Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
0Ngày soạn: /2/2009 Ngày giảng: /2/2009
chơng V : Đại việt ở các thế kỷ XVI - XVIII
Sự suy yếu của nhà nớc
phong kiến tập quyền
(Thế kỷ XVI XVIII)
I. Tình hình chính trị Xã Hội
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức :
- Sự sa đoạ của triều đình phong kiến nhà Lê sơ, những phe phái dẫn đến
xung đột về chính trị, tranh giành quyến lợi trong 20 năm.
- Phong trào đấu tranh của nông dân phát triển mạnh ở đầu TK XVI .
2. T tởng :
- Tự hào về truyền thống dân tộc
- Hiểu đợc rằng : Nớc nhà thịnh hay suy vong là do ở lòng dân.
3. Kỹ năng :
- Đánh giá nguyên nhân suy yếu của triều đình phong kiến nhà Lê (kể từ TK XVI).
II. Chuẩn bị
1. Thầy : Soạn giáo án, SGK,SGV, vẽ hình 48 (SGK trang 106)
2. Trò : Học bài cũ, đọc SGK , su tầm tài liệu.
B. Phần thể hiện khi lên lớp
I. Kiểm tra bài cũ (5)
1. Câu hỏi: Em có nhận xét gì về nhà nớc phong kiến tập quyền thời Lê sơ ở
thế kỷ XV?
2. Trả lời :
- Nhà nớc phong kiến tập quyền của Đại Việt phát triển hoàn chỉnh và đạt
đến đỉnh cao ở thế kỉ XV và thu đợc nhiều thành tựu rực rỡ về kinh tế, văn hoá,
giáo dục
GV nhận xét

GV đánh giá bổ sung cho điểm. .
II. Bài mới
Giới thiệu bài ( 1phút)
GV liên hệ câu trả lời của học sinh: TK XV nhà Lê sơ đã đạt đợc nhiều thành
tựu nổi bật về mọi mặt. Do đó, đây đợc coi là là thời kỳ thịnh trị của nhà nớc phong
kiến tập quyền. Nhng từ TK XVI trở đi, nhà Lê dần suy yếu
GV ghi đầu bài
Hoạt động của GV và HS Ghi bảng
GV Thời Lê sơ (TK XV) là thời kì thịnh trị.
- Lê thái tổ :
triều đình phong kiến vững vàng

kinh tế ổn định
- Lê Thánh Tông: Chế độ phong kiến đạt
1. Triều đình nhà Lê (16 )
Trang 101
Tiết 46 : Bài 22:
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
?
HS
GV
GV
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS

GV
?
HS
GV
đến thờ kì thịnh trị.
- Thế kỉ XVI, Lê Uy Mục, Lê Tơng Dực
lên ngôi nhà Lê suy yếu dần.
Nguyên nhân nào dẫn đến nhà Lê bị suy
yếu?
- Vua quan không lo việc nớc, chỉ hởng lạc
xa xỉ, hoang dâm vô độ.
- Xây dựng lâu đài, cung điện tốn kém.
Cho HS đọc phần in nghiêng SGK
Uy Mục bị giết, Tơng Dực lên thay, bắt
nhân dân xây Đại Điện và Cửu Trùng Đài
to lớn và chỉ mải ăn chơi truỵ lạc Tớng
hiếu dâm nh tớng cọp --> vua Lợn.
Sự thoái hoá của các tầng lớp thống trị
khiến triều đình phong kiến phân hoá nh
thế nào?
Nội bộ triều đình kéo bè, kéo cánh tranh
giành quyền lực:
+ Dới triều Uy Mục: quý tộc ngoại thích
nắm hết quyền bính.
+ Dới triều Tơng Dực: Tớng Trịnh Duy
Sản gây thành phe phái mới đánh nhau liên
miên.
Em có nhận xét gì về các vua Lê ở thế kỉ
XVI so với Lê Thánh Tông?
Kém năng lực và nhân cách, đẩy chính

quyền và đất nớc vào thế lực suy vong.
Sự suy yếu của triều đình nhà Lê dẫn đến
hậu quả gì?
Đời sống nhân dân cực khổ.
Vì sao đời sống nhân dân cực khổ?
Quan lại địa phơng mặc sức tung hoành
đục khoét của dân dùng của nh bùn đất
coi dân nh cỏ rác.
Cho HS đọc phần in nghiêng 1
Thái độ của nhân dan đối với tầng lớp
thống trị nh thế nào?
Mâu thuẫn: Nông dân - địa chủ; nông dân
nhà nớc phong kiến ngày càng gay gắt.
Đó là nguyên nhân bùng nổ các cuộc khởi
nghĩa.
Chỉ lợc đồ: từ năm 1511, các cuộc khởi
nghĩa nổ ra nhiều nơi:
- Trần Tuân (1511): ở Hng Hoá và Sơn
- Đầu thế kỉ XVI: nhà Lê bắt đầu suy
thoái
ăn chơi xa đoạ
Vua, quan

