2. Mục lục
Nội dung
Trang
1. Lời cảm ơn
2. Tóm tắt nội dung dự án
3. Giới thiệu và tổng quan về vấn đề nghiên cứu
4. Giả thuyết khoa học và phát biểu mục đích nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
6. Số liệu/kết quả nghiên cứu
7. Phân tích số liệu/ kết quả và thảo luận
8. Kết luận
9. Tài liệu tham khảo
10. Phụ lục
1
2
3
18
18
20
22
26
30
31
3. Lời cảm ơn!
Để hoàn thiện đề tài này, chúng em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô
Phạm Thị Thu Hiền và cô Vũ Thị Hồng Hải – Giáo viên trường THCS Phú Lộc
đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ chúng em trong suốt thời gian làm đề tài.
Chúng em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo trường
THCS Phú Lộc và các bạn học sinh lớp 6A, 7A, 8A, 9A trường THCS Phú Lộc
đã nhiệt tình giúp đỡ chúng em trong quá tình thực hiện đề tài.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ chúng em hoàn
thành đề tài.
Xin chân thành cảm ơn!
Phú Lộc, ngày 04 tháng 11 năm 2016
Nhóm Học sinh
Nguyễn Thị Phương Anh
Phạm Thùy Linh
Phạm Thị Phương
1
4. Tóm tắt nội dung dự án
Tên dự án: Ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học sinh
trường THCS Phú Lộc
Lĩnh vực: Khoa học xã hội và hành vi
Nhóm tác giả:
Nguyễn Thị Phương Anh: Lớp 8C, Trường THCS Phú Lộc
Phạm Thùy Linh
Lớp 8A, Trường THCS Phúc Lộc
Phạm Thị Phương
Lớp 8A, Trường THCS Phúc Lộc
Phòng GD&ĐT Nho Quan
Giáo viên hướng dẫn: Vũ Thị Hồng Hải
Phạm Thị Thu Hiền
Nội dung
Thời gian thực hiện
Dự kiến kết quả
Tìm hiểu và nghiên cứu 25/08/2016
các tài liệu liên quan
08/09/2016
– - Tìm được tài liệu về lí luận
dạy học, các yếu tố ảnh
hưởng đến thái độ học tập.
Nghiên cứu, chỉnh sửa cơ 09/09/2016
sở lí luận của đề tài
23/09/2016
– Viết cơ sở lí luận của đề tài
Xây dựng, thiết kế phiếu 24/09/2016
tìm hiểu ý kiến, chỉnh 30/09/2016
sửa và tiến hành điều tra.
– Văn bản phiếu tìm hiểu ý
kiến dành cho học sinh và
giáo viên.
- Tham khảo giáo viên 01/10/2016
hướng dẫn.
08/10/2016
– Ý kiến của giáo viên và số
liệu thô
- Thu thập số liệu
- Phân tích và xử lí số 09/10/2016
liệu.
23/10/2016
– Số liệu điều tra đã được phân
tích.
- Đề xuất các giải pháp
kiểm tra, đánh giá giúp
học sinh có thái độ tích
cực trong học tập
Chỉnh sửa báo cáo, báo 24/10/2016
cáo hoàn chỉnh
04/11/2016
– Hoàn thành báo cáo
2
5. Giới thiệu tổng quan về vấn đề nghiên cứu;
5.1. Tính cấp thiết của đề tài
Xã hội đang ngày càng có sự phát triển vượt bậc về khoa học; tri thức và
xã hội. Việt Nam cũng không nằm ngoài guồng quay phát triển đó. Đặc biệt
nước ta có một bước tiến lớn trong năm 2007, đó là việc ra nhập tổ chức thương
mại thế giới WTO và đến năm 2010, là việc tham gia hiệp định đối tác kinh tế
xuyên Thái Bình Dương. Việt Nam đang hòa mình vào dòng phát triển của nhân
loại. Chính vì vậy, nền giáo dục Việt Nam cũng không ngừng đổi mới để tìm ra
hướng đi đúng đắn nhất, nhằm phát huy tối đa năng lực của học sinh thông qua
thái độ học tập, khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh. Từ đó tạo ra những thế
hệ trẻ năng động, sáng tạo, nhiệt tình, có trách nhiệm, yêu thích tìm tòi khoa học
kĩ thuật… ngày càng trở nên cấp thiết.
Là học sinh của thời đại mới, thời kì hội nhập và phát triển, đòi hỏi mỗi
chúng ta phải nỗ lực hết mình để hoàn thiện bản thân, xứng đáng với vai trò là
người chủ nhân tương lai của đất nước. Muốn đáp ứng được đòi hỏi trên thì
ngày từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường chúng ta cần có thái độ tích cực, chủ
động, sáng tạo trong tìm tòi, học hỏi tri thức của nhân loại.
Hiện nay, đa số học sinh còn thụ động trong việc học tập. Nhiều bạn học
chỉ vì sợ bị điểm kém, muốn có điểm cao để thể hiện mình mà chưa có cái nhìn
đúng đắn về động lực của học tập. Nhà nước cũng đang cố gắng đổi mới để tìm
ra hướng đi đúng đắn nhất, phù hợp với thời đại, lứa tuổi học sinh để đạt hiệu
quả cao trong công tác dạy và học.
Cho đến nay, đã có nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đề cập đến
những yếu tố ảnh hưởng đến thái độ học tập của học sinh Các nhà nghiên cứu
đã chỉ ra được các yếu tố bên trong, bên ngoài (trong đó có điểm số, môi trường
học tập, cách tạo hứng thú trong giờ học…) có ảnh hưởng rất lớn đến thái độ
học tập của người học, như:
3
1. Nguyễn Quang Mến. Các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ học tập của
sinh viên năm nhất tại các trường đại học, báo cáo khoa học cơ bản trường Đại
học cảnh sát nhân dân.
2. Lê Hồng Nhi – 2013. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ học
tập của sinh viên kinh tế quản trị kinh doanh trường đại học Cần Thơ, Luận văn
tốt nghiệp đại học, trường Đại học Cần Thơ.
