TÁC PHẨM
TÁC PHẨM


NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
QUÉT SẠCH CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN
QUÉT SẠCH CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

I. Bối cảnh ra đời, chủ đề và kết cấu tác
I. Bối cảnh ra đời, chủ đề và kết cấu tác
phẩm
phẩm


1.
1.
Bối cảnh ra đời:
Bối cảnh ra đời:


-
Là điều kiện lịch sử cụ thể để ra đời 1 quan
Là điều kiện lịch sử cụ thể để ra đời 1 quan
điểm, 1 tư tưởng, 1 tác phẩm.
điểm, 1 tư tưởng, 1 tác phẩm.
-
Phải trình bày bối cảnh là tính nguyên tắc
Phải trình bày bối cảnh là tính nguyên tắc
Vậy tác phẩm “nâng cao......” ra đời trong

Vậy tác phẩm “nâng cao......” ra đời trong
bối cảnh quốc tế và trong nước ?
bối cảnh quốc tế và trong nước ?

a. Bối cảnh quốc tế (Bác viết 2/1969).
a. Bối cảnh quốc tế (Bác viết 2/1969).


+
+
Là những năm mà CNXH hiện thực
Là những năm mà CNXH hiện thực
trên thế giới giành được nhiều thành tựu to
trên thế giới giành được nhiều thành tựu to
lớn, rực rỡ trên các lĩnh vực KT-VH-XH…..
lớn, rực rỡ trên các lĩnh vực KT-VH-XH…..
=> Cũng từ đó, một số nước XHCN xuất hiện
=> Cũng từ đó, một số nước XHCN xuất hiện
tư tưởng chủ quan, nóng vội - ví dụ ở Liên Xô
tư tưởng chủ quan, nóng vội - ví dụ ở Liên Xô
1967, nhân kỷ niệm 50 năm Cách mạng
1967, nhân kỷ niệm 50 năm Cách mạng
Tháng 10, người đứng đầu Đảng Cộng sản
Tháng 10, người đứng đầu Đảng Cộng sản
Liên Xô xác định: Liên Xô ở giai đoạn CNXH
Liên Xô xác định: Liên Xô ở giai đoạn CNXH
phát triển; và trong lãnh đạo, quản lý xuất
phát triển; và trong lãnh đạo, quản lý xuất
hiện quan liêu =>
hiện quan liêu =>

đó là những biểu hiện của
đó là những biểu hiện của
chủ nghĩa cá nhân
chủ nghĩa cá nhân
.
.



+ Trong xây dựng CNXH lúc đó, đặc biệt
+ Trong xây dựng CNXH lúc đó, đặc biệt
trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng, cách làm có
trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng, cách làm có
tính tả khuynh. Bác Hồ quan niệm ĐCS ở các
tính tả khuynh. Bác Hồ quan niệm ĐCS ở các
nước XHCN là Đảng cầm quyền, Đảng lãnh
nước XHCN là Đảng cầm quyền, Đảng lãnh
đạo mọi mặt đời sống xã hội, trong đó có lãnh
đạo mọi mặt đời sống xã hội, trong đó có lãnh
đạo sự nghiệp văn hóa. Do vậy, Đảng phải có
đạo sự nghiệp văn hóa. Do vậy, Đảng phải có
chiều sâu lãnh đạo văn hóa, đặc biệt là khâu
chiều sâu lãnh đạo văn hóa, đặc biệt là khâu
ứng xử văn hóa quá khứ (có nơi phủ định
ứng xử văn hóa quá khứ (có nơi phủ định
sạch) =>
sạch) =>
đó là biểu hiện của CN cá nhân.
đó là biểu hiện của CN cá nhân.
a. Bối cảnh quốc tế (Bác viết 2/1969).

a. Bối cảnh quốc tế (Bác viết 2/1969).