: không quan tâm tới việc nớc
tranh giành quyền lực, giết
hại lẫn nhau
-
Triều đình rối loạn
2. Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở
đầu thế kỉ XVI (18 )

a) Nguyên nhân :
- Đời sống nhân dân cực khổ
- Mâu thuẫn giai cấp lên cao.
Trang 102
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
?
HS
?
Tây.
- Lê Hy, Trịnh Hng (1512) ở Nghệ An và
phát triển ra Thanh Hoá.
- Phùng Chơng (1515) ở vùng núi Tam
Đảo.
- Trần Cảo ( 1516): Địa bàn hoạt động của
nghĩa quân của Trần Cảo ở Đông Triều
(Quảng Ninh). Nghĩa quân cạo trọc đầu,
chỉ để ba chỏm tóc nên gọi là quân 3
chỏm. Nghĩa quân 3 lần tấn công vào
Thăng Long có lần khiến vua quan nhà Lê
phải bỏ chạy vào Thanh Hoá.
Em có nhận xét gì về phong trào đấu tranh
của nông dân TK XVI?
Quy mô rộng lớn nhng nổ ra lẻ tẻ, cha
đồng loạt.
Các cuộc khởi nghĩa bị thất bại nhng có ý
nghĩa nh thế nào?
- Tiêu biểu là khởi nghĩa của Trần
Cảo ( 1516) ở Đông Triều (Quảng
Ninh).
b) Kết quả - ý nghĩa

Tuy thất bại nhng đã tấn công mạnh
mẽ vào chính quyền nhà Lê đang
mục nát.
Bài tập (4 )
Chọn sự kiện lịch sử ở cột A ghép
với cột B sao cho phù hợp:
Cột A Cột B
1. Năm 1512 khởi nghĩa Lê Huy, Trịnh
Hng
a) Bùng nổ ở vùng núi Tam Đảo
2. Năm 1511: khởi nghĩa Trần Tuân b) Diễn ra ở Đông Triều
3. Năm 1516 : khởi nghĩa Trần Cảo
c) Diễn ra ở Nghệ An, phát triển ra
Thanh Hoá
4. Năm 1515 : khởi nghĩa Phùng Chơng
d) Diễn ra ở Hng Hoá (vùngTây Bắc) ở
Sơn Tây (Vĩnh Phúc Phú Thọ).
Đáp án: 1 c; 2 d; 3 b; 4 a.
III. Hớng dẫn học bài và chuẩn bị bài mới (1 )
- Học thuộc bài
- Trả lời câu hỏi SGK trang 106
- Đọc và chuẩn bị bài trớc
Phần II: Các cuộc chiến tranh Nam Bắc Triều.
- Chuẩn bị Hình 9 50.
Trang 103
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
Ngày soạn: /2/2009 Ngày giảng: /2/2009
Sự suy yếu của nhà nớc
phong kiến tập quyền
(Thế kỷ XVI XVIII)

II. Các cuộc chiến tranh
nam - bắc triều và trịnh - nguyễn
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức :
- Tìm hiểu nguyên nhân các cuộc chiến tranh.
- Hậu quả của cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự Phát triển của đất nớc.
2. T tởng :
- Bồi dỡng cho HS ý thức bảo vệ sự đoàn kết thống nhất đất nớc, chống mọi âm mu
chia cắt lãnh thổ.
3. Kỹ năng :
- Tập xác định các vị trí địa danh và trình bày diễn biến của các sự kiện lịch sử trên
bản đồ treo tờng.
- Đánh giá nguyên nhân dẫn đến nội chiến.
II. Chuẩn bị
1. Thầy : Soạn giáo án, SGK,SGV, vẽ hình 49,50 (SGK trang 109)
2. Trò : Học bài cũ, đọc SGK , su tầm tài liệu.
B. Phần thể hiện khi lên lớp
I. Kiểm tra bài cũ (5)
1. Câu hỏi: Nguyên nhân dẫn đến phong trào kh\ởi nghĩa của nông dân ở
đầu thế kỉ XVI?
2. Trả lời :
- Triều đình không quan tâm đến sản xuất, đời sống nhân dân, đất nớc.
- Triều đinhf rối loạn, chém giết lẫn nhau.
- Quan lại ra sức đục khoét nhân dân.
- Đời sống nhân dân cực khổ

họ vùng dậy đấu tranh.
GV nhận xét


GV đánh giá bổ sung cho điểm. .
II. Bài mới
Giới thiệu bài ( 1phút)
Phong trào khởi nghĩa của nông dân ở đầu thế kỉ XVI, chỉ là bớc mở đầu cho
sự chia cắt kéo dài, chiến tranh liên miên, mà nguyên nhân chính là sự xung đột
giữa các tập đoàn phong kiến thống trị.
GV ghi đầu bài
Hoạt động của GV và HS Ghi bảng
GV
?
Gọi đọc SGK
Sự suy yếu của nhà Lê đã thể hiện nh thế
1. Chiến tranh NamBắcTriều(17 )
Trang 104
Tiết 47 : Bài 22:
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
HS
GV
?
HS
GV
?
HS
?
HS
?
HS
GV
?
HS

