................

iv


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN 1
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................

v


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN 2
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................

vi


TÓM TẮT
Đề tài: “Nghiên cứu lập dự án sản xuất bột giấy công suất 10.000 tấn/năm”, được tiến
hành tại Công ty TNHH Lâm Nghiệp Bảo Yên, thời gian từ 15/09/2008 đến
30/12/2008.
Kết quả thu được:
+ Đã đưa ra được mô hình của dự án, bao gồm các căn cứ lập báo cáo dự án, chọn lựa
được công nghệ dây chuyền sản xuất , các thiết bị trong dự án
+ Thiết lập được bản vẽ sơ đồ dây chuyền sản xuất, bản vẽ tổng mặt bằng nhà máy

vii


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN ..........................................................................................................................iii
NHẬN XÉT CỦA GVHD .......................................................................................................iv
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN 1..................................................................... v
NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN 2....................................................................vi
TÓM TẮT ...............................................................................................................................vii
MỤC LỤC ..............................................................................................................................viii

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ...................................................................................ix
DANH SÁCH CÁC BẢNG .................................................................................................... 10
CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 11
1. Tính cấp thiết của đề tài................................................................................................. 11
2. Mục đích của đề tài......................................................................................................... 11
3. Mục tiêu của đề tài ......................................................................................................... 12
4. Giới hạn của đề tài.......................................................................................................... 12
CHƯƠNG II: TỔNG QUAN................................................................................................. 13
2.1 Khái quát tình hình sản xuất giấy ở Việt Nam .......................................................... 13
2.2. Giới thiệu về Lâm trường Bảo Yên............................................................................ 13
2.3. Tổng quan về nguyên liệu sản xuất bột giấy ............................................................. 14
2.4. Các loại bột giấy........................................................................................................... 19
CHƯƠNG III: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU................................... 20
3.1. Nội dung ....................................................................................................................... 20
3.2. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................ 21
CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ THẢO LUẬN............................................................................. 22
4.1. Căn cứ thực tế .............................................................................................................. 22
4.2. Sản phẩm ...................................................................................................................... 22
4.3. Địa điểm và đất đai...................................................................................................... 29
4.4. Khả năng cung cấp và bảo đảm các yếu tố đầu vào cho sản xuất........................... 31
4.5. Quy mô và chương trình sản xuất.............................................................................. 38
4.6. Tổ chức, tiến độ thực hiện dự án................................................................................ 41
4.7. Công nghệ và thiết bị................................................................................................... 42
4.8. Tổ chức sản xuất kinh doanh...................................................................................... 53
4.9. Ảnh hưởng của Dự án đến môi trường – xã hội và các biện pháp khắc phục ....... 55
4.10. Đánh giá – nhận xét tính khả thi của dự án ............................................................ 60
Chương V: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................................ 62
5.1. Kết luận ........................................................................................................................ 62
5.2. Kiến nghị ...................................................................................................................... 62
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................................... 64

Phụ lục ..................................................................................................................................... 65

viii


DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
SS

: Suspended Solid

COD

: Chemical Oxigen Demand

COD5

: giá trị COD xác định được ở điều kiện tiêu
chuẩn (nhiệt độ 200c trong thời gian ổn
nhiệt 5 ngày)

BOD

: Biological Oxigen Demand

CNVC

: Công nhân viên chức

TQ


: Trung Quốc

VN

: Việt Nam

CTMP

: ChemiThermoMechanical Pulp

ix


DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 4.1: Sản xuất và tiêu thụ bột giấy ở một số nước trên thế giới
Bảng 4.2: Sự tăng trưởng các mặt hàng giấy
Bảng 4.3: Sự tăng trưởng các mặt hàng bột giấy
Bảng 4.4: Nhu cầu và sản xuất bột giấy năm 2005
Bảng 4.5: Định mức tiêu hao các yếu tố đầu vào cho sản xuất một tấn bột giấy
không tẩy
Bảng 4.6: Định mức tiêu hao các yếu tố đầu vào cho sản xuất 1 tấn bột giấy tẩy
trắng
Bảng 4.7: Tiêu hao các yếu tố đầu vào cho 1 năm sản xuất
Bảng 4.8: Thông kê diện tích và trữ lượng rừng của huyện Bảo Yên tháng 10/2007
Bảng 4.9: Các thiết bị công nghệ sản xuất chính
Bảng 4.10: Các thiết bị công nghệ phụ trợ
Bảng 4.11: Các thiết bị năng lượng, xử lý nước cấp
Bảng 4.12: Các thiết bị khác

