Phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Sóc Trăng
Luận văn ThS Kinh tế
Trịnh Thị Nhàn
2005

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường có sự quản
lý của Nhà nước theo định hướng XHCN là một chủ trương có tính quy luật, lâu dài của Đảng và
Nhà nước ta. Trong nền kinh tế nhiều thành phần đó, kinh tế tư nhân (KTTN) là một bộ phận
quan trọng cấu thành mô hình ấy và có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển nền kinh tế xã hội ở
nước ta hiện nay.
Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng khẳng định quá trình từ sản xuất nhỏ
lên sản xuất lớn ở nước ta là quá trình chuyển hoá nền kinh tế còn nhiều tính chất tự cấp, tự túc
thành nền kinh tế hàng hoá.
Do đó, chúng ta phải thay đổi cơ cấu kinh tế cũ, phát triển nền kinh tế hàng hoá có cơ cấu
nhiều thành phần, sử dụng đầy đủ các nguồn lực bên trong kết hợp với các nguồn lực bên ngoài
tạo nên sức mạnh tổng hợp, để nền kinh tế nước ta phát triển nhanh và bền vững.
Kể từ Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng đến nay, khu vực KTTN đã được phục hồi
và phát triển nhanh chóng cả về số lượng lẫn chất lượng, góp phần khai thác tiềm năng và đưa
nền sản xuất phát triển, bộ mặt kinh tế đất nước có nhiều biến đổi. KTTN không chỉ tạo ra khối
lượng hàng hoá phục vụ nhu cầu trong nước mà còn tạo ra những mặt hàng xuất khẩu trong điều
kiện nền kinh tế mở, giải quyết công ăn việc làm cho hàng triệu lao động. KTTN còn góp phần
nâng cao thu nhập của dân cư, làm tăng nguồn thu ngân sách cho nhà nước và huy động khá lớn
nguồn vốn của hàng triệu hộ gia đình để phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
đất nước.


Kinh tế tư nhân có vai trò to lớn đối với quá trình phát triển kinh tế của quốc gia. Tuy
nhiên, thành phần kinh tế này ở Sóc Trăng vẫn chưa được quan tâm đúng mức, vẫn còn những tư
tưởng định kiến với KTTN. Sóc Trăng là một tỉnh nghèo với số đông đồng bào dân tộc Khơ Me, nên rất cần những giải pháp hữu hiệu để khu vực này phát huy tiềm năng của mình, nhằm

góp phần đưa nền kinh tế quốc gia ngày càng phát triển.
Với ý nghĩa trên, tác giả chọn đề tài “Phát triển kinh tế tư nhân ở tỉnh Sóc Trăng” làm
luận văn thạc sỹ chuyên ngành kinh tế chính trị.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề phát triển KTTN trong công cuộc đổi mới ở nước ta đã được nhiều nhà khoa học
nghiên cứu và đã có các bài viết được đăng trên một số báo và tạp chí như:
Tiến sĩ Hà Huy Thành, “Thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân lý luận và
chính sách”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
Trần Ngọc Bút, “Phát triển KTTN định hướng xã hội chủ nghĩa”, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội, 2002.
GS. TS. Nguyễn Thanh Tuyền, “Thành phần kinh tế tư bản tư nhân trong quá trình công
nghiệp hoá, hiện đại hoá”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002.
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Kỷ yếu khoa học, đề tài cấp bộ 2000 - 2001,
“KTTN và quản lý Nhà nước đối với KTTN ở nước ta hiện nay”.
Phan Sĩ Mậu, “Kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân trong công nghiệp và tiểu thủ
công nghiệp nông thôn”, Tạp chí Nghiên cứu kinh tế, số 256 tháng 9/1999.
Tiến sĩ Nguyễn Huy Oánh, “Vai trò của KTTN trong nền kinh tế Việt Nam”, Tạp chí
Nghiên cứu kinh tế, tháng 12/2001.
Các công trình trên, tập trung nghiên cứu những vấn đề chung của cơ cấu kinh tế nhiều
thành phần hoặc đi vào nghiên cứu một vài lĩnh vực. Riêng ở Tỉnh Sóc Trăng chưa có công trình
nào trình bày hệ thống nội dung này. Kế thừa những thành tựu đã được nghiên cứu của các tác
giả trên, luận văn sẽ đi sâu tìm hiểu những căn cứ lý luận và thực tiễn, khảo sát làm rõ thực trạng
tình hình KTTN ở Sóc Trăng. Từ đó, nêu ra các giải pháp nhằm thúc đẩy KTTN ở Sóc Trăng
phát triển.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn


* Mục đích
Thông qua việc tìm hiểu căn cứ lý luận và thực tiễn về phát triển KTTN, luận văn sẽ phân
tích, đánh giá thực trạng phát triển KTTN ở Sóc Trăng từ năm 1992 đến nay. Từ đó đề xuất một

số phương hướng và giải pháp phát triển khu vực kinh tế này ở Sóc Trăng từ nay đến năm 2010.
* Nhiệm vụ
- Làm rõ cơ sở lý luận, kinh nghiệm thực tiễn phát triển KTTN của một số nước trên thế
giới và ở Việt Nam.
- Đánh giá thực trạng phát triển KTTN của Tỉnh Sóc Trăng từ năm 1992 đến nay.
- Đề xuất một số phương hướng và các giải pháp, nhằm phát huy vai trò to lớn của KTTN
ở tỉnh Sóc Trăng từ nay đến năm 2010.
4. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu sự phát triển của KTTN ở tỉnh Sóc Trăng từ khi tái lập tỉnh (năm 1992) đến
nay.
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu của chủ nghĩa Mác- Lênin: Duy vật biện
chứng, duy vật lịch sử. Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp khác như: Khảo sát,
thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh…


6. Đóng góp của luận văn
* Về lý luận
Góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn cho sự phát triển KTTN ở Việt Nam nói
chung và ở tỉnh Sóc Trăng nói riêng.
* Về thực tiễn
- Góp phần đề xuất các phương hướng, giải pháp cho sự phát triển KTTN của tỉnh Sóc
Trăng từ nay đến năm 2010.
- Bổ sung kiến thức cho giảng dạy kinh tế chính trị trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở
Việt Nam.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục các tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu gồm 3
chương:
Chương 1: Kinh tế tư nhân trong nền kinh tế nhiều thành phần ở nước ta hiện nay.
Chương 2: Thực trạng phát triển KTTN ở tỉnh Sóc Trăng từ năm 1992 đến nay.

Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển KTTN ở Sóc Trăng từ nay đến năm
2010.


Chương 1
KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ NHIỀU THÀNH PHẦN Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY
1.1. Sự tồn tại khách quan của kinh tế tư nhân trong cơ cấu kinh tế nhiều thành
phần
1.1.1. Khái niệm kinh tế tư nhân
Kinh tế tư nhân là loại hình kinh tế tồn tại ở nước ta từ lâu. Nó gắn liền với sự tồn tại của
lực lượng sản xuất khi còn là thủ công, lạc hậu, phân tán. Trải qua quá trình phát triển lâu dài,
KTTN có những bước thăng trầm của nó. Bước thăng trầm đó không phải do bản chất của
KTTN mà do nhận thức của con người về KTTN.
Từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12 năm 1986) đến nay, KTTN được sử
dụng phổ biến ở nước ta. Trên thực tế, loại hình này hoạt động khá mạnh mẽ. Nhưng đến nay,
việc xác định nội hàm của KTTN chưa được toàn diện và đầy đủ. Hiện nay, còn nhiều quan niệm
khác nhau về vấn đề này, sau đây là một vài quan niệm:
Quan niệm thứ nhất cho rằng: KTTN là hình thức kinh tế mà toàn bộ hay đại bộ phận
tư liệu sản xuất thuộc sở hữu tư nhân và có thuê mướn lao động, chủ sở hữu tư liệu sản xuất
chiếm đoạt giá trị thặng dư do công nhân lao động tạo ra [46]. Về hình thức tổ chức kinh doanh,
KTTN bao gồm doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần (do công
nhân nắm tỷ lệ cổ phiếu khống chế). Quan niệm KTTN như vậy không bao gồm các cơ sở kinh
tế cá thể và đồng nhất KTTN với tư bản tư nhân.
Quan niệm thứ hai cho rằng: “KTTN bao gồm các đơn vị kinh tế mà phần lớn vốn do
một hoặc một số tư nhân góp lại, huy động cổ phần (do một hoặc một nhóm tư nhân nắm cổ
phần chi phối), thuê lao động sản xuất kinh doanh” [46]. Quan niệm này không phân biệt kinh tế
cá thể, tiểu chủ với kinh tế tư bản tư nhân.
Quan niệm thứ ba cho rằng: KTTN bao gồm tất cả các cơ sở kinh tế ngoài kinh tế
nhà nước (kể cả hợp tác xã và kinh tế gia đình). Loại ý kiến này thống nhất KTTN với khu

