K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

Báo cáo đ d n H i th o khoa h c

PHÁT TRI N CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N
NH NG V N Đ LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH
PGS.TS.
Tr

H nh Nga*

ng Ban t ch c H i th o

H i th o "Công tác xã h i trong b nh vi n - Nh ng v n đ lý
lu n và th c ti n th c hành" là h i th o c p tr ng i h c Khoa
h c Xã h i & Nhân v n N i dung h i th o đ c t p trung vào
m t trong nh ng v n đ nóng hi n nay c a ngành công tác xã
h i đó là công tác xã h i trong ngành y t Chúng ta đ u bi t,
n m 2010 đ c đánh d u là n m ra đ i c a ngành công tác xã h i
n c ta khi " án phát tri n ngh công tác xã h i Vi t Nam,
giai đo n 2010-2020" (g i t t là
án 32) đ c phê duy t
án
t p trung vào vi c phát tri n ngh công tác xã h i thông qua vi c
ban hành các v n b n pháp lý m đ ng cho s hình thành và
phát tri n ngành công tác xã h i Vi t Nam
án 32 c ng t p
trung vào vi c phát tri n ngu n nhân l c công tác xã h i v i m c

ti u đ n n m 2020 đ t n c chúng ta s có 60 000 ng i làm vi c
trong l nh v c công tác xã h i. n nay đã có 55 tr ng đ i h c,
cao đ ng đào t o c nhân ngành công tác xã h i. Tuy nhiên, m t
th c t có th th y, công tác xã h i r t thi u ngu n nhân l c có
ch t l ng cao. m t s tr ng đào t o công tác xã h i, h u nh
không có gi ng viên chuyên ngành v công tác xã h i. Nh ng
v n đ xã h i ngày càng nhi u, nhu c u xã h i ngày càng đòi h i
ph i có đ i ng nhân vi n xã h i h tr nh ng s l ng không
đ đáp ng c ng nh ch t l ng ch a đ m b o. M t s l nh v c
nh ch m sóc s c kh e, y t , b nh vi n h u nh không có các
*

Tr ng khoa Công tác xã h i Tr
h c Qu c gia TP HCM

ng

-1-

H Khoa h c Xã h i & Nhân v n -

i


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

phòng tham v n, phòng công tác xã h i và nhân viên xã h i làm

vi c trong l nh v c b nh vi n Trong khi đó t i các n c phát
tri n, công tác xã h i trong b nh vi n đ c đánh giá r t quan
tr ng và có m t đ i ng nhân vi n l n. Vì t i b nh vi n, nhân
viên xã h i là m t thành ph n trong ê kíp tr li u. Nhân viên xã
h i có nhi m v tìm hi u nguyên nhân gây b nh ph ng pháp
ch a tr thích h p tr n c s thu th p thông tin v đi u ki n s ng,
thói quen cá tính đ c đi m tâm lý c a b nh nhân. Nhân viên xã
h i còn th c hi n các tr giúp v tâm lý đ i v i ng i b nh nh :
tr n an, gi m áp l c, tránh x u h t v n v đi u tr … Nhân
viên xã h i c ng có th tham m u v k ho ch xu t vi n c a
b nh nhân và theo dõi b nh nhân sau khi ra vi n Ch m sóc s c
kho t i gia đ nh và c ng đ ng c ng r t c n có s tham gia c a
nhân viên xã h i. H có th tham d vào các ho t đ ng ch m sóc
s c kho ban đ u t i c ng đ ng nh : truy n thông, giáo d c s c
kho giúp các nhóm đ c thù ph c h i, phát tri n th ch t và tinh
th n … S xu t hi n c a nhân viên xã h i trong ch m sóc s c
kh e t i c ng đ ng là ph ng th c đ m r ng m ng l i ch m
sóc s c kh e đ n v i ng i dân m i n i m i lúc, nh m khuy n
khích h tích c c tham gia gi i quy t nh ng v n đ s c kho
b ng chính kh n ng c a mình và v i các ph ng pháp thích h p.
ng th i, công tác xã h i còn c n thi t ph i đ c ng d ng
c p ho ch đ nh chính sách v ch m sóc s c kh e.
Nh ng n m g n đây t i m t s b nh vi n tuy n Trung ng
c ng đã tri n khai ho t đ ng công tác xã h i v i s tham gia
c a đ i ng nhân vi n y t kiêm nhi m và tình nguy n viên
nh m h tr th y thu c trong phân lo i b nh nhân t v n, gi i
thi u d ch v chuy n ti p, h tr ch m sóc cho ng i b nh …
góp ph n làm gi m b t khó kh n trong quá tr nh ti p c n và s
d ng d ch v khám ch a b nh. M t s mô hình t ch c c a ho t
đ ng công tác xã h i trong b nh vi n và t i c ng đ ng c ng đã

đ c hình thành trong th c ti n nh : phòng công tác xã h i,
-2-


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

phòng Ch m sóc khách hàng t T thi n xã h i,… thu c b nh
vi n hay nhóm công tác xã h i tham gia h tr ng i có
HIV/AIDS, b nh nhân tâm th n, giúp ph c h i ch c n ng t i
xã/ph ng … Tuy nhiên, các ho t đ ng m i ch mang tính t
phát ch a đ c đi u ch nh b i các v n b n mang tính pháp lý.
i ng cán b tham gia ho t đ ng ch y u m i ch có nhi t
huy t và kinh nghi m ch a đ c đào t o, b i d ng v ki n
th c, k n ng n n th ng thi u tính chuyên nghi p, hi u qu ho t
đ ng ch a đ c nh mong đ i. Cùng v i đ án phát tri n ngh
công tác xã h i trong b nh vi n c a B y t trong giai đo n 2011 2020, có th th y Nhà n c đang r t quan tâm đ n m ng này. Tuy
nhiên, hi n t i v n ch a có nh ng nghiên c u chính th c nào đ
đánh giá th c tr ng, nguyên nhân, nhu c u xã h i c ng nh hi u qu
ho t đ ng c a các phòng công tác xã h i t i các b nh vi n. H i th o
v i ch đ “Công tác xã h i trong b nh vi n, nh ng v n đ lý lu n
và th c ti n th c hành” mong mu n s đ a ra m t h th ng lý
thuy t c s lý lu n v công tác xã h i b nh vi n; vi c áp d ng và
phát tri n công tác xã h i b nh vi n t i m t s n c phát tri n; tình
hình th c t t i các b nh vi n phòng khám tr n đ a bàn thành ph
H Chí Minh v nhu c u c a b nh nhân thân nhân đ i ng y bác
s v vi c c n thi t ph i có nhân viên xã h i và phòng công tác xã
h i; vai trò c a nhân viên xã h i t i b nh vi n; đánh giá hi u qu

ho t đ ng c a các mô hình công tác xã h i b nh vi n hi n đang
đ c tri n khai và th c hi n t i các b nh vi n, phòng khám c th u khuy t đi m, nh ng m t t n t i và h n ch ; d a trên t t c nh ng
tham lu n v lý thuy t và th c t , h i th o s c g ng đ a ra m t
mô hình công tác xã h i b nh vi n có th ng d ng t i các b nh
vi n, phòng khám có th đem l i hi u qu c th và thi t th c.
ã có 20 bài vi t c a tác gi kh p n i trong c n c g i bài
tham gia h i th o ó là nh ng bài vi t đ c t p trung vào b n
ch đ :
-3-


