TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THƯỜNG XUYÊN CHĂM LO
XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ VỮNG MẠNH. Ý NGHĨA
TRONG XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CỦA ĐẢNG HIỆN NAY.

Chủ Tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập và rèn luyện Đảng cộng sản việt
nam thành một Đảng cách mạng chân chính, bộ đội tham mưu sáng suốt và
kiên cường của giai cấp công nhân và dân tộc việt nam, để lãnh đạo nhân dân
tiến hành thắng lợi cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và đưa
cả nước lên chủ nghĩa xã hội. Trong di sản mà người để lại, những luận điểm
của người về xây dựng Đảng là một bộ phận cực kỳ quan trọng. Những luận
điểm đó được hình thành và phát triển cùng với cuộc đời hoạt động cách
mạng của người và sự nghiệp cách mạng của dân tộc việt nam. Đó là sự vận
dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác–Lênin về Đảng cộng sản vào điều kiện cụ thể
của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc,
tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại. Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng cho
cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi là tài sản tinh thần to lớn của
Đảng và dân tộc ta.
Thực tiễn đã chứng minh tư tưởng Hồ Chí Minh luôn là cơ sở lý luận
và thực tiễn để Đảng ta định ra đường lối chính trị đúng đắn lãnh đạo cách
mạng Việt Nam giành thắng lợi. Chính vì vậy, cương lĩnh xây dựng đất nước
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991, văn kiện Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ VII của Đảng khẳng định cùng với chủ nghĩa Mác-Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của
Đảng và cách mạng Việt Nam.
Hiện nay cách mạng nước ta đang bước vào thời kỳ tiếp tục đổi mới,
đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, trong bối cảnh quốc tế có
nhiều diễn biến phức tạp khó lường, tình hình trong nước cũng có nhiều biến
động lớn đã và đang đặt ra nhiều vấn đề mới đối với sự lãnh đạo của Đảng và


-2công tác xây dựng Đảng ta. Cho nên, vận dụng đúng đắn sáng tạo tư tưởng

Hồ Chí Minh cũng như chủ nghĩa Mác-Lênin càng trở nên quan trọng và cần
thiết hơn bao giờ hết.
Nghiên cứu, quán triệt và vận dụng sáng tạo tư tưởng của người để xây
dựng Đảng, đổi mới và chỉnh đốn Đảng, làm cho Đảng thật sự trong sạch,
vững mạnh, xứng đáng là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân và cả dân
tộc là một trong những nhiệm vụ chủ yếu của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân
ta. Đây thực sự là vấn đề then chốt đảm bảo thắng lợi cho công cuộc đổi mới
toàn diện ở nước ta hiện nay.
Trong hệ thống tư tưởng của Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng Cộng sản
Việt nam bao gồm những nội dung chủ yếu sau:
1- Cách mạng trước hết phải có Đảng cách mạng.
2- Đảng Cộng sản Việt Nam là sản phẩm của sự kết hợp chủ nghĩa
Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước.
3- Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân, của nhân
dân lao động và của cả dân tộc Việt Nam.
4- Đảng Cộng sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng tư
tưởng, kim chỉ nam cho hành động.
5- Đảng Cộng sản Việt Nam một khối đoàn kết thống nhất ý chí và
hành động, tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ, lấy tự phê
bình và phê bình làm quy luật phát triển của mình.
6- Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó mật thiết với nhân dân, Đảng vừa
là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ của nhân dân.
7- Thường xuyên chăm lo bồi dưỡng giáo dục đội ngũ đảng viên trước
hết là về đạo đức cách mạng.
8- Thường xuyên chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh.


-39- Kết hợp chặt chẽ giữa chủ nghĩa yêu nước chân chính với chủ nghĩa
quốc tế vô sản.
10- Đảng phải được thường xuyên chỉnh đốn.

Trong phạm vi bài tiểu luận chỉ xin phân tích làm rõ tư tưởng Hồ Chí
Minh về thường xuyên chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh. Ý nghĩa
trong xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng hiện nay.
1.- Tư tưởng Hồ Chí Minh về thường xuyên chăm lo xây dựng đội
ngũ cán bộ vững mạnh.
Theo Hồ Chí Minh, cán bộ là lực lượng nòng cốt của tổ chức trong mọi
giai đoạn cách mạng. Vị trí của công tác cán bộ gắn liền với vai trò của đội
ngũ cán bộ. Công tác cán bộ giữ vị trí hàng đầu trong công tác xây dựng
Đảng. Làm tốt công tác này là vấn đề vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài vừa là
vấn đề có tính cấp thiết. Vì trong bất kỳ thời kỳ nào, giai đoạn nào của sự
nghiệp cách mạng, cán bộ cũng là vấn đề nổi lên hàng đầu và giữ một vị trí
hết sức trọng yếu. Nó chẳng những có ý nghĩa quyết định đối với công tác xây
dựng Đảng và việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng mà còn có ý nghĩa
quyết định đối với sự thành bại của cuộc đấu tranh cách mạng. Vấn đề này
được xuất phát từ quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về vai trò của đội ngũ
cán bộ và công tác cán bộ. Theo quan điểm của V.I.Lênin đội ngũ cán bộ có
vai trò rất to lớn đặc biệt khi đội ngũ đó được lãnh đạo được tổ chức sẽ tạo
nên một sức mạnh to lớn: “Hãy cho chúng tôi một tổ chức những người cách
mạng và chúng tôi sẽ đảo ngược nước Nga lên” 1. Chính vì vậy V.I.Lênin đã
chỉ ra “Trong lịch sử, chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị,
nếu nó không đào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính
trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong
trào”2. Thực tế bằng cách mạng tháng Mười Nga năm 1917, V.I.Lênin đã làm
1
2

V.I.Lênin, toàn tập, tập 6, Nxb TB, M 1974, tr 162
V.I.Lênin, toàn tập, Nxb TB, M 1974, tập 4, tr 473



-4đảo lộn nước Nga, lập ra nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới. Khi có
chính quyền, Đảng lãnh đạo công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, V.I.Lênin
tiến hành đánh giá sắp xếp lại cán bộ, đào tạo bồi dưỡng cán bộ theo yêu
cầu và
đòi hỏi của nhiệm vụ mới. V.I.Lênin khẳng định: “Nghiên cứu con người tìm
những cán bộ có bản lĩnh. Hiện nay đó là then chốt; nếu không thế thì tất cả
mọi mệnh lệnh và quyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn”3.
Kế thừa những tư tưởng của V.I.Lênin về vai trò của một tổ chức, của
những người cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập và rèn
luyện Đảng ta. Người đã thấy rõ vai trò của đội ngũ cán bộ và tầm quan trọng
của công tác cán bộ. Hồ Chí Minh luôn coi “cán bộ là cái gốc của mọi công
việc”4 và “công tác cán bộ là công việc gốc của Đảng”. Để sự nghiệp cách
mạng của Đảng thành công phải cần đủ 3 yếu tố đó là: có đường lối cách
mạng đúng, có quần chúng nhân dân được giác ngộ, đồng tình ủng hộ và có
đội ngũ cán bộ lãnh đạo giỏi. Ba yếu tố đó có liên quan chặt chẽ với nhau tạo
thành một quy trình khép kín trong hoạt động lãnh đạo của Đảng. Nếu thiếu
một trong những yếu tố đó cách mạng không thể thành công được. Trong đó
đội ngũ cán bộ giữ vai trò như một chiếc cầu nối giữa Đảng với quần chúng,
một dây chuyền của bộ máy tổ chức, nó có tác động to lớn và trực tiếp đến
phong trào cách mạng. Vai trò của cán bộ thể hiện ở chỗ, cán bộ vừa là người
đem chính sách của Đảng, của Nhà nước giải thích cho dân chúng hiểu và thi
hành; vừa là người đem tình hình của dân chúng báo cáo cho Đảng, cho
Chính phủ hiểu rõ, để có chính sách đúng. Cán bộ có tốt thì công tác lãnh đạo
của Đảng mới thực thi có hiệu quả, ví như cây cầu có vững mới nối liền được
2 bờ, dây chuyền có tốt thì toàn cỗ máy mới hoạt động; nếu dây chuyền
không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt đến mấy, toàn bộ cỗ máy cũng bị tê
V.I.Lênin, toàn tập, Nxb TB, M 1974, tập 44, tr 449
Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb CTQG, H1995, tập 5, tr 269
5 Sđd, tập 5, tr 240
3