GV
nào?
TB
Triều đình phong kiến rối loạn, các phe
phái liên tục chém giết lẫn nhau.
Cô trò ta cùng nhau đi tìm hiểu vì sao có
sự hình thành Nam Bắc triều.
Mạc Đăng Dung là một võ quan dới triều
Lê. Lợi dung sự xung đột giữa các phe
phái tiêu diệt các thế lực vá trở thành
Tể tớng năm 1527 cớp ngôi lập nhá
Mạc.
Vì sao hình thành Nam Bắc triều?
Thảo luận 1
Do Nguyễn Kim chạy vào Thanh Hoá lập
một ngời thuộc dòng dõi nhà Lê lên Làm
vua.
Chỉ rõ Nam triều và Bắc triều trên bản đồ
Việt Nam.
Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh phong
kiến Nam - Bắc triều?
Do mâu thuẫn giữa nhà Lê >< nhà Mạc.
Tờng thuật sơ lợc cuộc chiến tranh kéo dài
trên 50 năm, diễn ra từ Thanh, Nghệ Tĩnh
ra Bắc.
Chiến tranh Nam Bắc triều gây ra tai
hoạ gì cho nhân dân ta?
Trung bình
- Gây tổn thất lớn về ngời về của:
+ Năm 1570, rất nhiều ngời bị bắt đi lính ,

bắt phu.
+ Năm 1572 ở Nghệ An, mùa màng bị tàn
phá, hoang hoá , bệnh dịch
Em có nhận xét gì về tính chất của cuộc
chiến tranh ?
Khá
Tập đoàn phong kiến tranh chấp, nông dân
chịu cực khổ nhiều.
Đọc bài ca dao trong SGK.
Kết quả của cuộc chiến tranh?
Năm 1592, Nam Triều chiếm đợc Thăng
Long nhà Mạc rút lên Cao Bằng
chiến tranh chấm dứt.
Chiến tranh chấm dứt nhng kết quả để lại
rất nặng nề. Sau khoi chấm dứt chiến
tranh, Nam có giữ vững nền độc lập hay
không ? phần 2.
- Năm 1527, Mạc Đăng Dung lập ra
nhà Mạc Bắc triều.
- Năm 1533, Nguyễn Kim dấy quân
ở Thanh Hoá Nam triều.
Cuộc chiến tranh phi nghĩa.
Trang 105
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
HS
?
HS
GV
?
HS

GV
GV
?
HS
?
Đọc
Sau chiến tranh Nam Bắc triều, tình
hình nớc ta có gì thay đổi ?
- Năm 1545, Nguyễn Kim chết, con rể là
Trịnh Kiểm lên nắm binh quyền.
- Con thứ của Nguyễn Kim là Nguyễn
Hoàng lo sợ. Xin vào trấn thủ Thuận Hoá,
Quảng Nam.
Nhấn mạnh việc Nguyễn Hoàng vào
Thuận Hoá xây dựng cơ sở để đối địch với
họ Trịnh.
Đàng Trong - Đàng Ngoài do ai cai quản?
Khá
- Đàng Ngoài: họ Trịnh xng vơng gọi là
chúa Trịnh, biến vua Lê thành bù nhìn.
- Đàng Trong: chúa Nguyễn cai quản.
Hớng dẫn quan sát H48.
Phủ chúa Trịnh rất rộng rãi và có tờng bao
bọc xung quanh. Bên trong và bên ngoài
có nhiều nhà nhỏ, thấp để cho quân lính ở.
Nhng cung điện bên trong xây cao hai
tầng, có nhiều cửa thoáng đãng. Các cửa
đồ sộ nguy nga, tất cả đều bằng gỗ lim.
Chỉ bản đồ Việt Nam.
Trong gần nửa thế kỉ, họ Trịnh và họ

Nguyễn đành nhau 7 lần. Quảng Bình và
Nghệ An trở thành chiến trờng ác liệt.
Cuối cùng hai bên lấy sông Gianh làm
danh giới.
Cuộc chiến tranh Trịnh Nguyễn đã dẫn
đến hậu quả nh thế nào?
Khá
- Một dải đất lớn từ Nghệ An đén Quảng
Bình là chiến trờng khốc liệt.
- Dân ở hai bên sông Gianh phải chuyển đi
nơi khác( đọc hai câu thơ trong SGK)
- Sự chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài
kéo dài hơn 200 năm, gây trở ngai cho
giao lu kinh tế, văn hoá, làm suy yếu tiềm
lực đất nớc.
Tính chất của cuộc chiến tranh Trịnh
Nguyễn?
Thảo luận1
2. Chiến tranh Trịnh Nguyễn và sự
chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài(18 )
- Chia đất nớc: Đàng Trong, Đàng
Ngoài.
- Chién tranh diễn ra hơn 50 năm, 7
lần không phân thắng bại.
- Hậu quả: Chia cắt đất nớc, gây đau
thơng, tổn hại cho dân tộc.
Trang 106
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
HS
?

Phi nghĩa, giành giật quyền lợi và địa vị
trong phe phái phong kiến, phân chia hai
miền đất nớc.
Nhận xét về tình hình chính trị- xã hội ở n-
ớc ta thế kỉ XVI- XVIII?
Luyện tập (3 )
- Không ổn định do chính quyền
luôn luôn thay đổi và chiến tranh
liên tiếp xảy ra, đời sống nhân dân
cực khổ.
III. Hớng dẫn học bài và chuẩn bị bài mới (1 )
- Học thuộc bài
- Trả lời câu hỏi SGK trang 109
- Đọc và chuẩn bị bài 23 trớc
Kinh tế, văn hoá thế kỉ XVI- XVIII(2 tiết)
- Chuẩn bị Hình 51- 52.
- Su tầm một số tài liêu có liên quan đến bài.
Ngày soạn: /2/2009 Ngày giảng: /2/2009
Tiết48: Bài 23: Kinh tế , văn hoá thế kỉ XVI - XVIII
I. Kinh tế.
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức :
- Sự khác nhau về kinh tế ở Đàng Trong - Đàng Ngoài. Nguyên nhân dẫn
đến sự khác nhau đó.
- Tình hình thủ công nghiệp và thơng nghiệp các thế kỉ này( Khả năng
khách quan và trở ngại do đất nớc bị chia cắt).
2. T tởng :
- Bồi dỡng cho HS ý thức giữ gìn những sáng tạo nghệ thuật của ông cha, thể hiện
sức sống tinh thần của dân tộc.