3. Quỳnh Anh – 2008. Thái độ học tập của sinh viên, tiểu luận của sinh
viên trường Đại học quốc gia Hà Nội.
4. Trần Lan Anh. Những yếu tố ảnh hưởng tới tính tích cực học tập của
sinh viên đại học, luận văn tốt nghiệp của sinh viên trường Đại học Quốc gia Hà
Nội.
Tuy nhiên chưa có đề tài nào trực tiếp nghiên cứu về ảnh hưởng của điểm
số đến thái độ học tập của học sinh. Đặc biệt là trong thời khắc giao thời giữa
chương trình dạy học cũ và mới hiện nay.
Triết học Mac-Lenin cũng chỉ ra, nguồn gốc của sự phát triển chính là
mâu thuẫn và việc giải quyết mâu thuẫn nội tại trong bản thân mỗi sự vật, hiện
tượng. Mọi sự vật, hiện tượng đều chứa đựng những mặt, những khuynh hướng
đối lập tạo thành những mâu thuẫn trong bản thân nó, sự thống nhất và đấu tranh
của các mặt đối lập là nguồn gốc của sự vận động và phát triển, làm cho cái cũ
mất đi, cái mới ra đời. Áp lực trong học tập cũng là một yếu tố rất quan trọng
thúc đẩy quá trình tự đấu tranh trong tâm lí của mỗi học sinh. Từ đó tạo ra thái
độ tích cực, nhu cầu cầu tiến của học sinh trong việc tìm hiểu, tiếp thu tri thức.
Thúc đẩy quá trình tự học, tự nghiên cứu của học sinh.
Qua việc quan sát về tình hình học tập của các bạn học sinh lớp trường
THCS Phú Lộc trong những năm vừa qua, nhóm nghiên cứu nhìn thấy điểm số
có ảnh hưởng không ít tới thái độ học tập của học sinh. Như:
+ Thái độ tích cực học tập khi được điểm cao, được khen.
+ Thái độ tích cực, cố gắng khi bị điểm thấp để hoàn thiện mục tiêu bản
thân.
+ Thái độ bằng lòng với kết quả học tập.
4
+ Thái độ tiêu cực khi bị điểm kém và bị chê.
Chính vì vậy, chúng em thực hiện đề tài này nhằm tìm ra ảnh hưởng của
điểm số đến thái độ học tập của học sinh và đưa ra một số biện pháp nhằm nâng
cao thái độ tích cực trong học tập của học sinh trường THCS PL.
5.2. Nội dung nghiên cứu:
Chương I. Cơ sở nghiên cứu
I. Cơ sở lý luận
1. Một số khái niệm cơ bản.
1.1. Khái niệm về đường hướng dạy học tích cực
Theo Nguyễn Thị Hương (2001) “PPDH tích cực lấy người học làm trung
tâm là sự tích hợp thường xuyên củng cố các mối quan hệ GD trò – lớp – thầy
trong quá trình hoạt động GD với 4 đặc trưng: Trò là chủ thể của hoạt động GD,
lớp học là môi trường xã hội trung gian giữa trò và thầy, thầy là người đạo diễn
tổ chức cho trò biết cách hành động hợp tác với bạn bè và thầy để tự mình khám
phá ra chân lý, cùng với cách tìm ra và ứng dụng chân lý đó trong cuộc sống,
người học có thể tự đánh giá, tự sửa chữa những sai lầm của mình và rút ra kinh
nghiệm.
1.2. Khái niệm vể PPDH hợp tác
Nguyễn Bảo Ngọc định nghĩa: “DHHT là hình thức dạy học tại lớp có sự
kết hợp tập thể và cá nhân mà trong đó học sinh dưới sự chỉ đạo của GV trao đổi
những ý tưởng, nguồn kiến thức, giúp đỡ hợp tác trong việc lĩnh hội tri thức,
hình thành kỹ năng, kỹ xảo. Từng thành viên không chỉ có trách nhiệm với việc
học của mình, mà còn có trách nhiệm quan tâm đến việc học của các bạn khác
trong nhóm”.
Như vậy, thực chất của PPHT là giáo viên tổ chức người học ở cấp độ
nhóm, lớp hoặc trường nhằm giúp người học có thái độ tích cực trong học tập,
giải quyết vấn đề và tự học.
1.3. Khái niệm về hoạt động học
Để hiểu được hoạt động học là gì, trước tiên, chúng ta cần tìm hiểu khái
niệm “Học” và “Hoạt động học”.
5
Khái niện “Học” dùng để chỉ việc học diễn ra trong cuộc sống đời thường thông
qua lao động, vui chơi, qua kinh nghiệm. Hoạt động này đem lại cho con người
những tri thức tiền khoa học, hình thành những năng lực thực tiễn trực tiếp do
kinh nghiệm hàng ngày mang lại, làm cơ sở tiếp thu những khái niệm khoa học
ở trong nhà trường.
Khái niệm “Hoạt động học” dùng để chỉ hoạt động học diễn ra theo
phương thức đặc thù – phương thức nhà trường: có tổ chức, điều khiển, nội
dung, trình tự… Qua hoạt động học, người học tiếp thu được những tri thức
khoa học, những năng lực mới phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn.
Như vậy, hoạt động học là hoạt động đặc thù của con người được điều
khiển bởi mục đích tự giác để lĩnh hội những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mới,
những hình thức hành vi và những dạng hoạt động nhất định nhằm phát triển
nhân cách của chính mình.
Hoạt động học tâp là hoạt động chuyên hướng vào sự tái tạo lại tri thức ở
người học. Sự tái tạo ở đây hiểu theo nghĩa à phát hienj lại những tri thức đã
được các nhà khoa học tì hiểu từ trước đó. Nói cách khác, học là quá trình tiếp
thu và xử lý thông tin bằng nội lực của bản thân (trí tuệ, động cơ, ý chí, thái
độ…) để từ đó có tri thức, kĩ năng và thái độ mới. Nội lực càng phát huy cao bao
nhiêu thì việc tái tạo càng diễn ra tốt bấy nhiêu.