4


-5liệt. Chính vì vậy Hồ Chí Minh khẳng định: “Muôn việc thành công hoặc thất
bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”5. Như vậy trong toàn bộ tiến trình lãnh đạo
cách mạng của Đảng, cán bộ và công tác cán bộ luôn là vấn đề nổi lên hàng
đầu và giữ một vai trò hết sức trọng yếu. Nó có ý nghĩa quyết định đối với
công tác xây dựng Đảng và có ý
nghĩa quyết định đối với sự thành bại của cuộc đấu tranh cách mạng. Thực
tiễn lịch sử đã chứng minh, trong bất cứ giai đoạn cách mạng nào, kể cả thời
kỳ khi chưa giành được chính quyền và thời kỳ Đảng ta cầm quyền, nếu cán
bộ kém thì chủ trương của Đảng có hay mấy cũng không thể biến thành hiện
thực. Cho nên, trong các bài viết, bài phát biểu cũng như trong suốt cuộc đời
hoạt động của mình, Hồ Chí Minh luôn coi trọng vấn đề cán bộ và thường
xuyên quân tâm đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng theo những
chuẩn mực nhất định, phù hợp với từng giai đoạn cách mạng.
Theo Hồ Chí Minh để xây dựng Đảng mạnh, phải thường xuyên chăm
lo xây dựng đội ngũ cán bộ. Hồ Chí Minh đã đưa ra tiêu chuẩn của người
cán bộ phải có đủ cả đức và tài. Đức và tài là hai mặt rất cần thiết tạo nên
nhân cách hoàn chỉnh của người cán bộ và giữa chúng có mối quan hệ chặt
chẽ với nhau. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Có tài phải có đức, có tài
không có đức, tham ô ngủ hoá có hại cho nhà nước. Có đức không có tài, như
ông bụt ngồi trong chùa, không giúp ích gì được ai. Do vậy, người đòi hỏi
người cán bộ phải có đủ cả đức và tài.
“Đức” của người cán bộ, theo Chủ tịch Hồ Chí minh không phải là đạo
đức chung chung, mà là đạo đức cách mạng. Người coi đạo đức cách mạng là
“nền tảng”, là “cái gốc” của nhân cách người cán bộ. Người nói “Cũng như
sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có
gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có
đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” 6. Cái gốc đó

5
6

Sđd, tập 5, tr 252-253


-6sẽ giúp cho người cán bộ vượt qua được mọi khó khăn, gian khổ, hy sinh để
hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao cho. Cái gốc đó, người
cán bộ mới thực sự trở thành tấm gương sáng cho mọi người noi theo. Nói
cách khác, đạo đức chính là cơ sở, là nền tảng, là điều kiện đảm bảo cho
người cán bộ hoạt động đúng hướng, phát huy đúng tài năng, mưu lợi cho
dân, cho nước “sức có mạnh mới gánh được nặng và đi xa được. Người cán
bộ phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm
vụ cách mạng vẻ vang” 7.
Theo Hồ Chí Minh đạo đức cách mạng không phải là cái gì trừu tượng,
cao xa, cũng không phải là đạo đức thủ cựu mà là đạo đức mới, nó không phải
vì danh vọng, lợi ích cá nhân mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của
loài người. Đạo đức đó đạt được phải có ý chí rèn luyện và phải bền gan phấn
đấu. Người cán bộ có đạo đức cách mạng là người biết trọng lợi ích của Đảng,
của nhân dân, luôn luôn trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân, biết
đặt lợi ích của Đảng lên trước, lên trên lợi ích cá nhân, sẵn sàng hy sinh lợi
ích riêng, thậm chí hy sinh cả tính mạng của mình cho lợi ích của Đảng,
của dân tộc.
Người cán bộ có đạo đức cách mạng phải là người liên hệ mật thiết với
nhân dân, yêu kính nhân dân biết lắng nghe ý kiến của dân, tôn trọng quyền
làm chủ của nhân dân; khéo tổ chức và lãnh đạo nhân dân thực hiện thắng lợi
các chủ trương, đường lối của Đảng; sẵn lòng chịu cực khổ trước mọi người,
hưởng hạnh phúc sau thiên hạ. Hồ Chí Minh nhắc nhở cán bộ của Đảng:
“Trước mặt quần chúng, không phải chúng ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản”
mà ta được họ yêu mến. Quần chúng chỉ quý mến những người có đủ tư cách,

đạo đức. Muốn hướng dẫn nhân dân mình phải làm mực thước cho người ta
bắt chước”8.
7
8

Sđd, tập 9, tr 283
Sđ d, tập 5, tr 552


-7Người cán bộ có đạo đức cách mạng là người có ý thức tổ chức kỷ luật
cao, biết phục tùng lợi ích của Đảng, phục tùng kỷ luật của tổ chức, không vì
mục đích cá nhân mà làm ảnh hưởng đến công việc chung, luôn ra sức phấn
đấu, ra sức làm việc và học tập, là tấm gương sáng cho quần chúng noi theo.
Là người cán bộ có đạo đức cách mạng thì lời nói phải đi đôi với việc
làm, làm nhiều hơn nói “một tấm gương sáng còn có giá trị hơn một trăm bài
diễn văn hay”, tránh thói hư, nói một đằng, làm một nẻo, chỉ hay nói mà
chẳng hay làm. Một sự bất tín, vạn sự chẳng tin. Người cán bộ một khi đã
không được dân tin, dân phục, dân yêu thì chỉ là người vô tích sự, không làm
lên trò trống gì.
Người cán bộ phải có lối sống trong sạch, lành mạnh không xa hoa lãng
phí, không tham lam, không có tư tưởng đặc quyền đặc lợi; phải tránh xa và
đoạn tuyệt với chủ nghĩa cá nhân, bởi nó là một thứ vi trùng rất độc hại do nó
mà sinh ra đủ thứ chứng bệnh rất nguy hiểm như: bệnh tham lam, bệnh lười
biếng, bệnh kiêu ngạo, bệnh hiếu danh, vô kỷ luật…Những chứng bệnh đó
nếu cán bộ không chịu sửa chữa khắc phục, nó sẽ làm hư hỏng đội ngũ cán bộ
của Đảng.
Người cán bộ có đạo đức cách mạng phải là người thẳng thắn, trung
thực, có ý thức tự phê bình và phê bình rất cao; có gan làm, có gan chịu,
không lùi bước trước khó khăn gian khổ; biết lắng nghe ý kiến phê bình và có
gan sửa chữa khuyết điểm.

Người cán bộ có đạo đức cách mạng là người mang đầy đủ đức tính tốt
mà đã được Hồ Chí Minh khái quát thành 5 chữ sau: Nhân, nghĩa, trí, dũng,
liêm.
Song theo Hồ Chí Minh, người cán bộ chỉ có đức thì chưa đủ mà còn
phải có tài, nghĩa là phải có kiến thức, trình độ và năng lực, kể cả năng lực trí
tuệ và năng lực tổ chức, hoạt động thực tiễn.