3. Kỹ năng :
- Biết xác định các vị trí địa danh và tên bản đồ Việt Nam : Các làng thủ công nổi
tiếng, các đô thị quan trọng ở Đàng Trong- Đàng Ngoài.
- Nhận xét dợc trình độ phát triển của lịch sử dân tộc từ thế kỉ XVI- XVIII.
1. Thầy : Soạn giáo án, SGK,SGV, vẽ hình 51, 52 (SGK trang 111)
2. Trò : Học bài cũ, đọc SGK , su tầm tài liệu.
B. Phần thể hiện khi lên lớp
I. Kiểm tra bài cũ (5)
1. Câu hỏi: Em hãy thuật lại chiến tranh Trịnh Nguyễn và hậu quả của
nó?
2. Trả lời :
- Đầu thế kỉ XVII cuộc chiến tranh giữa hai thế lực bùng nổ.
Trang 107
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
- Năm 1627- 1672: Trịnh- Nguyễn đánh nhau 7 lần

không phân thắng
bại

cuối cùng lấy sông Gianh làm ranh giới chia cắt nớc ta thành Đàng Ngoài-
Đàng Trong.

Hậu quả: Chiia cắt đất nớc, gây hậu quả đau thơng, tổn hại cho dân tộc.
GV nhận xét

GV đánh giá bổ sung cho điểm. .
II. Bài mới
Giới thiệu bài ( 1phút)
Chiến tranh lien miên giữa hai thế lực phong kiến Trịnh Nguyễn đã gây
đau thơng tổn hại cho dân tộc. Đặc biệt ở sự phân chia chia cát cứ kéo dài đã ảnh h-

ởng lớn đến sự phát triển chung của đất nớc. Để thấy đợc tình hình kinh tế có đặc
điểm gì?
GV ghi đầu bài
Hoạt động của GV và HS Ghi bảng
HS
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
Đọc.
Em hãy cho biết tình hình kinh tế nông
nghiệp khi cha xảy ra cuộc chiến tranh
Nam Bắc Triều?
Khá:
+ Đợc mùa.
+ Nhà nhà no đủ.
Sau đó vì sao kinh tế Đàng Ngoài bị
nghiêm trọng?
TB
+ Sung đột kéo dài giữa các tập đoàn
phong kiến.
+ Chính quyền Lê Trịnh ít quan tâm
đến thuỷ lợi và khai hoang.
+ Ruộng đất công bị cờng hào cầm bán.
Cờng hào đen cầm bán ruộng đất công
đã sản xuất nông nghiệp và đời sống nhân

dân nh thế nào? Kể một số vùng nhân dân
gặp khó khăn?
Nông dân không có ruộng cày mất mùa
đói kém xảy ra dồn dập nhiều ngời bỏ
đi nơi khác: Hà Đông, Hà Tây, Nam Định,
Thái Bình, Hng Yên, Thanh Hoá Nghệ
Tĩnh
ở Đàng Trong , Chúa Nguyễn có quam tâm
đến sản xuất không? Nhằm mục đích gì?
- Chúa Nguyễn ra sức khai thác vùng
Thuận Quảng để củng cố xây dựng cát
cứ.
+ Tổ chức di dân , khai hoang.
1. Nông nghiệp(17 )
Đàng ngoài
- Kinh tế nông nghiệp giảm sút
- Đời sống nông dân đói khổ.
Đàng Trong
- Khuyến khích khai hoang.
Trang 108
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
?

HS
?
HS
?
HS
Mục đích: Xây dựng kinh tế giàu mạnh để
chống đối lại họ Trịnh.
Chúa Nguyễn có biện pháp gì để khuyến
khích khai hoang?
+ Cung cấp: Nông cụ, lơng thực, lập thành
làng ấp.
+ ở Thuận Hoá,chiêu tập dân lu vong, tha
tô thuế binh dịch 3 năm, khuyến khích về
quê làm ăn.
Chính sách đó đã đạt đợc kết quả nh thế
nào?
- Số dân đinh tăng 126.857 suất.
- Số ruộng đất tăng tăng 265. 507 mẫu.
Chúa Nguyễn đã làm gì để mở rộng đất
đai, xây dựng lực lợng cát cứ ?
+ Đặt phủ Gia Định mở rộng xuống vùng
đất Mỹ Tho- Hà Tiên.
+ Lập thôn xóm mới ở Đồng Bằng sông
Cửu Long.
Phủ Gia Định gồm mấy dinh? Thuộc
những tỉnh nào hiện nay?
Gồm hai dinh:
+ Trấn Biên: Đồng Nai, Bà Rịa Vũng
Tàu, Bình Dơng, Bình Phớc.
+ Phiên Trấn: Tp Hồ Chí Minh, Long An,