10



CHƯƠNG I: MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bước vào giai đoạn hội nhập kinh tế thế giới, ngành giấy Việt Nam có
nhiều cơ hội trên thị trường thế giới, song cũng gặp không ít khó khăn nhất là
trong giải quyết vấn đề mất cân đối năng lực sản xuất bột giấy: sau 20 năm phát
triển, ngành giấy Việt Nam vẫn không chủ động được nguồn nguyên liệu, phải
nhập khẩu bột giấy từ nước ngoài khiến cho giá bột giấy tăng liên tục nhưng giá
bán giấy thì hầu như không tăng.
Do đó, đa phần các nhà máy giấy mới đầu tư hoặc những nhà máy không
chủ động được nguồn bột giấy sẽ rơi vào tình trạng căng thẳng, sản phẩm làm ra
có giá thành cao, nếu bán với giá thị trường sẽ bị thua lỗ nặng. Tất cả là do ngành
giấy chưa đầu tư được những nhà máy sản xuất bột có hiệu quả. Từ thực trạng đó
và qua khảo sát thực tế cùng với sự giúp đỡ tận tình của ban giám đốc Lâm trường
tôi đã quyết định thực hiện đề tài: “Nghiên cứu dự án sản xuất bột giấy công suất
10.000 tấn/năm tại Lâm trường Bảo Yên”.
2. Mục đích của đề tài
Đề tài: “Đánh giá việc thực hiện dự án sản xuất bột giấy công suất 10.000
tấn/năm tại Lâm trường Bảo Yên” được thực hiện cùng với sự cộng tác của các cô
chú trong Lâm trường nhằm tìm hiểu các ưu nhược điểm, các mặt thuận lợi và bất
lợi của dự án, từ đó xem xét khả năng việc đầu tư của dự án “Sản xuất bột giấy
công suất 10.000 tấn/năm tại Lâm trường Bảo Yên” có khả thi hay không. Từ đó
đưa ra một số biện pháp khắc phục với mong muốn trong tương lai dự án sẽ đi vào
hoạt động góp phần giải quyết tình trạng mất cân đối năng lực sản xuất bột giấy

11


ngay tại khu vực miền núi phía Bắc và giải quyết vấn đề việc làm cho đồng bào

các dân tộc vùng núi tại địa phương.
3. Mục tiêu của đề tài
Để đạt được mục đích đã đề ra trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin thực
hiện các mục tiêu sau:
- Tìm hiểu nội dung và đánh giá việc thực hiện dự án như: địa điểm, yếu tố đầu
vào, thị trường, đầu ra của sản phẩm,việc tổ chức thực hiện và các ảnh hưởng của
dự án…
- Tìm hiểu và đánh giá việc lựa chọn công nghệ sản xuất, từ đó lựa chọn thiết bị
phù hợp với loại nguyên liệu.
4. Giới hạn của đề tài.
Do hạn chế về thời gian và kiến thức nên tôi chỉ tìm hiểu và đánh giá một
số nội dung của dự án như thị trường tiêu thụ sản phẩm khi dự án đi vào hoạt
động, điều kiện địa chất, lựa chọn công nghệ, ảnh hưởng đến môi trường và xã
hội…v..v..từ đó đánh giá tính khả thi của dự án. Đề tài không đi vào đánh giá về
mặt kinh tế của dự án. Hy vọng thầy cô, anh chị, hay những bạn quan tâm đến vấn
đề này, nếu có đủ điều kiện sẽ khảo sát được đầy đủ hơn những nội dung của một
dự án để dự án được đi vào hoạt động nhằm giải quyết một phần tình trạng thiếu
bột giấy và nhất là vấn đề công ăn việc làm cho đồng bào các dân tộc miền núi.

12


CHƯƠNG II: TỔNG QUAN
2.1 Khái quát tình hình sản xuất giấy ở Việt Nam
Ngành công nghiệp giấy Việt Nam trong 20 năm qua đã phát triển với tốc
độ tăng trưởng trung bình 17%/năm. Năm 2005, năm quyết định để bước vào
ngưỡng cửa 2006 khi Việt Nam thực hiện lộ trình AFTA, dự báo sản xuất giấy sẽ
đạt 880.000 tấn (tăng 17%), xuất khẩu đạt 135.000 tấn (tăng15%).
- Năm 2005 khả năng đáp ứng tiêu dùng trong nước của toàn ngành giấy là
61,92%, trong đó giấy in báo đáp ứng 68,42%, giấy in và viết 89,29%, giấy bao bì

