XỬ TRÍ NHẰM GiẢM TAI Bi N
TRONG GMHS
(Crisis Management in Anesthesia)

GS.TS Nguyễn Qu c Kính
Trung tâm Gây mê & H i s c ngoại khoa
Bệnh viện Việt Đ c
1


Nguy c y học
 D ch tễ học: Nguy c 10-2 - 10-3
- Mỹ (2016): sai sót y khoa là nguyên nhân gây t vong th 3 sau

viêm ph i và ung th , báo cáo 251.454 ca/năm (thực t cao h n).

 Khái niệm nguy c chấp nh n đ c:
- Không có nguy c ZERO trong y học
- Nguy c (chấp nh n đ

c) đ i với bệnh nhân

 Nhi u y u t :
- Liên quan đ n bệnh nhân
- Sai sót c a con ng i
- Nguy c liên quan đ n hệ th ng săn sóc
2


NGUY C C A
GÂY MÊ H I S C?

3


GMHS  gi ng m t s ngh
≠ các chuyên khoa y khác:
 Lái máy bay chi n đấu; hóa chất (nhà máy liên hợp
Carbide, Bhopal India); nhà máy năng l ng hạt nhân
(Chernobyl, Fukushima); du hành vũ tr (Challenger ,
Columbia); hàng không dân d ng ; c u h a (Twin Tower).

Complex & Dynamic: Sự cố luôn biến động, phức tạp, không

chắc chắn, có nguy cơ (GMHS: thủ thuật xâm lấn, dùng thuốc
tác dụng nhanh dễ gây chết, trang thiết bị phức tạp).

Môi tr

ng t

ng tự; Stress cao, số giờ làm việc và năng lực,

phụ thuộc trang thiết bị, áp lực công việc, giao tiếp và làm việc
theo nhóm, nhiều công việc, tai nạn diễn biến nhanh
4











Khám tr ớc gây mê
Ki m tra máy móc, trang thi t b
Kh i mê
Tăng đ mê
Trong m
Giảm đ mê
Thoát mê











Tr ớc bay (preflight)
Checklist máy bay & chuẩn b tr ớc bay
Cất cánh
Lấy đ cao
Bay l n
Hạ đ cao
Hạ cánh


Safety Reporting Systems

20 năm
Ch t: 1/10.000  1/200.000

5


Stress và áp lực c a GMHS
 49% ng i ch ng ki n m t sự có ảnh h
an toàn ng i bệnh nói là do áp lực.

ng đ n

 32% s ng i nói ch u áp lực mạnh t PTV đ
ti n hành m t tr ng h p mà họ mu n hoãn m .
 20% s ng i nói đôi khi phải bi n tấu thực
hành đ bắt đầu nhanh cu c m .
6


Làm gì đ cải thiện an toàn trong GMHS?
 KI M SOÁT TÓT H N TÌNH TRẠNG BỆNH NHÂN TR

CM :

- Đánh giá: khám tr ớc m
- Chuẩn b : t i u hóa
- Thông tin

 Ki M SOÁT T T H N QUÁ TRÌNH GÂY MÊ::

- ph i h p lên ch

ng trình m
- Phát tri n monitoring
- Cải ti n huấn luyện, nhất là x trí tình trạng tai bi n (simulator)
- Áp d ng các tiêu chuẩn, khuy n cáo, bảng ki m, phác đ

 T CH C VÀ Đi U HÀNH Ê KÍP T T H N:
- Phù h p giữa quá tải – nhân lực
 THU TH P VÀ PHÂN TÍCH CÁC TAI Bi N
 X TRÍ NGUY C
7


Tại sao xảy ra tai bi n nặng?

8


Error: Old vs New

Nguyên nhân gốc

Yếu tố góp phần

9



Các y u t kh i đ ng

Các sai sót
ti m tàng
cấp đ quản lý

Các y u t tâm lý Các đ ng tác
báo hiệu
không an toàn

L trình c a tai nạn
Phòng tuy n bảo vệ theo chi u sâu

Truy n nhầm nhóm máu
Ki m tra lần cu i nhóm ngay tr ớc khi truy n
Ki m tra danh tính trên thẻ nóm máu có phù
h p trên túi máu không
Ki m tra danh tính tại gi

ng bệnh

Ki m tra danh tính khi lấy máu

Nguy c

10


Thi t k sai
L i sản xuất

Không bảo trì
Thi t b


Ra quy t định

Checklist


Phát hiện

Bệnh t t

Áp lực công việc
Mệt m i
Các y u t môi tr

Bệnh nhân

PTV ng




Khám tr



c mê


i gây mê

Y u t kh i
đ ng sự c



Qui trình săn sóc & Kü năng



Các biện pháp
đ phòng

V n xảy ra sự c y khoa
Phi n nạn
Tai bi n nghiêm trọng

S a chữa

ng

Các sai sót
ti m tàng

H u quả xấu

Ti n tri n c a h u quả

11



Các tai bi n nặng

phòng m

12


Các tai biến nặng ở phòng mổ

13


PHÂN TÍCH TAI Bi N
Các nguyên nhân gây tai bi n
Xem tai bi n đ có th tránh đ c hay không?
Xác đ nh m c đ nặng:
M c 1: không h u quả
Mức 2: bệnh nhân chịu nguy cơ (không an
toàn)
- Mức 3: hậu quả nhẹ (phiền nạn)
- Mức 4: hậu quả lớn (tai biến)
- Mức 5: chết
1.
2.
3.
-