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

- H th ng chính sách khung pháp lý li n quan đ n quá trình
hình thành và phát tri n ngh công tác xã h i trong ngành y t .
- L ch s hình thành ngành công tác xã h i và c s lý lu n
cho s hình thành và phát tri n ngh công tác xã h i trong b nh
vi n: L ch s h nh thành ngành CTXH c s lý lu n c a s phát
tri n ngành CTXH trong b nh vi n, các mô hình d ch v xã h i
c b n và mô hình sáng ki n ch m sóc s c kh e cho ng i b nh,
ng i nhà b nh nhân đ i ng y bác s c ng đ ng.
- Nh ng bài h c kinh nghi m t phát tri n ngh công tác xã
h i trên th gi i.
- Th c tr ng và nhu c u phát tri n ngành công tác xã h i
trong b nh vi n Vi t Nam: Các v n đ v ch m sóc s c kh e,
nhu c u c a b nh vi n đ i v i ngh CTXH, th c tr ng áp d ng
CTXH trong b nh vi n t i các phòng khám, b nh vi n (đánh giá

hi u qu u khuy t đi m, t n t i và h n ch ,...).
- Công tác đào t o li n quan đ n chuyên ngành công tác xã
h i trong b nh vi n: Ch ng tr nh đào t o, công tác th c hành
th c t p c a sinh viên ngành công tác xã h i và vi c nâng cao
n ng l c c a đ i ng giáo vi n
Ph n tr nh bày d i đây s đi m qua m t s n i dung chính
c a các bài báo đ c trình bày trong K y u c a h i th o:
Ph n n i dung th nh t c a K y u t p chung vào nh ng v n
đ chung c a công tác xã h i trong b nh vi n. Nói v h th ng
chính sách khung pháp lý li n quan đ n quá trình hình thành và
phát tri n ngh công tác xã h i trong ngành y t , tác gi
H nh
Nga, trong bài: "H th ng khung pháp lý - C s phát tri n ngh
công tác xã h i trong ngành y t " cho bi t: T n m 2010 đã có 7
v n b n pháp lý đ c các c quan qu n lý ban hành Trong đó có
3 v n b n đóng vai trò quy t đ nh cho s hình thành và phát tri n
-4-


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

ngh công tác xã h i trong ngành Y t
ó là: (1) Quy t đ nh s
32/2010/Q -TTg ngày 25/3/2010 c a Th t ng Chính ph ph
duy t
án Phát tri n ngh Công tác xã h i giai đo n 2010 – 2020
nh m phát tri n công tác xã h i tr thành m t ngh Vi t Nam. (2)

Nh m c th hóa Quy t đ nh s 32 c a Th t ng Chính ph vào
th c ti n c a ngành Y t
án phát tri n ngh Công tác xã h i
trong ngành Y t giai đo n 2011-2010 đã đ c B tr ng B Y
t ký quy t đ nh ban hành vào ngày 15/07/2011 theo Quy t đ nh
s 2514 /Q -BYT . Và (3) Thông t s 43/2015/TT-BYT do B
Y t ban hành ngày 26/11/2015 quy đ nh nhi m v và hình th c
t ch c th c hi n nhi m v công tác xã h i trong b nh vi n.
Nh ng c s pháp lý này s t o đi u ki n cho ngh công tác xã
h i phát tri n m nh m trong ngành y t trong th i gian t i.
Nói v l ch s hình thành và phát tri n ngh công tác xã h i
trong b nh vi n trên th gi i, tác gi Bùi Th Thanh Tuy n và
Tr n Th Trân Châu đã bi t công tác xã h i trong b nh vi n l n
đ u tiên xu t hi n Anh vào cu i th k 19 n m 1895 và sau đó
xu t hi n M vào đ u th k 20 n m 1905 Lúc đ u nhân viên
xã h i trong b nh vi n ch có vai trò là "nhân viên phát ch n",
sau đó là phòng d ch v xã h i v i nhi m v cung c p các d ch
v tr giúp cho ng i b nh (vào n m 1905-1913). D n d n, nhân
viên xã h i trong b nh vi n đã đ c chuyên nghi p hóa và đ c
g i là nhân viên xã h i y t . Nhân viên xã h i y t có 6 ho t đ ng
ch y u: Qu n lý tr ng h p v m ng y-xã h i ghi chép d li u
gi ng d y v s c kh e theo dõi b nh nhân đi u ch nh m c phí
và m r ng d ch v y t b ng cách chuy n ng i b nh đ n các
nhà d ng b nh c quan phúc l i xã h i hay các c s y t khác
Tác gi Bùi Th Thanh Tuy n cho r ng xem l i l ch s phát tri n
ngh công tác xã h i trong b nh vi n cho th y có s t ng đ ng
v i quá tr nh h nh thành và phát tri n ngh công tác xã h i trong
b nh vi n
i t Nam v c c u t ch c nhi m v c a nhân vi n
xã h i trong b nh vi n

-5-


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

c p đ n mô hình công tác xã h i trong b nh vi n t i M ,
tác gi Tr ng Nguy n Xuân Qu nh và Ph m Th Thu cho bi t,
các b nh vi n M th ng có hai mô hình công tác xã h i
(CTXH). Mô hình CTXH theo chi u d c thì có m t phòng CTXH
chuyên nghi p đi u ph i ho t đ ng CTXH chung và có đ i ng
nhân viên xã h i có th th c hi n đ c nhi u vai trò và có th
luân chuy n v trí cho nhau. Mô hình CTXH trong b nh vi n th
hai là đ c t ch c theo chi u ngang trong đó m i khoa ch c
n ng s có m t nhân viên y xã h i riêng và th c hi n các công
vi c chuy n môn đ c thù mà t ng chuyên khoa và v i nh ng ki n
th c sâu h n v b nh lý c a b nh nhân. M i m t mô hình CTXH
nh th này đ u có nh ng u đi m và nh c đi m do đó đòi h i
nhà qu n lý b nh vi n cân nh c khi áp d ng Vi t Nam.
Nói v ng d ng các k t qu nghiên c u khoa h c v công
tác xã h i trong b nh vi n và ng d ng k t qu đó th ph i k đ n
nghiên c u c a hai tác gi Nguy n Th Kim ng c và Ph m Ng c
Thanh v i bài vi t: "D án cu c s ng sau khi xu t vi n - M t
nghiên c u v công tác xã h i b nh vi n" ây là nghi n c u
đ c th c hi n v i s h tr c a tr ng i h c Oxford b nh
vi n B nh nhi t đ i TP H Chí Minh v i m c đích h tr b nh
nhân/thân nhân nhi m trùng h th n kinh trung
ng và nhân