(không tráng) 71,50%, giấy tráng 5,75% và giấy lụa 96,97%.
- Năm 2007, cả nước phải nhập khẩu hơn 820.000 tấn giấy các loại, tăng 16% so
với năm 2006 và trên 130.000 tấn bột giấy.
- Tháng 7 năm 2008, cả nước đã nhập khẩu 118.000 tấn bột giấy và 585.000 tấn
giấy các loại. Tuy nhiên, các loại giấy vẫn không đáp ứng nổi nhu cầu sử dụng
giấy toàn xã hội ngày càng lớn.
Hiện nay, khó khăn lớn nhất của ngành sản xuất giấy nước ta là mất cân đối
nghiêm trọng giữa sản xuất bột giấy và sản xuất giấy. Năng lực sản xuất bột giấy
mới chỉ đáp ứng 1/2 nhu cầu sản xuất giấy. Do đó, ngành công nghiệp giấy luôn
phải phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu và giá cả bột giấy. Theo Quy hoạch điều
chỉnh, đến năm 2010 toàn ngành sẽ sản xuất 600.000 tấn bột giấy, gần 1,4 triệu tấn
giấy và đến năm 2020, các con số này sẽ lần lượt là 1,8 triệu tấn và 3,6 triệu tấn.
2.2. Giới thiệu về Lâm trường Bảo Yên
Lâm trường Bảo Yên là một doanh nghiệp Nhà nước được thành lập theo
Nghị định 988/HĐBT, ngày 20/11/1991 của Hội đồng Bộ trưởng tại Quyết định số
367/QĐ-UB, ngày 24/12/1992 của UBND tỉnh Lào Cai.

13


Lâm trường Bảo Yên trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lào Cai
với ngành nghề kinh doanh chủ yếu là:
- Quản lý, bảo vệ, xây dựng và phát triển vốn rừng;
- Sản xuất kinh doanh nông – lâm kết hợp;
- Khai thác và chế biến lâm sản.
Hiện nay, Lâm trường Bảo Yên có 153 người, trong đó gián tiếp sản xuất là
28 người và 125 người trực tiếp sản xuất ở các lĩnh vực sau:
- Sản xuất, chế biến gỗ và giấy
- Khai thác, vận chuyển gỗ;
- Trồng rừng;

- Quản lý Lâm trường có các phòng ( tổ chức hành chính, kế toán thống kê, kỹ
thuật, bảo vệ).
Trong những năm qua, tổng diện tích trồng rừng được gần 645ha, trong đó
bồ đề là trên 427ha, và Mỡ vào khoảng 218ha.
Lâm trường đã có 22 năm trồng rừng trên qui mô lớn phục vụ công nghiệp
giấy, nên phần nào tích lũy được những kinh nghiệm về quản lý và sản xuất. Rừng
Mỡ và Bồ đề của Lâm trường đã khép tán và đến tuổi khai thác.
Trong giai đoạn 2006 – 2010, khai thác 290 ha rừng trồng; khai thác 907 ha
rừng nứa với sản lượng bình quân mỗi năm là 3.810m3 gỗ, 181.000 cây nứa vầu,
đồng thời trồng mới 1.000 ha rừng nguyên liệu giấy.
2.3. Tổng quan về nguyên liệu sản xuất bột giấy
2.3.1. Nguyên liệu
Tất cả các loại thực vật đều có thể sản xuất giấy, vấn đề là nghiên cứu
những loại cây nào phù hợp với sản phẩm và kinh tế nhất theo điều kiện cụ thể ở
nước ta.
Các nguồn nguyên liệu làm giấy có thể phân ra như sau:
Gỗ : gồm gỗ lá kim và gỗ lá rộng

14


- Gỗ lá kim : gồm các loại gỗ thông ( 2 lá, 3 lá , thông tre…), có thớ sợi dài cho
hàm lượng Xenlulo cao. Loại này thích hợp sản xuất giấy có độ bền cao và một số
loại giấy có yêu cầu đặc biệt.
- Gỗ lá rộng : gồm các loại cây : bồ đề , bạch đàng, cao su…lá cây to, rộng, nhiều
gân, có thớ sợi ngắn, kém bền do đó thích hợp cho sản xuất giấy loại trung bình và
cấp thấp.
Phi gỗ : gồm tre, lồ ô, nứa, say, đay,…
Các loại tre nứa: phát triển nhanh, chu kì khai thác 3 - 5 năm. Chiều dài thớ sợi
trung bình do đó giấy làm ra chất lượng tốt hon so với nhiều loại gỗ lá rộng. Ở