+ Quan hệ 1 số ĐCS công nhân có sự rạn
+ Quan hệ 1 số ĐCS công nhân có sự rạn
nứt, bất đồng chính kiến, có hại cho phong
nứt, bất đồng chính kiến, có hại cho phong
trào cộng sản và công nhân quốc tế => từ đó
trào cộng sản và công nhân quốc tế => từ đó
làm cho phong trào cộng sản và công nhân
làm cho phong trào cộng sản và công nhân
quốc tế vốn vô tư trong sáng trở thành không
quốc tế vốn vô tư trong sáng trở thành không
lành mạnh => đó là biểu hiện của CN cá nhân
lành mạnh => đó là biểu hiện của CN cá nhân
trong quan hệ giữa các ĐCS anh em.
trong quan hệ giữa các ĐCS anh em.
a. Bối cảnh quốc tế (Bác viết 2/1969).
a. Bối cảnh quốc tế (Bác viết 2/1969).

b. Bối cảnh trong nước
b. Bối cảnh trong nước
+ Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 3, chúng
+ Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 3, chúng
ta tiến hành đồng thời 2 nhiệm vụ chiến
ta tiến hành đồng thời 2 nhiệm vụ chiến
lược…. Thế nhưng sự nghiệp xây dựng
lược…. Thế nhưng sự nghiệp xây dựng
CNXH ở miền Bắc không được bao lâu, sau

CNXH ở miền Bắc không được bao lâu, sau
đó phải đánh trả cuộc tấn công của Đế quốc
đó phải đánh trả cuộc tấn công của Đế quốc
Mỹ bằng máy bay…. và mãi cho đến
Mỹ bằng máy bay…. và mãi cho đến
1/11/1968 Tổng thống Mỹ ra lệnh ngừng ném
1/11/1968 Tổng thống Mỹ ra lệnh ngừng ném
bom miền Bắc.
bom miền Bắc.


Như vậy, lúc này có điều kiện tập trung
Như vậy, lúc này có điều kiện tập trung
xây dựng CNXH ở miền Bắc và làm hậu
xây dựng CNXH ở miền Bắc và làm hậu
phương vững chắc cho miền Nam đấu tranh
phương vững chắc cho miền Nam đấu tranh
thống nhất nước nhà. Đó là nhiệm vụ nặng
thống nhất nước nhà. Đó là nhiệm vụ nặng
nề to lớn, đòi hỏi Đảng ta phải có sự đoàn kết
nề to lớn, đòi hỏi Đảng ta phải có sự đoàn kết
thống nhất thật sự.
thống nhất thật sự.
Bởi lẽ, lúc này xuất hiện
Bởi lẽ, lúc này xuất hiện
tư tưởng nghĩ ngơi, xã hơi sau những năm
tư tưởng nghĩ ngơi, xã hơi sau những năm
chống chiến tranh phá hoại của Đế quốc Mỹ
chống chiến tranh phá hoại của Đế quốc Mỹ
ác liệt

ác liệt
. Vì vậy, Bác viết tác phẩm “nâng
. Vì vậy, Bác viết tác phẩm “nâng
cao...” nhằm để tăng cường sự đoàn kết nhất
cao...” nhằm để tăng cường sự đoàn kết nhất
trí trong Đảng, từ trên xuống để hoàn thành
trí trong Đảng, từ trên xuống để hoàn thành
nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới.
nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn mới.
b. Bối cảnh trong nước
b. Bối cảnh trong nước

b. Bối cảnh trong nước
b. Bối cảnh trong nước


+ Xuất phát từ nhận thức của Bác về một
+ Xuất phát từ nhận thức của Bác về một
số biểu hiện trong Đảng không lành mạnh, mà
số biểu hiện trong Đảng không lành mạnh, mà
sau này ta gọi là biểu hiện của CN cá nhân.
sau này ta gọi là biểu hiện của CN cá nhân.


Sau 1945 ĐCS VN trở thành Đảng cầm
Sau 1945 ĐCS VN trở thành Đảng cầm
quyền, khi đó các đảng viên được cử sang nắm
quyền, khi đó các đảng viên được cử sang nắm
giữ các chức vụ then chốt trong bộ máy Nhà
giữ các chức vụ then chốt trong bộ máy Nhà

nước và khi có quyền lực trong tay, một số
nước và khi có quyền lực trong tay, một số
đảng viên không giữ được đạo đức cách mạng
đảng viên không giữ được đạo đức cách mạng
và bộc lộ những biểu hiện của CN cá nhân.
và bộc lộ những biểu hiện của CN cá nhân.


