LUẬN văn LUẬT THƯƠNG mại PHÁP LUẬT về bảo HIỂM NÔNG NGHIỆP
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.32 MB, 76 trang )
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
BỘ MÔN LUẬT KINH DOANH - THƯƠNG MẠI
------------ --------------
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHÓA: 2008 – 2012
(Khóa 34)
PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM
NÔNG NGHIỆP
Giảng viên hướng dẫn:
Sinh viên thực hiện:
Đoàn Nguyễn Minh Thuận
La Thùy Diễm
MSSV: 5086025
Lớp: Luật thương mại 1-K34
Cần Thơ, tháng 05/2012
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
.................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG PHẢN BIỆN
..................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
................................................................................................................................
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
- Quyết định số 315/2011/QĐ-TTg: Quyết định số 315/2011/QĐ-TTg ngày
01 tháng 03 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện thí điểm bảo
hiểm nông nghiệp 2011 - 3013.
- Thông tư số 121/2011/TT-BTC: Thông tư số 121/2011/TT-BTC ngày 17
tháng 08 năm 2011 của Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều của Quyết định số
315/2011/QĐ-TTg ngày 01 tháng 3 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ về thực
hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp giai đoạn 2011-2013.
- Thông tư số 47/2011/TT-BNNPTNT: Thông tư số 47/2011/TT-BNNPTNT
ngày 29 tháng 6 năm 2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng
dẫn thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi
thủy sản theo Quyết định số 315/2011/QĐ-TTg ngày 01 tháng 3 năm 2011 của
Thủ tướng Chính phủ.
- Quyết định 09/2011/QĐ-TTg: Quyết định 09/2011/QĐ-TTg ngày 30 tháng
01 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận
nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 – 2015.
- Quyết định số 2174/2011/QĐ-BTC: Quyết định số 2174/2011/QĐ-BTC
ngày 9 tháng 9 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc phê chuẩn doanh
nghiệp bảo hiểm triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp.
- Quyết định số 2175/2011/QĐ-BTC: Quyết định số 2175/2011/QĐ-BTC
ngày 9 tháng 9 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc phê chuẩn doanh
nghiệp bảo hiểm triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp.
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ..........................................................................................1
CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM................................5
1.1 Khái quát chung về bảo hiểm. ................................................................... 5
1.1.1. Khái niệm bảo hiểm. ............................................................................. 5
1.1.2. Bản chất bảo hiểm................................................................................ .7
1.1.3. Sự cần thiết của bảo hiểm trong đời sống kinh tế - xã hội...................... 7
1.1.4. Lịch sử phát triển của bảo hiểm.......................................................... .11
1.2 Khái quát về bảo hiểm nông nghiệp ........................................................ 14
1.2.1 Khái niệm về bảo hiểm nông nghiệp .................................................... 14
1.2.2 Đối tượng được bảo hiểm và khu vực thực hiện thí điểm bảo hiểm nông
nghiệp ............................................................................................................ 15
1.2.3 Sự cần thiết của bảo hiểm nông nghiệp ................................................ 17
CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ BẢO HIỂM NÔNG
NGHIỆP..................................................................................................22
2.1 Doanh nghiệp bảo hiểm triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp giai
đoạn 2011-2013 ............................................................................................... 22
2.1.1 Điều kiện triển khai thí điểm............................................................... 22
2.1.2 Hồ sơ, thủ tục đăng ký triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp ....... 23
2.2. Khai thác bảo hiểm nông nghiệp............................................................. 26
2.2.1 Phê chuẩn quy tắc, điều khoản, biểu phí bảo hiểm ....................................26
2.2.2 Hệ thống phân phối bảo hiểm và đào tạo đại lý bảo hiểm .......................30
2.2.3 Giao kết hợp đồng bảo hiểm nông nghiệp ............................................ 32
2.2.3.1 Hình thức của hợp đồng bảo hiểm nông nghiệp.............................. 32
2.2.3.2 Chủ thể của hợp đồng bảo hiểm nông nghiệp ................................. 33
2.2.3.3 Thời điểm phát sinh trách nhiệm bảo hiểm..................................... 34
2.3 Về sự hỗ trợ của Nhà nước....................................................................... 36
2.3.1 Mức hỗ trợ, đối tượng được hỗ trợ ...................................................... 36
2.3.2 Điều kiện được hỗ trợ, nguồn kinh phí và cơ chế hỗ trợ ...................... 38
2.3.2.1 Điều kiện được hỗ trợ.................................................................... 38
2.3.2.2 Nguồn kinh phí và cơ chế hỗ trợ ................................................... 39
2.3.3 Thời gian thực hiện và phương thức hỗ trợ ......................................... 39
2.3.3.1 Thời gian thực hiện ....................................................................... 39
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
1
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
2.3.3.2 Phương thức hỗ trợ........................................................................ 39
2.3.4 Hồ sơ, trình tự và thủ tục chi............................................................... 40
2.4 Bảo hiểm nông nghiệp cụ thể trong trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản nuôi
......................................................................................................................... 41
2.4.1 Quy định về các loại thiên tai, dịch bệnh nguy hiểm và xác định mức độ
thiệt hại để hỗ trợ thí điểm bảo hiểm nông nghiệp ............................................ 41
2.4.2 Quy định các tiêu chí về quy mô, quy trình sản xuất đối với cây lúa
nước, chăn nuôi, thủy sản nuôi ......................................................................... 42
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VÀ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP
LUẬT VỀ BẢO HIỂM NÔNG NGHIỆP HIỆN NAY .........................48
3.1. Thực trạng của việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp trên một
số địa bàn, khu vực cụ thể .............................................................................. 48
3.1.1 Thực trạng của việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp ở tỉnh Nam
Định ................................................................................................................. 48
3.1.2 Thực trạng của việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp ở tỉnh
Vĩnh Phúc......................................................................................................... 50
3.1.3 Thực trạng của việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp ở tỉnh
Đồng Nai.......................................................................................................... 51
3.1.4 Thực trạng của việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp ở tỉnh Bạc
Liêu .................................................................................................................. 52
3.2. Một số khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện thí điểm bảo hiểm
nông nghiệp..................................................................................................... 54
3.2.1 Một số khó khăn trong việc thực hiện bảo hiểm nông nghiệp .............. 54
3.2.2 Một số vướng mắc của pháp luật trong việc thực hiện bảo hiểm nông
nghiệp .............................................................................................................. 57
3.3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm nông nghiệp
......................................................................................................................... 60
KẾT LUẬN.............................................................................................66
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
2
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
LỜI NÓI ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam thường xuyên phải hứng chịu những rủi
ro do thời tiết và khí hậu thất thường, thiên tai diễn biến bất ngờ. Trong hoàn
cảnh đó, người nông dân thường xuyên đối mặt với nguy cơ mất mùa. Đó chính
là tiền đề cho việc phát triển thị trường bảo hiểm nông nghiệp ở Việt Nam.
Những năm đất nước thực hiện đổi mới nền kinh tế, nhất là từ khi có sự ra
đời Nghị định số 100/1993/NĐ-CP của Chính phủ (ngày 18/12/1993) về đa dạng
hóa các loại hình kinh doanh bảo hiểm, đã chứng kiến những bước tiến vượt bậc
của ngành kinh doanh bảo hiểm về mọi mặt. Tuy nhiên, trong xu hướng phát
triển chung đó, bảo hiểm nông nghiệp - một nghiệp vụ bảo hiểm đã từng nhận
được sự quan tâm chỉ đạo sâu sát của Nhà nước mà trực tiếp là Bộ Tài chính; sự
phối hợp chặt chẽ của các cấp chính quyền, các cơ quan, ban ngành; và đặc biệt
là sự đầu tư công sức và trí tuệ của những chuyên gia bảo hiểm tâm huyết lại trở
thành một ngoại lệ với những lần triển khai không thành công. Trong khi sản
xuất nông nghiệp luôn phải đối mặt với thiên tai, bão lụt, hạn hán, dịch bệnh…
liên tục hoành hành thì nhà bảo hiểm vẫn phải cam chịu đứng ngoài cuộc, mặc
cho nông dân phải gánh chịu hậu quả của rủi ro.
Trước thực trạng đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số
315/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về thí điểm bảo hiểm nông nghiệp
tại 21 tỉnh, thành phố trong thời gian hai năm 2011-2013 và cũng kèm theo đó là
Thông tư số 47/2011/TT-BNNPTNT ngày 29 tháng 6 năm 2011 của Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn, Thông tư số 121/2011/TT-BTC ngày 17 tháng 08
năm 2011 của Bộ Tài chính hướng dẫn chi tiết một số điều của quyết định này.