viên y t qua vi c đi u ph i t v n và s k t n i v i các d ch v
y t , các nhà nghiên c u đ c i thi n các nghiên c u y sinh và k t
qu ch m sóc s c kh e. K t qu d án “Cu c s ng sau khi xu t
vi n” cung c p các nhà nghiên c u, nhân viên công tác xã h i cái
nhìn th c t v nh ng khó kh n c a b nh nhân sau khi xu t vi n
và tr v nhà Khó kh n đó có th đ n v i b nh nhân ng i thân,
t ch m sóc b nh nhân lúc nh p vi n, đi u tr b nh, sau khi xu t
vi n hay vi c ti p c n các thông tin, d ch v c n thi t c a b nh
nhân. T nh ng khó kh n mà tr n th c t b nh nhân ph i đ i
di n, nhân viên công tác xã h i b nh vi n bi t đ c rõ mình s
lên k ho ch h tr b nh nhân ng i nhà b nh nhân nh th nào,
-6-


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

đ vi c ch m sóc s c kh e đ c c i thi n t t h n và mang tính
toàn di n. D án này c ng cung c p thông tin ho t đ ng cho đ n
v đào t o có đ nh h ng đào t o công tác xã h i b nh vi n có th
b i d ng h ng d n đào t o chuyên sâu cho các c nhân công
tác xã h i đ nh hình công vi c trong t ng lai.
M t nghiên c u khác đ c th c hi n t i các b nh vi n t nh
B n Tre c a các tác gi Hu nh
n Ch n và Nguy n Th H ng
v i m c đích t m hi u nhu c u phát tri n ngh công tác xã h i
trong b nh vi n. K t qu nghiên c u đ c trình bày trong bài
vi t: "Công tác xã h i trong b nh vi n - Nhu c u c a các b nh

viên t i t nh B n Tre" đã cho th y các b nh vi n đ u có nhu c u
r t cao trong vi c tuy n d ng nhân viên xã h i vào làm vi c.
Ti p theo là nh ng bài vi t c a các tác gi : Cao Li n H ng
Nguy n Th Thanh Tùng, Ph m Th Tâm, T Th Thanh Th y,
Phan Thành Phúc Ph m Th Oanh
Th Thu Ph ng Nh ng
bài báo đ c vi t dành cho các nhóm b nh nhân khác nhau trong
b nh vi n (b nh nhân nghi n ch t, b nh nhân là ng i cao tu i b
Alzheimer, b nh nhân nhi m HIV) nh m ch ra nh ng đ c đi m
tâm lý xã h i c a các nhóm b nh nhân và nh ng yêu c u v ki n
th c, k n ng mà nhân vi n xã h i c n ph i có khi làm vi c v i
nh ng nhóm b nh nhân khác nhau.
Ph n th hai c a K y u h i th o là các bài vi t phân tích
th c tr ng công tác xã h i trong b nh vi n và công tác đào t o c
nhân ngành công tác xã h i trong b nh vi n.
Các bài vi t đ c g i đ n h i th o t đ i di n c a các b nh
vi n v i m c đích tr nh bày th c tr ng các ho t đ ng công tác xã
h i đang di n ra các b nh vi n. Tác gi Lê Minh Hi n và
Nguy n Th Thùy D ng v i bài vi t: "K t qu các ho t đ ng
công tác xã h i t i b nh vi n Ch R y" đã cho th y T Y xã h i
đ c thành l p b nh vi n Ch R y cách đây tr n 10 n m (n m
-7-


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

2004) và có nhi u đóng góp cho vi c h tr b nh nhân nghèo và

ho t đ ng c a T Y xã h i ch y u mang tính ch t t thi n
n
v Y xã h i ch m i đ c ki n toàn l i t ch c và thành l p phòng
Công tác xã h i t 8/2015.
T ng t nh B nh vi n Ch R y, tác gi
oàn Th Thùy
Loan v i bài vi t: "Th c tr ng tri n khai h at đ ng công tác xã
h i t i b nh vi n a khoa t nh Khánh Hòa" và tác gi Hu nh Th
Kim Tuy n và Nguy n Th Kim Long v i bài vi t: "Th c tr ng
và gi i pháp phát tri n ngh công tác xã h i b nh vi n lao và
b nh ph i t nh B n Tre" đã cho th y th c tr ng ho t đ ng CTXH
trong các b nh vi n a khoa t nh Khánh Hòa và b nh vi n Lao
và B nh ph i t nh B n Tre.
Nhóm các bài vi t trình bày v ch ng tr nh đào t o c nhân
CTXH và vi c k t n i v i các b nh vi n đ đ a sinh vi n đi th c
t p. Tác gi Nguy n Ly Lai và Nguy n Th Ph ng Linh trong
bài vi t: "Công tác xã h i trong b nh vi n - Ch ng trình đào t o
d i góc nhìn tuy n d ng" đã b ng ph ng pháp nghi n c u đ nh
tính thông qua vi c phân tích 11 b ng thông tin tuy n d ng nhân
viên công tác xã h i trong b nh vi n t các n c Hoa K , Anh
Qu c và Canada. T đó nhóm tác gi đ a ra nh ng lu n bàn và
khuy n ngh khi xây d ng đ c ng h c ph n công tác xã h i
trong b nh vi n t i Vi t Nam.
Tác gi Lê Th Hoàng Li u v i bài vi t: "Ch ng trình đào
t o c nhân công tác xã h i và đ nh h ng chuyên ngành công
tác xã h i trong b nh vi n – Thách th c và c h i" cho bi t
nh ng b t c p trong ch ng tr nh đào t o c n đ c gi i quy t đ
k p th i có k ho ch đào t o c nhân CTXH trong l nh v c y t
m t cách chuyên nghi p h n
Ti p theo là nhóm các bài vi t c a các tác gi là nh ng gi ng