Thực tế biểu hiện của CN cá nhân có
Thực tế biểu hiện của CN cá nhân có
xu hướng
xu hướng
tăng và ngày càng trầm trọng
tăng và ngày càng trầm trọng
hơn.
hơn.
Ví dụ:
Ví dụ:
-
-
1962-1964: Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận 2.376
1962-1964: Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận 2.376
đơn thư tố cáo cán bộ.
đơn thư tố cáo cán bộ.
-
-
1965-1969: Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận 6.904
1965-1969: Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận 6.904
đơn thư tố cáo cán bộ.
đơn thư tố cáo cán bộ.



Sau xác minh, kết luận cho thấy đại bộ phận đơn
Sau xác minh, kết luận cho thấy đại bộ phận đơn
thư tố đúng. Từ thực tế đó, để xây dựng Đảng trong
thư tố đúng. Từ thực tế đó, để xây dựng Đảng trong
sạch, vững mạnh, thật sự là Đảng cầm quyền, Bác
sạch, vững mạnh, thật sự là Đảng cầm quyền, Bác
yêu cầu phải “phải nâng cao đạo đức...” và tác phẩm
yêu cầu phải “phải nâng cao đạo đức...” và tác phẩm
này gắn với bối cảnh quốc tế, trong nước và thực tế
này gắn với bối cảnh quốc tế, trong nước và thực tế
lúc đó là như vậy.
lúc đó là như vậy.

2. Tên gọi và bút danh của tác phẩm này
2. Tên gọi và bút danh của tác phẩm này

+ Tên gọi của tác phẩm trong tài liệu các
+ Tên gọi của tác phẩm trong tài liệu các
đ/c và HCM toàn tập là “nâng cao...” Nhưng
đ/c và HCM toàn tập là “nâng cao...” Nhưng
lúc đầu Bác Hồ chọn tên tác phẩm và yêu cầu
lúc đầu Bác Hồ chọn tên tác phẩm và yêu cầu
Trưởng ban Tuyên huấn viết là “Quét
Trưởng ban Tuyên huấn viết là “Quét
sạch.....”. Sau đó, đ/c Trưởng Ban Tuyên huấn
sạch.....”. Sau đó, đ/c Trưởng Ban Tuyên huấn
và 1 số đ/c khác đề nghị đổi 2 vế ngược lại.
và 1 số đ/c khác đề nghị đổi 2 vế ngược lại.



Đây
Đây
không phải là hình thức đổi trước hay sau mà
không phải là hình thức đổi trước hay sau mà
sự đổi chỗ ấy thể hiện quan điểm của Hồ Chí
sự đổi chỗ ấy thể hiện quan điểm của Hồ Chí
Minh về sự kết hợp, về mối liên hệ giữa 2 mặt
Minh về sự kết hợp, về mối liên hệ giữa 2 mặt
xây và chống trong quá trình hình thành đạo
xây và chống trong quá trình hình thành đạo
đức cách mạng.
đức cách mạng.



=> Theo quan điểm của Bác muốn xây
dựng đạo đức cách mạng thì trước hết phải
quét sạch rác rưởi, những đạo đức không lành
mạnh, quét càng sạch thì kết quả xây dựng
đạo đức CM càng nhanh chóng.
=> Đọc tác phẩm chúng ta thấy: tên gọi có
đổi lại nhưng nội dung bài viết giữ theo ý của
Bác “quét sạch CN cá nhân...” là mối quan hệ
giữa xây và chống, chống càng mạnh thì xây sẽ
có hiệu quả hơn.




+ Bút danh: TL, đăng báo nhân dân ngày
+ Bút danh: TL, đăng báo nhân dân ngày
3/2/1969.
3/2/1969.


Bác cầm bút viết báo trong vòng 50 năm,
Bác cầm bút viết báo trong vòng 50 năm,
(9/1919 - 6/1969).
(9/1919 - 6/1969).


Bác có hơn 100 bút danh. Riêng bút danh
Bác có hơn 100 bút danh. Riêng bút danh
TL Bác sử dụng hơn 70 lần, bắt đầu sử dụng
TL Bác sử dụng hơn 70 lần, bắt đầu sử dụng
1950 và sử dụng bút danh này thường khi đề
1950 và sử dụng bút danh này thường khi đề
cập những vấn đề bức xúc trong Đảng, trong
cập những vấn đề bức xúc trong Đảng, trong
xã hội.
xã hội.