vực kinh tế dân doanh [51].


Trên đây là những quan niệm khác nhau về KTTN. Chính vì còn nhiều quan niệm khác
nhau về KTTN như vậy, cho nên tôi tán đồng với quan niệm có tính phổ biến của các nhà kinh tế
hiện nay như sau:
Khái niệm: Kinh tế tư nhân là loại hình kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân về tư liệu sản
xuất và tương ứng với cách quản lý, phân phối phù hợp với hình thức sở hữu đó.
- Xét về quan hệ sở hữu:
Sở hữu tư nhân là hình thức sở hữu của các nhà sản xuất, kinh doanh tư nhân đối với tư
liệu sản xuất, tiền vốn đầu tư vào sản xuất kinh doanh. Với hai mức độ:
+ Sở hữu tư nhân nhỏ hay còn gọi là sở hữu tư nhân cá thể, là hình thức sở hữu của
những người sản xuất nhỏ, bao gồm cả những người sản xuất hàng hoá nhỏ và những người sản
xuất tự túc, tự cấp.
+ Sở hữu tư nhân lớn là hình thức sở hữu tư nhân làm cơ sở cho việc hình thành các
doanh nghiệp tư nhân, công ty tư nhân và các doanh nghiệp đan xen các hình thức sở hữu hỗn
hợp.
- Xét về quan hệ quản lý: Xuất phát từ quan hệ sở hữu của kinh tế tư nhân, quan hệ quản
lý của khu vực kinh tế này gồm các quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ và quan hệ
quản lý dựa trên sở hữu tư nhân lớn. Quan hệ sở hữu tư nhân nhỏ là quan hệ dựa trên sự tự tổ
chức, điều hành, phân công công việc nội bộ gia đình, giữa các thành viên gia đình với nhau.
Quan hệ quản lý dựa trên sở hữu tư nhân lớn là quan hệ quản lý giữa chủ thể quản lý với đối
tượng quản lý và khách thể quản lý, giữa người quản lý với người bị quản lý.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.

TS. Hà Văn Ánh (2002), “Kinh tế tư nhân Thành phố Hồ Chí Minh - thực trạng và xu thế
phát triển”, Nghiên cứu kinh tế, (294), tr.62-67.


2.

Ban Chỉ đạo tổng kết lý luận - Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2005),
Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận - thực tiễn qua 20 năm đổi mới (1986 - 2006), Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.


3.

Bảo hiểm xã hội tỉnh Sóc Trăng (2004), Báo cáo tình hình tham gia bảo hiểm xã hội khu
vực kinh tế ngoài quốc doanh năm 1995 - 2004.

4.

Mai Văn Bảo (2005), “Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài góp phần thúc đẩy sự phát triển
kinh tế - xã hội của đất nước”, Lý luận chính trị, (8).