-8“Tài” của người cán bộ, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh bao gồm rất nhiều
yếu tố. Trước hết, người khảng định rằng, không có năng lực thì “làm việc gì
cũng khó”, thậm chí không thể thực hiện được. Người cán bộ cách mạng có
nhiệm vụ rất trọng đại là giáo dục, quản lý và lãnh đạo nhân dân thực hiện
nhiệm vụ của Đảng, của cách mạng, do đó lại càng đòi hỏi phải có năng lực
toàn diện cả năng lực trí tuệ và năng lực tổ chức thực tiễn. Biện pháp bồi
dưỡng năng lực là cán bộ phải chịu khó học tập, rèn luyện. Phương pháp học
tập rèn luyện là tại trường và tại thực tiễn trong công tác. Nội dung học tập
toàn diện cả nội dung cơ bản và chuyên sâu về chuyên môn, cả lý luận và
thực tiễn. Trong đó Hồ Chí Minh chỉ ra cần tập trung học tập về lý luận MácLênin: “Chúng ta phải nâng cao sự tu dưỡng về chủ nghĩa Mác-Lênin để dùng
lập trường, quan điểm, phương pháp chủ nghĩa Mác-Lênin mà tổng kết những
kinh nghiệm của Đảng, phân tích một cách đúng đắn những đặc điểm của
nước ta. Có như thế, chúng ta mới dần dần hiểu được quy luật phát triển của
cách mạng Việt Nam, định ra được những đường lối phương châm, bước đi
cụ thể của cách mạng xã hội chủ nghĩa thích hợp với tình hình nước ta. Như
thế là phải học tập lý luận, phải nâng cao trình độ lý luận chung của Đảng,
trước hết là của cán bộ cốt cán của Đảng”9. Học lý luận Mác-Lênin để nâng
cao trình độ, nhưng cũng là bảo vệ, không ngừng nâng cao và hoàn thiện nó
bằng cách thường xuyên nghiên cứu lý luận, tổng kết đúc rút kinh nghiệm để
bổ sung hoàn chỉnh và phát triển lý luận.
Bên cạnh đó Hồ Chí Minh còn đưa ra yêu cầu đối với người cán bộ
phải có trình độ chuyên môn giỏi, có tri thức cao, phải vươn tới những đỉnh

cao của khoa học, kỹ thuật. Bởi vì ngày nay người cán bộ không thể lãnh đạo
chung chung được nữa và chỉ có nhiệt tình không thôi thì chưa đủ còn phải có
tri thức nữa.
9

Sđd, tập 8, tr 494


-9Cùng với đức và tài người cán bộ còn phải có phương pháp, tác phong
công tác khoa học mới đem lại hiệu quả thiết thực. Cho nên Đảng phải bồi
dưỡng phương pháp, tác phong công tác cho đội ngũ cán bộ. Đây cũng là điều
Hồ Chí Minh yêu cầu người cán bộ cách mạng “nhất thiết phải có”. Phải
chống bệnh chủ quan, tác phong quan liêu, đại khái, chống bệnh ham chuộng
hình thức, chỉ nhằm về hình thức bề ngoài, chỉ muốn phô trương cho oai,
chống cách làm việc theo lối bàn giấy, ngồi một nơi chỉ tay năm ngón, không
chịu sâu sát kiểm tra việc tổ chức thực hiện chỉ thị nghị quyết.
Như vậy, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh nhân cách của người cán bộ là
một thể hoàn chỉnh bao gồm cả đạo đức cách mạng và năng lực tiến hành
công việc. Năng lực phải dựa trên cái “gốc”, cái “nền tảng” là đạo đức cách
mạng, phải hướng vào thực hiện tốt mục tiêu lý tưởng “phụng sự Tổ quốc,
phụng sự nhân dân”; đạo đức cách mạng phải được thể hiện trong năng lực và
hiệu quả tiến hành công việc.
Để xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng vững mạnh đáp ứng với yêu
cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng. Cần quán triệt tốt tư tưởng
cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác cán bộ trên những nội dung
cơ bản như sau:
Một là: phải làm tốt công tác huấn luyện cán bộ Chủ tịch Hồ Chí
Minh khảng định: Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng, đây cũng là
con đường cơ bản để có được đội ngũ cán bộ của Đảng của nhà nước đủ đức,
đủ tài. vì vậy nội dung huấn luyện phải toàn diện, chuyên sâu và phải có

phương pháp khoa học. Đó là huấn luyện nghề nghiệp, chính trị, văn hoá, lý
luận, huấn luyện cả đức, tài trong đó đức làm gốc. Mỗi nội dung huấn luyện
cụ thể lại được người chỉ ra những nội dung phương pháp huấn luyện cho sát
hợp với đặc thù từng môn từng ngành huấn luyện; Phương châm huấn luyện
cán bộ phải đảm bảo tính cơ bản, toàn diện đặc biệt là coi trọng tính thiết thực
vững chắc; Cách huấn luyện cán bộ phải gắn lý luận với thực tiễn, kinh


- 10 nghiệm với thực tế phải đi liền với nhau. Phải kiên quyết và khắc phục những
khuyết điểm trong huấn luyện như: huấn luyện một cách chung chung, không
sát thực, huấn luyện hời hợt, không chuyên sâu, không sát đối tượng, chủ
quan, nóng vội hoặc huấn luyện theo kiểu nhồi nhét, áp đặt.
Hai là: Phải hiểu rõ và đánh giá đúng cán bộ là một nội dung rất quan
trọng của công tác cán bộ, có ý nghĩa lớn cả về lý luận và thực tiễn trong việc
phát huy sức mạnh của đội ngũ cán bộ, nhằm thực hiện thắng lợi đường lối,
chủ trương chính sách của Đảng của nhà nước. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh
hiểu rõ và đánh giá đúng cán bộ mới có cơ sở để quy hoạch, đào tạo, bố trí sử
dụng đúng cán bộ. Đồng thời có tác dụng kích thích mặt tích cực, hạn chế mặt
tiêu cực của cán bộ “biết rõ ràng cán bộ mới có thể cân nhắc cán bộ một cách
đúng mức”10 Đây là một vấn đề như Hồ Chí Minh đã chỉ ra: “Hiểu biết cán bộ
là một điều rất khó”. Vì thế trong khi xem xét cán bộ phải hết sức thận trọng,
phải khách quan, công tâm, phải công khai, dân chủ, phải đánh giá đúng cán
bộ thấy rõ mặt tốt, mặt xấu của cán bộ. Muốn đánh giá đúng cán bộ phải căn
cứ vào kết quả hoàn thành nhiệm vụ, đánh giá một cách toàn diện cả đức và
tài, phải căn cứ vào những tiêu chuẩn của cán bộ. Tiêu chuẩn đó luôn phát
triển phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng.
Để đánh giá đúng cán bộ thì người làm công tác cán bộ phải biết tự
đánh giá chính mình, phải có kiến thức, có năng lực và lương tâm trong sáng,
muốn biết người, trước tiên phải biết mình. Đã không tự biết mình thì khó mà
biết người. Vì vậy muốn biết đúng sự phải trái ở người ta, thì trước phải biết

đúng sự phải trái của mình. Nếu không biết sự phải trái ở mình, thì chắc
không thể nhận rõ người cán bộ tốt hay xấu. Để biết cán bộ, đánh giá đúng
cán bộ, người xem xét ngoài phẩm chất và năng lực còn phải có phương pháp
xem xét khoa học, xem xét cán bộ không chỉ xem ngoài mặt mà còn phải xem
tính chất của họ. Không chỉ xem một việc, một lúc mà phải xem toàn cả lịch
sử, toàn cả công việc của họ. Cần hết sức tránh những bệnh như: Tự cao, tự
đại, ưa người ta nịnh mình, áp đặt chủ quan, dập khuôn một cách cứng nhắc.
10