Hoạt động học làm thay đổi chính người học. Ai học thì người đó phát
triển, không ai học thay thế được, người học cần phải có trách nhiệm với chính
bản thân mình, vì mình trong quá trình học. Mặc dù hoạt động học cũng có thể
làm thay đổi khách thể, nhưng như thế không phải là mục đích tự thân của hoạt
động học mà chính là phương tiện để đạt được mục đích làm thay đổi chính chủ
thể của hoạt động.
Hoạt động học là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi học sinh THCS. Do đó
nó giữ vai trò chủ đạo trong việc hình thành và phát triển tâm lý của người học
trong lứa tuổi này.
2. Cơ sở lý luận về ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học
sinh.
6
Từ trước đến nay, việc đánh giá học sinh thường thông qua những bài
kiểm tra, được đánh giá định tính bằng điểm số. Trong tư duy mọi thế hệ, điểm
số chính là kết quả về năng lực của người học. Có rất nhiều cách kiểm tra, đánh
giá với những thang điểm khác với mục đích giảm áp lực học tập cho học sinh
nhưng vẫn phát huy được tính tự giác học tập, tinh thần cầu tiến của học sinh,
giúp giáo viên, phụ huynh và học sinh có cái nhìn chính xác về năng lực của học
sinh. Từ đó có biện pháp điều chỉnh quá trình dạy và học cho phù hợp.
2.1. Một số yếu tố ảnh hưởng đến việc học của học sinh
Sự thành bại của học sinh trong học tập phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác
nhau, trong đó ba yếu tố quan trọng nhất là động cơ học tập, thái độ học tập và
chiến lược học tập.
2.1.1. Động cơ học tập
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về khái niệm động cơ học tập. Theo
Harmer (1991), động cơ là sự nỗ lực nội tại khuyến khích một người theo đuổi
một tiến trình hành động. Nếu chúng ta nhận thấy được một mục tiêu nào đó và
nếu mục tiêu đó đủ sức hấp dẫn, chúng ta sẽ có động cơ thúc đẩy để đạt được
mục tiêu đó.
Xét về động cơ học tập của người học, Cole và Chan (1994) đề cập đến
hai động cơ chính: Động cơ bên ngoài (extrinsic motivation) và động cơ bên
trong (intrinsic motivation). Động cơ bên ngoài liên quan đến những yếu tố bên
ngoài của lớp học như sức lôi cuốn, hấp dẫn của nội dung môn học. Người học
yêu thích, mong muốn tìm hiểu kiến thức môn học. Những kiến thức bên ngoài
lớp học còn là nhu cầu học tập để đỗ đạt, có kiến thức để đạt được mục tiêu nào
đó như đỗ cấp 3, để làm vừa lòng bố mẹ, lớn lên có việc làm ổn định…
Ngược lại với động cơ bên ngoài, động cơ bên trong liên quan đến những
yếu tố bên trong lớp học. Theo Cole và Chan (1994), động cơ này đóng một vai
trò quan trọng trong việc quyết định thái độ học tập của học sinh. Một học sinh
không có động cơ bên ngoài vẫn có thể có một thái độ học tập tích cực và đạt
kết quả tốt trong học tập. Động cơ bên trong bị ảnh hưởng bởi bốn yếu tố chính:
7
+ Điều kiện vật chất của lớp học; trang thiết bị dạy và học; môi trường xung
quanh và quy mô lớp học.
+ Phương pháp giảng dạy.
+ Tính cách, kiến thức và sự nhiệt tình của giáo viên, những yếu tố tạo nên sự
lôi cuốn đối với người học.
+ Sự thành bại của bản thân người học trong học tập, với học sinh thì được đánh
giá thông qua điểm số.
2.1.2. Thái độ học tập.
Một yếu tố ảnh hưởng sâu sắc đến sự thành đạt của người học là thái độ
của chính người học. Gardner và Lambert (1972) định nghĩa thái độ là sự bền bỉ
mà người học thể hiện để theo đuổi một mục tiêu. Trong khi đó, theo Brown
(1980), thái độ là niềm tin của người học đối với cộng đồng sử dụng ngôn ngữ
đó và nền văn hóa của họ. Thái độ học tập có mối liên quan mật thiết đối với
động cơ học tập. Thái độ học tập là một yếu tố thúc đẩy người học cố gắng hết
sức mình để đạt được mục đích. Ngược lại, động cơ có ảnh hưởng đến thái độ
của người học.
Những người có động cơ bên ngoài hoặc bên trong sẽ có thái độ học tập
tích cực hơn những người không có động cơ hay những người xem việc học là
nhiệm vụ bắt buộc.
Nhiều học sinh học tập với tâm lý bị ép buộc, không thoải mái. Các em
chỉ học vì sợ bị điểm kém; sợ bố, mẹ, thầy, cô giáo mắng; bạn bè chê cười.
Chính vì chưa có động cơ học tập đúng đắn nên nhiều học sinh thường có thái
độ học “đối phó”: Chỉ học khi có bài kiểm tra; giở sách vở, quay cóp trong giờ
kiểm tra; trong giờ học thường không chú ý nghe giảng, không hợp tác với các
bạn cùng nhóm trong lớp khi được yêu cầu thảo luận nhóm. Khi giáo viên yêu
cầu thực hiện một hoạt động nào dó thì lại “cầu cứu” bạn hoặc yêu cầu sự giúp
đỡ từ phía giáo viên… Đôi khi, nhiều học sinh còn tỏ thái độ “bất hợp tác”:
không học bài cũ, không chuẩn bị bài trước khi đến lớp, không suy nghĩ làm bài,
mất trật tự trong giờ học và giờ kiểm tra…
2.1.3. Chiến lược học
8
Trong khi những học sinh giỏi luôn chủ động trong việc học tập, củng cố,
hình thành kiến thức, luôn xung phong trả lời để lấy điểm tốt thì những học sinh
yếu, kém lại lười hoạt động, lười tư duy và thường quay cóp trong giờ kiểm tra,
sợ kiểm tra bài cũ…
Theo Oxford (1990), chiến lược học là những hành động cụ thể mà người
học thực hiện để việc học của họ dễ dàng hơn, nhanh chóng hơn, đầy hứng thú
hơn, hiệu quả hơn và có thể dễ dàng thích ứng với tình huống mới.