Tuy nhiên, đến thời điểm này, việc triển khai vẫn còn gặp nhiều khó khăn đáng
kể như: các địa phương vẫn chưa nhận được hướng dẫn nào từ phía Bộ, ngành
liên quan về việc chọn địa điểm, mô hình để triển khai thí điểm; bên cạnh đó,
một trong những điều kiện cần thiết để được hỗ trợ theo Quyết định này là người
dân phải thực hiện sản xuất, canh tác, chăn nuôi, nuôi trồng, phòng dịch theo
quyết định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, mà cho đến nay quy
trình này như thế nào thì các địa phương vẫn chưa được biết đến; rồi nếu căn cứ
theo Quyết định 315/2011/QĐ-TTg thì hiện nay gần như không hộ nghèo nào đạt
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
1
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
tiêu chuẩn để đạt tham gia bảo hiểm nông nghiệp, vì nếu theo tiêu chí hộ nghèo
thì không có đất để sản xuất, mà không có đất sản xuất thì không thể tham gia
bảo hiểm nông nghiệp được.
Do đó, việc tìm kiếm các phương cách nhằm tháo gỡ những vướng mắc, xây
dựng cơ chế vận hành phù hợp để có thể khôi phục và từng bước phát triển bảo
hiểm nông nghiệp tại Việt Nam vẫn luôn là câu hỏi đặt ra không chỉ đối với các
cơ quan quản lý nhà nước về bảo hiểm, các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm
mà nó còn thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận. Chẳng hạn như về việc hạn
chế rủi ro cho người nông dân trong sản xuất nông nghiệp, về biện pháp để
chương trình triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp đạt được thành công như
mong muốn. Để tìm hiểu sâu hơn các vấn đề được nêu ở trên, người viết đã chọn
đề tài: “Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp” nghiên cứu.
2. Phạm vi nghiên cứu
Trong đề tài này, người viết chủ yếu nghiên cứu, phân tích về sự cần thiết
của bảo hiểm nông nghiệp, những quy định của pháp luật về đối tượng được bảo
hiểm, điều kiện để các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm tham gia việc triển
khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp, về việc giao kết hợp đồng bảo hiểm và sự
hỗ trợ của Nhà nước cho việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Người viết nghiên cứu đề tài này nhằm mục tiêu thông tin đầy đủ cho người
đọc biết và hiểu được khái niệm về bảo hiểm nông nghiệp, đối tượng được tham
gia, công ty bảo hiểm trực tiếp thực hiện, thủ tục để được bảo hiểm bồi thường và
những lợi ích mà họ sẽ nhận được khi tham gia bảo hiểm nông nghiệp. Từ các
quy định của pháp luật người viết so sánh với việc áp dụng trên thực tế thông qua
thực trạng thí điểm bảo hiểm nông nghiệp ở một số địa bàn cụ thể. Qua các vấn
đề phân tích trên từ đó người viết nêu ra những khó khăn trong quá trình thực
hiện thí điểm, những vướng mắc trong việc áp dụng luật. Trên cơ sở đó người
viết đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện những mặt còn tồn tại cho phù hợp
với thực tế góp phần vào sự thành công của chương trình triển khai thí điểm bảo
hiểm nông nghiệp giai đoạn hiện nay.
4. Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, người viết đã sử dụng một số phương pháp
nghiên cứu cơ bản. Trước hết, để có được tài liệu cho việc nghiên cứu, người viết
đã sử dụng phương pháp sưu tầm, tìm kiếm, phân loại tài liệu, tham khảo thông
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
2
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
tin qua các giáo trình, trang thông tin điện tử chính thống có sự chọn lọc, sắp xếp
cho phù hợp với nội dung của từng chương. Tiếp đó người viết sử dụng các
phương pháp phân tích luật viết, liệt kê, đối chiếu, so sánh giữa văn bản quy
phạm pháp luật với thực tiễn, từ đó người viết bình luận vấn đề để đưa ra quan
điểm của mình. Đồng thời, để cho người đọc dễ dàng tìm hiểu và tiếp cận với
luận văn, người viết đã chọn cách trình bày tổng hợp, diễn dịch, quy nạp để phân
tích, chứng minh, giải thích vấn đề. Tất cả các phương pháp được trình bày đan
xen trong luận văn, tùy từng nội dung mà áp dụng phương pháp phù hợp để thể
hiện từng vấn đề nghiên cứu.
5. Kết cấu luận văn
Ngoài lời nói đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo thì nội dung chính
của luận văn được chia làm ba chương:
Chương 1. Lý luận chung về bảo hiểm. Ở chương này, người viết đề cập
đến khái niệm bảo hiểm, bản chất của bảo hiểm, lịch sử hình thành và phát triển
của bảo hiểm, và từ đó người viết trình bày sự cần thiết của bảo hiểm trên thực
tế. Từ những vấn đề chung về bảo hiểm chính là nền tảng cho sự phát triển nhiều
loại bảo hiểm khác nhau, trong đó bảo hiểm nông nghiệp ở Việt Nam đang dần
được hình thành và hoàn thiện thông qua việc đang triển khai thực hiện chương
trình thí điểm bảo hiểm nông nghiệp. Trong chương này, người viết cũng trình
bày khái quát chung về bảo hiểm nông nghiệp và sự cần thiết của bảo hiểm nông
nghiệp trong giai đoạn hiện nay nhằm giúp cho người viết và người đọc tiếp cận
chương hai.
Chương 2. Quy định của pháp luật về bảo hiểm nông nghiệp. Chương
này, người viết đi sâu vào phân tích những quy định của pháp luật về các điều
kiện, hồ sơ, thủ tục đăng ký để các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm triển khai
thí điểm bảo hiểm nông nghiệp và việc khai thác bảo hiểm nông nghiệp, trong đó
bao gồm cả các quy định về việc phê chuẩn quy tắc, điều khoản, biểu phí bảo
hiểm, hệ thống phân phối bảo hiểm và đào tạo đại lý bảo hiểm, về giao kết hợp
đồng bảo hiểm, quy định các tiêu chí về quy mô, quy trình sản xuất đối với cây
lúa nước, chăn nuôi, thủy sản nuôi. Đặc biệt, trong giai đoạn thí điểm này có sự
hỗ trợ tương đối lớn từ phía Nhà nước cho việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông
nghiệp. Từ việc phân tích này sẽ giúp cho người viết đưa ra được những mặt tồn
tại của pháp luật về bảo hiểm nông nghiệp. Và đây cũng chính là cơ sở để người
viết đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện những quy định của pháp luật tại
chương ba.
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
3
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
Chương 3. Thực trạng và hoàn thiện quy định của pháp luật về bảo
hiểm nông nghiệp hiện nay. Trong chương này người viết đã dựa trên cơ sở lý
luận chung của chương 1 kết hợp với việc phân tích pháp luật ở chương 2 và đối
chiếu những vấn đề tồn tại, vướng mắc của pháp luật so với điều kiện thực tế khi
áp dụng, những khó khăn trong quá trình triển khai thí điểm bảo hiểm nông
nghiệp mà người viết đã đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn quy định
của pháp luật về bảo hiểm nông nghiệp đang được dư luận đặc biệt quan tâm hiện
nay.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, do kiến thức của người viết và thời gian
nghiên cứu còn hạn hẹp, tài liệu tham khảo còn giới hạn, thêm vào đó bảo hiểm
nông nghiệp khá mới mẻ đang trong thời gian thí điểm vì vậy văn bản quy phạm
pháp luật về bảo hiểm nông nghiệp rất ít và chưa thật sự đầy đủ. Cho nên, việc
nghiên cứu của người viết không tránh khỏi những thiếu sót trong việc trình bày
cũng như trong việc phân tích quy định của pháp luật. Vì vậy, người viết mong
nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô để luận văn này hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô khoa Luật, trường Đại học Cần Thơ
đã giảng dạy và truyền đạt nhiều kiến thức quý báo cho tôi trong bốn năm đại
học. Đặc biệt là rất cảm ơn sự hướng dẫn nhiệt tình của cô Đoàn Nguyễn Minh
Thuận đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn này.