Sđd, tập 5, tr 282


- 11 Ba là: Phải khéo dùng cán bộ là thể hiện ở chỗ bố trí sắp xếp cán bộ.
Đây là khâu quyết định đến sự thành bại của công việc. Bởi vì xây dựng được
đội ngũ cán bộ có đủ đức và tài là vô cùng quan trọng và cần thiết, nhưng việc
sử dụng đội ngũ cán bộ như thế nào để họ hăng hái, nhiệt tình, phát huy hết
tài năng, sức lực của mình để đem lại hiệu quả trong công việc mà Đảng giao
phó lại càng quan trọng. Muốn vậy cần phải khéo, cần phải có “nghệ thuật
dùng
người”. Theo Hồ Chí Minh: “Dùng người cũng như dùng gỗ. Người thợ khéo
thì gỗ to, nhỏ, thẳng, cong đều tuỳ chỗ mà dùng được” 11. Khéo dùng cán bộ là
người lãnh đạo phải có quan điểm đúng, động cơ đúng, phải khách quan, công
tâm, công khai dân chủ trong sử dụng cán bộ, phải biết bố trí, sắp xếp cán bộ
đúng lúc, đúng việc, đúng sở trường của họ. Dùng cán bộ đúng là phải sáng
suốt trong lựa chọn cán bộ, phải chí công vô tư, có lòng độ lượng, bao dung,
không thành kiến đối với cán bộ, phải có thái độ cởi mở, chân tình, rộng rãi
và thân mật với cán bộ nhất là những người mình không ưa. Phải có tinh thần
thương yêu cán bộ, tận tình chỉ bảo cho cán bộ, giúp cho họ tiến bộ, có như
vậy cán bộ mới tin, mới yêu và không xa lánh mình, thế mới là khéo. Dùng
cán bộ mà biết khiến cho cán bộ cả gan nói, cả gan làm việc, tạo ra cho sự tự

tin, sự say mê, tính mạnh dạn, quyết đoán trong công việc, khuyến khích tài
năng, óc sáng tạo của cán bộ thế cũng là khéo.
Khéo dùng cán bộ còn thể hiện ở chỗ đặt người đúng việc, đúng sở
trường vì việc mà xếp người chứ không phải vì người mà xếp việc, phải biết
tuỳ tài mà dùng người, tránh tình trạng “thợ rèn thì bảo đi đóng tủ, thợ mộc
thì bảo đi rèn dao. Thành thử hai người đều lúng túng. Nếu biết tuỳ tài mà
dùng người thì hai người đều thành công”12. Con người ta không ai cái gì
cũng tốt, cái gì cũng hay, mà còn có chỗ xấu, vì vậy trong sử dụng cán bộ, ta
phải khéo nâng cao chỗ tốt, khéo sửa chữa chỗ xấu cho họ.
11
12

Sđd, tập 5, tr 72
Sđd, tập 5, tr 274


- 12 Khéo dùng cán bộ còn thể hiện ở chỗ kết hợp các thế hệ cán bộ một
cách đúng đắn, khéo kết hợp giữa cán bộ già và cán bộ trẻ để bổ sung cho
nhau: “Hiện nay trong đội ngũ cán bộ của Đảng có cán bộ già, có cán bộ trẻ.
Cán bộ già là vốn quý của Đảng, họ có kinh nghiệm về mặt lãnh đạo, được
rèn luyện, thử thách nhiều trong thực tế đấu tranh. Còn cán bộ trẻ tuy chưa có
một số ưu điểm như cán bộ già, nhưng họ lại hăng hái, nhạy cảm với cái mới,
chịu khó học tập, cho nên tiến bộ rất nhanh” 13. Khéo dùng cán bộ cả người
trong và ngoài Đảng.
Muốn dùng cán bộ phải hết sức khách quan, công tâm và đặc biệt phải
chống tư tưởng “địa phương chủ nghĩa”, “óc bè phái”, “óc hẹp hòi”. “Ai
hẩu với mình thì dù nói không đúng cũng nghe, tài không có cũng dùng. Ai
không hẩu với mình dù có tài cũng dìm họ xuống, họ nói phải mấy cũng
không nghe”14.
Bốn là: Phải có “gan cất nhắc cán bộ” Cất nhắc cán bộ đúng là phải

chọn đúng người có đức, có tài để cất nhắc, người được cất nhắc phải là người
hoàn thành tốt nhiệm vụ, gần gũi với quần chúng, được quần chúng tin cậy và
mến phục. Muốn vậy trước khi cất nhắc cán bộ phải xem xét kỹ, thấy rõ ưu
điểm và khuyết điểm của họ để có gan cất nhắc. Hồ Chí Minh dạy rằng:
“Trước khi cất nhắc cán bộ, phải nhận xét rõ ràng. Chẳng những xem xét
công tác của họ, mà còn phải xem xét các sinh hoạt của họ. Chẳng những xem
xét cách viết, cách nói của họ, mà còn phải xem xét việc làm của họ có đúng
với lời nói, bài viết của họ hay không. Chẳng những xem xét họ đối với ta thế
nào, mà còn phải xem xét họ đối với người khác thế nào. Ta nhận họ tốt, còn
phải xét số nhiều đồng chí có nhận họ tốt hay không. Phải biết ưu điểm của
họ, mà cũng phải biết khuyết điểm của họ, không nên chỉ xem xét công việc
của họ trong một lúc, mà phải xem cả công việc của họ từ trước đến nay” 15.
Sđd, tập 12, tr 211
Sđd, tập 5, tr 72
15 Sđd, tập 5, tr 281-282
13
14


- 13 Có như vậy xem xét cán bộ mới đúng đắn biết cán bộ rõ ràng làm cơ sở để cất
nhắc cán bộ đúng mực và tránh phạm phải những sai lầm trong cất nhắc cán
bộ.
Hồ Chí Minh còn chỉ ra đối với cán bộ, chẳng những phải xem xét rõ
ràng trước khi cất nhắc, đề bạt mà sau khi đề bạt cán bộ vẫn phải tiếp tục bồi
dưỡng giúp đỡ họ để họ có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ: “Sau khi cất nhắc
phải giúp đỡ họ khuyên gắng họ, vun trồng lòng tự tin, tự trọng của họ” 16.
Như vậy Hồ Chí Minh chỉ ra cho chúng ta là trước và sau cất nhắc đề bạt cán
bộ là phải thường xuyên bồi dưỡng giúp đỡ cán bộ để tạo điều kiện cho cán
bộ hăng hái, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Năm là: Phải thương yêu, chăm sóc bảo vệ cán bộ để cán bộ không

ngừng trưởng thành và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ đây là một nội dung
quan trọng trong hệ thống chính sách của Đảng đối với cán bộ. Hồ Chí Minh
chỉ ra rằng không phải vài ba tháng hoặc vài ba năm mà đào tạo được người
cán bộ tốt mà phải trải qua quá trình công tác, phấn đấu, huấn luyện lâu năm
mới xây dựng được người cán bộ tốt. Mặt khác, trong lúc tranh đấu nếu
không có phương pháp rất dễ mất một người cán bộ. Vì vậy Đảng phải
thương yêu chăm sóc cán bộ.
Theo Hồ Chí Minh thương yêu chăm sóc cán bộ không phải luông
chiều vỗ về thả lỏng cán bộ mà phải giúp đỡ cán bộ học tập, công tác, giúp đỡ
họ giải quyết công việc trong đời sống hàng ngày nhất là khi cán bộ đau ốm
được chăm nom, gia đình họ khỏi khốn quẫn. Những lúc cán bộ có “khuyết
điểm thì giúp cho họ sửa chữa ngay, để vun trồng cái thói có gan phụ trách, cả
gan làm việc của họ”17. Đồng thời phải thường xuyên bảo vệ nâng cao uy tín
của cán bộ để làm cho cán bộ thêm hăng hái, thêm gắng sức.
16