Tây Ninh.
Em hãy xác định trên bản đồ Việt Nam vị
trí các địa danh nói trên?
Lên xác định trên bản đồ Việt Nam.
Em hãy phân tính tích cực của chúa
Nguyễn trong việc phát triển nông nghiệp?
Thảo luận1
+ Lợi dụng thành quả lao động để chống
lại họ trịnh.
+ Có tác dụng thúc đẩy kinh tế nông
nghiệp đàng Trong phát triển mạnh nhất là
vùng đồng bằng sông cửu Long năng suất
lúa rất cao.
Sự phát triển sản xuất ở Đàng Trong có
ảnh hởng nh thế nào đến tình hình xã hội?
- Hình thành tầng lớp địa chủ lớn,
chiếm đoạt ruộng đất.
- Đời sống nhân dân ổn định.
Em có nhận xét gì về sự khác nhau giữa
kinh tế nông nghiệp Đàng Trong và Đàng
Ngoài?
- Đặt phủ Gia Định, lập làng xóm
mới
Trang 109
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
?
HS
HS
?
HS

GV
?
hS
?
HS
?
HS
Khác:+ Đàng Ngoài:Ngừng trệ.
+ Đàng Trong: Phát triển.
Đọc.
Thế kỉ XVII, thủ công nghiệp phát triển
nh thế nào?
*L ng th công mọc nên nhiều nơi:
- Dệt lụa, chiếu.
- Gốm, rèn sắt,
- Đúc đồng, làm giấy
- Khác bán in
* Nhiều làng thủ công nổi tiếng:
- Gốm Thổ Hà( Bắc Giang)
- Bát Tràng( Hà Nội)
- Dết La Khê( Hà Tây)
- Rèn sắt ở Nho Lâm( Nghệ An)
- Bát Tràng( Hà Nội)
Nhng tiêu biểu nhất là nghề thủ công:
- Gốm Bát Tràng( Hà Nội)
- Làm Đờng mía ( Quảng Nam)
Cho HS quan sát hình 51: Bình gốm Bát
Tràng (sản xuất năm 1627)
Em có nhận xét gì qua hình 51 về sản
phẩm gốm Bát Tràng?

Thảo luận nhóm (1)
Hai chiếc Bình gốm rất đẹp; me trắng ngà,
hình khối và đờng nét hài hoà, cân đối
nhiều hoa văn đây là sản phẩm đợc
ngời nớc ngoài rất a thích.
Em có suy nghĩ gì về nghề thủ công của n-
ớc ta thời đó?
Mặc dù chiến tranh liên miên nhân dân
cần cù sáng tạo xuất hiện nhiều làng
nghề thhủ công, nhiều mặt hàng có giá trị
Góp phần phát triển kinh tế đất nớc.
Thủ công nghiệp phát triển thì việc buôn
bán cũng đợc mở rộng.
Hoạt động thơng nghiệp thời kì này phát
triển nh thế nào?
Xuất hiện nhiều chợ ở : đồng bằng; ven
biển.
Phố xá và các đô thị: Thang Long; 36 phố
phờng
Đàng ngoài có phố hiến (Hng Yên) (Thứ
nhất kinh kì thứ nhì phố hiến)
2. Sự phát triển của nghề thủ công
và buôn bán (18 )
* Thủ công nghiệp:
- Xuất hiện các làng nghề thủ công
Thơng nghiệp
- Xuất hiện nhiều chợ, phố xá, đô thị
Trang 110
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
?

HS
GV
?
HS
?
HS
?
HS
?
HS
HS
?
HS
?
HS
Đàng Trong: Thanh Hà (Thừa Thiên Huế);
Hội An ( Quảng Nam); Gia Định (TP
HCM)
Xuất hiện nhiều chợ chứng tỏ điều gì?
Việc buôn bán, trao đổi hàng hoá rất phát triển.
Cho HS đọc SGK trang 111
Em có nhận xét gì về phố phờng?
Đẹp rộng, lát gạch; phố phờng xếp theo
ngành hàng.
Quê em có chợ phố nào?
Chợ trung tâm, Chiềng Khơng.
Các chúa Trịnh và chúa Nguyễn có thái độ
nh thế nào trong việc buôn bán với nớc
ngoài?
Ban đầu: tạo điều kiện cho thơng nhân

châu á, châu Âu vào buôn bãn mr cửa hàng
--. Để nhờ họ mua vũ khí.
Về sau hạn chế ngoại thơng -> nửa sau TK
XVIII các thành thị suy tàn dần.
Tại sao Hội An trở thành thơng cảng lớn
nhất ở đàng trong?
Vì đây là trung tâm buôn bán trao đổi
hàng hoá gần biển, thuận lợi cho các
thuyền buôn nớc ngoài ra vào.
Quan sát hình 52:
Em có nhận xét gì qua hình 52
Phố xá đông đúc tấp lập, nhộn nhịp thuyền
bè qua lại đông đúc thuận lợi và rất gần
bờ.
Vì sao đến giai đoạn sau chính quyền trịnh
nguyễn chủ trơng hạn chế ngoại thơng?
Họ sợ ngời Tây có ý đồ xâm chiếm nớc ta.
- Hạn chế ngoại thơng
Luyện tập (3 )
Vì sao đến TK XVIII kinh tế đàng
trong phát triển?
- Đất đai mầu mỡ, hạn lụt ít hơn
- Chính quyền tổ chức di dân khai
hoang
III. Hớng dẫn học bài và chuẩn bị bài mới (1 )
- Học thuộc bài
- Trả lời câu hỏi SGK trang 110
- Đọc và chuẩn bị bài 23 trớc
Kinh tế, văn hoá thế kỉ XVI- XVIII(2 tiết)
- Chuẩn bị Hình 53- 54.Su tầm một số tài liêu có liên quan đến bài.