nước ta , tre nứa mọc khắp nơi nhưng tập trung nhiều nhất tại các tỉnh như : Nghệ
Tĩnh, Lâm Đồng, Hà Tuyên, Thanh Hóa, Đắc Lắc, Bình Dương.
Cây đay cách : có hàm lượng Xenlulo cao hơn lồ ô, tre nứa và thông nên cho hiệu
suất thu hồi bột cao hơn. Thớ sợi dài hơn so với thớ sợi gỗ Thông, có thể dùng để
sản xuất các loại giấy đặc biệt, bền như : giấy cuộn thuốc lá, bao xi măng…Ở
nước ta, cây đay cách trồng tập trung ở Hải Hưng, Đồng Tháp, Long An…
Một số phế liệu ngành công, nông nghiệp.
Bao gồm rơm rạ, bã mía, giẻ, vải mịn, bông vụn…có chu kỳ khai thác ngắn cho
thớ sợi ngắn, chất lương gỗ kém hơn gỗ lá rộng. Nguồn nguyên liệu này chủ yếu ở
đồng bằng sông Cửu long, nhà máy đường La Ngà, bà Rịa, Việt Trì.
Giấy thu hồi
Là các loại giấy đã qua ít nhất một lần sử dụng , hoặc các loại giấy bị đứt trong
quá trình xeo, giấy xén loại trừ ra từ phân xưởng sản xuất giấy hay từ các xưởng
in.
Việc sử dụng giấy thu hổi trong công nghiệp sản xuất giấy ngày càng phát triển và
nguồn nguyên liệu không thể thiếu. Với sự hỗ trợ của các quá trình hóa học và cơ
học, giấy thu hồi được tái sử dụng để sản xuất các loại giấy. Giấy thu hồi thường
là hỗn hợp với hàm lương không ổn định của bột hóa và bột cơ . Do đó , tùy từng
loại giấy cần sản xuất mà các nhà sản xuất lựa chọn các loại giấy thu hồi khác
nhau. Theo yêu cầu cụ thể, giấy tái sinh sẽ được xử lý rồi phối trộn với bột giấy
15


chính phẩm, tỉ lệ giấy thu hồi trong thành phần các loại giấy thay đổi từ 5 – 100%.
Ví dụ như có thể sản xuất lớp carton sóng từ 100% nguồn nguyên liệu này hoặc có
loại giấy báo cũng chỉ được làm từ giấy thu hồi
2.3.2. Cấu trúc và tính chất xơ sợi
2.3.2.1. Cấu trúc
Thực vật được cấu thành bởi các tế bào, giữa các loại thực vật khác nhau
hay giữa các bộ phận khác nhau trên cùng một cá thể thực vật đều có những nét

đặc trưng riêng (về cấu tạo, thành phần, hình dạng…). Trước mắt, công nghiệp
giấy chỉ sử dụng những đoạn cây trưởng thành tốt. Các thành phần khác như mấu ,
mắt, vỏ biểu bì, cành ngọn…nếu sử dụng thì cho hiệu quả kinh tế không cao, chất
lượng sản phẩm kém. Để tách các tế bào thành những phần tử riêng biệt, người ta
dùng các biện pháp hóa nhiệt cơ phá các màng liên kết giữa các tế bào với nhau.
Tế bào thực vật sau khi gia công thành thớ sợi không hoàn toàn là một tế bào thực
vật nữa, nó mang kích thước gần đúng với tế bào, phần lớn bị nhỏ đi. Thành phần
hóa học cũng khác so với tế bào gốc, mức độ khác nhau tùy thuộc vào phương
pháp gia công.
Để dễ dàng hiểu được cấu rúc xơ sợi giấy, chúng ta có thể hình dung như
sau: cứ 5 phân tử Xenlulo sắp xếp song song với nhau tạo nên những cấu trúc
dạng siêu vi sợi (micelle), nhiều siêu vi sợi chạy song song và liên kết với nhau
tạo thành vi sợi Xenlulo (microfibril). Nhiều vi sợi Xenlulo tạo thành sợi xenlulo
(fibril), nhiều sợi Xenlulo liên kết với nhau tạo thành tường của tế bao gỗ. Những
tế bào gỗ còn nguyên vẹn hay bị cắt ngắn trong quá trình sản xuất bột giấy chính
là xơ sợi bột giấy.
2.3.2.2. Tính chất xơ sợi
Kích thước xơ sợi là một chỉ tiêu cơ bản quan trọng trong việc xác định
đặc trưng của một thớ sợi, ảnh hưởng đến cường độ vật lý và tính năng của tờ giấy
sau này.Chiều dài thớ sợi là khoảng cách hai đầu thớ sợi đã được vuốt thẳng.
Thớ sợi có chiều dài lớn, đường kính nhỏ tốt hơn loại có chiều dài ngắn,
đường kính lớn. Do trong giai đoạn nghiền, xơ sợi sẽ được chổi hóa thành bó sợi
16


bé hơn và sẽ được cắt ngắn theo yêu cầu. Như vậy bề mặt riêng của chúng tăng lên
rất nhiều, tạo điều kiện đan kết tốt khi xeo giấy. Ngoài ra, xơ sợi còn cần có độ
mềm mại và có độ dài thích hợp nhằm tạo sự phân tán tốt tờ giấy tạo thành được
đồng đểu, giữa chúng phải có các mối liên kết chặt chẽ với nhau đảm bảo độ bền
cơ lý cho tờ giấy. Quá trình tạo các liên kết tăng nhanh khi xơ sợi được làm mềm,