Theo O’Mally và Chamot (1990), chiến lược học có hiệu quả bao gồm
việc lên kế hoạch hoạt động học tập, giám sát việc học và đánh giá công việc đã
làm. Chiến lược học còn bao gồm việc nhận thức được các cách xử lý việc học
như là viết ghi chú, sử dụng từ điển và các nguồn khác. Đó là sự tương tác với
bạn cùng nhóm, cùng cặp hay cùng lớp trong các hoạt động học hằng ngày.
Một học sinh muốn đạt kết quả cao trong học tập không chỉ có động cơ học tập
đúng đắn và thái độ học tập tích cực mà còn phải có chiến lược học đúng. Đây
chính là lý do vì sao nhiều học sinh rất chăm chỉ nhưng vẫn không đạt kết quả
như mong muốn.
Thực tế quan sát việc học của học sinh cho thấy phần lớn học sinh chưa
có cách học hiệu quả:
- Học sinh thường tiếp thu một cách thụ động, chỉ học những gì thầy, cô
truyền đạt mà không tự tìm hiểu, nâng cao, mở rộng kiến thức.
- Học sinh chưa biết tổng hợp kiến thức mà chỉ học dàn trải, học vẹt.
- Học sinh dành quá nhiều thời gian đi học thêm nhưng lại dành quá ít
thời gian tự học, tự nghiên cứu. Mà những kiến thức do mình tự tìm tòi, khám
phá thì người học mới nhớ lâu, tư duy tốt trong những trường hợp tương tự.
- Nhiều học sinh học vì ép buộc mà không xuất phát từ nhu cầu của bản thân nên
tư tưởng học không thoải mái.
Tóm lại, động cơ, thái độ và chiến lược học có mối quan hệ mật thiết với
nhau và có tác động lớn đến quá trình học tập của học sinh. Khi học sinh có
động cơ học tập đúng đắn, học sinh đó sẽ có thái độ học tập tích cực, từ đó học
sinh có thể tìm cho mình một chiến lược học có hiệu quả, đem lại kết quả cao.
9
Một khi đã đạt được kết quả cao như mong đợi, học sinh sẽ cảm thấy phấn khởi
hơn, yêu thích môn học, thái độ học tập sẽ tốt hơn. Như vậy học sinh sẽ cố gắn
hết sức mình để đạt mục tiêu đề ra.
II. Cơ sở thực tiễn
Nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy và học của trường THCS Phú
Lộc nói riêng và các trường THCS trên cả nước nói chung, chúng em đã tiến
hành đề tài nghiên cứu về “ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học
sinh trường THCS Phú Lộc”. Từ mục tiêu đó, chúng em đưa ra cơ sử cho quá
trình nghiên cứu dựa vào một số chỉ tiêu sau:
- Mục đích của việc học.
- HS muốn được chấm điểm hay không
- Ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học sinh
- Kết quả học tập của học sinh
- Đề xuất những giải pháp liên quan đến kiểm tra, đánh giá để nâng cao
thái độ tích cực học tập của học sinh.
Dựa vào cơ sở thực tiễn trên, chúng em đã tiến hành điều tra nhằm đánh
giá chính xác nhất ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học sinh
trường THCS Phú Lộc.
6. Giả thuyết khoa học và phát biểu mục đích nghiên cứu
- Nắm được ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học sinh.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao thái độc tích cực trong học tập
của học sinh trường THCS PL.
7. Phương pháp nghiên cứu ( Tài liệu và thực nghiệm):
Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở tìm hiểu tình hình thực tế về ảnh hưởng
của điểm số đến thái độ học tập của học sinh trường THCS PL.
* Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp lí thuyết: Bằng việc nghiên cứu các bài báo cáo khoa học
cơ bản và một số tài liệu cần thiết để viết phần tổng quan và cơ sở lí luận của đề
tài.
10
- Phương pháp điều tra: Điều tra bằng bảng hỏi với đối tượng là học sinh
và giáo viên trường THCS PL.
- Để thực hiện phương pháp này, chúng tôi đã sử dụng 130 phiếu điều tra
và tiến hành điều tra trên 4 lớp thuộc 4 khối của trường THCS PL.
- Phương pháp thống kê toán học: Phân tích định tính và đinh lượng các
kết quả thu được từ phiếu điều tra ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập
của học sinh, từ đó tìm ra biện pháp nâng cao thái độ tích cực trong học tập của
học sinh trường THCS PL..
* Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu về ảnh hưởng của điểm số đến thái độ
học tập của học sinh trường THCS PL.
* Khách thể và đối tượng nghiên cứu
Khách thể: Học sinh trường THCS PL.
Đối tượng: Ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học sinh
trường THCS PL.
* Câu hỏi nghiên cứu/ Giả thiết nghiên cứu
Câu hỏi nghiên cứu:
- Điểm số có ảnh hưởng như thế nào đến thái độ học tập của học sinh
trường THCS PL?
- Cần có những biện pháp nào để nâng cao thái độ tích cực trong học tập
của học sinh trường THCS PL.
Giả thiết nghiên cứu
Giả thiết rằng có hai trường hợp xảy ra khi kiểm tra, đánh giá học sinh
bằng điểm số:
+ Điểm số có ảnh hưởng tích cực đến thái độ học tập của học sinh.
+ Điểm số có ảnh hưởng tiêu cực đến thái độ học tập của học sinh.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Tìm hiểu về ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học sinh
trường THCS PL thông qua việc quan sát, điều tra bằng bảng hỏi về ảnh hưởng
11
của điểm số đến thái độ học tập của học sinh trường THCS PL, kinh nghiệm học
tập của học sinh. Từ đó có cái nhìn chính xác hơn về ảnh hưởng của điểm số đến
thái độ học tập của học sinh, tìm ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng
dạy và học ở trường THCS PL nói riêng và các trường THCS trong cả nước nói
chung.