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
4
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
CHƯƠNG 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM
1.1. Khái quát chung về bảo hiểm
1.1.1. Khái niệm bảo hiểm
Bảo hiểm ra đời và phát triển từ rất lâu, cho đến nay khi nghiên cứu đến
những lý luận về bảo hiểm cũng có rất nhiều định nghĩa về bảo hiểm dưới nhiều
góc độ khác nhau.
Dưới góc độ tài chính: “Bảo hiểm là quá trình lập quỹ dự phòng bằng tiền
nhằm phân phối lại những chi phí, mất mát không mong đợi”.
Dưới góc độ pháp lý: “Bảo hiểm là sự cam kết bồi thường hoặc chi trả về mặt
kinh tế, trong đó người tham gia bảo hiểm có trách nhiệm phải đóng một khoản
tiền gọi là phí bảo hiểm cho đối tượng được bảo hiểm theo các điều kiện bảo
hiểm đã quy định. Ngược lại, người bảo hiểm có trách nhiệm bồi thường hoặc chi
trả tiền bảo hiểm cho đối tượng bảo hiểm gặp rủi ro, sự cố bảo hiểm”.
Trên phương diện thống kê toán: “Bảo hiểm là hoạt động thể hiện người bảo
hiểm cam kết bồi thường (theo qui luật thống kê) cho người tham gia bảo hiểm
trong trường hợp xảy ra rủi ro thuộc phạm vi bảo hiểm với điều kiện người tham
gia bảo hiểm nộp một khoản phí cho chính anh ta hoặc cho người thứ ba”.
Trên phương diện kinh tế - xã hội, các chuyên gia Pháp định nghĩa: “Bảo
hiểm là một hoạt động qua đó một cá nhân có quyền được hưởng trợ cấp nhờ vào
một khoản đóng góp của mình hoặc cho người thứ ba trong trường hợp xảy ra rủi
ro. Khoản trợ cấp này do một tổ chức chi trả, tổ chức này có trách nhiệm đối với
toàn bộ các rủi ro và đền bù các thiệt hại theo các phương pháp thống kê”.
Có thể nói tất cả các định nghĩa bảo hiểm nói trên đều chưa thật hoàn chỉnh,
đầy đủ và toàn diện. Theo định nghĩa thứ nhất, chưa nêu được nguồn hình thành
quỹ bảo hiểm và ai sẽ được phân phối lại những chi phí mất mát không mong
đợi. Hoặc định nghĩa thứ hai bảo hiểm không phải là sự cam kết được. Còn định
nghĩa thứ ba chỉ thuần túy nói đến bồi thường cũng chưa chính xác, vì bảo hiểm
xã hội hay bảo hiểm nhân thọ là sự chi trả, là trợ cấp. Và tại định nghĩa thứ tư,
mặt dù đã đề cặp đến cả khía cạnh kinh tế - xã hội của bảo hiểm, song lại chưa
nói rõ phạm vi bảo hiểm và còn nhằm lẫn giữa đối tượng tham gia bảo hiểm, đối
tượng được hưởng trợ cấp và đối tượng được bảo hiểm.
Nếu xét một cách toàn diện: “Bảo hiểm là một hoạt động được tổ chức hợp
lý bởi tập hợp những người có cùng chung rủi ro có thể xảy ra hoặc các sự kiện
bảo hiểm, các khoản đóng góp về tài chính của họ cho phép bồi thường hoặc chi
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
5
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
trả theo qui luật thống kê những thiệt hại mà một số người trong tập hợp hoặc
người thứ ba phải gánh chịu khi tổn thất hoặc sự kiện bảo hiểm xảy ra”(1)
Sự khác nhau trong các quan niệm xuất phát từ việc nhìn nhận bảo hiểm ở
các góc độ và cách thức tiếp cận khác nhau. Bảo hiểm là một lĩnh vực rộng và
phức tạp hàm chứa yếu tố kinh doanh, pháp lý và kỹ thuật nghiệp vụ đặc trưng
nên rất khó tìm ra được một định nghĩa hoàn hảo thể hiện được tất cả những khía
cạnh đó. Điều đó có thể chấp nhận được là xây dựng một khái niệm từ góc độ và
cách thức tiếp cận hữu ích cho mục đích nghiên cứu. Trên phương diện lý thuyết
cơ bản: “Bảo hiểm là phương pháp chuyển giao rủi ro được thực hiện qua hợp
đồng bảo hiểm, trong đó bên mua bảo hiểm chấp nhận trả phí bảo hiểm và doanh
nghiệp bảo hiểm cam kết bồi thường hoặc trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện
bảo hiểm” (2).
Qua nghiên cứu về bảo hiểm, thì người viết hiểu rằng bảo hiểm là một loại
dịch vụ, theo đó những người có cùng chung rủi ro có thể xảy ra trong tương lai
đóng một khoản phí (gọi là phí bảo hiểm) cho doanh nghiệp bảo hiểm khi tham
gia bảo hiểm, để tin chắc rằng một khi các rủi ro này xảy ra đối với họ, thì họ sẽ
được doanh nghiệp bảo hiểm chi trả hoặc bồi thường theo nguyên tắc số đông bù
số ít. Có nghĩa là qua hình thức bảo hiểm, người tham gia bảo hiểm mua trước
quyền được sử dụng dịch vụ bảo hiểm nếu các điều kiện về bảo hiểm xảy ra
trong thời hạn bảo hiểm và bên mua bảo hiểm sẽ được doanh nghiệp bảo hiểm
chi trả hoặc bồi thường một khoản tiền (gọi là tiền bảo hiểm) mà không cần phải
trả thêm một khoản tiền nào khác. Ngược lại, nếu các điều kiện về bảo hiểm
không xảy ra trong thời hạn bảo hiểm thì bên mua bảo hiểm không được chi trả
gì cả.
Từ những phân tích và lý luận chung đã nêu ở trên, người viết cho rằng bảo
hiểm là biện pháp chia sẻ rủi ro của một người hay của số một ít người cho cả
cộng đồng những người có khả năng gặp rủi ro cùng loại; bằng cách mỗi người
trong cộng đồng góp một số tiền nhất định vào một quỹ chung và từ quỹ chung
đó bù đắp thiệt hại cho thành viên trong cộng đồng không may bị thiệt hại do rủi
ro đó gây ra. Cụ thể hơn về mặt pháp lý thì bảo hiểm là một nghiệp vụ qua đó,
một bên là người được bảo hiểm cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm
(1)
PGS – TS. Nguyễn Viết Vương (2006), Giáo trình Kinh tế bảo hiểm, Trường Đại học Công
Đoàn, NXB Lao Động, Hà Nội. (trang 11 - 12)
(2)
ThS. Võ Thị Pha (2005), Giáo trình lý thuyết bảo hiểm, Nhà xuất bản tài chính. (trang 15 – 16)
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
6
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
thực hiện mong muốn để cho mình hoặc để cho một người thứ ba trong trường
hợp xảy ra rủi ro sẽ nhận được một khoản đền bù các tổn thất được trả bởi một
bên khác đó là doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm.
1.1.2. Bản chất bảo hiểm
Do đứng dưới nhiều góc độ khác nhau: Dưới góc độ tài chính, dưới góc độ
pháp lý, trên phương diện kỹ thuật, nghiệp vụ, trên phương diện kinh tế xã hội
dẫn đến có nhiều khái niệm chưa hoàn chỉnh. Nếu xem một cách toàn diện thì có
thể chỉ ra bản chất của bảo hiểm như sau bản chất của bảo hiểm chính là quá
trình phân phối lại tổng sản phẩm trong nước giữa những người tham gia bảo
hiểm, nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính phát sinh khi rủi ro, sự kiện bảo hiểm xảy
ra liên quan đến người tham gia bảo hiểm. Phân phối trong bảo hiểm vừa mang
tính bồi hoàn vừa mang tính không bồi hoàn. Tính bồi hoàn được thể hiện ở chỗ,
người nào có tham gia đóng góp vào quỹ bảo hiểm thì mới được phân phối khi sự
kiện bảo hiểm xảy ra. Còn tính không bồi hoàn tức là người đó dù có tham gia
đóng góp nhưng tổn thất không xảy ra thì không được phân phối lại từ quỹ bảo
hiểm (3).