Sđd, tập 5, tr 282

17

Sđd, tập 5, tr 283


- 14 Thương yêu chăm sóc cán bộ chính là giúp đỡ cán bộ học tập công tác,
cổ vũ, động viên tinh thần cán bộ. Đồng thời thực hiện tốt chính sách ưu tiên
trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, chính sách tiền lương, chính sách đối với
những người có công với cách mạng, tạo điều kiện cho cán bộ yên tâm phấn
khởi tập trung vào việc thực hiện tốt chức trách của Đảng giao.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về cán bộ và công tác cán bộ vẫn còn nguyên
giá trị, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc trong công tác xây dựng đội ngũ

cán bộ và công tác xây dựng Đảng ta nhất là trong công cuộc xây dựng, đổi
mới và chỉnh đốn Đảng hiện nay. Quán triệt sâu sắc và vận dụng đúng đắn
sáng tạo tư tưởng đó là góp phần tích cực vào công tác xây dựng Đảng, xây
dựng đội ngũ cán bộ và công tác cán bộ đảm bảo cho Đảng đủ sức lãnh đạo sự
nghiệp cách mạng đến thắng lợi cuối cùng là chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng
sản.
2- Ý nghĩa trong xây dựng đội ngũ cán bộ của Đảng hiện nay.
Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam do
Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân và của dân tộc
Việt Nam sáng lập, giáo dục và rèn luyện. Từ khi ra đời đến nay Đảng ta luôn
luôn trung thành tuyệt đối với những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng và vận dụng sáng tạo những
nguyên lý đó vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam để xây dựng
Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức bảo đảm cho Đảng đủ sức
lãnh đạo sự nghiệp cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi
khác. Quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về thường xuyên chăm lo xây
dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh, Đảng ta luôn xác định đối với sự nghiệp
cách mạng của Đảng, bất luận trong giai đoạn cách mạng nào, cán bộ và công
tác cán bộ luôn luôn giữ vai trò quyết định, là nguyên nhân của mọi thành
công. Chính vì vậy để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn cách mạng mới, Đại


- 15 hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng xác định: Tình hình và nhiệm vụ
mới đặt ra rất nhiều yêu cầu cho công tác cán bộ. Toàn Đảng phải hết sức
chăm lo thật tốt đội ngũ cán bộ, chú trọng đội ngũ cán bộ kế cận vững vàng,
đủ bản lĩnh về mọi mặt, sớm xây dựng được chiến lược cán bộ trong thời kỳ
mới. Đảng phải lo cán bộ cho cả hệ thống chính trị, trên tất cả các lĩnh vực.
Đảng thống nhất Lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ. Đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng khẳng định phải tiếp tục đổi mới công
tác cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ trước hết là đội ngũ cán bộ lãnh đạo và
quản lý ở các cấp, vững vàng về chính trị, gương mẫu về đạo đức, trong sạch

về lối sống, có trí tuệ, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó với
nhân dân. Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán
bộ, đi đôi với phát huy trách nhiệm của các tổ chức và người đứng đầu các tổ
chức trong hệ thống chính trị về công tác cán bộ. Làm tốt công tác này là vấn
đề vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài vừa mang tính cấp thiết hiện nay.
Thực tế kinh nghiệm 76 năm qua Đảng ta luôn nắm vững những quan
điểm và nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
về công tác cán bộ. Đảng luôn đứng vững trên lập trường của giai cấp công
nhân để tiến hành công tác cán bộ. Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ
và quản lý đội ngũ cán bộ, dự báo đúng tình hình, bám sát yêu cầu của nhiệm
vụ chính trị trong từng giai đoạn cách mạng để xây dựng quy hoạch, kế hoạch
đào tạo, bố trí, sử dụng cán bộ, xây dựng đồng bộ đội ngũ cán bộ chủ chốt các
cấp từ Trung ương đến cơ sở, đặc biệt là cán bộ đứng đầu. Nhìn lại sau 20
năm đổi mới, công tác cán bộ cũng có những đổi mới đáng kể. Cùng với việc
sắp xếp lại tổ chức cho gọn nhẹ, giảm bớt đầu mối trung gian, chúng ta đã
thay đổi, bố trí hàng loạt cán bộ để đáp ứng với yêu cầu của cơ chế quản lý
mới trong điều kiện kinh tế thị trường. Bên cạnh những cán bộ lâu năm, vững
vàng về chính trị, đã chú ý đào tạo và sử dụng những cán bộ có tư duy mới,
năng động, tháo vát, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, có kiến thức


- 16 khoa học, kinh tế, pháp luật, có đầu óc kinh doanh…Trong đánh giá cán bộ đã
chú ý nhiều hơn đến tiêu chuẩn, lấy hiệu quả thực tế công việc làm một căn
cứ chủ yếu. Một số qui chế, qui trình đã được ban hành và thực hiện theo
hướng dân chủ hơn. Trong việc bố trí cán bộ đã chú ý kết hợp giữa các độ
tuổi, các loại, các lớp cán bộ, không trẻ hoá hình thức; Chúng ta đã lựa chọn,
đào tạo và bố trí đúng cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở các cấp, các ngành, các cơ
quan đảng, nhà nước và đoàn thể, bảo đảm được yêu cầu của nhiệm vụ chính
trị. Nhờ vậy mà Đảng ta đã xây dựng được một đội ngũ cán bộ trung kiên, có
bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định với mục tiêu, con đường mà Đảng,

Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta đã lựa chọn. Phần lớn cán bộ có phẩm
chất đạo đức tốt, có trình độ kiến thức và năng lực hoàn thành mọi nhiệm vụ
được giao.
Hiện nay dưới sự lãnh đạo của Đảng, cách mạng nước ta đã bước sang
một giai đoạn mới, giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Đây là cuộc cách mạng toàn diện, sâu sắc và triệt để nhất, gay go và quyết liệt
nhất. Nó diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, cả lực lượng sản
xuất đến quan hệ sản xuất, cả cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, cả kinh
tế, chính trị và tư tưởng văn hoá. Từ đó đặt ra những đòi hỏi rất cao đối với
phẩm chất và năng lực lãnh đạo của đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ chốt.
Những thành tựu mà chúng ta đạt được sau gần 20 năm đổi mới là những tiền
đề, những thuận lợi rất cơ bản, song chúng ta cũng còn không ít những khó
khăn thách thức. Bốn nguy cơ mà Đảng ta đã xác định đến nay vẫn chưa bị
đẩy lùi, trái lại vẫn đang từng ngày, từng giờ nó tác động mạnh mẽ đến ý chí,
niềm tin và tình cảm của mỗi người dân Việt Nam, đe doạ đến sự sống còn
của Đảng của dân tộc.
Tình trạng sa sút về phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống của một bộ
phận cán bộ. Bên cạnh những biểu hiện giao động, mất niềm tin vào chủ
nghĩa xã hội và sự lãnh đạo của Đảng, có những biểu hiện chạy theo lối sống