vi n đ i h c, nh ng ng i đã có nhi u n m kinh nghi m trong
-8-


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

vi c đ a sinh vi n th c t p t i b nh vi n. Tác gi Ph m Th Tâm
và T Th Thanh Th y v i bài vi t: "Th c hành công tác xã h i
trong b nh vi n - M t s khó kh n và đ xu t" và tác gi Chu
D ng v i bài vi t: "Mô hình công tác xã h i b nh vi n do nhóm
Happier th c hi n" và bài vi t c a nhóm tác gi
inh
n Mãi
và Nguy n
c Tài v i bài vi t: "Chân dung nhân viên công tác
xã h i lâm sàng trong môi tr ng b nh vi n" đã cho chúng ta bi t
nh ng thu n l i và khó kh n khi đ a sinh vi n đi th c t p b nh
vi n và nh ng gi i pháp đ c các tác gi đ xu t đ c i ti n công
tác th c t p trong b nh vi n c a sinh vi n đ c t t h n
Ban t ch c H i th o đã c g ng h t s c đ tuy n ch n m t
cách đ y đ nh t nh ng công trình c a các tác gi g i v tham
d . Ban t ch c chân thành cám n các tác gi đã quan tâm g i
bài đ n tham d và báo cáo t i H i th o. Nh ng đóng góp tâm
huy t c a quý tác gi đã làm n n thành công c a H i th o này.
Xin kính chúc quý v đ i bi u d i dào s c kh e, may m n và
thành công!
Chúc H i th o thành công t t đ p!

Thành ph H Chí Minh, ngày 26 tháng 11 n m 2016

-9-


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

PH N 1

NH NG V N Đ CHUNG
V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

- 11 -


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

- 12 -


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8


H TH NG KHUNG PHÁP LÝ - C S CHO S PHÁT
TRI N NGH CÔNG TÁC XÃ H I TRONG NGÀNH Y T
LEGAL FRAMEWORK SYSTEM
- THE BASIS FOR THE DEVELOPMENT OF SOCIAL WORK
IN THE HEALTH SECTOR
PGS.TS.

H nh Nga*

TÓM T T
Bài vi t trình bày m t h th ng khung pháp lý v i b y v n b n đ c các
c p qu n lý ban hành đ t o ti n đ cho s phát tri n ngh công tác xã h i trong
ngành y t . Trong đó có ba v n b n quan tr ng nh t, đó là
án phát tri n ngh
công tác xã h i Vi t Nam, giai đo n 2010-2020 (g i là
án 32) đ nh h ng
xây d ng ngu n nhân l c công tác xã h i Vi t Nam. Trên c s c a
án 32,
án Phát tri n ngh công tác xã h i trong ngành Y t giai đo n 2011-2020 đã
ra đ i v i nh ng m c tiêu và ho t đ ng phát tri n ngh công tác xã h i trong
ngành y t . Thông t s 43 c a B Y t quy đ nh nhi m v và hình th c t ch c
th c hi n nhi m v công tác xã h i trong b nh vi n. Trên c s c a các v n b n
pháp lý này, ngh công tác xã h i đã và đang đ c tri n khai nhanh chóng các
b nh vi n.
T khóa: khung pháp lý, phát tri n, ngh công tác xã h i, ngành y t
ABSTRACT
The paper presents a legal framework system with seven legal documents
what establish legal basis for the development of social work in the health sector.
There are three most important documents, such as the Project of developing

social work in Vietnam, 2010-2020 (known as the Scheme 32) oriented building
human resources in social work in Vietnam. On the basis of the Scheme 32, the
Project of social work development in the health sector for 2011-2020 was
launched with the goal of developing and operating social work in the health
sector. Circular No.43 of the Ministry of Health defines tasks and forms of
*

Khoa Công tác xã h i Tr
Qu c gia TP HCM

ng

i h c Khoa h c Xã h i & Nhân v n -

- 13 -

ih c


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

organization to perform the tasks of social work in the hospital. On the basis of
this legal documents, social work has been rapidly deployed in hospitals.
Keywords: legal framework system, development, social work, health sector

.


TV N

Công tác xã h i trong l nh v c ch m sóc s c kh e (Social
work in health care), công tác xã h i trong các c s y t (Social
work in health care settings), công tác xã h i trong b nh vi n
(Social work in hospitals),... là nh ng cách g i th ng đ c dùng
đ ch công vi c c a ng i nhân viên xã h i trong b nh vi n
(Hospital social worker) (theo NASW, 2011).
Công tác xã h i trong b nh vi n có m t l ch s phát tri n lâu
đ i trên th gi i, t cu i th k 19, t nh ng n m 1880 Anh
(Gehlert, 2012) khi có m t nhóm tình nguy n viên làm vi c t i
m t nhà th ng đi n c a Anh đã có nh ng cu c th m vi ng thân
thi n nh m tìm hi u và giúp đ b nh nhân sau khi xu t vi n tr
l i tr ng thái cân b ng trong đi u ki n nhà hi n t i c a h . Sau
đó công tác xã h i trong b nh vi n đ c hình thành M vào
đ u th k 20 n m 1900 khi nh ng ng i y tá đã đ n th m b nh
nhân sau khi xu t vi n và h đã cho th y đ c t m quan tr ng
c a vi c hi u rõ các v n đ xã h i c a b nh nhân (Gehlert, 2012).
T nh ng ngày đ u tiên c a l ch s ra đ i ngành công tác xã h i
trong b nh vi n đ n nay đã tr i qua h n m t th k , công tác xã
h i trong b nh vi n đã càng ngày càng ch ng t là m t ngh
không th thi u đ c trong b nh vi n các n c phát tri n,
châu Âu, châu M , châu Úc,... Nhân viên công tác xã h i tham
gia vào các ho t đ ng trong b nh vi n nh là m t l c l ng, m t
đ i ng không th thi u đ c, bên c nh đ i ng y bác s và đi u
d ng c a b nh vi n. Th m chí, theo k t qu c a m t cu c kh o
sát qu c gia v ch ng ch hành ngh c a nhân viên xã h i t i M
thì b nh vi n là môi tr ng làm vi c thông d ng nh t c a ng i
- 14 -