tăng diện tích bề mặt trong nước. Những hiện tượng trên được thực hiện trong quá
trình nghiền.
2.3.3. Thành phần hóa học
Trong gỗ có hai thành phần hóa học cơ bản cơ bản là hydrocacbon và
lignin. Trong hydrocacbon có chứa Xenlulo và Hemixenlulo, chúng khác nhau về
trọng lượng phân tử, cấu trúc, tính chất hóa học…Cấu trúc, hàm lượng và sự phân
bố những thành phần này trong cấu trúc gỗ thay đổi tùy theo loại gỗ, vị trí trong
cây cũng như vị trí các lớp tường tế bào.
2.3.3.1.Xenlulo
Là thành phần chính của tế bào gỗ, có công dụng tốt nhất để làm giấy.
Xenlulo là một loại polysaccarit, phân tử gồm nhiều đơn vị đường α- glucoz
(C6H10O5)n tạo thành, với độ trùng hợp n= 600-1500. Tập hợp những phân tử
xenlulo mạch dài có khả năng tạo thành kết cấu xơ sợi thì được gọi là thành phần
α-Xenlulo trong gỗ.
Công thức hóa học của xenlulo
h

ch2oh

oh

ho oh

h

h h

h

h h

o

oh

o
ch2oh

h
o
oh

o

h

h

h
o

oh

h
h

o
ch2oh

h


o oh

h

h

h
h

ch2oh

oh

h

oh

n-2

Hàm lượng xenlulo trong thực vật thay đổi tùy thuộc từng loại cây, điều
kiện sinh trưởng và đất đai. Theo công thức cấu tạo, xenlulo có nhiều nhóm –OH
nên xenlulo có khả năng liên kết với nhau tạo cơ tính cho giấy.
17


2.3.3.2. Hemixenlulo
Hemixenlulo có cấu trúc phân tử tương tự xenlulo nhưng có mạch ngắn
hơn, không tạo thành cấu trúc sợi. Tùy mức độ trùng hợp, Hemixenlulo được chia
ra làm hai loại : β- xenlulo (n = 15-90), γ- xenlulo (n < 15). Khác với xenlulo,
hemixenlulo không chỉ được tạo bởi một mắt xích α- glucoz mà còn có sự tham

gia của các đường 5C (Xyloz, arabinoz) hay 6C (manoz, galactoz) với tỉ lệ khác
nhau tùy từng loại thực vật.
Hemixenlulo tồn tại phần lớn ở vỏ biểu bì ngoài cùng của tế bào, làm lớp
đệm liên kết giữa xenlulo và lignin. Do độ trùng hợp thấp lại nằm ở phía ngoài tế
bào nên hemixenlulo dễ dàng bị kiềm hóa do đó dễ hòa tan hơn so với xenlulo.
Đây là một thành phần có ích trong quá trình sản xuất giấy vì có thể xem đó
là chất độn đồng tính với xenlulo, giúp trương nở sợi xenlulo tốt hơn do nó có
mạch ngắn hơn. Nếu giữ lại được hemixenlulo càng nhiều thì mức thu hồi bột
càng cao.
a) Lignin
Lignin là một loại nhựa nhiệt dẻo, có màu trắng, mềm đi dưới tác dụng của
nhiệt và bị hòa tan trong một số tác chất hóa học. Lignin có cấu trúc phức tạp, là
một dạng polyphenol có mạng không gian mở. Từ đơn vị cơ bản là phenylpropan
(G), sygingylprpan (S) và parahydroxylphenylpropan (P). Thành phần của nó thay
đổi theo loại gỗ, tuổi cây hoặc vị trí của nó trong cấu trúc gỗ. Trong gỗ mềm chứa
chủ yếu loại G, gỗ cứng chứa loại S,G là chủ yếu. C là loại lignin chứa trong các
loại cỏ.
Lignin tồn tại phần lớn giữa các tế bào thực vật với nhiệm vụ tạo lớp keo dính
các tế bào sợi gỗ và giữa các vi sợi xenlulo. Trong quá trình nấu bột giấy hoặc xử
lý nguyên liệu gỗ bằng hóa chất thì liên kết mạng của lignin bị đứt ở phần mạch
thẳng của đoạn propan, hoặc là mở vòng benzen dẫn đến kết quả là lớp keo dính –
lignin tan vào dịch nấu để những xơ sợi xenlulo có thể tách rời nhau ra.
b) Các chất trích ly

18


Ngoài thành phần chính là xenlulo, hemixenlulo và lignin, trong thành phần
của gỗ còn một lượng nhỏ các chất bao nhựa, axit béo, tuipenoid, alcohol,…Hàm
lượng và thành phần của các chất này tùy thuộc vào từng loại thực vật. Hầu hết

các chất này đều tan trong nước hoặc dung môi hữu cơ nên chúng được gọi là chất
trích ly. Các chất trích ly chiếm 1-8% khối lượng gỗ khô tuyệt đối, dễ tác dụng với
kiềm tạo phản ứng xà phòng hóa.
RCOOH