- 17 cơ hội, lợi dụng chức quyền để tham nhũng, buôn lậu, làm giàu bất chính, gây
lãng phí của công. Một số cán bộ có tác phong quan liêu, ức hiếp dân chúng,
gia trưởng độc đoán, tham vọng cá nhân, cục bộ, kèn cựa địa vị, cơ hội, kém ý
thức tổ chức kỷ luật, phát ngôn và làm việc tuỳ tiện, gây mất đoàn kết nội bộ
nghiêm trọng. Đại hội IX của Đảng chỉ rõ: “Tình trạng tham nhũng, suy thoái
về tư tưởng, chính trị, đạo đức lối sống ở một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng
viên là rất nghiêm trọng. Nạn tham nhũng kéo dài trong bộ máy của hệ thống
chính trị và trong nhiều tổ chức kinh tế là một nguy cơ lớn đe doạ sự sống còn

của chế độ ta. Tình trạng lãng phí quan liêu còn khá phổ biến” 18. Thậm chí có
kẻ do bất mãn cá nhân đi đến phản bội, đi ngược lại lợi ích của Đảng, Tổ quốc
và nhân dân, đầu hàng địch, cam tâm làm tay sai cho chúng. Những hiện
tượng tiêu cực trên, chủ yếu là do cán bộ thiếu tu dưỡng rèn luyện, song cũng
một phần là do công tác cán bộ của Đảng, nhất là khâu tuyển chọn, đào tạo,
bồi dưỡng và bố trí, sử dụng cán bộ và chính sách đối với cán bộ còn nhiều
yếu kém, bất cập cần phải sớm khắc phục. Đại hội IX của Đảng chỉ rõ: “Công
tác tổ chức, cán bộ chậm đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu tăng cường sự lãnh
đạo của Đảng và hiệu lực quản lý, điều hành của Nhà nước trong thời kỳ
mới…Việc tuyển chọn đào tạo, sắp xếp, sử dụng và đánh giá cán bộ còn
nhiều thiếu sót, có khi dựa vào một số quan niệm cũ, định kiến và theo cảm
tính; cách làm thiếu quy hoạch, không sâu sát không theo đúng quy trình,
chưa dân chủ lắng nghe ý kiến của nhân dân và tập thể. Công tác quản lý cán
bộ, đảng viên thiếu chặt chẽ, chưa tích cực phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng
những cán bộ có đức, có tài”19.
Một thực tế đặt ra cho công tác cán bộ hiện nay là thế hệ cán bộ lão
thành từng trải qua 2 cuộc kháng chiến còn lại rất ít. Vấn đề cán bộ kế cận
đang là vấn đề búc xúc. Việc thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong
công tác cán bộ còn có những vi phạm. Vấn đề cơ chế và chính sách đối với
18
19

ĐCSVN, VKĐHĐB toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H2001, tr 75-76
ĐCSVN, VKĐHĐB toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H2001, tr 78-79


- 18 cán bộ đang còn có những bất cập. Đảng ta đã nhiều lần yêu cầu phải đổi mới
căn bản bộ máy làm công tác cán bộ, nhưng chưa có sự chuyển biến rõ rệt.
Trong khi đó chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch đứng đầu là đế
quốc Mỹ chẳng những không từ bỏ âm mưu mà trái lại còn tăng cường chống

phá ta trên nhiều lĩnh vực. Nhất là chống phá trên lĩnh vực tư tưởng lý luận,
chúng ra sức công kích, xuyên tạc hòng phủ nhận hệ tư tưởng của Đảng,
tuyên truyền hệ tư tưởng tư sản. Chúng gieo rắc lối sống buông thả, truỵ lạc,
chủ nghĩa thực dụng và tự do dân chủ kiểu phương Tây. Thâm hiểm hơn,
chúng mở cuộc tấn công giành giật tin tức, xâm lược về văn hoá tư tưởng,
giành giật các lớp người, các thế hệ cán bộ, đặc biệt là thế hệ trẻ, đội dự bị
của Đảng và cũng là thế hệ tương lai của đất nước. Chúng còn gieo rắc lối tư
duy phi lịch sử, phủ nhận quá khứ, phủ nhận truyền thống vẻ vang của dân
tộc, lợi dụng những thiếu sót khuyết điểm của Đảng ta để xuyên tạc, bôi nhọ,
dụ giỗ, mua chuộc, lôi kéo những cán bộ yếu kém, bất mãn chống lại Đảng,
làm suy giảm niềm tin của quần chúng nhân dân đối với Đảng cũng như đối
với mục tiêu con đường mà chúng ta đã lựa chọn. Chúng đòi đa nguyên chính
trị, đa đảng đối lập để đi đến phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng. Thực chất
chúng muốn Đảng ta phải từ bỏ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
từ bỏ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội.
Trước tình hình đó để đập tan mọi âm mưu thủ đoạn của kẻ thù, kịp
thời ngăn chặn, đẩy lùi những biểu hiện suy thoái về chính trị và đạo đức lối
sống, kiên quyết khắc phục những yếu kém bất cập trong công tác cán bộ
nhằm làm trong sạch Đảng, trong sạch đội ngũ cán bộ. Đảng phải tiếp tục đổi
mới công tác cán bộ, đây là vấn đề vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài vừa
mang tính cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Để đảm bảo cho việc đổi mới công tác cán bộ đúng hướng và đạt hiệu
quả tốt, đòi hỏi toàn Đảng phải quán triệt sâu sắc các quan điểm của chủ
nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề cán bộ và xây dựng đội


- 19 ngũ cán bộ. Trước hết phải nắm vững mục tiêu của công tác cán bộ đó là:
Xây dựng đội ngũ cán bộ, trước hết là cán bộ lãnh đạo và quản lý ở các cấp từ
Trung ương đến cơ sở vững mạnh về chính trị, gương mẫu về đạo đức, trong
sạch về lối sống có trí tuệ, kiến thức và năng lực hoạt động thực tiễn, gắn bó

với nhân dân. Phải đủ về số lượng, nâng cao chất lượng, đồng bộ về cơ cấu,
bảo đảm sự chuyển tiếp liên tục và vững vàng giữa các thế hệ. Đồng thời các
tổ chức Đảng và mỗi cán bộ, đảng viên cần phải nắm vững và phấn đấu theo
tiêu chuẩn của người cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước mà Nghị quyết BCHTW lần thứ 3 khoá VIII yêu cầu mỗi
cán bộ cần phải đạt được đó là: “Có tinh thần yêu nước sâu sắc, tận tuỵ phục
vụ nhân dân, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phấn
đấu thực hiện có kết quả đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của
Nhà nước, cần kiệm, liêm chính, chí công vô tư. Không tham nhũng và kiên
quyết đấu tranh chống tham nhũng. Có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực,
không cơ hội, gắn bó mật thiết với nhân dân, được nhân dân tín nhiệm; có
trình độ hiểu biết về lý luận chính trị, quan điểm, đường lối của Đảng, chính
sách và pháp luật Nhà nước, có trình độ văn hoá, chuyên môn, đủ năng lực và
sức khoẻ để làm việc có hiệu quả đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao”20.
Trong giai đoạn hiện nay, để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác
cán bộ, đòi hỏi mỗi cá nhân và tổ chức, phải quán triệt và thực hiện tốt một số
giải pháp cơ bản sau:
Một là: Phải thực hiện đúng đắn nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo
công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, phát huy trách nhiệm của các tổ
chức và người đứng đầu các tổ chức trong toàn bộ hệ thống chính trị. Đây là
một trong những giải pháp hết sức quan trọng, bởi lẽ nó mang tính định
hướng cho công tác cán bộ. Muốn vậy trước hết phải quán triệt và thực hiện
nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ. Đây chính là
20