- Đọc và nghiên cứu một số đề tài liên quan:
+ Nghiên cứu một số đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên và các nhà
khoa học thông qua sách, báo, internet.
+ Tìm hiểu chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước về đổi mới
phương pháp dạy học. Tìm cơ sở lý luận cho việc dạy học chương trình hóa.
+ Tìm hiểu một số phương pháp dạy và học nhằm phát huy tính tích cực,
chủ động của học sinh.
- Đề xuất ý kiến: Đưa ra một số giải pháp và phương hướng trong việc
dạy và học nhằm phát huy thái độ tích cực trong học tập của học sinh trường
THCS PL.
Giới hạn đề tài.
- Đề tài chỉ nghiên cứu đối tượng là ảnh hưởng của điểm số đến thái độ
học tập của học sinh trường THCS PL.
8. Số liệu, kết quả nghiên cứu
8.1 Thu thập số liệu
8. 1.1. Phiếu tìm hiểu ý kiến học sinh
Chúng em đã sử dụng 130 phiếu dành cho học sinh, tiến hành trên 4 lớp
6A, 7A, 8A, 9A. Các chỉ tiêu đặt ra trong phiếu như sau:
Các chỉ tiêu
Số câu hỏi
Mục đích của việc 1
Thứ tự câu trong phiếu
8
học
HS muốn được chấm 4
4;13;14;15
điểm hay không
Ảnh hưởng của điểm 11
1;3;6;10;11;12;16;17;18; 19
số đến thái độ học
tập của học sinh
12
Kết quả học tập của 4
2;5;7;9
học sinh
Đề xuất về kiểm tra, 4
4;13;14;20
đánh giá
Bảng 1. Các chỉ tiêu đặt ra trong phiếu tìm hiểu ý kiến học sinh
- Số phiếu thu được: 130/130 phiếu
- Số liệu được sử lí bằng phương pháp thống kê toán học
8.1.2. Phiếu tìm hiểu ý kiến giáo viên
Chúng em sử dụng 20 phiếu tìm hiểu ý kiến giáo viên đang trực tiếp
giảng dạy trong trường THCS Phú Lộc. Các chỉ tiêu đặt ra trong phiếu như sau:
Các chỉ tiêu
Số câu hỏi
Thực trạng chương trình 1
Thứ tự câu trong phiếu
1
dạy và học hiện nay
Mức độ kiểm tra thường 1
2
xuyên
Ảnh hưởng của điểm số 4
3;4;5;7
đến thái độ học tập của
học sinh
Cách xử lí khi học sinh 1
6
bị điểm kém
Quan điểm về việc đánh 5
9;10;11;12;13
giá bằng điểm số
Biện pháp thúc đẩy thái 1
14
độ tích cực học tập của
học sinh
Bảng 2. Các chỉ tiêu đặt ra trong phiếu tìm hiểu ý kiến giáo viên
- Số phiếu thu được là 20/20 phiếu.
- Số liệu thu được đã được phân tích định tính thông qua phương pháp
thống kê toán học.
9. Phân tích số liệu/ kết quả và thảo luận:
9.1. Kết quả nghiên cứu qua phiếu tìm hiểu ý kiến học sinh.
9.1.1. Mục đích của việc học tập.
13
Sau khi xử lí số liệu thu được kết quả như sau:
Chỉ tiêu đánh giá
Số phiếu
Tỉ lệ HS học vì điểm số
59
Tỉ lệ HS học vì muốn 4
Kết quả
45.38%
3.08%
gây sự chú ý, ngưỡng mộ
của bạn bè
Tỉ lệ HS học vì muốn 67
51.54%
làm vui lòng bố mẹ, thầy
cô giáo
Học vì yêu thích tìm hiểu 25
19.23
kiến thức mới
Bảng 3. Mục đích học tập của học sinh
Dựa vào bảng số liệu trên ta thấy, phần đông học sinh chỉ học vì điểm số
và vì những người xung quanh mà chưa nhận ra việc học là vì bản thân mình. Vì
vậy học sinh còn thụ động trong việc học tập. Đa số các bạn chỉ học để kiểm tra
lấy điểm. Nhiều bạn sau khi có điểm miệng thì ít học bài cũ do nghĩ thầy cô sẽ
không hoặc ít gọi đến mình. Các bạn cũng thường tích cực học tập hơn trong
những giờ thầy, cô giáo thường xuyên lấy điểm thông qua thái độ học tập.
9.1.2. Học sinh có muốn được chấm điểm hay không?
Chỉ tiêu đánh giá
Số phiếu
Có
119/130
Không
11/130
Bảng 4. Tỉ lệ HS thích chấm điểm
Kết quả
91.54%
8.46%
Dựa vào bảng số liệu trên ta thấy, đa phần học sinh đều thích được chấm
điểm. Vì:
+ Khi thầy, cô chấm điểm học sinh sẽ biết năng lực của mình ở mức độ
nào, còn thiếu hổng kiến thức gì để cố gắng phấn đấu hơn.
+ Nếu không chấm điểm sẽ thấy rất buồn.
+ Được điểm cao sẽ được bố, mẹ; thầy, cô; bạn bè quý mến.
9.1.3. Ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học sinh
Chỉ tiêu đánh giá
Số phiếu
Tỉ lệ HS có thái độ tích 127/130
Kết quả
97.69%
14
cực khi được điểm cao
Tỉ lệ HS có thái độ hài 4/130
3.08%
lòng, không phấn đấu khi
được điểm cao.
Tỉ lệ HS có thái độ tích 118/130
90.77%
cực, cố gắng hơn khi bị
điểm thấp
Tỉ lệ HS có thái độ tiêu 6/130
4.62%
cực khi bị điểm thấp
Chấm điểm không gây áp 47/130
36.15%
lực cho học sinh
Chấm điểm gây áp lực 83/130
63.85%
cho học sinh
Bảng 5. Ảnh hưởng của điểm số đến thái độ học tập của học sinh
Dựa vào bảng trên ta thấy:
Có 36.15% cho rằng việc chấm điểm sẽ không gây áp lực cho học sinh.