3. Chủ đề tư tưởng và kết cấu tác phẩm
3. Chủ đề tư tưởng và kết cấu tác phẩm




Từ ĐH.3 cho đến 1969 Bác có 4 bài viết

Từ ĐH.3 cho đến 1969 Bác có 4 bài viết
nhân ngày thành lập Đảng:
nhân ngày thành lập Đảng:


- B1: 30 năm hoạt động của Đảng - đăng tạp
- B1: 30 năm hoạt động của Đảng - đăng tạp
chí những vấn đề hòa bình và CNXH - ở
chí những vấn đề hòa bình và CNXH - ở
Praha năm 1960.
Praha năm 1960.


- B2: 1963 - Đảng tròn 33 tuổi, Bác viết
- B2: 1963 - Đảng tròn 33 tuổi, Bác viết
“đoàn kết tiến lên giành thắng lợi mới và ở đó
“đoàn kết tiến lên giành thắng lợi mới và ở đó
Bác chỉ ra 4 dấu hiệu của chủ nghĩa cá nhân
Bác chỉ ra 4 dấu hiệu của chủ nghĩa cá nhân
trong Đảng.
trong Đảng.



- B3: 1964 nhân 34 năm ngày thành lập
- B3: 1964 nhân 34 năm ngày thành lập
Đảng, Bác viết dưới chủ đề xây dựng Đảng,
Đảng, Bác viết dưới chủ đề xây dựng Đảng,
nhưng xây dựng Đảng về mặt đạo đức
nhưng xây dựng Đảng về mặt đạo đức



- B4: Là bài đang nghiên cứu. Như vậy, đây
- B4: Là bài đang nghiên cứu. Như vậy, đây
không phải là bài duy nhất nhân ngày thành
không phải là bài duy nhất nhân ngày thành
lập Đảng Bác bàn về đạo đức CM. (Bác có 55
lập Đảng Bác bàn về đạo đức CM. (Bác có 55
tác phẩm bàn về đạo đức CM không tính các
tác phẩm bàn về đạo đức CM không tính các
tác phẩm có liên quan đến đạo đức).
tác phẩm có liên quan đến đạo đức).
3. Chủ đề tư tưởng và kết cấu tác phẩm
3. Chủ đề tư tưởng và kết cấu tác phẩm




Từ ĐH.3 cho đến 1969 Bác có 4 bài viết nhân
Từ ĐH.3 cho đến 1969 Bác có 4 bài viết nhân
ngày thành lập Đảng:
ngày thành lập Đảng:



=>Do đó, chủ đề tư tưởng xây dựng Đảng
=>Do đó, chủ đề tư tưởng xây dựng Đảng
về mặt đạo đức là xuyên suốt, là nhất quán của
về mặt đạo đức là xuyên suốt, là nhất quán của
Bác từ tác phẩm đầu tiên “Đường kách mệnh”

Bác từ tác phẩm đầu tiên “Đường kách mệnh”
ở đó Bác chỉ ra 23 tư cách của người cách
ở đó Bác chỉ ra 23 tư cách của người cách
mạng.
mạng.



=>Bác quan niệm “Lý luận Mác-Lênin là
=>Bác quan niệm “Lý luận Mác-Lênin là
lý luận cao cả, trong sáng chứa đựng trong nó
lý luận cao cả, trong sáng chứa đựng trong nó
những giá trị nhân văn lớn và không phải bất
những giá trị nhân văn lớn và không phải bất
kỳ con người nào cũng có những phẩm chất,
kỳ con người nào cũng có những phẩm chất,
năng lực để lĩnh hội những phẩm chất cao cả
năng lực để lĩnh hội những phẩm chất cao cả
đó, mà chỉ có những người có những phẩm
đó, mà chỉ có những người có những phẩm
chất nhất định mới lĩnh hội được hạt nhân cơ
chất nhất định mới lĩnh hội được hạt nhân cơ
bản của nó. Vì vậy, theo quan điểm của Bác
bản của nó. Vì vậy, theo quan điểm của Bác
muốn tìm hiểu lý luận CM thì trước hết phải
muốn tìm hiểu lý luận CM thì trước hết phải
có tâm trong sáng, cái đức cao đẹp, thì mới
có tâm trong sáng, cái đức cao đẹp, thì mới
lĩnh hội được -> cho nên Bác chỉ ra 23 tư cách
lĩnh hội được -> cho nên Bác chỉ ra 23 tư cách

người CM.
người CM.