Ngày soạn: /3/2009 Ngày giảng: /3/2009
Tiết49: Bài 23: Kinh tế , văn hoá thế kỉ XVI - XVIII
Trang 111
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
II. văn hoá.
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức :
- Nhng nét chính về tình hình văn hoá: Tôn giáo sự ra đời của chữ quốc ngữ,
văn học, nghệ thuật thời bấy giờ.
2. T tởng :
- Bồi dỡng cho HS ý thức giữ gìn truyền thống, nếp sống văn hoá của dân tộc.
3. Kỹ năng :
- Mô tă một lễ hội hoặc một vài trò chơi tiêu biểu trong lễ hội của làng mình.
II. Chuẩn bị:
1. Thầy : Soạn giáo án, SGK,SGV, tranh ảnh các kiến trúc, chùa, chiền .
2. Trò : Học bài cũ, đọc SGK , su tầm tài liệu.
B. Phần thể hiện khi lên lớp
I. Kiểm tra bài cũ (5)
1. Câu hỏi: Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế Đàng Trong, Đầng
Ngoài?
2. Trả lời :
- Đàng Ngoài : Chính quyền ít quan tâm đến khai khẩn đất hoang làm thuỷ
lợi

sản xuất giảm sút

nông dân đói khổ.
- Đàng Trong: Chính quyền họ Nguyễn quan tâm, tổ chức khẩn hoang,
khuyến khích sản xuất, đặt phủ Gia Định, lập làng xóm mới


kinh té phát triển.
GV nhận xét

GV đánh giá bổ sung cho điểm. .
II. Bài mới
Giới thiệu bài ( 1phút)
Mặc dù tình hình đất nớc không ổn định, chia cắt kéo dài, nhng nền kinh tế
đạt mức phát triển nhất định.Bên cạnh đó đời sống văn hoá tinh thần của nhân dân
ta có nhiều điểm mứi do việc giao lu buôn bán với ngời phơng Tây đợc mở rộng.
GV ghi đầu bài
Hoạt động của GV và HS Ghi bảng
HS
?
HS
?
HS
Đọc.
Em hãy cho biết
ở thế kỉ XVI XVIII, nớc
ta có những tôn giáo nào?
TB
Nho giáo, phật giáo, đạo giáo, đạo giáo, sau
thêm thiên chúa giáo.
Các tôn giáo đó phát triển nh thế nào ở các thế
kỉ XVI - XVIII?
Nho giáo: Đợc chính quyền phong kiến đề cao
học tập, thi cử.
Phật giáo, đạo giáo: đợc phục hồi và phát triển.
1. Tôn giáo(16 )

- Nho giáo: vẫn duy trì, phổ biến.
- Phật giáo, đạo giáo phát triển.
Trang 112
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
?
HS
?
HS
?
HS
?
?
HS
GV
?
GV
?
HS
?
HS
GV
?
HS
?
Vì sao lúc này nho giáo không còn chíêm vị trí
độc tôn?
Khá.
Vì: Các thế lực phong kiến tranh giành địa vị.
Vua Lê trở thành bù nhìn.
ở thôn quê có những hình thức sinh hoạt t tởng

nh thế nào ?
Hội làng: là hình thức sinh hoạt phổ biến lâu
đời trong lịch sử.
Kể tên một số lễ hội mà em biết?
Chèo tuồng
Quan sát H. 53, bức tranh miêu tả cái gì?
Buổi biểu diễn võ nghệ tại các hội làng.
- Hình thức phong phú, nhiều thể loại: đấu
kiếm, đua ngựa, thi bắn cung tên .
- Biểu diễn nghệ thuật (3 ngời ở góc bên trái
đang thổi kèn đánh trống) thể hiện nét vui tơi,
tinh thần lạc quan yêu đời.
Hình thức sinh hoạt văn hoá đó có tác dụng gì?
- Thắt chặt tinh thần đoàn kết.
- Giáo dục về lòng yêu quê hơng đất nớc.
Lời dạy ngời dân một nớc phải biết yêu thơng,
đoàn kết giúp đỡ nhau.
Câu ca dao "Nhiễu điều " nói lên điều gì?
Kể một vài câu ca dao có nội dung tơng tự:
(Bầu ơi ..
Một cây làm chẳng ..)
Đạo Thiên chúa bắt nguồn từ đâu? vì sao lại
xuất hiện ở nớc ta?
- Bắt nguồn ở Châu Âu.
- TK XVI, các giáo sĩ phơng Tây theo thuyền
buôn truyền bá đạo Thiên chúa.
Không hợp với cách cai trị dân nên tìm cách
ngăn cấm.
Chữ Quốc ngữ ra đời trong hoàn cảnh nào?
- Mục đích: truyền đạo.