63.85% cho rằng việc chấm điểm sẽ gây áp lực cho học sinh.
Tuy nhiên, phần đông học sinh vẫn cho rằng, việc biết được điểm số sẽ
giúp học sinh có thái độ tích cực trong học tập hơn.
Với câu hỏi số 15, rất nhiều bạn cho rằng:
+ Nếu không chấm điểm sẽ thấy buồn vì không biết được khuyết điểm ở
làm làm của mình, không biết được tình hình học tập của mình.
+ Cảm thấy buồn, tức, bực bội vì đã làm bài mà không biết mình được
mấy điểm.
Một số ít cho rằng: Không sao cả vì có thể trao đổi học nhóm để chữa bài.
9.1.4. Kết quả học tập của học sinh
Chỉ tiêu đánh giá
Số phiếu
Tỉ lệ HS giỏi
32/130
Tỉ lệ HS khá
51/130
Tỉ lệ HS trung bình
34/130
Tỉ lệ HS yếu
12/130
Tỉ lệ HS kém
1/130
Bảng 6. Kết quả học tập của học sinh
Kết quả
24.61%
39.23%
26.15
9.23%
0.77%
15
Dựa vào bảng trên ta thấy, đa số học sinh cảm thấy mình có học lực khá,
giỏi. Rất ít học sinh thấy mình có lực học yếu kém. Như vậy, việc đánh giá bằng
điểm số giúp học sinh khá tự tin vào lực học của mình. Từ đó có thái độ tích cực
hơn trong học tập.
9.1.5. Đề xuất về cách kiểm tra, đánh giá
Chỉ tiêu đánh giá
Số phiếu
Cho điểm
8
Nhận xét ưu, nhược điểm 23
Cả hai
99
Bảng 7. Đề xuất về cách kiểm tra, đánh giá
Kết quả
6.15%
17.69%
76.15%
Dựa vào bảng trên ta thấy, đa số học sinh có nguyện vọng vừa được chấm
điểm, vừa được nhận xét ưu, nhược điểm trong quá trình học tập vì:
+ Biết được chỗ nào đúng, chỗ nào sai để HS rút ra bài học và kinh
nghiệm cho bản thân.
+ Điểm số sẽ khích lệ tinh thần hơn khi được điểm cao, và là động lực để
phấn đấu khi bị điểm kém. Còn nhận xét sẽ giúp HS tiếp tục cố gắng với ưu
điểm và khắc phục nhược điểm để học tốt hơn.
6.15% cho rằng chỉ muốn chấm điểm.
17.69% cho rằng chỉ muốn nhận xét mà không muốn chấm điểm vì sợ bị
điểm kém sẽ buồn và sợ bị bố, mẹ mắng.
9.2. Kết quả nghiên cứu qua phiếu tìm hiểu ý kiến giáo viên.
Qua quá trình nghiên cứu, chúng em nhận được sự góp ý của các thầy, cô
giáo như sau:
- Đa phần giáo viên cho rằng, nội dung dạy và học hiện nay đảm bảo tính
logic, phù hợp với từng lứa tuổi. Kiến thức đã được giảm tải, không còn nhiều
bài tập nâng cao. Học sinh được chủ động hơn trong học tập vì thế phát huy
được tính sáng tạo của học sinh. Tuy nhiên nhiều đơn vị kiến thức vẫn còn mang
nặng tính hình thức, lí thuyết mà chưa sát với thực tế, ít được thực hành, trải
nghiệm. Nhiều chương trình dạy đã cũ, lỗi thời không còn phù hợp với sự phát
triển của xã hội. Học sinh học nặng về kiến thức khoa học mà ít được học kĩ
năng mền trong cuộc sống.
16
- Cũng theo các thầy, cô: Việc đánh giá bằng điểm số có ảnh hưởng lớn
đến thái độ học tập của học sinh. Khi được điểm cao các bạn sẽ phấn khởi, tích
cực học tập hơn. Khi bị điểm thấp, các bạn thường tỏ ra buồn, chán. Một số bạn
sẽ cố gắng học tốt hơn để “gỡ điểm”, một số nản chí cho rằng có học cũng
không thể tốt hơn nên thường không học bài và quậy phá trong giờ học. Hiểu
được điều đó, nhiều thầy cô khi thấy học sinh bị điểm kém thường nhắc nhở nhẹ
nhàng, cho học sinh cơ hội gỡ điểm nhưng cũng vẫn có hình thức phạt nhẹ để
học sinh nhớ chăm chỉ hơn. Việc không quá nghiêm khắc trong đánh giá bằng
điểm số đã giúp học sinh có hứng thú hơn trong học tập.
- Đa số các thầy, cô đều cho rằng: Phần lớn học sinh trong trường đã có ý
thức và thái độ tích cực trong học tập. Tuy nhiên vẫn còn nhiều học sinh lười
học, không có ý chí phấn đấu, thụ động trong học tập.
- 100% thầy, cô cho rằng: Việc đánh giá bằng hình thức cho điểm có gây
áp lực trong học tập của học sinh. Và việc cho điểm không mang tính chủ quan,
cá nhân của giáo viên. Nhờ việc đánh giá bằng điểm số, giáo viên có thể đánh
giá toàn diện năng lực của học sinh.
- Nhiều ý kiến trong xã hội cho rằng, việc đánh giá bằng điểm số tạo nên
áp lực học tập cho học sinh. Đây là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng dạy thêm,
học thêm của học sinh. Nhưng theo đa phần thầy, cô thì việc đánh giá bằng điểm
số không hề ảnh hưởng đến thực trạng trên.
- Các thầy, cô giáo đã đưa ra rất nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy thái độ
tích cực học tập của học sinh, như:
+ Thường xuyên khen ngợi khi học sinh làm tốt công việc được giao.
+ Kịp thời tuyên dương, khen ngợi sự cố gắng, phấn đấu và tiến bộ của
học sinh (đặc biệt là học sinh yếu, kém) bằng việc thưởng điểm tốt.