* Kết cấu tác phẩm:
* Kết cấu tác phẩm:
là bài báo ngắn,
là bài báo ngắn,
có 686 từ (khoảng 1,5 trang A4) nhưng
có 686 từ (khoảng 1,5 trang A4) nhưng
có logic rất chặt chẽ, dưới dạng tổng kết
có logic rất chặt chẽ, dưới dạng tổng kết
lý luận - thực tiễn và có thể chia nội dung
lý luận - thực tiễn và có thể chia nội dung
4 phần độc lập nhau:
4 phần độc lập nhau:



Một là: Vai trò lãnh đạo của Đảng và truyền
thống đấu tranh CM cao đẹp của Đảng ta (212
từ).
Hai là: Thực chất của CNCN và những hình
thức biểu hiện cụ thể của nó.
Ba là: Các giải pháp “nâng cao......”
Bốn là: phần Kết luận

II. Nội dung cơ bản của tác phẩm.
II. Nội dung cơ bản của tác phẩm.

1. Quan điểm HCM về vai trò lãnh đạo
1. Quan điểm HCM về vai trò lãnh đạo
của Đảng và truyền thống đạo đức CM
của Đảng và truyền thống đạo đức CM
tốt đẹp của Đảng ta
tốt đẹp của Đảng ta
a. Về tính tiên phong gương mẫu của cán
a. Về tính tiên phong gương mẫu của cán
bộ, đảng viên.
bộ, đảng viên.

Mở đầu bài viết bằng câu khẳng định:
“Nhân dân ta thường nói, đảng viên đi trước
làng nước theo sau”
=> Đó là một lời khen chân thành đối với
đảng viên và cán bộ chúng ta, đó là khách
quan, là sự tôn vinh của nhân dân đối với
Đảng.

+ Về lý luận: Chí ít trong các tác phẩm của
mình, Bác nhắc đi nhắc lại 14 lần câu nói đó:
- Năm 1955 trong bài đạo đức CM. HCM
cho rằng: “đại đa số những người chiến sĩ CM
là những người có đạo đức, cả đời hết lòng hết
sức phục vụ nhân dân, sinh hoạt hàng ngày thì
gương mẫu, gian khổ, chất phát nghĩa là: lo thì
lo trước thiên hạ, hưởng thì hưởng sau thiên
hạ”.

- 3/1961 khi bàn về đạo đức CM. HCM

nhấn mạnh: “lo trước thiên hạ, vui sau thiên
hạ” chớ nên “ăn cỗ đi trước lội nước theo sau”.
- 12/1961 HCM nói “sự khổ sở, khó khăn thì
đảng viên ta đi trước, khi sướng thì đảng viên ta
hưởng sau”.

+ Về thực tiễn: cán bộ đảng viên chúng ta:
lo trước, làm trước, đi trước => đó là cách
hành xử của người đảng viên => đó là tính
tiên phong, là đạo đức người CS, là tư cách
người đảng viên.

b. Về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với
b. Về vai trò lãnh đạo của Đảng đối với
CM. VN
CM. VN


+ Trong tác phẩm HCM nêu lên những
+ Trong tác phẩm HCM nêu lên những
thắng lợi to lớn của CM Việt Nam, mà một
thắng lợi to lớn của CM Việt Nam, mà một
trong những nguyên nhân tạo nên các thắng lợi
trong những nguyên nhân tạo nên các thắng lợi
đó chính là =>
đó chính là =>
sự gương mẫu, tận tụy của cán
sự gương mẫu, tận tụy của cán
bộ, đảng viên đi đầu trong lãnh đạo toàn dân
bộ, đảng viên đi đầu trong lãnh đạo toàn dân

thực hiện nhiệm vụ chính trị,
thực hiện nhiệm vụ chính trị,
ở đây Bác nêu 3 sự
ở đây Bác nêu 3 sự
kiện lớn:
kiện lớn:

- Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo CMT8 thành
công, đã nắm chính quyền toàn quốc.
- Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta làm
nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy chấn
động địa cầu.
- Vai trò lãnh đạo xây dựng CNXH ở miền Bắc
và đâu tranh thống nhất đất nước. Từ đó, Bác
khẳng định CM. VN đi từ thắng lợi này đến
thắng lợi khác….