14



Các y u t kh i đ ng và ti m tàng
CÁC Y U T KH I Đ NG

(Con ng i:
nguyên nhân hay h u quả?)
B soát (ví d : ki m tra nhanh)
Thi u kỹ năng (ví d : CPR sai)
L i cẩu thả (VD: nhầm 2 thu c)

 CÁC Y

U T TIÊM TÀNG

(Nguyên nhân sâu xa)
Mệt m i
Thi u th

ng xuyên c p nh t ki n th c

L i nhà sản xuất (VD: nhãn gi ng nhau)

Bíớt thao tác (VD: không đặt báo đ ng) L i thi t k (VD: thi t b monitoring)
C ý không theo quy tắc, quy trình
(VD: không ki m tra thi t b ))

Áp lực công việc
(VD: cấp c u, quản lý bệnh viện)
15



Con ng ời
3 sai lầm c đ nh:
 This and only this!
(khẳng đ nh)
 Everything but this!
(ph nh n)
 Everything is OK!
(ba phải)

Các thái đ nguy hi m:
Bằng mọi giá phải:






Giảm đau
Mới
Đ c đáo
Thành tích phô diễn
Ám ảnh b i sự an toàn

16


XÁC Đ NH CÁC NGUY C
 Các nguy c liên quan đ n bệnh nhân:

 Biến chứng chu phẫu

 6 y u t nguy c chính liên quan quá trình gây mê:
-

Ê kíp GMHS: nhân lực, đào tạo (ki n th c, kỹ năng x lý)
Kỹ thu t và th thu t: gây mê, gây tê, bảng ki m, phác đ
Các thi t b : test, chuẩn đ , chọn, bảo trì, chất l ng
Ng i xung quanh: biệt l p, huấn luyện, trang b , t p trung hóa
Thông tin: BN, PTV, kíp gây mê, h s , c n lâm sàng, phát máu
Quản lý: t ch c công việc, th i gian làm việc, kíp GMHS khi quá
tải và cấp c u, môi tr ng n i làm việc.
17


L

NG GIÁ
Ph©n bè nguyªn nh©n c¸c sù cè
theo tÇn xuÊt vµ ®é nÆng

18


Các tai bi n xảy ra
V trí

đâu?

S sự c báo cáo


Phòng m
Phòng h i t nh

299
83

Xquang can thiệp
Cá khoa khác
H i s c đa khoa

18
13
3

...
...

...
...

...

...

89%

19



Nguyên nhân các tai bi n

Lâm sàng
13%

T chức
66%

Thựchành
chuyên môn
13%

Trang thi t bị trục trặc
11%
20


Các nguyên nhân
Thi u sót v t ch c (n=285): 66%
Y tá GM, y tá phòng m , h lý vắng mặt 24,21%

69

Phòng h i t nh h t gi

15,8%

45

Ph u thu t viên không sẵn sàng


11,6%

33

Quá gi làm việc

13%

37

Khu vực ti p nh n không sẵn sàng

7%

20

Ng

6%

15

Vấn đè liên quan đ n bệnh nhân

4%

11

Vấn đ liên quan đ n v n chuy n


4,5%

13

Vấn đè liên quan đ n ch

4,21%

12

Vấn đ liên quan đ n t ch c c a khoa

4,21%

12

Phòng m không sẵn sàng

1,75%

5

Bệnh nhân ra kh i khoa không có sự đ ng ý
c a bác sỹ GMHS

0,35%

1


ng

i gây mê không sẵn sàng

ng trình m

72%

21


Các nguyên nhân
Tr c trặc trang thi t b (11%)
Tr c trặc kỹ thu t đ c
phát hiện qua bảng ki m
4,5%

Tr c trặc máy th
8,9%

Mất điện
4,5%

Tr c trặc kỹ thu t
80%
22


Các nguyên nhân


Thực hành chuyên môn (13%)
Đặt NKQ khó
18,6%

Không khám
tr c gây mê
53,3%

Ng

i gây mê trực hôm tr ớc
11,6%
Không l p bảng
gây mê
2,3%
Không bi t v thực
hành c a khoa
2,3%
Khác
11,7%
23


Các nguyên nhân

Các tai bi n lâm sàng (13%)
Các bi n ch ng

Phi n nạn/tai bi n liên quan
Khác

35,3%

n i-ngoại khoa trong
phòng h i t nh

đ n gây mê/gây tê
24%

3,7%

Co th¾t phÕ qu¶n
Ch m trễ truy n máu

5,5%
Chấn th

ng răng

11,5%

Bi n ch ng do đặt t th

13%

7,4%
24


Tính an toàn c a
GMHS hiện nay trên th giới?


25