Nhấn mạnh vai trò của Alêchxăng đơ Rốt.
Vì sao trong một thời gian dài, chữ quốc ngữ
không đợc sử dụng?
Giai cấp phong kiến không sử dụng.
giai cấp phong kiến bảo thủ lạc hậu.
Theo em, chữ Quốc ngữ ra đời đóng vai trò gì
trong quá trình phát triển văn hoá Việt Nam?
Thảo luận
2. Sự ra đời chữ Quốc ngữ (18 )
- TK XVI, một số giáo sĩ phơng Tây
dùng chữ cái La tinh ghi âm Tiếng
Việt.

Trang 113
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
HS
?
HS
?
HS
GV
?
HS
?
HS
?
HS
HS
?
HS

?
HS
Nhân dân ta không ngừng sửa đổi, hoàn thiện
chữ Quốc ngữ nên chữ viết tiện lợi, khoa học, là
công cụ thông tin rất thuận tiện, vai trò quan
trọng trong văn học viết).
Văn học giai đoạn này gồm mấy bộ phận?
2 bộ phận:
+ Văn học bác học.
+ Văn học dân gian.
Kể tên những thành tựu văn học nổi bật?
- văn học chữ nôm rất phát triển (truyện, thơ
)
Nhấn mạnh bộ sử bằng thơ Nôm "Thiên Nam
ngữ lục" dài hơn 8000 câu, rất giá trị . Đây là
bộ diễn ca lịch sử có tinh thần dân tộc sâu sắc,
sử dụng nhiều câu ca dao, tục ngữ.
Thơ Nôm xuất hiện ngày càng nhiều có ý nghĩa
nh thế nào đối với tiếng nói và văn hoá dân tộc?
- Khẳng định ngời Việt có ngôn ngữ riêng của
mình.
- Nền văn học dân tộc sáng tác bằng chữ Nôm
không thua kém bất cứ một nền văn học nào
khác.
- Thể hiện ý chí tự lập tự cờng của dân tộc.
Các tác phẩm bằng chữ Nôm tập trung phản
ánh những nội dung gì?
Ca ngợi hạnh phúc con ngời, tố cáo những bất
công trong xh, sự thối nát của triều đình phong
kiến.

ở thế kỉ XVI XVII, nớc ta có những nhà văn,
nhà thơ nổi tiếng nào?
- Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy Từ.
Đọc phần in nghiêng trong SGK
nhận xét vai trò của họ đối với sự phát triển văn
học dân tộc?
Là ngời có tài, yêu nớc thơng dân, thơ văn
mang tính triết lí sâu xa. Các tác phẩm của họ
là di sản văn hoá dân tộc.
Em có nx gì về văn học dân gian thời kì này?
(thể loại, nội dung)
- Nhiều thể loại phong phú: truyện Nôm, truyện
tiếu lâm, thơ lục bát, song thất lục bát.
- Nội dung: phản ánh tinh thần, tình cảm lạc
quan yêu thơng của con ngời của nhân dân lao
động.
3. Văn học và nghệ thuật dân gian
(14')
a) Văn học
Văn học chữ Nôm phát triển.
- Tiêu biểu:
Nguyễn Bỉnh Khiêm, Đào
Duy Từ
Văn học dan gian phát triển với
nhiều thể loại phong phú
Trang 114
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
?
HS
?

HS
?
HS
GV
?
?
HS
HS
GV
nghệ thuật dân gian gồm mấy loại hình?
Điêu khắc và sân khấu.
Những thành tựu của nghệ thuật điêu khắc?
Nét chạm trổ đơn giản, dứt khoát.
Quan sát hình 54 và nhận xét?
HS trả lời dựa theo phần in nghiêng SGK
Bức tợng do nghệ nhân Trơng VănThọ tạo ra
năm 1655. Tợng cao 3m7, rộng 2m1, khuôn
mặt đẹp, cân đối hài hoà, giữ mỗi tay là một
con mắt, đầu đội mũ hoa sen.
Kể tên một số loại hình nghệ thuật dân gian mà
em biết?
Nội dung của nghệ thuật chèo, tuồng là gì?
Phản ánh đời sống lao động cần cù, vất vả nhng
đầy lạc quan.
- Lên án kẻ gian nịnh, ca ngợi tình yêu thơng
con ngời.
Văn học, nghệ thuật dân gian trong TK XVII,
XVIII đã phát triển mạnh, có nhiều thành tựu
quý báu. Đó là sự chuỗi dậy mạnh mẽ sức sống
tinh thần của nhân dân ta thời bấy giờ chống lại