5.

Trần Ngọc Bút (2002), Phát triển kinh tế tư nhân định hướng xã hội chủ nghĩa, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội.

6.

Chu Văn Cấp (2004), “Đổi mới tư duy lý luận - thực tiễn của Đảng Cộng sản Việt Nam về
kinh tế tư nhân”, Thông tin những vấn đề kinh tế chính trị học (1, 2), tr.1- 4.

7.


Cục Thống kê tỉnh Cần Thơ (2004), Thống kê các chỉ tiêu tổng hợp của Cục Thống kê
Thành phố Cần Thơ, tháng 11.

8.

Cục Thống kê tỉnh Sóc Trăng (2003), Thống kê tình hình phát triển kinh tế xã hội của tỉnh
Sóc Trăng từ năm 1992 - 2004.

9.

Cục Thuế tỉnh Sóc Trăng (2004), Báo cáo so sánh số thuế phát sinh của kinh tế cá thể năm
2003 - 2004

10.

Cục thuế tỉnh Sóc Trăng (2004), Báo cáo thực hiện thu nộp ngân sách Nhà nước từ năm
1992 đến năm 2004.

11.

Diêu Dương - Hạ Tiểu Lâm (2002), “Khu vực kinh tế tư nhân Trung Quốc: Chính sách quá
trình phát triển và những trở ngại trước mắt”, Nghiên cứu kinh tế, (287), trang 61 - 69.

12.

Diêu Dương - Hạ Tiểu Lâm (2002), “Khu vực kinh tế tư nhân Trung Quốc: Chính sách quá
trình phát triển và những trở ngại trước mắt”, Nghiên cứu kinh tế, (288), tr.62 -73.

13.


Nguyễn Anh Dũng (2004), “Phát triển khu vực kinh tế tư nhân - thực trạng, nguyên nhân
và giải pháp”, Nghiên cứu kinh tế, (319).

14.

Võ Kim Dũng (2004), “Hội chợ việc làm Tiền Giang, các doanh nghiệp tư nhân đang có
sức hút lao động”, VNECONOMY, cập nhật 29/4/2004.

15.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1986), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự
thật, Hà Nội.

16.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1988), Nghị quyết số 16 của Bộ chính trị về đổi mới chính sách
và cơ chế quản lý đối với các cơ sở sản xuất thuộc thành phần kinh tế ngoài quốc doanh,
Hà Nội, ngày 15/7.


17.

Đảng Cộng sản Việt Nam (19991), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự
thật, Hà Nội.

18.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, Nxb Sự
thật, Hà Nội.


19.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội.

20.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Văn kiện hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương
khoá IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

21.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Văn kiện hội nghị lần thứ 9 Ban chấp hành Trung ương
khoá IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

22.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng lần
thứ IX nhiệm kỳ 1996 - 2000, Sóc Trăng.

23.

Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Sóc Trăng lần
thứ X nhiệm kỳ 2001 - 2005.

24.

Lan Hương (2003), “Đoạn tuyệt xin cho”, Thời báo kinh tế Việt Nam, (177), ngày 5/11.

25.


Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2001), Kỷ yếu khoa học đề tài cấp bộ 2000 2001, Kinh tế tư nhân và quản lý Nhà nước đối với kinh tế tư nhân ở nước ta hiện nay.

26.

Hồ Sỹ Hùng (2004), “Quản lý nhà nước đối với việc tạo lập doanh nghiệp mới”, Tạp chí
Quản lý nhà nước, (105), tháng 10.

27.

Nguyễn Thị Thanh Hoài (2005), “Giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân ở Việt
Nam”, Lý luận chính trị, (1).

28.

Nguyễn Đình Kháng (2002), “Kinh tế tư nhân và xu hướng phát triển của nó trong nền
kinh tế thị trường dịnh hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, Lý luận chính trị, (4), trang 713.

29.