+ Thường xuyên kiểm tra, đánh giá bằng điểm số để tạo tính cạnh tranh,
cố gắng hơn của học sinh.
+ Định hướng, giáo dục để học sinh nhận ra, việc học là của bản thân không ai
làm thay được và học là vì mình chứ không phải vì người khác.
+ Tạo không khí thoải mái trong giờ học.
17
+ Có phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá phù hợp với trình độ học
sinh. Ra đề bám sát sách giáo khoa, có liên hệ thực tế với những kiến thức gần
gũi trong cuộc sống của học sinh. Đề bài không mang tính đánh đố, không quá
khó với đa số học sinh.
10. Kết luận
Kết thúc quá trình điều tra chúng em nhận thấy:
Đa phần học sinh còn thụ động trong học tập. Rất nhiều bạn chỉ học vì
muốn được điểm cao, muốn được thầy giáo, cô giáo; bố, mẹ và bạn bè khen
ngợi, yêu thương mà ít bạn xác định được việc học là vì bản thân, vì niềm đam
mê, yêu thích tìm hiểu kiến thức. Đặc biệt, một số bạn chỉ học bài vì sợ cô giáo
kiểm tra sẽ bị điểm thấp.
Rất nhiều học sinh cho rằng, việc chấm điểm sẽ ảnh hưởng đến thái độ
học tập của học sinh. Các bạn mong muốn được thầy cô chấm điểm, vì dựa vào
điểm số các bạn có thể biết mình còn hổng kiến thức nào, còn mắc những lỗi sai
nào… để cố gắng phấn đấu khắc phục những nhược điểm của bản thân, nhằm
học tốt hơn. Các bạn sẽ cảm thấy buồn, tiếc và thiệt thòi khi không được chấm
điểm.
Đa phần các bạn đều muốn được thầy, cô giáo kiểm tra lấy điểm vào đầu
mỗi tiết học, đặc biệt là trong đợt phát động các phong trào thi đua giành bông
hoa điểm 10. Vì các bạn cho rằng. kiểm tra lấy điểm đầu giờ sẽ giúp các bạn
nắm vững hơn kiến thức đã học và cố gắng hơn trong giờ học. Việc kiểm tra đầu
giờ cũng giúp các bạn kiểm tra trí nhớ, biết mình học tập đến đâu để cố gắng
hơn. Các bạn muốn có được điểm tốt để khoe với bố mẹ. Tuy nhiên, vẫn còn
một số ít bạn không muốn kiểm tra đầu giờ vì các bạn không học bài cũ ở nhà
nên sợ bị điểm kém.
Với những bạn học sinh khá, giỏi, đa phần các bạn đều cho rằng việc
chấm điểm sẽ giúp các bạn hào hứng, hồi hộp và có thái độ tích cực hơn trong
học tập. Các bạn muốn thầy cô chấm điểm không chỉ để biết được năng lực của
mình ở mức độ nào mà còn là niềm tự hào để bố, mẹ vui lòng.
18
Một số bạn cho rằng, nếu không chấm điểm sẽ không thầy vui và sẽ
không có thái độ nghiêm túc trong học tập.
Nhiều bạn không cảm thấy ghen tị, đố kị hoặc tự ti, mặc cảm khi các bạn
khác được điểm cao hơn mình vì khi các bạn được điểm cao là do các bạn đã cố
gắng học tốt, vì thế mình cũng cần cố gắng hơn để bằng các bạn. Có ganh tị
cũng không thay đổi được gì. Tuy nhiên, vẫn có những bạn cho rằng, các bạn
cảm thấy buồn, ganh tị, thấy mình học tệ. Một số bạn học yếu thì cho rằng, ai
cũng muốn được điểm cao, nhưng các bạn được điểm cao là thành quả của các
bạn, không liên quan đến mình.
Việc kiểm tra, đánh giá, xếp loại bằng điểm số mặc dù có gây áp lực học
tập cho nhiều bạn vì các bạn không muốn kết quả học tập thấp, sợ bị thầy, cô
giáo phê bình, bạn bè chê cười khi bị điểm kém. Tuy nhiên, vẫn có nhiều bạn
cho rằng, việc chấm điểm không gây áp lực vì phải chấm điểm mới biết được lỗi
sai của mình trong bài làm để cố gắng phấn đấu hơn.
Như vậy, việc đánh giá, xếp loại học sinh nên được thực hiện trên cả hai
hình thức là chấm điểm và nhận xét để học sinh định hướng được phương hướng
học tập. Từ đó sẽ có thái độ tích cực hơn trong học tập. Nếu không chấm điểm,
học sinh sẽ không biết mình đang ở mức độ nào để phấn đấu. Nhiều bạn, vì
không chấm điểm sẽ ỉ lại và không học dẫn đến bị hổng kiến thức.
Áp lực học tập, nếu quá nặng nề sẽ không tốt cho sự phát triển toàn diện
của học sinh. Nhưng nếu ở mức độ nào đó, áp lực học tập lại là động cơ thúc
đẩy quá trình học tập, giúp học sinh có thái độ tích cực, chủ động hơn trong học
tập. Giúp quá trình học tập đạt hiệu quả cao hơn.
11. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Quang Mến. Các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ học tập của sinh viên
năm nhất tại các trường đại học, báo cáo khoa học cơ bản trường Đại học cảnh
sát nhân dân.
2. Lê Hồng Nhi – 2013. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ học tập của
sinh viên kinh tế quản trị kinh doanh trường đại học Cần Thơ, Luận văn tốt
nghiệp đại học, trường Đại học Cần Thơ.
19
3. Quỳnh Anh – 2008. Thái độ học tập của sinh viên, tiểu luận của sinh viên
trường Đại học quốc gia Hà Nội.
4. Trần Lan Anh. Những yếu tố ảnh hưởng tới tính tích cực học tập của sinh
viên đại học, luận văn tốt nghiệp của sinh viên trường Đại học Quốc gia Hà Nội.