Theo người viết thì cũng đồng ý về bản chất của bảo hiểm như trên, có
nghĩa là bản chất của bảo hiểm là việc phân chia lại tổn thất của một hoặc một số
người khi có rủi ro bảo hiểm xảy ra cho tất cả những người cùng tham gia một
loại bảo hiểm cùng chịu. Hay nói cách khác, khi sự hiện bảo hiểm xảy ra có gây
tổn thất cho một hoặc một số người cùng tham gia một loại bảo hiểm, thì lập tức
những tổn thất của những người này sẽ được dàng mỏng ra cho những người
cùng tham gia bảo hiểm này cùng chịu. Việc cùng chịu tổn thất này thông qua
một quỹ bảo hiểm chung mà khi họ tham gia bảo hiểm đã nộp cho doanh nghiệp
bảo hiểm. Theo đó dễ dàng nhận thấy, bảo hiểm hoạt động dựa trên quy luật số
đông.
1.1.3. Sự cần thiết của bảo hiểm trong đời sống kinh tế - xã hội
Hoạt động bảo hiểm trước hết là nhằm khắc phục hậu quả tài chính của rủi
ro. Như chúng ta đã biết, rủi ro có thể mang đến những thiệt hại tài chính bất
thường cho các cá nhân, tổ chức. Dù trên thực tế họ có cố né tránh, đề phòng
nhằm hạn chế rủi ro nhưng đối với những rủi ro bất ngờ phát sinh thì không thể
nào né tránh được, ví dụ như một căn nhà bị hỏa hoạn, một vụ tai nạn giao thông
(3)
PGS – TS. Nguyễn Viết Vương (2006), Giáo trình Kinh tế bảo hiểm, Trường Đại học Công
Đoàn,NXB Lao Động, Hà Nội. (trang 13)
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
7
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
gây chết người hoặc là hạn hán, lũ lụt làm mất mùa khiến người nông dân phải
trắng tay, tất cả những rủi ro đều mang đến những kết cục bất hạnh và đi đôi là
khó khăn tài chính. Hơn lúc nào hết, các cá nhân tổ chức cần đến nguồn tài chính
kịp thời để bù đắp thiệt hại, lấy lại sự căn bằng, ổn định tình hình tài chính. Sự có
mặt của các tổ chức bảo hiểm đã đáp ứng nhu cầu đó một cách nhanh nhất. Dịch
vụ mà các doanh nghiệp bảo hiểm đáp ứng cho nhu cầu an toàn của con người,
của xã hội chính là sự bảo đảm về mặt vật chất, tài chính trước rủi ro. Hơn nữa,
vượt lên cả ý nghĩa vật chất, tài chính, bảo hiểm mang đến trạng thái an toàn về
tinh thần, giảm bớt sự lo âu trước rủi ro, bất trắc cho những người được bảo
hiểm. Đó chính là ý nghĩa nhân văn của bảo hiểm trong xã hội hiện đại.
Cùng với việc mang lại sự an toàn về tài chính và tinh thần, nghề nghiệp bảo
hiểm đòi hỏi và tạo điều kiện cho các tổ chức bảo hiểm thường xuyên thực hiện
việc nghiên cứu rủi ro, thống kê tổn thất, tìm kiếm các biện pháp phòng tránh,
giảm thiểu. Để nghiên cứu rủi ro, việc quan trọng trước hết là phải biết được
nguyên nhân phát sinh rủi ro xuất phát từ đâu, từ đó mới có thể tím kiếm được
các biện pháp phòng tránh, giảm thiểu rủi ro phù hợp nhất và đạt hiệu quả nhất.
Dưới đây là một số nguyên nhân phát sinh rủi ro thường gặp nhất trong xã
hội hiện nay:
Thứ nhất, rủi ro do thiên nhiên. Đây là một loại rủi ro do thiên nhiên tác
động trực tiếp vào đời sống con người. Các tác động thiên nhiên này có thể là
bão gió làm cho con tàu bị đắm; hoặc là động đất, núi lửa làm cho các tòa nhà
hoặc công trình bị sặp đổ; hoặc là dịch bệnh làm cho con người và gia súc bị
chết; hoặc hạn hán, lũ lụt, rét đậm, rét hại làm nông sản mất mùa nông dân trắng
tay. Từ đó làm ảnh hưởng xấu đến sản xuất, đời sống và sức khỏe của con người.
Thứ hai, rủi ro do sự phát triển và biến đổi không ngừng của khoa học công
nghệ. Mặt dù khoa học kỹ thuật – công nghệ phục vụ có ích cho con người,
nhưng mặt trái của nó vẫn luôn luôn tồn tại. Nguy cơ mất việc của người lao
động cao, tai nạn lao động, tai nạn trong cuộc sống vẫn có thể xảy ra.
Thứ ba, rủi ro do môi trường kinh tế - chính trị - xã hội gây ra. Những rủi ro
này có thể gây ra những thiệt hại ở phạm vi rất rộng và ảnh hưởng trực tiếp đến
mọi thành viên trong xã hội. Kinh tế bị khủng hoản sẽ làm tăng lao động mất
việc dẫn đến nhiều người bị thất nghiệp; chiến tranh, bạo động sẽ làm cho nhiều
nhà bị đổ nát, người dân bị chết chóc.
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
8
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
Bất kể do nguyên nhân gì, khi gặp rủi ro, con người phải đối mặt với những
khó khăn trong cuộc sống. Những khó khăn đó làm mất hoặc giảm thu nhập, mất
việc làm, tài sản bị phá hủy, sản xuất kinh doanh bị ngưng trệ. Tất cả những vấn
đề này đều thúc đẩy ta đến những suy nghĩ, tìm cách để ta có thể khắc phục,
phòng tránh, kiểm soát được những hậu quả của chúng.
Biện pháp thứ nhất là tránh né rủi ro, đây là biện pháp được sử dụng thường
xuyên trong cuộc sống. Mọi người, mọi đơn vị sản xuất kinh doanh đều lựa chọn
cho mình những biện pháp thích hợp để né tránh rủi ro có thể xảy ra, tức là loại
trừ cơ hội dẫn đến tổn thất. Chẳng hạn, để tránh tai nạn giao thông thì hạn chế đi
lại, để tránh tai nạn lao động thì lựa chọn những ngành nghề không nguy hiểm
nhằm tránh né với những rủi ro có thể tránh né được. Nhưng trong cuộc sống sự
vật luôn chuyển động thì có những rủi ro bất ngờ không né tránh được.
Biện pháp thứ hai là ngăn ngừa và hạn chế tối đa các rủi ro có thể xảy ra.
Chẳng hạn, để phòng ngừa hỏa hoạn phải thực tốt công tác phòng cháy chữa
cháy; để hạn chế tai nạn lao động, người lao động phải được đào tạo, được trang
bị các phương tiện bảo hộ lao động phù hợp. Một ví dụ khác, nông dân B sợ mất
mùa và nắm rõ các loại dịch bệnh có thể xảy ra với vụ mùa của mình nên đã
chăm chỉ xịch các loại thuốc ngăn ngừa dịch bệnh cho cây lúa, theo dõi thường
xuyên để ngăn ngừa và hạn chế mất mùa xảy ra với vụ mùa của mình. Tuy nhiên,
một đợt nắng nóng bất thường kéo dài khiến sâu bệnh trên lúa phát triển rất
nhanh và mạnh, nhiều loại bệnh hại lúa lần đầu tiên xuất hiện với diễn biến phức
tạp và lây lan rất nhanh gây thiệt hại trên diện rộng làm cho nông dân B trở nên
trắng tay. Những ví dụ trên cho thấy, mặc dù ta ngăn ngừa tốt, ta đã hạn chế được
tối đa rủi ro có thể xảy ra. Nhưng một khi rủi ro xảy đến bất ngờ và mang lại hậu
quả quá lớn thì dù có ngăn ngừa hay hạn chế cũng chỉ khắc phục được một phần
nhỏ của hậu quả mà rủi ro đó mang lại. Lúc này ta đặt ra vấn đề ai là người sẽ
gánh chịu rủi ro, khi đó là người lao động hay người sử dụng lao động, còn người
nông dân sẽ chia sẻ rủi ro bằng cách nào để không trở nên trắng tay khi bị mất
mùa do thiên tai không thể lường trước được xảy đến.
Biện pháp thứ ba là tự bảo hiểm, nghĩa là tự bỏ ra nguồn tài chính nhất định
để bù đắp cho thiệt hại xảy ra với mình trong cuộc sống cũng như trong hoạt
động sản xuất kinh doanh. Nguồn tài chính này có thể hình thành từ nhiều nguồn
khác nhau. Đi vay, chủ động tạo nên những quỹ dự phòng, dự trữ. Lúc này, do ta
lập nên những quỹ này, mà làm cho vốn của ta không lưu động được, dẫn đến
hiệu quả kinh doanh thấp do số vốn sử dụng trong kinh doanh không cao.