K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

làm ngh công tác xã h i (Whitaker, Weismiller, Clark &
Wilson 2006) Nghi n c u c ng cho th y các b nh vi n tr n th
gi i hi n nay đ u ph i gi i quy t nh ng v n đ nghi m tr ng c a
b nh nhân kh i l ng công vi c c a b nh vi n gia t ng nh ng
công vi c li n quan đ n nh ng th t c gi y t , danh sách b nh
nhân ch đ i đ c cung c p d ch v ngày càng t ng (Whitaker, et
al, 2006).
Vi t Nam, m t s b nh vi n đ c bi t là các t nh phía
Nam có duy trì ho t đ ng xã h i mang tính t thi n đ tr giúp
b nh nhân song v n ch là nh ng vi c làm t phát do m t s cá
nhân ho c t ch c t nguy n tham gia. Các ho t đ ng này còn
thi u tính chuyên nghi p, mang n ng tính ban phát, ch giúp b nh
nhân gi i quy t đ c m t s nhu c u c n thi t nh : b p n t
thi n, gây qu t thi n,… Trong khi đó t i h u h t các b nh vi n
c a c n c, nh t là các b nh vi n tuy n tr n th ng xuyên
trong tình tr ng quá t i. Nhân viên y t không có đ th i gian và
kh n ng đ gi i quy t nhi u nhu c u b c xúc c a b nh nhân
nh : khai thác thông tin v đ c đi m nhân kh u xã h i c a ng i
b nh, cung c p thông tin v giá c , ch t l ng đ a đi m c a các
lo i d ch v t v n v phác đ đi u tr t v n cách phòng ng a,
tr n an tinh th n cho ng i b nh,… Do v y, hi n đang có nhi u
v n đ n y sinh t i các b nh vi n nh : “cò b nh vi n” s thi u
h t thông tin khi ti p c n và s d ng d ch v khám ch a b nh, s
không hài lòng c a b nh nhân đ i v i các c s y t , s c ng

th ng trong m i quan h gi a ng i b nh và th y thu c,… (B Y
t , 2011). Nh ng v vi c th ng xuyên x y ra g n đây các
b nh vi n nh vi c ng i nhà b nh nhân ngang nhiên vào b nh
vi n đánh bác s (Nam Ph ng 2014; Kh ng Qu nh, 2015). Có
nhi u lý do khi n cho ng i nhà c a b nh nhân c m th y búc xúc
v ng i thân c a h có th không đ c ch a tr k p th i, có th
b ch t mà không rõ lý do,
ây là v n đ mà không ph i ai
trong b nh vi n có th làm đ c và do đó r t c n ng i có
- 15 -


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

chuy n môn và tr nh đ nh t đ nh ng i có th làm nh ng d ch
v h tr , tham v n b nh nhân ng i nhà b nh nhân và c nhân
viên trong b nh vi n. N i dung d i đây tr nh bày các v n b n
pháp lý là c s cho vi c hình thành và phát tri n ngh công tác
xã h i trong ngành y t .
2. N I DUNG
2.1. Nh ng v n b n pháp lý là c s cho s hình thành và
phát tri n ngh công tác xã h i trong ngành y t
Ngày 25/3/2010 Th t ng Chính ph ký Quy t đ nh s
32/2010/Q -TTg phê duy t "
án phát tri n ngh công tác xã
h i Vi t Nam, giai đo n 2010-2020". ây là d u m c quan
tr ng và đ c đánh giá là m c th i gian kh i đi m cho s phát

tri n ngh công tác xã h i n c ta. K t th i gian này, hàng
lo t nh ng v n b n pháp lý đã đ c xây d ng và ban hành b i
nhi u B khác nhau nh m đ a ngh công tác xã h i th c s đi
vào đ i s ng xã h i D i đây là th ng kê nh ng v n b n pháp lý
là n n t ng cho s hình thành và phát tri n ngh công tác xã h i
trong ngành Y t :
(1) Quy t đ nh s 32/2010/Q -TTg ban hành ngày 25/3/2010
c a Th t ng Chính ph phê duy t “
án phát tri n
ngh CTXH Vi t Nam, giai đo n 2010-2020”.
(2) Thông t s 08/2010/TT-BNV ban hành ngày 25/8/2010
c a B N i v ban hành ch c danh, mã s các ng ch viên
ch c công tác xã h i.
(3) Thông t s 34/2010/TT-BL TBXH ban hành ngày
8/11/2010 c a B Lao đ ng – Th ng binh và Xã h i quy
đ nh tiêu chu n nghi p v các ng ch viên ch c công tác xã
h i.
- 16 -


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

(4) Thông t li n t ch s 11/2011/TTLT/BTC-BL TBXH ban
hành ngày 26/01/2011 c a liên B Tài chính - B Lao
đ ng – Th ng binh và Xã h i h ng d n qu n lý và s
d ng kinh phí th c hi n Quy t đ nh s 32/2010/Q -TTg
ngày 25/3/2010 Th t ng Chính ph phê duy t “

án
phát tri n ngh công tác xã h i Vi t Nam giai đo n
2011-2020”
(5) Quy t đ nh s 2514/Q -BYT ban hành ngày 15/7/2011
c a B tr ng B Y t phê duy t
án “Phát tri n ngh
công tác xã h i trong ngành Y t giai đo n 2011-2020".
(6) Thông t li n t ch s 30/2015/TTLT-BL TBXHBH ban
hành ngày 19/08/2015 c a B Lao đ ng - Th ng binh Xã h i và B N i v v vi c quy đ nh mã s tiêu chu n,
ch c danh ngh nghi p viên ch c chuyên ngành CTXH.
(7) Thông t s 43/2015/TT-BYT ban hành ngày 26/11/2015
c a B Y t quy đ nh nhi m v và hình th c t ch c th c
hi n nhi m v công tác xã h i trong b nh vi n.
2.2. Tóm t t m t s n i dung chính c a các v n b n pháp quy
đóng vai trò quy t đ nh cho s hình thành và phát tri n ngh
công tác xã h i trong ngành y t
Trong 07 v n b n pháp quy đ c li t kê tr n có 03 v n b n
đóng vai trò quy t đ nh cho s hình thành và phát tri n ngh công
tác xã h i trong ngành Y t
ó là Quy t đ nh s 32/2010/Q -TTg
ngày 25/3/2010 c a Th t ng Chính ph ph duy t
án Phát
tri n ngh Công tác xã h i giai đo n 2010 – 2020 (g i t t là
án
32) nh là m t đi m nh n quan tr ng cho s phát tri n ngành Công
tác xã h i t i Vi t Nam. M c tiêu c a
án phát tri n ngh Công
tác xã h i giai đo n 2010-2020 là: "Phát tri n công tác xã h i tr
thành m t ngh
Vi t Nam. Nâng cao nh n th c c a toàn xã h i