ý thức hệ phong kiến nho giáo.
Nghệ thuật dân gian.
- nghệ thuật điêu khắc
+ điêu khắc gỗ.
+ phật Bà Quan âm
- nghệ thuật sân khấu: chèo, tuồng
III. Hớng dẫn học bài và chuẩn bị bài mới (1 )
- Học thuộc bài
- Trả lời câu hỏi SGK ở cuối bài.
- Đọc và suy nghĩ trả lời câu hỏi ở chơng IV, Chơng V.
Trang 115
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
Ngày soạn: /3/2009 Ngày giảng: /3/2009
Tiết50: Bài 24 : Khởi nghĩa nông dân đàng ngoài
Thế kỉ XVIII
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức :
- Sự suy tàn, mục nát của chế độ phong kiến Đàng Ngoài đã kìm hãm sự
phát triển của sức sản xuất, đời sống nhân dân khổ cực đói kém, lu vong.
- Phong trào nông dân khởi nghĩa chống lại nhà nớc phong kiến, tiêu biểu là
khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu, Hoàng Công Chất.
2. T tởng :
- Thấy rõ sức mạnh quật khởi của nông dân Đàng Ngoài, thể hiện ý chí đấu
tranh chống áp bức bóc lột của nhân dân ta.
3. Kỹ năng :
- Đánh giá hiện tợng đấu tranh giai cấp thông qua các t liệu về phong trào
nông dân.
1. Thầy : Soạn giáo án, SGK,SGV.
2. Trò : Học bài cũ, đọc SGK,

B. Phần thể hiện khi lên lớp
I. Kiểm tra bài cũ (5)
1. Câu hỏi: ở TK XVI, XVII nớcta có những tôn giáo nào?
2. Trả lời :
- Nho giáo vẫn đợc đề cao.
- Phật giáo và đạo giáo đợc phục hồi.
- Thiên chúa giáo đợc truyền vào nớc ta (1533).
GV nhận xét

GV đánh giá bổ sung cho điểm. .
II. Bài mới
Giới thiệu bài ( 1phút)
ậ bài học trớc, chúng ta đã thấy dới quyền cai trị của chúa Trịnh ở Đàng
Ngoài, nền sản xuất bị trì trệ, kìm hãm, không chăm lo phát triển. Tình trạng đó kéo
dài ắt dẫn tới điêu đứng, khổ cực của quần chúng nhân dân. Có áp bức, có đấu tranh,
nông dân Đàng Ngoài đã vùng lên đấu tranh, lật đổ chính quyền hộ Trịnh thối nát.
GV ghi đầu bài
Hoạt động của GV và HS Ghi bảng
?
HS
Nhận xét về chính quyền phong kiến Đàng
Ngoài giữa TK XVIII?
Mục nát đến cực độ:
+ Vua Lê là bù nhìn.
+ Chúa Trịnh ăn chơi sa đọa
+ Quan lại hoành hành, đục khoét nhân
dân.
1. Tình hình chính trị(15')
* Chính quyền phong kiến
- Mục nát đến cực độ

+ Chúa Trịnh ăn chơi sa đọa
+ Quan lại đục khoét nhân dân
Trang 116
Giáo án Sử 7- Nguyễn Thị Hà - THCS Chiềng Khoong Sông Mã - Sơn La
HS
GV
?
HS
?
?
HS
GV
?
GV
?
Đọc in nghiêng SGK.
Nhấn mạnh: từ tầng vua chúa quan lại cho
đến bọn hoạn quan đều ra sức ăn chơi h-
ởng lạc, phè phỡn, không còn kỉ cơng phép
tắc.
Chính quyền phong kiến mục nát dẫn đến
hậu quả gì?
- sản xuất nông nghiệp đình đốn
- đê điều vỡ liên tục, mất mùa, lụt lội th-
ờng xuyên sảy ra.
- nhà nớc đánh thuế nặng, công thơng
nghiệp sa xút.
Nhân dan phải chịu cảnh tô thuế nặng nề
bất công nh thế nào?
Vì không đủ nộp thuế mà phải bần cùng

bỏ cả nghề nghiệp (vì thuế sơn mà phải
chặt cây sơn, vì thuế vải lụa mà phải phá
cung cửi. ..)
Đời sống nhân dân?
Nhân dân bị đẩy đến mức đờng cùng.
+ Hàng chục vạn nông dân chết đói, đặc
biệt năm 1740 1741 ngời chết đói nằm
ngổn ngang, sống sót không còn một phần
mời.
+ Nhân dân bỏ làng, phiêu tán khắp nơi.
Nhấn mạnh: đây là nét đen tối trong bức
tranh lịch sử nửa sau TK XVIII.
Trớc cuộc sống cực khổ ấy nhân dân có
thái độ nh thế nào?
Vùng lên đấu tranh, các cuộc khởi nghĩa
nổ ra liên tiếp.
Đa lợc đồ nơi diến ra các cuộc khởi nghĩa
nông dân ở Đàng Ngoài TK XVIII
- Giải thích ký kiệu: Các con số để chỉ tên
cuộc khởi nghĩa đợc gọi theo tên thủ lĩnh.
Mở đầu là cuộc khởi nghĩa của Nguyễn D-
ơng Hng.
- Giới thiệu lần lợt tất cả các cuộc khởi
nghĩa (nói ngắn gọn gồm nhiều niên đại,
tên thủ lĩnh và nơi hoạt động).
Nhìn trên bản đồ, em có nhận xét gì về địa
bàn của phong trào nông dân khởi nghĩa ở
Đàng Ngoài?
* Hậu quả:
-Nền kinh tế ngày càng sa sút

- Đời sống nhân dân cực khổ thờng
xuyên xảy ra nạn đói.
2. Những cuộc khởi nghĩalớn(19').
- Giữa TK XVIII phong trào khởi
nghĩa nông dân diễn ra rộng rãi từ
Bắc vào Nam, từ miền xuôi xuống
miền ngợc.
Trang 117