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
9
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
Biện pháp thứ tư là ta tham gia bảo hiểm, thông qua khái niệm về bảo hiểm
ta biết được bản chất của bảo hiểm, nên khi ta tham gia bảo hiểm thì có nhiều
mặt thuận lợi. Thứ nhất, quỹ bảo hiểm được thành lập một cách chủ động, nghĩa
là người mua bảo hiểm phải đóng một khoản tiền (ta gọi là phí bảo hiểm) cho
người quản lý bảo hiểm. Mà phí bảo hiểm ta phải đóng rất là ít so với rủi ro mà ta
phải chịu nếu thực tế rủi ro có thể xảy ra. Vì lúc này tổn thất của một người hay
một số người sẽ được phân tán, dàn mỏng theo quy luật “số đông bù số ít”. Thứ
hai, nếu ta tham gia bảo hiểm thì việc thực hiện các biện pháp để phòng và hạn
chế tổn thất sẽ được nhà bảo hiểm phối hợp thực hiện. Thứ ba, do phí bảo hiểm
không cao, nên việc tham gia bảo hiểm không mất nhiều tiền. Do đó ta có thể chủ
động huy động vốn trong việc kinh doanh và có thể mở rộng quy mô kinh doanh.
Từ những thuận lợi trên, hiện tại chỉ có việc tham gia bảo hiểm ta mới khắc phục
và hạn chế được những rủi ro mà có thể xảy ra trong cuộc sống.
Bảo hiểm ngoài việc đem lại lợi ích cho người tham gia bảo hiểm, thì bảo
hiểm còn mang lại những mặt thuận lợi khác. Thứ nhất, do đặc trưng của bảo
hiểm cần phải có quỹ dự trữ, dự phòng, quỹ bồi thường hoặc chi trả. Khi đó các
quỹ này nếu chưa được sử dụng đến thì đây chính là nguồn đầu tư đáng kể, nó sẽ
góp phần phát triển và tăng trưởng kinh tế. Thứ hai, hầu hết các hoạt động bảo
hiểm đều thực hiện theo nguyên tắc số đông, vì vậy mà các tổ chức bảo hiểm này
nắm giữ một quỹ tiền tệ rất lớn, khi đó họ sẽ trở thành một nhà đầu tư lớn. Thứ
ba, bảo hiểm còn góp phần làm giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước, nhất là
bảo hiểm thương mại góp phần tăng tích lũy cho ngân sách. Khi các tổ chức bảo
hiểm hoạt động sẽ thu hút một lực lượng lao động đáng kể nên tình trạng thất
nghiệp trong xã hội sẽ được giảm bớt. Thứ tư, về phương diện tâm lý, bảo hiểm
còn là chỗ dựa tinh thần cho những người tham gia bảo hiểm, giúp họ an tâm
trong cuộc sống và trong hoạt động kinh doanh. Cuối cùng là thông qua hoạt
động tái bảo hiểm, khi đó nó sẽ thúc đẩy phát triển quan hệ kinh tế đối ngoại giữa
các nước trong điều kiện hội nhập kinh tế hiện nay.
Như vậy, bảo hiểm đã góp phần đóng góp tích cực vào việc phát triển kinh
tế - xã hội, giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế của nước ta hiện nay. Nên việc
bảo hiểm ra đời, tồn tại và phát triển là đòi hỏi khách quan của cuộc sống, của
hoạt động kinh doanh, sự đòi hỏi này điều xuất phát từ những mong muốn tự
chủ, an toàn về tài chính cũng như nhu cầu của con người.
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
10
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
1.1.4. Lịch sử phát triển của bảo hiểm
Trước lợi nhuận mà ngành thương mại hàng hải mang lại to lớn, đáng kể.
Bên cạnh việc thu lợi nhuận này, thì mức độ và số lượng rủi ro phải ứng phó do
tai nạn trên biển mang lại cũng rất lớn. Nên các chủ tàu, các nhà buôn bán, những
người vận tải luôn luôn tìm kiếm những hình thức bảo đảm an toàn cho quyền lợi
của mình.
Đầu tiên là vào khoảng thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên người ta đã tìm
cách giảm nhẹ tổn thất toàn bộ một lô hàng bằng cách san nhỏ lô hàng của mình
ra làm nhiều chuyến hàng. Đây là cách phân tán rủi ro, tổn thất và có thể coi đó
là hình thức nguyên khai của bảo hiểm. Sau đó để đối phó với những tổn thất
nặng nề thì hình thức “cho vay mạo hiểm” đã xuất hiện theo đó trong trường hợp
xảy ra tổn thất đối với hàng hoá trong quá trình vận chuyển, người vay sẽ được
miễn không phải trả khoản tiền vay cả vốn lẫn lãi. Ngược lại họ sẽ phải trả một
lãi suất rất cao khi hàng hoá đến bến an toàn, như vậy có thể hiểu lãi suất cao này
là hình thức sơ khai của phí bảo hiểm. Song, số vụ tổn thất xảy ra ngày càng
nhiều làm cho các nhà kinh doanh cho vay vốn cũng lâm vào thế nguy hiểm và
thay thế nó là hình thức bảo hiểm ra đời.
Vào thế kỷ XIV, ở Floren, Genoa nước Ý, đã xuất hiện các hợp đồng bảo
hiểm hàng hải đầu tiên mà theo đó một người bảo hiểm cam kết với người được
bảo hiểm sẽ bồi thường những thiệt hại về tài sản mà người được bảo hiểm phải
gánh chịu khi có thiệt hại xảy ra trên biển, đồng thời với việc nhận một khoản
phí. Hợp đồng bảo hiểm cổ xưa nhất mà người ta tìm thấy có ghi ngày
22/04/1329 hiện còn được lưu giữ tại Floren. Sau đó cùng với việc phát hiện ra
Ấn Độ dương và tìm ra Châu Mỹ, ngành hàng hải nói chung và bảo hiểm hàng
hải nói riêng đã phát triển rất nhanh.
Về cơ sở pháp lý thì có thể coi chiếu dụ Barcelona năm 1435 là văn bản
pháp luật đầu tiên trong ngành bảo hiểm. Sau đó là sắc lệnh của Philippe de
Bourgogne năm 1458, những sắc lệnh của Brugos năm 1537, Fiville năm 1552
và ở Amsterdam năm 1558. Ngoài ra còn có sắc lệnh của Phần Lan năm 1563
liên quan đến hợp đồng bảo hiểm hàng hoá(4). Đến năm 1681 Pháp lệnh hoạt
động hàng hải do nhà vua nước pháp Louis 14 ban hành (trong đó chương 6 có
quy định về bảo hiểm). Năm 1756, Thượng nghị viện nước Anh đã bổ nhiệm
Man-phi-en-tơ làm quan tòa đầu tiên. Vị quan tòa này đã sử dụng nguyên tắc cơ
bản của luật buôn bán và những quan niệm của đạo luật thông thường để giải
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
11
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
quyết tranh chấp về bảo hiểm. Đến 1788, khi ông về hưu đã tạo ra những tiền lệ
xét xử rất có giá trị(5).
Ở thế kỷ XVI - XVII cùng với sự ra đời của phương thức sản xuất tư bản
chủ nghĩa thì hoạt động bảo hiểm mới phát triển rộng rãi và ngày càng đi sâu vào
nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội. Mở đường cho sự phát triển này là
luật 1601 của Anh thời Nữ hoàng Elisabeth, sau đó là Chỉ dụ 1681 của Pháp do
Colbert biên soạn và Vua Louis XIV ban hành, đó là những đạo luật mở đường
cho lĩnh vực bảo hiểm hàng hải.
Đến thế kỷ XVII, nước Anh đã chiếm vị trí hàng đầu trong buôn bán và
hàng hải quốc tế với Luân Đôn là trung tâm phồn thịnh nhất. Tàu của các nước đi
từ Châu Á, Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Phi đều về cập bến hai bờ sông Thame của
thành phố Luân Đôn. Các tiệm cà phê là nơi gặp gỡ của các nhà buôn, chủ ngân
hàng, người chuyên chở, người bảo hiểm để giao dịch, trao đổi tin tức, bàn luận
trực tiếp với nhau.