v ngh công tác xã h i; xây d ng đ i ng cán b , viên ch c,
- 17 -


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

nhân viên và c ng tác viên công tác xã h i đ v s l ng, đ t
yêu c u v ch t l ng g n v i phát tri n h th ng c s cung c p
d ch v công tác xã h i t i các c p, góp ph n xây d ng h th ng
an sinh xã h i tiên ti n" ây là m t đ án hoàn toàn nh m m c
đích xây d ng ngu n nhân l c công tác xã h i chuyên nghi p t i
n c ta.
án 32 đã xác đ nh rõ m c tiêu, n i dung ho t đ ng nh m
phát tri n công tác xã h i tr thành m t ngh
Vi t Nam bao
hàm h th ng các ch c danh, tiêu chu n nghi p v , các ng ch
viên ch c và nhân viên công tác xã h i đ ng th i đ a ra ph ng
pháp, nhi m v đào t o ngu n nhân l c nhân viên công tác xã h i
t trung c p, cao đ ng đ i h c, th c s , ti n s trong các l nh v c
khác nhau ây là c s pháp lý quan tr ng cho vi c hình thành
và phát tri n ngh công tác xã h i trong các l nh v c c a đ i s ng
xã h i nói chung c ng nh trong l nh v c y t n c ta.
Trong ngành Y t , nh ng n m g n đây t i m t s b nh vi n
tuy n trung ng c ng đã tri n khai ho t đ ng công tác xã h i
v i s tham gia c a đ i ng nhân vi n y t kiêm nhi m và tình
nguy n viên nh m h tr th y thu c trong phân lo i b nh nhân,
t v n, gi i thi u d ch v chuy n ti p, h tr ch m sóc ng i

b nh,… góp ph n làm gi m b t khó kh n trong quá tr nh ti p c n
và s d ng d ch v khám ch a b nh. M t s mô hình t ch c
ho t đ ng công tác xã h i trong b nh vi n và t i c ng đ ng c ng
đã đ c hình thành trong th c ti n nh : phòng Công tác xã h i,
phòng Ch m sóc khách hàng t T thi n xã h i,… thu c b nh
vi n hay nhóm công tác xã h i tham gia h tr ng i có
HIV/AIDS, b nh nhân tâm th n, giúp ph c h i ch c n ng t i
xã/ph ng,…Tuy nhi n ho t đ ng công tác xã h i trong Ngành
hi n m i ch mang tính t phát ch a đ c đi u ch nh b i các v n
b n mang tính pháp lý
i ng cán b tham gia ho t đ ng ch
y u m i ch có nhi t huy t và kinh nghi m ch a đ c đào t o,
- 18 -


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

b i d ng v ki n th c, k n ng n n th ng thi u tính chuyên
nghi p, hi u qu ho t đ ng ch a đ c nh mong đ i. Nh m c
th hóa Quy t đ nh s 32 c a Th t ng Chính ph vào th c ti n
c a ngành Y t góp ph n gi i quy t nh ng nhu c u b c thi t
trong ch m sóc s c kh e, h tr nâng cao ch t l ng d ch v
c ng nh làm gia t ng s hài lòng c a ng i dân khi s d ng
d ch v Y t ,
án phát tri n ngh Công tác xã h i trong ngành
Y t giai đo n 2011-2010 đã đ c B tr ng B Y t ký quy t
đ nh ban hành vào ngày 15/07/2011 theo Quy t đ nh s 2514

/Q -BYT (B Y t , 2011). ây đ c xem nh là m c l ch s
quan tr ng trong vi c chính th c hóa đ a công tác xã h i vào
trong b nh vi n Vi t Nam.
T m c tiêu chung là hình thành và phát tri n ngh công tác
xã h i trong ngành Y t , góp ph n t ng c ng ch t l ng, hi u
qu c a s nghi p b o v ch m sóc và nâng cao s c kh e nhân
dân
án phát tri n ngh Công tác xã h i trong ngành Y t đã
đ a ra 5 m c tiêu c th nh sau:
M c tiêu 1: Nâng cao nh n th c và cam k t th c hi n c a
các c p lãnh đ o các c s Y t , công ch c, viên ch c Y
t trong toàn ngành y t v v trí, vai trò và vi c hình
thành, phát tri n ngh CTXH trong CSSK.
M c tiêu 2: Xây d ng thí đi m và nhân r ng mô hình t
ch c c a ho t đ ng CTXH trong m t s b nh vi n tuy n
trung ng tuy n t nh.
M c tiêu 3: Ban hành v n b n h ng d n, hoàn thi n
hành lang pháp lý nh m duy trì và phát tri n ngh CTXH
trong ngành Y t .
M c tiêu 4: Xây d ng ch ng tr nh tài li u đào t o, tài
li u tham kh o nh m nâng cao nh n th c v v trí, vai trò
- 19 -


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

và n i dung CTXH trong CSSK cho các nhóm đ i t

có liên quan trong toàn ngành.

ng

M c tiêu 5: ào t o và đào t o, b i d ng nâng cao trình
đ ki n th c, k n ng CTXH cho đ i ng công ch c, viên
ch c và nhân viên y t , dân s
các c p.
M c dù
án phát tri n ngh Công tác xã h i trong ngành Y
t giai đo n 2011-2010 đã đ c ra đ i cách đây 4 n m v i nh ng
m c tiêu và ho t đ ng khá c th nh ng tr n th c t , h u h t các
b nh vi n v n ch a tri n khai đ c
án này Do đó ph i đ n
ngày 26/11/2015, khi B Y t ban hành Thông t s 43/2015/TTBYT quy đ nh nhi m v và hình th c t ch c th c hi n nhi m v
công tác xã h i trong b nh vi n thì m i có nhi u b nh vi n tri n
khai ho t đ ng này u đi m c a Thông t 43 là đã ch ra đ c 7
nhóm nhi m v công tác xã h i c a b nh vi n ( i u 2) và Hình
th c t ch c th c hi n nhi m v công tác xã h i c a b nh vi n
( i u 3); C c u t ch c c a phòng Công tác xã h i ( i u 4); và
M i quan h ph i h p trong th c hi n công tác xã h i c a b nh
vi n ( i u 5).
i u 2. Nhi m v công tác xã h i c a b nh vi n (1). H tr ,
t v n gi i quy t các v n đ v công tác xã h i cho ng i b nh
và ng i nhà ng i b nh trong quá trình khám b nh, ch a b nh;
(2). Thông tin, truy n thông và ph bi n, giáo d c pháp lu t; (3).
V n đ ng ti p nh n tài tr ; (4). H tr nhân viên y t ; (5) ào
t o, b i d ng; (6). T ch c đ i ng c ng tác viên làm công tác
xã h i c a b nh vi n; (7). T ch c các ho t đ ng t thi n, công
tác xã h i c a b nh vi n t i c ng đ ng (n u có).

i u 3. Hình th c t ch c th c hi n nhi m v công tác xã h i
c a b nh vi n: (1). Phòng Công tác xã h i thu c b nh vi n; (2).
T Công tác xã h i thu c Khoa khám b nh ho c Phòng đi u
d ng ho c Phòng k ho ch t ng h p c a b nh vi n.
- 20 -