4. />
PHỤ LỤC
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN NHO QUAN
TRƯỜNG THCS PHÚ LỘC
PHIẾU TÌM HIỂU Ý KIẾN HỌC SINH
Nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy và học trong trường THCS Phú
Lộc, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu: “Ảnh hưởng của điểm số đến thái
20
độ học tập của học sinh trường THCS PL”. Dưới đây là bộ câu hỏi dành cho
học sinh, đề nghị các bạn học sinh nghiên cứu và trả lời các câu hỏi được nêu ra.
Hướng dẫn: Hãy khoanh tròn hoặc điền vào đáp án mà bạn lựa chọn.
PHẦN CÂU HỎI
1. Theo bạn, điểm số phản ánh điều gì?
a. Không phản ánh gì
b. Phản ánh mức độ học tập của học sinh để học sinh phấn đấu tốt hơn
c. Ý kiến khác
……………………………………………………………………………………
2. Bạn thường được điểm mấy?
a. Từ 0-2
b. Từ 3-4
c.Từ 5- 7
d.Từ 8-10
3. Bạn có thường xuyên quay cóp, trao đổi bài trong giờ kiểm tra không?
Tại sao?
a. Thường xuyên
b. Thi thoảng
c. Hiếm khi
d. Chưa bao giờ
Vì:
……………………………………………………………………………………
4. Bạn có muốn được các thầy, cô giáo thường xuyên chấm điểm cho mình
không? Vì sao?
a. Có
b. Không
Vì:
……………………………………………………………………………………
5. Bạn đã bao giờ bị phê bình về thái độ học tập không nghiêm túc chưa?
a. Thường xuyên
21
b. Thỉnh thoảng.
c. Ít khi
d. Không bao giờ
e. Ý kiến khác: .
……………………………………………………………………………………
6. Khi bị phê bình bạn cảm thấy như thế nào?
a. Mặc cảm, tự ti.
b. Chán nản, bi quan.
c. Không sao cả.
d. Buồn và cần cố gắng hơn.
7. Bạn có thường xuyên học bài và làm bài đầy đủ không?
a. Có
b. Không
Vì:
……………………………………………………………………………………
8. Bạn học bài vì lí do gì?
a. Muốn được điểm cao
b. Muốn gây sự chú ý, ngưỡng mộ của bạn bè
c. Muốn vào vui lòng bố mẹ, thầy cô.
d. Sợ bị điểm kém
e. Ý kiến khác:
……………………………………………………………………………………
9. Bạn tự đánh giá kết quả học tập của mình đạt ở mức độ nào?
a. Giỏi
b. Khá giỏi
c. Khá
d. Trung bình
e. Yếu
f. Kém
22
10. Bạn có bao giờ yêu thích môn học chỉ vì bạn thường được điểm cao ở môn
đó không?
a. Có
b. Không
c. Ý kiến khác:
……………………………………………………………………………………
11. Nếu được điểm cao, thái độ học tập của bạn sẽ như thế nào?
a. Vui mừng và tích cực học tập hơn
b. Cảm thấy bằng lòng và không cần phấn đấu nữa
c. Ý kiến khác:
……………………………………………………………………………………
12. Nếu bị điểm thấp không như mong muốn, thái độ học tập của bạn sẽ như thế
nào?
a. Chán nản và không muốn học nữa.
b. Cố gắng học tập để đạt được kết quả cao hơn.
c. Ý kiến khác:
……………………………………………………………………………………
13. Đầu mỗi tiết học các bạn có muốn được thầy cô kiểm tra lấy điểm không? Vì
sao?
a. Có
b. Không
Vì:
……………………………………………………………………………………
14. Sau mỗi bài kiểm tra bạn có muốn biết điểm ngay không? Vì sao?
a. Có
b. Không
Vì:
……………………………………………………………………………………
15. Nếu thầy, cô không chấm điểm bạn cảm thấy như thế nào? Vì sao?
……………………………………………………………………………………
23
16. Theo bạn, việc chấm điểm có ảnh hưởng gì đến thái độ học tập của bạn
không? Vì sao?
a. Có
b. Không
Vì:
……………………………………………………………………………………
17. Khi các bạn khác được điểm cao hơn mình bạn có cảm thấy ganh tị, đố kị
hoặc tự ti, mặc cảm hay không?
a. Có
b. Không
Vì:
……………………………………………………………………………………
18. Theo bạn, việc thầy cô chấm điểm có gây áp lực học tập cho mình không?
a. Có
b. Không
Vì:
……………………………………………………………………………………
19. Việc cho điểm của thầy cô có giúp bạn đánh giá được kiến thức của mình
hay không?
a. Có
b. Không
Vì:
……………………………………………………………………………………
20. Cho điểm hay nhận xét, bạn thích cách đánh giá nào của thầy cô hơn?
a. Cho điểm
b. Nhận xét ưu điểm và nhược điểm của mình
c. Cả hai ý kiến trên
Vì:
……………………………………………………………………………………
Đề nghị bạn cho biết một số thông tin về bản thân:
24
Họ tên: ………………………………………………
Lớp
Giới tính: Nam, Nữ
: …………………………..
PHÒNG GD&ĐT HUYỆN NHO QUAN
TRƯỜNG THCS PHÚ LỘC
PHIẾU TÌM HIỂU Ý KIẾN GIÁO VIÊN
Nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy và học trong trường THCS Phú
Lộc, chúng em tiến hành đề tài nghiên cứu: “Ảnh hưởng của điểm số đến thái
độ học tập của học sinh trường THCS PL”. Dưới đây là bộ câu hỏi dành cho
giáo viên, kính mong quý thầy, cô nghiên cứu và trả lời các câu hỏi được nêu ra.
Hướng dẫn: Hãy khoanh tròn hoặc điền vào đáp án mà quý thầy, cô lựa chọn.
1. Theo quý thầy cô, chương trình dạy và học hiện nay có những ưu và nhược
điểm gì?
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………….……………………
2. Theo thầy, cô chương trình dạy và học hiện nay có phù hợp với sự phát triển
hiện tại của xã hội không? (Nếu có, hãy giải thích rõ vì sao?)
a. Có
b. Không
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
25