Edward Lloyd’s là một thuyền trưởng về hưu bắt đầu mở quán cà phê ở phố
Great Tower ở Luân Đôn vào khoảng năm 1692. Các nhà buôn, chủ ngân hàng,
người chuyên chở, người bảo hiểm thường đến đó để trao đổi các thông tin về
các con tàu viễn dương, về hàng hóa chuyên chở trên tàu, về sự an toàn và tình
hình tai nạn của các chuyến tàu. Ngoài việc quản lý quán cà phê, năm 1696
Edward Lloyd’s còn cho ra một tờ báo tổng hợp các tình hình tàu bè và các vấn
đề khác nhằm cung cấp thông tin cho các khách hàng của ông. Tuy nhiên việc
làm chính của ông vẫn là cung cấp địa điểm để khách hàng đến giao dịch bảo
hiểm, hội họp. Sau khi Edward Lloyd’s qua đời người ta thấy rằng cần phải có
một nơi tương tự như vậy để các nhà khai thác bảo hiểm hàng hải tập trung đến
giao dịch bảo hiểm và năm 1770, “Society of Lloyd’s” với tư cách là một tổ chức
tự nguyện đã thành lập và thu xếp một địa điểm ở Pope’s Head Alley cho các
thành viên của họ. Sau đó tổ chức này rời địa điểm đến trung tâm hối đoái của
Hoàng gia và ở đó đến năm 1828 thì rời đến toà nhà riêng của họ tại phố Leaden
Hall. Tổ chức này hoạt động với tư cách là tổ chức tư nhân đến năm 1871 thì hợp
nhất lại theo luật Quốc hội và trở thành Hội đồng Lloyd’s và sau này đã trở thành
nơi giao dịch kinh doanh bảo hiểm và hãng bảo hiểm lớn nhất thế giới.
(4) />(5)
[truy cập ngày 5/2/2012]
GS. TS. Trương Mộc Lâm và Lưu Nguyên Khánh (2000), Một số điều cần biết về pháp lý trong
kinh doanh bảo hiểm, NXB Thống Kê, Hà Nội. (trang 33 – 38)
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
12
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
Sau bảo hiểm hàng hải là sự xuất hiện của bảo hiểm hỏa hoạn, đánh dấu
bằng vụ cháy thảm khốc ở Luân Đôn nước Anh ngày 02/9/1666 hủy diệt 13.000
căn nhà trong đó có hơn 100 nhà thờ trong bốn ngày để lại một sự thiệt hại quá
lớn không thể cứu trợ được. Sau đó những nhà kinh doanh ở nước Anh đã nghĩ ra
việc cộng đồng chia sẻ rủi ro hoả hoạn bằng cách đứng ra thành lập những Công
ty bảo hiểm hoả hoạn như: "Fire Office" (năm 1667), "Friendly Society" (năm
1684), "Hand and Hand" (năm 1696), "Lom Bard House" (năm 1704) ... Lúc đó
Công ty bảo hiểm Lloyds đã ra đời nhưng chỉ hoạt động trong lĩnh vực hàng hải.
Mãi tới thế kỷ XX mới chuyển sang hoạt động cả lĩnh vực nội địa và tái bảo
hiểm.
Nước Pháp do ảnh hưởng của vụ hỏa hoạn ở Luân Đôn, nên năm 1786 công
ty bảo hiểm hỏa hoạn đầu tiên mới được thành lập đó là “Company L'assurance
Centree L'incendie” và “Company Royade” (năm 1788). Sự kiện đáng được lưu
truyền thời gian này và trong lịch sử bảo hiểm là công trình toán học của Pascal
về "Hình học của rủi ro" (Lageometric Du Hasard) năm 1654 đã đưa đến toán
học xác suất. Đó là cơ sở thống kê xác suất phục vụ cho hoạt động bảo hiểm và
ngày nay vẫn được coi là kỹ thuật cơ bản của ngành bảo hiểm.
Tại Việt Nam không có tài liệu nào chứng minh một cách chính xác mà chỉ
phỏng đoán vào năm 1880 có các Hội bảo hiểm ngoại quốc như Hội bảo hiểm
Anh, Pháp, Thụy sĩ, Hoa kỳ đã để ý đến Đông Dương. Các Hội bảo hiểm ngoại
quốc đại diện tại Việt Nam bởi các Công ty thương mại lớn, ngoài việc buôn bán,
các Công ty này mở thêm một trụ sở để làm đại diện bảo hiểm. Vào năm 1926,
Chi nhánh đầu tiên là của Công ty Franco- Asietique. Đến năm 1929 mới có
Công ty Việt Nam đặt trụ sở tại Sài Gòn, đó là Việt Nam Bảo hiểm Công ty,
nhưng chỉ hoạt động về bảo hiểm xe ô tô. Từ năm 1952 về sau, hoạt động bảo
hiểm mới được mở rộng dưới những hình thức phong phú với sự hoạt động của
nhiều Công ty bảo hiểm trong nước và ngoại quốc.
Ở Miền Bắc của Việt Nam, ngày 15/01/1965 Công ty Bảo hiểm Việt Nam
(gọi tắt là Bảo Việt) mới chính thức đi vào hoạt động. Trong những năm đầu,
Bảo Việt chỉ tiến hành các nghiệp vụ về hàng hải như bảo hiểm hàng hóa xuất
nhập khẩu, bảo hiểm tàu viễn dương(6) và chưa có một văn bản luật chuyên ngành
điều chỉnh. Mãi đến ngày 18/12/1993, chính phủ nước Cộng Hòa xã Hội Chủ
Nghĩa Việt Nam mới ban hành nghị định số 100/1993/NĐ-CP về kinh doanh bảo
hiểm. Đây là văn bản pháp lý chuyên ngành đẩu tiên đặt nền móng cho pháp luật
(6) [truy cập ngày 5/02/2012]
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
13
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
về bảo hiểm trong điều kiện kinh tế thị trường. Kể từ năm 1993, thời điểm Việt
Nam bắt đầu mở cửa thị trường bảo hiểm cho đến hết năm 2006, ngành bảo hiểm
Việt Nam đã có một bước tiến rất dài. Từ chỗ chỉ có duy nhất Bảo Việt, đến nay,
trên thị trường Việt Nam đã có hơn 30 doanh nghiệp bảo hiểm đang hoạt động ở
tất cả các lĩnh vực bao gồm bảo hiểm phi nhân thọ, bảo hiểm nhân thọ, tái bảo
hiểm và môi giới bảo hiểm. Đây là một sự phát triển vượt bậc. Với hơn 800 sản
phẩm các loại, nguồn thu chủ yếu của ngành là từ phí bảo hiểm. Mức tăng trưởng
doanh thu phí bảo hiểm của ngành từ 1993 đến 2004 là 38%/năm. Đóng góp của
doanh thu phí bảo hiểm vào GDP cũng có tăng trưởng đáng kể. Từ 0,37% năm
1993 tăng lên 2,13% vào cuối năm 2006. Tổng số tiền bồi thường bảo hiểm cho
các tổ chức kinh tế và dân cư từ năm 2000 - 2005 đạt trên 12.300 tỉ đồng(7).
1.2. Khái quát về bảo hiểm nông nghiệp
1.2.1. Khái niệm về bảo hiểm nông nghiệp
Nông nghiệp có vai trò vô cùng quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân và
sản xuất nông nghiệp không những cung cấp lương thực, thực phẩm cho con
người, đảm bảo nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu
dùng và công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm mà còn sản xuất ra những
mặt hàng có giá trị xuất khẩu, tăng thêm nguồn thu ngoại tệ. Hiện tại cũng như
trong tương lai, nông nghiệp vẫn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của
xã hội loài người, không ngành nào có thể thay thế được. Trên 40% số lao động
trên thế giới đang tham gia vào hoạt động nông nghiệp. Đảm bảo an ninh lương
thực là mục tiêu phấn đấu của mỗi quốc gia, góp phần ổn định chính trị, phát
triển nền kinh tế.
Tuy nhiên nông nghiệp là một lĩnh vực rất nhiều rủi ro mang tính khách
quan và gây thiệt hại có tính hệ thống để lại hậu quả nghiêm trọng. Chính vì vậy
bảo hiểm nông nghiệp là một yêu cầu cần thiết và có một ý nghĩa to lớn đối với
nền kinh tế quốc dân. Song lĩnh vực này chưa phát triển như mong đợi đặc biệt ở
các nước nông nghiệp như Việt Nam.