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

i u 4. C c u t ch c c a Phòng Công tác xã h i: (1).
Phòng Công tác xã h i là đ n v thu c b nh vi n, có Tr ng
phòng các Phó Tr ng phòng và các nhân viên; (2). Phòng Công
tác xã h i có T h tr ng i b nh (do Tr ng phòng ho c Phó
Tr ng phòng tr c ti p ph trách) đ t khoa Khám b nh c a
b nh vi n. Ngoài T H tr ng i b nh, phòng Công tác xã h i
còn có các b ph n nghi p v c n thi t khác; (3). Nhân l c c a
phòng Công tác xã h i bao g m các viên ch c, nhân viên chuyên
ngành công tác xã h i; chuyên ngành truy n thông, y t ho c
ngành khoa h c xã h i khác đ c đào t o, b i d ng ki n th c
v công tác xã h i.
i u 5. M i quan h ph i h p trong th c hi n công tác xã
h i c a b nh vi n: (1). Phòng, T Công tác xã h i có trách nhi m
ph i h p v i các khoa phòng đ n v trong b nh vi n th c hi n
nhi m v đ c giao; (2). M i khoa, phòng c a b nh vi n phân
công m t nhân viên y t tham gia làm c ng tác viên công tác xã
h i trong b nh vi n; (3) Các khoa phòng đ n v khác có trách
nhi m gi i thi u ng i b nh đ n phòng Công tác xã h i ho c đ

ngh phòng Công tác xã h i c nhân vi n đ n đ tr giúp t v n
cho ng i b nh đ ng th i cung c p thông tin đ y đ k p th i v
s c kh e c a ng i b nh đ Phòng, T công tác xã h i h tr , t
v n cho ng i b nh.
Ngoài ra còn có: Quy đ nh v c s v t ch t ( i u 6), Hi u
l c thi hành ( i u 7), Trách nhi m thi hành ( i u 8) trong đó
quy đ nh rõ trách nhi m c a Giám đ c b nh vi n trong vi c th c
hi n Thông t .
3. K T LU N
Tr n đây là nh ng v n b n pháp lý quan tr ng làm n n t ng
cho s hình thành và phát tri n ngh công tác xã h i trong m i
l nh v c c a đ i s ng xã h i c a đ t n c chúng ta
c bi t
- 21 -


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

trong ngành Y t n i luôn có nhu c u r t cao v nhân s chuyên
ngành công tác xã h i Thông t s 43 ra đ i s thúc đ y vi c
phát tri n ngh công tác xã h i trong ngành Y t m t cách nhanh
chóng ây là khung pháp lý đ các b nh vi n tuy n d ng nhân
s làm vi c v i nh ng nhi m v đ c quy đ nh rõ ràng; Có quy
đ nh hình th c t ch c th c hi n nhiêm v công tác xã h i trong
b nh vi n (c n c tr n quy mô gi ng b nh) mà thành l p phòng
Công tác xã h i thu c b nh vi n ho c T Công tác xã h i tr c
thu c khoa Khám b nh; Có c c u t ch c c a phòng Công tác

xã h i v i các v trí Tr ng phòng, Phó phòng và các nhân viên;
Có quy đ nh m i quan h ph i h p trong th c hi n công tác xã
h i cua b nh vi n; Có quy đ nh c s v t ch t và trang thi t b
v i vi c b trí đ a đi m c a phòng làm vi c,... Hy v ng là trong
th i gian t i, v i h th ng pháp lý khá hoàn ch nh, ngh công tác
h i s th c s phát tri n các b nh vi n và trong ngành y t .
TÀI LI U THAM KH O
Ti ng Vi t
1.

B Y t (ngày 15/07/2011)
án phát tri n ngh Công tác xã h i trong
ngành Y t giai đo n 2011-2020.

2.

B N i v (ngày 25/08/2010), Thông t s 08/2010/TT-BNV ban hành
ch c danh, mã s các ng ch viên ch c công tác xã h i.

3.

B Lao đ ng – Th ng binh và Xã h i (ngày 8/11/2010), Thông t s
34/2010/TT-BL TBXH ban hành quy đ nh tiêu chu n nghi p v các
ng ch viên ch c công tác xã h i.

4.

B Tài chính - B Lao đ ng – Th ng binh và Xã h i (ngày 26/01/2011),
Thông t li n t ch s 11/2011/TTLT/BTC-BL TBXH ban hành h ng
d n qu n lý và s d ng kinh phí th c hi n Quy t đ nh s 32/2010/Q TTg ngày 25/3/2010 Th t ng Chính ph phê duy t “ án phát tri n

ngh công tác xã h i Vi t Nam giai đo n 2011-2020”.

5.

B Lao đ ng - Th ng binh - Xã h i và B N i v (ngày 19/08/2015),
Thông t li n t ch s 30/2015/TTLT-BL TBXHBH ban hành c a v

- 22 -


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8

vi c quy đ nh mã s tiêu chu n, ch c danh ngh nghi p viên ch c chuyên
ngành CTXH.
6.

B Y t (ngày 15/7/2011), Quy t đ nh s 2514/Q -BYT c a B tr ng
B Y t phê duy t “ án phát tri n ngh công tác xã h i trong ngành Y
t giai đo n 2011-2020".

7.

B Y t (ngày 26/11/2015), Thông t s 43/2015/TT-BYT ban hành quy
đ nh nhi m v và hình th c t ch c th c hi n nhi m v công tác xã h i
trong b nh vi n.

8.


Th t ng Chính ph (ngày 25/3/2010), Quy t đ nh s 32/2010/Q -TTg
phê duy t “ án phát tri n ngh CTXH Vi t Nam, giai đo n 20102020”.

9.

Nam Ph ng (2014) Ng i nhà b nh nhân đu i đánh bác s B nh vi n
B ch Mai />
10.

Kh

ng Qu nh (2015), Bi t bác s không có l i nh ng... v n đánh.

/>Ti ng Anh
11.

Gehlert, S. (2012). Hand book of Health Social Work. John Wiley & Sons,
Inc., Hoboken, New Jersey.

12.

Gibelman, M. (2005). What Social Workers Do (2nd ed.). Washington,
DC. NASW Press.

13.

NASW Center for Workforce Studies & Social Work Practice (2011).
Social work in hospitals and Medical Centers: Occupational profile.


14.

Whitaker, T. , Weismiller, T., Clark, E., & Wilson, M. (2006). Assuring
the Sufficiency of a Front Line Workforce: A National Study of Licensed
Social Workers. Special Report: Social Work Services in Health Care
Settings. Washington DC. National Association of Social Workers.