VKHN lần thứ 3 BCHTW Đảng khoá VIII, Nxb CTQG, H1997, tr 79-80


- 20 điều kiện khách quan hàng đầu của việc quy hoạch, đào tạo, sử dụng đúng
đắn đội ngũ cán bộ. Thực hiện nguyên tắc này nhằm giữ vững vai trò lãnh đạo

của các tổ chức đảng, phát huy trí tuệ, kiến thức và kinh nghiệm của mọi cán
bộ, đảng viên tham gia xây dựng đội ngũ cán bộ. Tập trung dân chủ gắn liền
với tập thể lãnh đạo, cá nhân phân công phụ trách, việc quán triệt thực hiện
nguyên tắc tập trung dân chủ trong công tác cán bộ là yêu cầu có tính nguyên
tắc là kỷ luật đối với mọi tổ chức Đảng và mọi cán bộ đảng viên. Trong điều
kiện Đảng cầm quyền, tư tưởng quyền lực cá nhân dễ xuất hiện, nếu cá nhân
chi phối công tác cán bộ thì tình trạng phe cánh, cục bộ địa phương về tổ chức
là khó tránh khỏi và hậu quả sẽ hết sức phức tạp. Vì vậy phải kết hợp đúng
đắn chế độ tập thể lãnh đạo với phát huy trách nhiệm cá nhân, dân chủ với tập
trung. Tập thể cấp uỷ Đảng phải quán triệt các quan điểm, tư tưởng chỉ đạo,
nhiệm vụ công tác cán bộ của cấp trên; quyết nghị các chủ trương, biện pháp
xây dựng đội ngũ cán bộ, quyết định về nhân sự cán bộ theo phạm vi quyền
hạn được phân công phân cấp. Những đánh giá nhận xét kết luận về nhân sự
cán bộ phải do cấp uỷ có thẩm quyền thảo luận dân chủ và quyết nghị tập thể,
nhất thiết không giao cho một người quyết nghị về cán bộ. Kiên quyết khắc
phục tình trạng dân chủ hình thức, danh nghĩa là quyết nghị của tập thể nhưng
thực chất chỉ là ý kiến của một người chủ trì hoặc của thiểu số trong cấp uỷ.
Dân chủ trong công tác cán bộ không chỉ thực hiện trong phạm vi cấp
uỷ mà còn biết lắng nghe ý kiến của quần chúng, của cấp dưới, của các ngành.
Trước khi quyết định về nhân sự cán bộ cần tham khảo ý kiến của các cấp các
ngành có thẩm quyền bằng những phương thức thăm dò ý kiến phù hợp.
Tiếp tục thể chế hoá đường lối quan điểm nguyên tắc của Đảng về xây
dựng đội ngũ cán bộ. Hoàn chỉnh xây dựng quy chế công tác cán bộ cả về
đánh giá cán bộ, tiêu chuẩn tuyển chọn cán bộ, về bầu cử, bổ nhiệm, miễn
nhiệm và luân chuyển cán bộ, về chế độ học tập, về chế độ nhân dân tham gia
xây dựng giám sát cán bộ, về chế độ kiểm tra, bảo vệ chính trị nội bộ và về


- 21 phân công phân cấp quản lý cán bộ để nhằm tăng cường sự lãnh đạo của
Đảng, sự quản lý Nhà nước, tạo cơ sở pháp lý, khẳng định ý thức trách

nhiệm của toàn Đảng toàn dân và của cả hệ thống chính trị với nhiệm
vụ xây dựng đội ngũ cán bộ.
Hai là: phải làm tốt công tác quy hoạch và đào tạo bồi dưỡng cán bộ.
Công tác quy hoạch cán bộ là tạo ra sự chủ động có tầm chiến lược,
khắc phục tình trạng hẫng hụt, bảo đảm tính kế thừa, phát triển, tạo nguồn dồi
dào, làm cơ sở luân chuyển, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí cán bộ. Nghị quyết hội
nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã khẳng định: “Quy hoạch
cán bộ là một nội dung trọng yếu của công tác cán bộ, bảo đảm cho công tác
cán bộ đi vào nề nếp, chủ động, có tầm nhìn xa, đáp ứng cả nhiệm vụ trước
mắt và nhiệm vụ lâu dài”. Quy hoạch cán bộ cần phải xuất phát từ nhiệm vụ
chính trị, nhiệm vụ tổ chức, từ thực trạng của đội ngũ cán bộ để xây dựng quy
hoạch cán bộ đảm bảo tính khoa học, tính kế thừa, liên tục và vững chắc. Phải
xây dựng quy hoạch tổng thể xây dựng đội ngũ cán bộ phù hợp. Trong khi
quy hoạch cần chú trọng quy hoạch cán bộ lãnh đạo của Đảng, cán bộ quản
lý Nhà nước, cán bộ lãnh đạo các đoàn thể nhân dân, cán bộ kinh doanh,
cán bộ tham mưu và chuyên gia trên các lĩnh vực theo yêu cầu thiết thực
của công cuộc đổi mới.
Khi đã có quy hoạch, phải tích cực chủ động, đổi mới nâng cao chất
lượng đào tạo, bồi dưỡng và tạo nguồn cán bộ. Nội dung đào tạo bồi dưỡng
phải toàn diện, thiết thực, cả lý luận và thực tiễn, cả đào tạo bồi dưỡng những
vấn đề cơ bản và chuyên sâu về chuyên môn, cả chung và riêng. Có nhiều nội
dung hình thức, biện pháp đào tạo bồi dưỡng phong phú đa dạng, phù hợp với
từng đối tượng, từng địa phương. Phải kiên trì, tỉ mỉ và cụ thể, đào tạo bồi
dưỡng phải gắn với sử dụng cán bộ phù hợp với chuyên môn nghiệp vụ.
Tránh tư tưởng đào tạo bồi dưỡng nóng vội chủ quan nhồi nhét, áp đặt.


- 22 Ba là: đổi mới quan niệm và phương pháp xem xét đánh giá nhận
xét cán bộ.
Đánh giá cán bộ là vấn đề hết sức hệ trọng và tế nhị, nhạy cảm, phức

tạp. Nó chẳng những là khâu mở đầu quyết định để tuyển dụng, quy hoạch,
đào tạo, bồi dưỡng bố trí, sử dụng, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật và thực
hiện các chế độ, chính sách đối với cán bộ. Đánh giá cán bộ đúng thì sử dụng
đúng, đánh giá sai thì sử dụng sai. Sử dụng sai cán bộ sẽ để lại hậu quả nhiều
mặt, những người xấu, những kẻ cơ hội có cơ “chui sâu, leo cao”, người tốt,
người giỏi không được đánh giá đúng mất dần động lực phấn đấu, tập thể tổ
chức đảng, cơ quan, đơn vị thì tiềm ẩn những yếu tố mất đoàn kết, mất lòng
tin vào lãnh đạo, ảnh hưởng đến việc hoàn thành nhiệm vụ. Đánh giá không
đúng, ảnh hưởng không tốt đến tất cả các khâu khác của công tác cán bộ, phá
vỡ quy hoạch, luân chuyển cán bộ không đạt được mục tiêu ban đầu, lãng phí
đào tạo, bồi dưỡng; ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ cán bộ, đông về số
lượng nhưng không mạnh, không ngang tầm nhiệm vụ. Vì vậy phải đổi mới
cách nhìn nhận về cán bộ, có phương pháp xem xét, đánh giá cán bộ với quan
điểm khách quan, toàn diện lịch sử, phát triển. Nắm vững và dựa vào tiêu
chuẩn chức vụ từng loại cán bộ, lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ được giao
làm thước đo để đánh giá phẩm chất, năng lực của cán bộ một cách cụ thể,
khoa học, chính xác và thống nhất. Phải đánh giá toàn diện cả đức và tài, đặc
biệt chú trọng về phẩm chất chính trị và năng lực trí tuệ của cán bộ, phải hiểu
biết cả “sở trường”, “sở đoản” của cán bộ. Khắc phục tình trạng nhận xét
đánh giá cán bộ một cách chung chung trừu tượng, tuỳ tiện chủ quan theo
kiểu “ưu ai nên tốt, ghét ai nên xấu”, xem xét phiến diện lúc nhấn mạnh mặt
này, lúc nhấn mặt khác, lẫn lộn giữa điều kiện với tiêu chuẩn, đồng nhất bằng
cấp học vị với phẩm chất, năng lực. Cần đánh giá bằng cấp học vị đúng với ý
nghĩa của nó là hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ được giao. Người cán bộ tốt
nhất thiết phải là người hoàn thành tốt nhiệm vụ.