Cùng với sự đa dạng các lĩnh vực bảo hiểm trong kinh doanh bảo hiểm từ
khi bảo hiểm ra đời và phát triển đến nay thì bảo hiểm trong lĩnh vực nông
nghiệp tại Việt Nam đang được Nhà nước và các doanh nghiệp bảo hiểm cùng
các cá nhân, tổ chức có tham gia hoạt động sản xuất nông nghiệp đặc biệt quan
(7) [truy cập
ngày 5/02/2012]
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
14
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
tâm. Hơn nữa, pháp luật cũng đang được từng bước xây dựng và hoàn thiện trong
lĩnh vực bảo hiểm nông nghiệp này.
Căn cứ vào các khái niệm chung về bảo hiểm của các nhà nghiên cứu luật, từ
việc phân tích khái niệm bảo hiểm ở nhiều góc độ khác nhau, ta có thể đưa ra
khái niệm về bảo hiểm nông nghiệp một cách khái quát nhất: Bảo hiểm nông
nghiệp là phương pháp chuyển giao rủi ro được thực hiện qua hợp đồng bảo hiểm
nông nghiệp, trong đó bên mua bảo hiểm (bao gồm: Các hộ nông dân, ngư dân,
chủ trang trại, tổ hợp tác, hợp tác xã, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân sản
xuất nông nghiệp, thủy sản) chấp nhận trả phí bảo hiểm và doanh nghiệp bảo
hiểm cam kết phải trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho
người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm trong lĩnh vực nông nghiệp
theo luật định.
1.2.2. Đối tượng được bảo hiểm và khu vực thực hiện thí điểm bảo hiểm
nông nghiệp
Theo quy định tại khoản 2 Điều 1 Thông tư số 47/2011/TT-BNNPTNT ngày
29 tháng 6 năm 2011 của Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển nông thôn hướng dẫn
thực hiện thí điểm bảo hiểm nông nghiệp trong trồng trọt, chăn nuôi, nuôi thủy
sản theo Quyết định số 315/2011/QĐ-TTg ngày 01 tháng 3 năm 2011 của Thủ
tướng Chính phủ.
Thực hiện bảo hiểm đối với cây lúa nước tại Nam Định, Thái Bình, Nghệ An,
Hà Tĩnh, Bình Thuận, An Giang, Đồng Tháp;
Thực hiện bảo hiểm đối với chăn nuôi: Lợn (thịt, nái, đực giống) tại Hà Nội,
Vĩnh Phúc, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Bình Định, Bình
Dương, Đồng Nai; Gà (thịt, đẻ) tại Bắc Ninh, Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Đồng Nai;
Vịt (thịt, đẻ) tại Bắc Ninh, Hải Phòng, Đồng Nai; Bò (thịt, cày kéo, sinh sản) tại
Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Nghệ An, Bình Định, Đồng Nai; Bò sữa tại Hà Nội, Bình
Định, Bình Dương, Đồng Nai; Trâu (thịt, cày kéo, sinh sản) tại Vĩnh Phúc, Thanh
Hóa, Nghệ An;
Thực hiện bảo hiểm đối với thủy sản nuôi: Cá tra tại Bến Tre, Trà Vinh; Tôm
sú, Tôm thẻ chân trắng tại Bến Tre, Bạc Liêu, Cà Mau, Sóc Trăng.
Tóm lại, điểm mấu chốt quan trọng của bảo hiểm nông nghiệp là phải tổ
chức sản xuất, nuôi trồng theo cách chuyên nghiệp, tránh sự manh mún, tự phát.
Với các vùng thí điểm, người tham gia bảo hiểm phải tuân thủ theo quy hoạch
sản xuất đã được luật định. Ví dụ, vùng này triển khai bảo hiểm với cây lúa, nếu
trồng loại cây nào khác với quy hoạch sẽ không được tham gia bảo hiểm. Hiện
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
15
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
nay chúng ta đang trong quá trình sản xuất nhỏ, đang định hướng nông dân tới
sản xuất hàng hóa. Trong chương trình nông thôn mới, đây là một nội dung rất
quan trọng. Mỗi một địa phương phải lựa chọn sản phẩm lợi thế nhất để tập trung
sản xuất. Bảo hiểm cũng chỉ là một phần để giảm thiểu rủi ro và định hướng
người dân.
Mỗi tỉnh, thành phố có thể triển khai thí điểm toàn bộ địa bàn hoặc trên một
số huyện, xã tiêu biểu, theo nguyên tắc lựa chọn sau:
Một là, các địa phương sản xuất nông nghiệp có quy mô lớn, mang tính đại
diện trên địa bàn tỉnh, thành phố. Các địa phương được chọn làm nơi thí điểm có
diện tích sản xuất nông nghiệp với quy mô lớn, tập trung, không sản xuất manh
mún như những lần thí điểm không thành công trước đây. Thêm vào đó, năm
năm gần đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành các quy trình,
cả trồng trọt và chăn nuôi. Thực tế ở những vùng được lựa chọn thực hiện thí
điểm bảo hiểm nông nghiệp, nông dân đều sản xuất theo quy trình. Hay nuôi
trồng thủy sản cũng theo quy trình rất chặt chẽ, rất nghiêm ngặt, chứ không phải
tùy tiện như trước. Đặc biệt, các vùng mà chúng ta thí điểm đều có dân trí tương
đối cao, lâu nay sử dụng giống mới và áp dụng quy trình sản xuất mới khá phổ
biến. Khi hướng dẫn các địa phương lựa chọn vùng thí điểm, đều chọn những nơi
có trình độ sản xuất từ trung bình khá trở lên, có đội ngũ khuyến nông hoạt động
nhiều năm nay, có kinh nghiệm. Người dân ít nhiều đã được huấn luyện quy trình
sản xuất các cây, con quen thuộc với họ đến mức thông thạo.
Hai là, đảm bảo cân đối giữa các địa phương trên địa bàn tỉnh, thành phố để
tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm giai đoạn thực hiện thí điểm. Khi các tỉnh lựa
chọn các địa phương tham gia thí điểm bảo hiểm nông nghiệp phải đảm bảo tính
cân đối giữa các địa phương, căn cứ theo đặc tính thời tiết, khí hậu của từng vùng
miền mà lựa chọn khu vực thí điểm ở địa phương mình cho phù hợp và đạt hiệu
quả nhất. Đặc biệt, các cơ quan chức năng trong phạm vi quản lý của mình phải
thường xuyên theo dõi, giám sát chặt chẽ việc thực hiện thí điểm. Sau khi hoàn
thành đợt thí điểm phải tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm giai đoạn thực hiện
thí điểm.
Ba là, đảm bảo nguyên tắc số đông bù số ít. Đó là việc phân chia tổn thất
của một hoặc một số người cho tất cả những người tham gia bảo hiểm cùng chịu.
Doanh nghiệp bảo hiểm mong muốn có số đông nông dân tham gia để có thể
hạch toán bù cho số ít bị thiệt hại. Về bản chất, bảo hiểm chính là sự đóng góp
của số đông vào sự bất hạnh của số ít như vậy doanh nghiệp bảo hiểm mới đủ
khả năng để trang trải chi phí. Hơn nữa, doanh nghiệp tham gia lĩnh vực bảo
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
16
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
hiểm nông nghiệp này không phải vì mục tiêu lợi nhuận, nhưng cũng không để
doanh nghiệp phải chịu lỗ.
Bốn là, phù hợp với chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn của Nhà
nước. Trong những năm gần đây, Nhà nước đã coi bảo hiểm nông nghiệp như là
một bộ phận trong chiến lược phát triển nông thôn. Văn kiện Đại hội lần thứ X
của Đảng đã nêu lên vấn đề về xây dựng cơ chế bảo hiểm nông sản để chủ động
bù đắp thiệt hại khi bị thiên tai hoặc khi giá cả biến động bất lợi, nhất là đối với
lương thực. Để phát triển bảo hiểm nông nghiệp, Nghị quyết Trung ương 7 (khoá
X) đề ra những yêu cầu là thí điểm bảo hiểm nông nghiệp, bảo đảm mức sống tối
thiểu cho cư dân nông thôn. Để góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, bảo
đảm an sinh xã hội, Văn kiện Đại hội XI tiếp tục chỉ rõ việc phát triển các hình
thức bảo hiểm phù hợp trong nông nghiệp. Việt Nam ta là một nước nông
nghiệp, tuy nhiên thành quả lao động của người dân thường xuyên bị thiên tai,
dịch bệnh trên gia súc, cây trồng đe dọa và cướp đi từ 13 đến 15 nghìn tỷ
đồng/năm. Mỗi lần như vậy, người nông dân lại chịu thiệt hại nặng nề. Vấn đề
bảo hiểm nông nghiệp càng ngày càng được nhìn thấy như một vấn đề lớn trong
chính sách phát triển nông nghiệp nông thôn của Nhà nước ta. Hiện nay, chủ
trương về bảo hiểm nông nghiệp đã có, nhưng cái khó là việc triển khai. Theo Ðề
án“Phát triển thương mại nông thôn giai đoạn 2010-2015 và định hướng đến
năm 2020” vừa được Chính phủ phê duyệt, bảo hiểm nông nghiệp sẽ được thực
hiện thí điểm ở một số khu vực, cho một số loại nông – thủy sản.