+

NaOH

→

RCOONa

+

H 2O

2.4. Các loại bột giấy
Tùy loại tác nhân sử dụng trong quá trình sản xuất bột giấy người ta chia
thành các loại sau:
2.4.1. Bột cơ: là loại bột được sản xuất bằng cách mài hoặc nghiền nguyên liệu gỗ.
Do đó bột cơ cũng được chia làm 4 loại sau: bột gỗ mài, bột gỗ nghiền, bột nghiền
nhiệt cơ, bột nghiền hóa cơ. Nhìn chung các phương pháp này đều có hiệu suất
thu hồi bột cao vì hàm lương lignin được giữ lại gần như hoàn toàn. Tuy nhiên, do
tác dụng cơ không mong muốn xơ sợi bị cắt ngắn đi rất nhiều nên sản phẩm có cơ
tính không cao, đặc biệt là hiện tượng hồi màu của sản phẩm.
2.4.2. Bột hóa: là loại bột được sản xuất với tác nhân hóa chất. Hiện nay, ta có hai
loại bột hóa chất chính : bột sulphit và bột sulphat. Bột sulphit đươc sản xuất dưới
tác nhân sulphit hay bisulphit của dung dịch kiềm. Ưu điểm chính của phương
pháp này là lignin được loại bỏ triệt để hơn nên bột dễ tẩy hơn. Nhờ các đặc điểm

này mà bột sulphit được dùng để sản xuất các sản phẩm như sợi nhân tạo, bột làm
băng vệ sinh, tã lót trẻ em…Tuy nhiên, do khả năng thu hổi kém, gây ô nhiễm môi
trường nên phương pháp nấu sulphat được sử dụng phổ biến hơn phương pháp
sulphit do khả năng thu hồi kiềm cao.
2.4.3. Bột bán hóa: là sự kết hợp giữa hóa học và cơ học với tác nhân hóa học là
chính. Bột bán hóa cho hiệu suất thu hồi bột cao hơn bột hóa, cơ tính tốt.

19


CHƯƠNG III: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
NGHIÊN CỨU
3.1. Nội dung
Để đạt được mục tiêu đã đề ra, trong quá trình thực hiện chúng tôi tập trung
vào tìm hiểu và đánh giá một số nội dung sau:
3.1.1.Tìm hiểu sản phẩm của dự án sản xuất và thị trường tiêu thụ
- Giới thiệu sản phẩm
- Lý do chọn lựa sản phẩm bột giấy
- Các luận cứ về thị trường sản phẩm đã chọn
- Tìm hiểu về việc sản xuất – tiêu thụ các mặt hàng bột giấy-giấy trong nước
- Xác định sản phẩm bán hàng năm
- Những hoạch định về thị trường tiêu thụ sản phẩm
- Giá cả bột giấy
3.1.2. Các căn cứ lựa chọn địa điểm thực hiện dự án
- Căn cứ qui hoạch phát triển vùng, qui hoạch xây dựng
- Tìm hiểu địa lý, diện tích, địa chất, thị trường
- Bảng vẽ sơ đồ khu vực địa điểm
3.1.3. Đánh giá về khả năng cung cấp và các yếu tố đầu vào của dự án
- Khả năng cung cấp đầu vào: bao gồm nguyên liệu thô, xút, than, điện, nước
sạch…

- Đánh giá các phương án đảm bảo cung ứng ổn định các yếu tố đầu vào
3.1.4. Các căn cứ lựa chọn quy mô và chương trình sản xuất
- Đánh giá lựa chọn quy mô sản xuất

20


- Đánh giá chương trình sản xuất
3.1.5. Dự kiến công tác tổ chức thực hiện dự án
- Phương thức thực hiện việc thiết kế, mua vật tư và trang thiết bị
- Thời gian, tiến độ thực hiện dự án
3.1.6. Các căn cứ lựa chọn công nghệ và thiết bị
- Mô tả - đánh giá công nghệ được chọn
- Sự cần thiết chuyển giao công nghệ
- Danh mục thiết bị của dự án bao gồm các thiết bị chính, các thiết bị phụ trợ, các
thiết bị năng lượng, xử lý nước cấp, và một số thiết bị khác
- Một số yêu cầu về bảo dưỡng, sữa chữa, thay thế phụ tùng
3.1.7. Xây dựng kế hoạch tổ chức sản xuất kinh doanh
- Các bộ phận sản xuất trực tiếp
- Hệ thống cung ứng
- Bộ phận tiêu thụ
- Bộ máy quản lý
3.1.8. Các khả năng tác động của dự án đến môi trường và xã hội
- Đánh giá tác động đến môi trường
- Biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm môi trường
- Phân tích các ảnh hưởng xã hội
3.1.9. Đánh giá – nhận xét tính khả thi của dự án
3.2. Phương pháp nghiên cứu
3.2.1. Phương pháp khảo sát
- Khảo sát nhu cầu về sản phẩm tại vùng, miền lựa chọn