Nguyên Kim (2005), "Kích hoạt" thị trường công nghệ, Thời báo kinh tế Việt Nam, (179),
ngày 8/8.

30.

Kế hoạch của UBND tỉnh Sóc Trăng về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích
và tạo đều kiện phát triển kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng theo chương trình
hành động của tỉnh uỷ thực hiện nghị quyết Trung ương V khoá IX.



31.

V.I.Lênin (1978), toàn tập, tập 43, Nxb. Tiến bộ Mátxcơva, 1978.

32.

Nguyễn Ngọc Long (2005), “Công cuộc đổi mới ở Việt Nam - thành tựu và những bài học
kinh nghiệm”, Lý luận chính trị, (1).

33.

Luật doanh nghiệp (2000), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

34.

C.Mác - Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

35.

Các Mác và Ăng Ghen (1986), Tuyển tập, tập 3, Nxb Sự thật, Hà Nội.

36.

Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở nước
ta, tập I, Hà Nội, 1993.

37.

Phan Sĩ Mậu (1999), “Kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân trong công nghiệp và tiểu thủ
công nghiệp nông thôn”, Nghiên cứu kinh tế, (256).


38.

Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

39.

Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

40.

Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

41.

Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 9, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

42.

Hồ Chí Minh (2002), Toàn tập, tập 10, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

43.

Ngân hàng nhà nước tỉnh Sóc Trăng, Báo cáo tình hình huy động vốn của tỉnh Sóc Trăng.

44.

Nghiên cứu kinh tế, tháng 6/1994, tr.51 - 56.

45.


Nghiên cứu kinh tế, số 287, tháng 4/2000.

46.

Trần Đức Nguyên (1990), “Chế độ sở hữu, hình thức tổ chức kinh tế và thành phần kinh
tế”, Tạp chí Thông tin lý luận, (7).

47.

TS. Nguyễn Huy Oánh (2001), “Vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế Việt Nam”,
Nghiên cứu kinh tế, (12).

48.

TS. Nguyễn Huy Oánh (2001), “Kinh tế tư nhân một số nước trên thế giới”, Kỷ yếu khoa
học.

49.

TS. Nguyễn Minh Phong - ThS. Nguyễn Kim Nhã (2002), “Một số giải pháp tài chính hỗ
trợ phát triển kinh tế tư nhân”, Lý luận chính trị, (6).

50.

Bạch Minh Sơn (1993), “Bình đẳng là nhân tố quan trọng thúc đẩy nền kinh tế xã hội phát
triển lành mạnh”, Nghiên cứu kinh tế, (3).


51.


Lưu Văn Sơn (2003), Giải pháp tư tưởng thực sự cầu thị, tiến cùng thời đại, xây dựng
và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường XHCN…, Bắc Kinh.

52.

Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Sóc Trăng (2004), Báo cáo tình hình đăng ký kinh doanh từ năm
1992 đến năm 2004.

53.

TS. Hà Huy Thành (2002), Thành phần kinh tế cá thể, tiểu chủ và tư bản tư nhân lý luận
và chính sách, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

54.

Tỉnh ủy tỉnh Sóc Trăng, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5
Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khoá IX về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến
khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân.

55.

Tổng Liên đoàn Lao động (2002), Báo cáo của Tổng Liên đoàn lao động về phát triển
đoàn viên, xây dựng công đoàn cơ sở khu vực kinh tế ngoài quốc doanh năm 2001 - 2002.

56.

Vũ Quốc Tuấn (2005), “Góp sức chấn hưng đất nước”, Thời báo kinh tế Việt Nam, (203),
ngày 12/10.


57.

GS, TS Nguyễn Thanh Tuyền (2002), Thành phần kinh tế tư bản tư nhân trong quá trình
công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

58.

Trung tướng Nguyễn Đình Ước (2002), “Khuyến khích phát triển thành phần kinh tế tư
nhân, không phải là tư nhân hoá toàn bộ nền kinh tế”, Tạp chí Cộng sản, (33), trang 25 27.