Theo Thông tư 47/2011/TT-BNNPTNT ngày 29 tháng 6 năm 2011 của Bộ
Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định về quy mô và địa bàn sản xuất,
đối với cây lúa nước, mỗi tỉnh chọn ba huyện, quy mô bảo hiểm toàn huyện đối
với các vùng chuyên sản xuất lúa nước; đối với vật nuôi và thủy sản, mỗi tỉnh
chọn ba huyện, mỗi huyện chọn ba xã để thực hiện thí điểm bảo hiểm nông
nghiệp.
1.2.3. Sự cần thiết của bảo hiểm nông nghiệp
Nông nghiệp, nông thôn và nông dân chiếm vị trí đặc biệt quan trọng trong
đời sống chính trị, kinh tế - xã hội Việt Nam, đại bộ phận dân số Việt Nam sống
ở nông thôn. Theo số liệu của Tổng cục thống kê đến năm 2010 có khoảng trên
70% dân số sống ở khu vực nông thôn. Người dân ở nông thôn lấy sản xuất nông
nghiệp làm nghề chính phục vụ cho cuộc sống và góp phần phát triển kinh tế của
đất nước. Giá trị sản xuất nông nghiệp ngày càng tăng qua các năm, năm 2010
giá trị sản xuất nông nghiệp chiếm 20,6% GDP (nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
17
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
sản); xuất khẩu các mặt hàng sản xuất nông nghiệp chủ yếu là 18.680 triệu USD
trong đó riêng gạo là 3.212 triệu USD, thủy sản là 4.953 triệu USD(8).
Trong giai đoạn trước mắt cũng như lâu dài, sản xuất nông nghiệp vẫn đóng
vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế, đảm bảo cung cấp các sản phẩm
thiết yếu cho đời sống, làm nguyên liệu cho các ngành công nghiệp và xuất khẩu.
Do vị trí địa lý đặc thù cũng như do cơ sở hạ tầng còn hạn chế nên hàng
năm, sản xuất nông nghiệp của nước ta đã chịu ảnh hưởng nhiều của thiên tai,
dịch bệnh. Chỉ nói riêng trong năm 2010 (theo báo cáo của Tổng cục thống kê)
có 30 nghìn ha lúa và hoa màu bị mất trắng; tổng giá trị thiệt hại do thiên tai gây
ra ước tính 11.700 tỷ đồng(9).
Nhằm giúp nông dân khắc phục hậu quả thiên tai, Ngân sách Nhà nước và
các nguồn tài chính khác đã phải chi hàng nghìn tỷ đồng để hỗ trợ. Tuy nhiên đây
mới chỉ mang tính chất khôi phục cuộc sống tối thiểu chứ chưa phải giúp nông
dân khôi phục và bù đắp chi phí sản xuất nông nghiệp.
Trong thời gian qua một số doanh nghiệp bảo hiểm như Bảo Việt, Bảo Minh
đã thực hiện nghiệp vụ bảo hiểm trong nông nghiệp ở một số địa bàn và một số
sản phẩm cây trồng, vật nuôi nhất định trên quy mô nhỏ. Tuy nhiên, do đối tượng
tham gia bảo hiểm ít, phí bảo hiểm cao, tổn thất lớn nên hoạt động bảo hiểm
trong nông nghiệp đã chưa đạt được kết quả như mong muốn; Mặt khác, hoạt
động sản xuất nông nghiệp của nước ta còn phân tán theo quy mô hộ gia đình, kỹ
thuật canh tác nuôi trồng còn lạc hậu, nhận thức của nông dân trong việc đề
phòng, hạn chế tổn thất chưa cao, nên chưa ý thức được lợi ích của việc tham gia
bảo hiểm; Bên cạnh đó, Nhà nước chưa có chính sách hỗ trợ phí bảo hiểm cho
dân nghèo.
Từ yêu cầu phát triển nông nghiệp trong nền kinh tế của nước ta, căn cứ vào
Nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông thôn,
nông dân, Bộ Tài chính đã nghiên cứu Đề án thí điểm bảo hiểm trong nông
nghiệp trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Theo đề nghị của Bộ Tài
chính và các Bộ, ngành, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số
315/2011/QĐ-TTg ngày 01/3/2011 về việc thực hiện thí điểm bảo hiểm nông
nghiệp giai đoạn 2011-2013. Việc triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp
trong giai đoạn hiện nay là hết sức cần thiết trên các phương diện chủ yếu sau:
(8) />[truy cập ngày 5/02/2012]
(9) />[truy cập ngày 5/02/2012]
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
18
SVTH: La Thùy Diễm
Luận văn tốt nghiệp
Pháp luật về Bảo hiểm nông nghiệp
Đầu tiên, tạo ra một khung khổ pháp lý để triển khai hoạt động bảo hiểm
trong nông nghiệp, trong đó xác định rõ cơ chế bảo hiểm và chính sách hỗ trợ của
Nhà nước đối với người nông dân.
Tiếp theo, sẽ tạo điều kiện cho người dân tiếp cận được với các hình thức
bảo hiểm theo nguyên tắc tự nguyện, nông dân tham gia thông qua việc đóng phí
bảo hiểm, theo đó sẽ được đền bù tổn thất khi thiên tai, dịch bệnh xảy ra. Nếu cơ
chế thí điểm này thực hiện tốt sẽ góp phần tích cực trong việc khắc phục các thiệt
hại về tài chính, đảm bảo sự an toàn cho người dân trong khu vực nông thôn.
Cuối cùng, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp bảo hiểm triển khai sản
phẩm kinh doanh mới nhằm đa dạng hóa các hoạt động bảo hiểm trong nền kinh
tế; góp phần thực hiện mục tiêu chiến lược kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà
nước.
Đây có thể nói là một giai đoạn manh nha của ngành bảo hiểm và trên thế
giới, họ cũng tiến triển theo hình thức như vậy. Nông trường Mộc Châu đã thực
hiện một hình thức rất tốt khi người dân chủ động tạo ra một quỹ bồi thường theo
nguyên tắc lấy số đông bù số ít nếu chẳng may bị tổn thất. Tuy nhiên, nếu chúng
ta nâng cấp mô hình này và có sự chủ động tham gia của các doanh nghiệp bảo
hiểm thì sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.
Thứ nhất, thay vì quy mô chỉ giới hạn trong phạm vi nông trường mà thay
bằng quy mô toàn quốc, ví dụ quy mô 10 tỉnh có bảo hiểm vật nuôi trong chương
trình thí điểm. Nếu quy mô càng lớn, thì càng có nhiều người bù đắp cho những
rủi ro hữu hạn nhất định.
Thứ hai, khi bảo hiểm có quy mô lớn, thông qua việc quản lý rủi ro chuyên
nghiệp của các công ty bảo hiểm, chúng ta còn có thể dàn trải rủi ro ra ngoài
phạm vi quốc gia mà còn dàn trải qua các thị trường tái bảo hiểm quốc tế, tức là
các rủi ro sẽ được chia nhỏ rất nhiều. Điều này sẽ tiết kiệm kinh phí cho các hộ
nông dân.
Ví dụ: ở nông trường Mộc Châu, các hộ dân sẽ phải bỏ ra 700-800 ngàn
đồng để nhận được 7,5 triệu đồng khi gặp rủi ro, nhưng nếu chúng ta tận dụng
được kinh nghiệm quản lý rủi ro của các công ty bảo hiểm, với 700 ngàn đồng,
người nông dân có thể nhận được tới 15 triệu đồng, thậm chí nhiều hơn(10).
(10) [truy cập ngày 5/02/2012]
GVHD: Đoàn Nguyễn Minh Thuận
19
SVTH: La Thùy Diễm