- Khảo sát vùng nguyên liệu cũng như khả năng cung cấp đầu vào cho sản xuất
- Khảo sát thị trường tiêu thụ sản phẩm
- Khảo sát khu dân cư, hiện trạng nhà máy cũ, ….
3.2.2. Phương pháp đánh giá
- Đánh giá khả năng và các căn cứ để thiết lập dự án
- Đánh giá mức độ khả thi của dự án dựa trên các lập luận và căn cứ thực tế
21


CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ THẢO LUẬN
4.1. Căn cứ thực tế
Rừng mỡ và rừng bồ đề của Lâm trường Bảo Yên đã khép tán và đến tuổi
khai thác với trữ lượng khá lớn, trên 510.000 m3. Rừng tre, vầu cũng đến kỳ thu
hoạch ở diện tích rộng tới 12.800 ha và trữ lượng gần 550.000m3,…
Số lượng nứa, vầu mà Lâm trường Bảo Yên sử dụng để sản xuất giấy chỉ
hết 52.200 tấn, chiếm khoảng 10% tổng trữ lượng.
Hiện nay Lâm trường có xưởng chế biến Lâm sản, mỗi năm chế biến
khoảng 1.000m3 gỗ và xưởng sản xuất giấy 2.000 tấn/năm để phục vụ trong tỉnh
và xuất khẩu.
Trong khi đó, nhu cầu về bột giấy trong công nghiệp giấy càng gia tăng.
4.2. Sản phẩm
4.2.1. Giới thiệu sản phẩm
Trong dự án, sản phẩm được chọn lựa là bột giấy sản xuất từ nguyên liệu
thô là tre, nứa, vầu và gỗ lá rộng các chủng loại khác nhau.
Sản phẩm xuất xưởng là các tấm bột giấy có kích thước 800 x 800, được
đóng thành từng kiện cao 400 mm.
Bột giấy có độ trắng:

72 – 750ISO


Độ khô:

90 ± 2%

Với hình dạng và độ khô như thế, bột giấy có thể chuyên chở đi xa, bảo
quản trong kho, hoặc được xử lý, chế biến tiếp tục thành những sản phẩm cao cấp
hơn.
4.2.2. Lý do chọn lựa sản phẩm bột giấy

22


Bột giấy đang có nhu cầu tiêu thụ rộng rãi trong phạm vi toàn quốc, đặc
biệt là cho các cơ sở giấy vừa và nhỏ. Công nghệ và thiết bị chế biến phù hợp với
điều kiện vật chất kỹ thuật hiện nay của lâm trường Bảo Yên. Điều đó được thể
hiện ở những đặc trưng như là: vốn đầu tư cố định ban đầu không lớn, kỹ thuật áp
dụng ở trình độ trung bình, trang thiết bị và công nghệ chế biến thích ứng với tre
nứa và gỗ lá rộng, các chi phí sản xuất không nhiều,…
Tạo thuận lợi cho những bước phát triển tiếp theo của dây chuyền sản xuất
để làm ra những sản phẩm có giá trị cao hơn như giấy văn hoá, giấy vệ sinh, giấy
bao bì công nghiệp cao cấp,…
Các chất thải của sản xuất ở các dạng rắn, khí, lỏng, nhất là chất thải lỏng –
nước thải dịch đen sau nấu – là vấn đề cần quan tâm, nhưng tới nay ở trong nước
cũng đã có công nghệ xử lý dịch đen phù hợp cho các cơ sở sản xuất qui mô vừa
và nhỏ, cho phép thực hiện tốt việc xử lý các chất thải một cách triệt để, nhằm bảo
đảm môi trường sinh hoạt tại cơ sở sản xuất và các vùng phụ cận, gây ấn tượng tốt
và tâm lý thoải mái về vệ sinh công nghiệp cho bà con các dân tộc quanh khu vực
sản xuất của huyện Bảo Yên.
4.2.3. THỊ TRƯỜNG
4.2.3.1 Các luận cứ về thị trường sản phẩm đã chọn:

Việc sản xuất và tiêu thụ bột giấy và giấy ở các nước trên thế giới rất khác
nhau. Điều đó phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trước tiên là vào trình độ phát triển của
mỗi nước, sau nữa, tuỳ thuộc vào từng vùng và miền trên Trái đất với trữ lượng tài
nguyên rừng không giống nhau và phương thức khai thác, sử dụng gỗ rừng của
mỗi nước.
Trong bảng 4.1, giới thiệu khái quát việc sản xuất và tiêu thụ bột giấy và
giấy ở một số nước trên thế giới:

23


Bảng 4.1: Sản xuất và tiêu thụ bột giấy ở một số nước trên thế giới
Sản xuất

Tên nước

Dân số

và khu vực

(tr.người) (triệu tấn)
Bột

Giấy

Tiêu thụ

Bình quân giấy

(triệu tấn)


kg/người năm

Bột

Giấy

Trung Quốc

1.255

~ 30 28,70

32,90

26,2

Tây Âu

379

75

77,50

72,10

190

Hoa Kỳ


270

90

85,90

91,00

330

Nhật Bản

127

31

29,90

30,00

237

Liên Bang Nga

148

2,50

3,50


2,00

13,5

Ân Độ

1040

-

3,35

3,70

3,8

Indonexia

207

5

5,5

2,80

13,5

Việt Nam


80

0,25

0,45

0,55

7

Bangladet

130

-

0,20

0,30

2,3

Toàn thế giới

5.925

-

301


299

50,46

(Nguồn: Tổng công ty Giấy Việt Nam)
Từ Bảng 4.1 cho thấy, mỗi năm loài người tiêu thụ tới 300 triệu tấn giấy
các loại, hay bình quân đầu người tiêu thụ giấy trong 01 năm vào khoảng 50 kg.
Nước có sản lượng giấy cao nhất là Hoa Kỳ, gần 86 triệu tấn, và lượng tiêu thụ
bình quân đầu người trong năm đến 330 kg. Những nước ở Châu Phi, một số nước
Châu á, tiêu thụ giấy quá ít, chỉ trên dưới 1 ÷ 2kg/năm.
Trong xu thế toàn cầu hoá, sự phát triển sản xuất giấy và bột giấy diễn ra
theo các khuynh hướng sau đây:
Chuyên môn hoá các cơ sở làm giấy theo các mặt hàng và sản phẩm.
Hướng này được triển khai mạnh mẽ ở Tây Âu và Bắc Mỹ.
Gia tăng công suất của các dây chuyền sản xuất, nhất là dây chuyền sản
xuất cáctông và bao bì. Theo hướng này là các cơ sở sản xuất ở hầu hết các nước
Châu Âu còn lại.

24


Tập trung giải quyết vấn đề môi trường, tìm kiếm nguồn mới nguyên liệu
giấy và công nghệ sản xuất để giảm thiểu chất thải, hạn chế gây ô nhiễm và độc
hại môi trường sinh sống. Đầu tư xây dựng các dây chuyền sản xuất mới và cơ cấu
lại việc tiêu thụ sản phẩm bột giấy và giấy. Những vấn đề đó được hầu hết các
nước trong khu vực quan tâm và đã, đang, sẽ có những giải pháp tích cực trong
phạm vi từng cơ sở, công ty, xí nghiệp cho đến từng vùng lãnh thổ.
Đa dạng hoá các sản phẩm giấy và bột giấy làm cho lĩnh vực tiêu thụ và sử
dụng giấy và bột giấy và các sản phẩm từ giấy đa dạng hơn, rộng rãi hơn; đồng

thời nâng cao tỷ lệ thu hồi và sử dụng chế biến giấy loại từ các nguồn khác nhau
bằng trang thiết bị hiện đại, các công nghệ tiên tiến, trong đó đáng chú ý là các dây
chuyền khử mực giấy loại – DIP – công suất hàng trăm ngàn tấn năm. Bột giấy tái
sinh theo công nghệ khử mực có chất lượng khá cao không thua kém bột giấy
được làm từ các nguyên liệu giấy truyền thống gỗ, tre, và các loại cây khác.
4.2.3.2. Sản xuất và tiêu thụ trong nước các mặt hàng bột giấy và giấy
Ở nước ta công nghiệp bột giấy và giấy đang ở trình độ thấp so với các
nước trong khu vực và trên thế giới do trình độ phát triển chung của nền kinh tế
quốc dân Việt Nam chưa cao.
Hiện nay theo thiết kế sản lượng bột giấy của các cơ sở sản xuất trong toàn
quốc khoảng 175.000 tấn/năm, trong đó có 125.000 tấn/năm bột tẩy trắng và
50.000 tấn/năm bột không tẩy trắng.
Theo định hướng kế hoạch đầu tư phát triển giai đoạn 2001- 2005 và đến
năm 2010, sản lượng các mặt hàng:
- Giấy tăng từ 171.000 lên 149.000 tấn/năm vào năm 2005.
- Bột giấy tăng 115.000 lên 332.000 tấn/năm vào năm 2005.
Với nhịp độ tăng trưởng như trong bảng 4.2.

25