- 23 Phẩm chất và năng lực của người cán bộ không phải là cái gì cố định,
bất biến. Phải đặt cán bộ trong môi trường điều kiện hoàn cảnh cụ thể để đánh
giá cán bộ. Phải đặt cán bộ trong mối quan hệ biện chứng với tổ chức, cơ chế

chính sách. Cần đánh giá đúng và khuyến khích những cán bộ có tâm huyết
và thành thạo công việc, có trách nhiệm trước những khó khăn phức tạp, dám
nghĩ, dám làm, dám nghĩ tới cái mới, dám chịu trách nhiệm theo hướng đi
đúng đã xác định, nói đi đôi với làm. Đề phòng những phần tử cơ hội về
chính trị, nội gián chiu vào đội ngũ cán bộ hoặc để cán bộ thoái hoá biến chất.
Xây dựng và thực hiện có nề nếp các chế độ tự phê bình và phê bình và
nhận xét cán bộ định kỳ theo nhiệm vụ và hàng năm. Cấp uỷ và người lãnh
đạo phải thống nhất đánh giá cán bộ, cấp trên phải thường xuyên nhận xét
đánh giá cấp dưới trực tiếp. Cấp quản lý cán bộ phải tiếp cận với cán bộ trực
tiếp nghe cán bộ tự nhận xét, lấy ý kiến của quần chúng và thông báo cho cán
bộ biết kết luận của cấp uỷ về những ưu điểm, khuyết điểm trong công tác của
cán bộ để cán bộ có hướng phát huy ưu điểm và nhanh chống khắc phục
những khuyết điểm, phấn đấu hoàn thành chức trách được giao.
Bốn là: Đổi mới vấn đề bố trí sử dụng cán bộ.
Trong bố trí sử dụng cán bộ, cần chú ý: Bảo đảm đúng tiêu chuẩn, bố
trí đúng người, đúng việc, đúng sở trường, thực hiện trẻ hoá đội ngũ cán bộ,
bảo đảm tính liên tục và phát triển. Đề bạt, bổ nhiệm cán bộ cần đúng lúc,
giao việc đúng tầm, khuyến khích được cán bộ vươn lên đảm nhiệm công việc
cao hơn. Tốt nhất nên giao việc vào lúc cán bộ đang có xu hướng phát triển,
đừng để lúc cán bộ chững lại mới đề bạt thì sẽ không phát huy hết tài năng
sáng tạo tinh thần hăng hái, nhiệt tình của mình để đạt hiệu quả cao trong
công việc được giao. Do vậy việc bố trí sử dụng cán bộ phải xuất phát từ tiêu
chuẩn cán bộ và yêu cầu nhiệm vụ cách mạng của Đảng, của từng đơn vị. Tức
là tuỳ việc mà đặt người chứ không phải vì người mà đặt việc, phải bố trí sử
dụng đúng người đúng việc, đúng chuyên môn nghiệp vụ, không nên để cán


- 24 bộ quá lâu ở một vị trí lãnh đạo, dễ làm cho cán bộ chững lại vừa gây lên ùn
tắc của đội ngũ cán bộ.
Yêu cầu bố trí sử dụng phải thực hiện tốt tính kế thừa, tính liên tục và

tính phát triển. Kết hợp giữa cán bộ già và cán bộ trẻ, giữa các độ tuổi, vừa trẻ
hoá cán bộ vừa giữ gìn được chất lượng cán bộ. Chú trọng sử dụng những cán
bộ có chất lượng qua rèn luyện thử thách trong khó khăn phức tạp, trong hoạt
động thực tiễn và trong đấu tranh cách mạng.
Trong bố trí sử dụng phải chú ý và thực hiện tốt việc "có lên, có xuống,
có vào, có ra". Có như vậy mới nâng cao chất lượng hiệu quả trong quy hoạch
và để khuyến khích cán bộ không ngừng tu dưỡng rèn luyện phấn đấu vươn
lên. Cho nên cần có quy chế miễn nhiệm, tạo nên sự bình thường trong tâm lý
cán bộ và trong dư luận quần chúng, để những cán bộ chủ trì qua thực hiện
chức trách nhiệm vụ không phát huy được, không đủ trình độ phát triển lên
cấp trên thì được thôi chức vụ đó và chuyển sang đảm nhiệm công việc phù
hợp với khả năng của cán bộ. Chống bảo thủ trì trệ, giản đơn hoá trong đổi
mới vấn đề bố trí sử dụng cán bộ. Tránh tình trạng phạm phải sai lầm trong
khi bố trí sử dụng cán bộ như chủ quan, dùng người thân quen, không dùng
cán bộ không hợp tính tình với mình chỉ dùng người khéo nịnh hót mình mà
chán ghét những người chính trực...sử dụng như vậy sẽ dẫn đến hoàn thành
nhiệm vụ thấp, mọi người không phục, sẽ làm giảm tinh thần hăng hái phấn
đấu của cán bộ khác, quần chúng sẽ mất lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng.
Năm là: Tiếp tục bổ sung hoàn thiện hệ thống chính sách cán bộ.
Chính sách cán bộ giữ một vị trí đặc biệt quan trọng trong xây dựng đội
ngũ và trong công tác cán bộ. Đó là một bộ phận quan trọng trong hệ thống
chính sách xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm phát huy nhân tố con người
trong thực hiện nhiệm vụ.


- 25 Nội dung chính sách cần phải quan tâm bao gồm cả chính sách ưu tiên
trong đào tạo bồi dưỡng cán bộ, chính sách sử dụng cán bộ, chính sách tiền
lương, nhà ở, chính sách hậu phương gia đình cán bộ.
Yêu cầu thực hiện chính sách cán bộ, cùng với nỗ lực của Đảng và Nhà
nước, phải phát huy tính chủ động sáng tạo, tinh thần tự lực, tự cường của các

cấp các ngành, của các đơn vị. Khi giải quyết các vấn đề chính sách cán bộ
phải nhất quán, công bằng, dân chủ, công khai, có lý, có tình, thu hút giữ gìn
chất lượng cán bộ, khuyến khích động viên tinh thần cán bộ để cán bộ yên
tâm hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
Sáu là: Đổi mới và chỉnh đốn tổ chức bộ máy làm công tác cán bộ và
đội ngũ cán bộ làm công tác cán bộ.
Đây là lực lượng trực tiếp giúp việc cho cấp uỷ các cấp tiến hành công
tác cán bộ, chất lượng, hiệu quả công tác cán bộ của Đảng cao hay thấp cũng
tuỳ thuộc vào phẩm chất, năng lực của những người làm công tác cán bộ. Vì
vậy phát huy vai trò và khả năng tham mưu giúp việc của các tổ chức và của
đội ngũ cán bộ làm công tác cán bộ là cực kỳ cần thiết. Vì vậy cấp uỷ các cấp
và người lãnh đạo phải thường xuyên chăm lo xây dựng tổ chức làm công tác
cán bộ trong sạch vững mạnh, đủ sức làm tham mưu cho cấp uỷ có những
quyết định chính xác, kịp thời trong công tác cán bộ. Xác định rõ chức năng,
nhiệm vụ một cách khoa học cụ thể sát thực tế và mối quan hệ công tác của
những cơ quan này. Xác định chức danh tiêu chuẩn nghiệp vụ cụ thể làm cơ
sở cho mọi người phấn đấu thực hiện, xây dựng và thực hiện tốt các quy chế,
quy trình đối với công tác cán bộ. Khắc phục tình trạng chồng chéo, phân tán,
không rõ trách nhiệm, không nắm chắc cán bộ. Thường xuyên đổi mới phong
cách và phương pháp làm việc, sâu sát cơ sở, sâu sát cán bộ để nắm chắc tình
hình. Tăng cường đầu tư cả về lực lượng và phương tiện vật chất, trang thiết
bị hiện đại để nâng cao khả năng quản lý chặt chẽ đội ngũ cán bộ.