- 23 -


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

L CH S CÔNG TÁC XÃ H I
TRONG B NH VI N TRÊN TH GI I
ThS. Bùi Th Thanh Tuy n*
TÓM T T
án 32/2010/TTg v ngh công tác xã h i và
án phát tri n công tác
ã h i trong ngành y t 2011-2020 đã t o c s pháp lý cho s phát tri n
m nh m c a công tác ã h i Vi t Nam.
c ra đ i mu n h n, nên công
tác ã h i Vi t Nam s đ c h c h i kinh nghi m t các n c đi tr c, tuy
nhiên chúng ta c n áp d ng có ch n l c và linh ho t đ phù h p v i đi u ki n
kinh t , chính tr và xã h i c a đ a ph ng. Công tác ã h i trong b nh vi n
đ c cho là xu t hi n đ u tiên các n c ph ng Tây. ào n m 1895, Mary
Stewart tr thành nhân viên ã h i b nh vi n đ u tiên đ c tr l ng Anh
nh m sàng l c nh ng b nh nhân đ đi n ki n đ nh n đi u tr mi n phí và h

tr b nh nhân đ i phó v i nh ng v n đ xã h i khi đi u tr . M n m 1905,
nhân viên ã h i b nh vi n đ u tiên đ c tr l ng là bà Garnet Pelton
nh m th c hi n ba ch c n ng: đánh giá v m t y t - xã h i, làm c u n i gi a
b nh nhân và y bác s đ đ m b o thông tin đ c hi u đúng, và cung c p
thông tin v xã h i- tâm th n.
T khóa: công tác xã h i, nhân viên công tác xã h i y t , ch c n ng, y t
h i, y u t xã h i tâm th n

ã

ABSTRACT
ietnam’s National Plan No.32/2010/TTg on Development of Social Work
as a Profession and Ministry of Health’s Plan on Development of Social Work in
health care 2011-2020 provided legal frameworks for the development of social
work in Vietnam. Developed recently, social work in Vietnam has a good
opportunity to learn from predecessors, however, we need to selectively and
flexibly apply these experiences to meet the local social, political, and
economical contexts. Social work in the health care is believed to be established
*

Gi ng viên Khoa Công tác xã h i tr ng H Khoa h c Xã h i & Nhân v n i h c Qu c gia TP HCM
Nghiên c u sinh Ti n s H Illinois Hoa K

- 24 -


K Y U H I TH O KHOA H C: CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N NH NG V N
LÝ LU N VÀ TH C TI N TH C HÀNH

ISBN: 978-604-73-4701-8


firstly in western countries. In 1895, Mary Stewart became the first paid health
social worker in the UK to screen eligible patients for receiving free care at the
hospital, and support patients socially throughout the treatment. In 1905,Garnet
Peltonwas the first paid health social worker in the US toperform three main
functions: conducting a socialized medicine assessment; being a translator
between patients, patient’s family, and doctors and nurses so that the medical
information was understood correctly; and providing information about social
and mental factors.
Keywords: Social work, health social workers, functions, socialized
medicine, social-mental factors

1.

TV N

Công tác xã h i đã h nh thành khá lâu Vi t Nam, tuy nhiên
nó ch chính th c tr thành m t ngh chuyên nghi p sau s ra đ i
c a đ án 32/2010/TTg v vi c phát tri n ngh công tác xã h i
Vi t Nam giai đo n 2010-20201
án 32 đã góp ph n d n đ n
s phát tri n m nh m c a ngh công tác xã h i Vi t Nam và
công tác xã h i trong l nh v c y t c ng n m b t đ c xu h ng
đó Do s quá t i th ng xuyên x y ra các b nh vi n tuy n
Trung
ng và các t nh thành trong c n c, các nhóm tình
nguy n đ c thành l p đ tr giúp cho b nh nhân đã h nh thành
t nh ng n m đ u th k 21 Tuy nhi n đ n khi Quy t đ nh
2514/Q -BYT đ c ban hành n m 2011 ph duy t
án phát

tri n công tác xã h i trong ngành y t giai đo n 2011-2020 th
m i chính th c t o c s pháp lý cho ho t đ ng c a các đ n v
công tác xã h i trong b nh vi n2. Công tác xã h i trong b nh vi n
c a Vi t Nam ra đ i mu n h n so v i các n c nên có thu n l i
là đ c h c h i t kinh nghi m c a các n c Tuy nhi n nó c ng
1

2

B T Pháp (25/03/2010). Phê duy t đ án phát tri n ngh công tác xã h i giai
đo n 2010-2010 .
Nh Hi n. (11/12/2015). Hi u đ có th giúp đ nhi u h n cho ng i b nh.
Trung tâm Truy n thông-Giáo d c s c kh e Trung ng B Y t .

- 25 -


NH NG V N

PH N 1:
CHUNG V CÔNG TÁC XÃ H I TRONG B NH VI N

g p không ít khó kh n do hoàn c nh kinh t , chính tr Vi t Nam
có nh ng khác bi t so v i các n c trong khu v c và trên th
gi i; do đó vi c v n d ng kinh nghi m c a công tác xã h i các
n c khác ph i h t s c linh ho t và c n th n trong vi c ch n l c.
Bài vi t này nh m tóm t t b i c nh ra đ i c ng nh nh ng ch c
n ng ban đ u c a công tác xã h i trong l nh v c y t trên th gi i.
2. N I DUNG
2.1. Nh ng ti n đ cho s ra đ i c a công tác xã h i trong

b nh vi n
L ch s công tác xã h i b nh vi n đ c ghi nh n là xu t phát
t các n c ph ng Tây nh Anh Ai-len và Hoa K 3. Theo Gail
Auslander, công tác xã h i trong l nh v c y t b t đ u Anh
cùng v i s ra đ i c a Hi p h i các t ch c t thi n (Charity
Organization Society-COS) sau đó đ n Hoa K . Ba ti n đ cho
s ra đ i c a công tác xã h i trong b nh vi n Hoa K là s thay
đ i v nhân kh u h c c a dân s Hoa K vào th k 19 và n a
đ u th k 20, quan ni m v vi c ch m sóc ng i b nh và quan
ni m v vai trò c a các tác nhân xã h i và tâm lý trong l nh v c
s c kh e4.T nh ng n m 1800s đ n n a đ u th k 20, Hoa K
ch ng ki n s di c hàng lo t t châu Âu. Trong vòng m t th k
(1820-1924) có kho ng 35-40 tri u ng i di c t châu Âu5. S
di c hàng lo t đã đ t ra nh ng thách th c l n trong vi c ch m
sóc s c kh e, đ c bi t nh ng thành ph vùng đông b c Hoa K
nh New York Boston Baltimore a s ng i di c s ng trong
các khu nhà t p th v i đi u ki n sinh ho t th p, v sinh kém, tai
n n và b nh t t x y ra th ng xuyên.
3
4
5

Wikipedia. Medical social work
Auslander, G. (2001). Social Work in Health Care: what have we achieved?
Gehlert, S. (2006). Chapter 1: The conceptual underpinnings of social work in
health care.

- 26 -