ĐỀ TÀI : ĐỔI MỚI THỂ CHẾ VÀ XÂY DỰNG THỂ CHẾ KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
CHỦ ĐỀ: Từ cấm khoán hộ ở Vĩnh Phúc năm 1968 , đến Nghị quyết khoán 10
năm 1988 : vai trò của đột phá thể chế quản lý Nhà nước trong 30 năm đổi mới .
-

-

Bố cục : + Kim Ngọc và chủ trương “ khoán hộ ” ở Vĩnh Phúc năm 1968
+ Chủ trương của Đảng về “ khoán hộ ” và Nghị quyết khoán 10
năm 1988 của Đảng
Phần 1 : Kim Ngọc và chủ trương “ khoán hộ ” ở Vĩnh Phúc năm 1968
A. Cuộc đời của ông Kim Ngọc
 Tiểu sử : Ông tên thật là Kim Văn Nguộc, sinh ngày 10 tháng
10 năm 1917 tại thôn Đại Nội, xã Bình Định, huyện Yên Lạc,
Vĩnh Phúc. Ông mất vào ngày 26 tháng 5 năm 1979 tại Hà Nội
hưởng thọ 61 tuổi .
Quá trình hoạt động cách mạng : Năm 1939, ông gia nhập Đảng
Cộng sản Việt Nam. Năm 1946 ông làm Bí thư Huyện ủy Tam
Dương. Năm 1947 ông làm Tỉnh ủy viên Tỉnh ủy Vĩnh Yên.
Năm 1950 ông làm Bí thư Huyện ủy Bình Xuyên. Ông từng
làm Phó Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang, từng tham gia khu ủy Việt
Bắc; Năm 1954 ông là Phó Chính ủy Quân khu Việt Bắc, Chính
ủy Cục Công binh, sau đó là Cục trưởng Cục Dân quân tự vệ.
Đến năm 1958 là Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Vĩnh Phúc (từ tháng 3
năm 1952 đến tháng 10 năm 1955 và từ tháng 1 năm 1959 đến
1968). Năm 1968 hai tỉnh Vĩnh Phúc và Phú Thọ sáp nhập
thành tỉnh Vĩnh Phú, ông tiếp tục giữ chức vụ Bí thư tỉnh ủy
Vĩnh Phú cho đến năm 1977.
Tháng 5 năm 1977, tại Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phú
lần thứ III, Kim Ngọc xin rút khỏi chức bí thư Tỉnh ủy Vĩnh

Phú. Năm 1978, Kim Ngọc chính thức về hưu. Ông được mệnh
danh là "cha đẻ của khoán hộ" mà người ta quen gọi là "khoán
mười", "cha đẻ của Đổi mới trong nông nghiệp" ở Việt Nam.
Bối cảnh lịch sử của đất nước trước khi có khoán hộ


B.


Miền Nam tiếp tục kháng chiến chống Mỹ . Miền Bắc bắt tay
vào việc xây dựng xã hội chủ nghĩa đồng thời là hậu phương
vững chắc chi viện cho miền Nam kháng chiến .
 Đường lối của Đảng lúc bấy giờ : Tháng 11/1958, Hội nghị lần
thứ 14 Ban chấp hành Trung Ương (BCHTƯ) Đảng khóa II đã
đề ra kế hoạch 3 năm cải tạo và bước đầu phát triển kinh tế
miền Bắc (1958-1960), trong đó hợp tác hóa nông nghiệp là
khâu then chốt của toàn bộ quá trình cải tạo XHCN ở miền Bắc
nước ta. Sản xuất theo mô hình HTX ( khoán việc tính theo
công điểm ) – coi đó là biểu hiện điển hình cho CNXH . Miền
Bắc đã thành lập 600 HTX , miền Nam thì tiến hành xoá bỏ tư
bản, tư doanh, để cải tạo thành xã hội chủ nghĩa. Của cải, tài
sản là của chung
 Cuộc sống của nhân dân ta lúc bấy giờ : nhân dân ta sống trong
cảnh nghèo khổ , đói ăn .
Khoán hộ
 KN : Là cách HTX trực tiếp , giao ruộng cho người lao động để
từng hộ chủ động canh tác . HTX chỉ cung cấp giống , kỹ thuật
phân bón , thuốc trừ sâu và đến vụ thu hoạch thì người LĐ chia
lại một phần lúa cho HTX từ sản lượng lúa mà họ thu hoạch
được .

 Ý nghĩa của khoán hộ đối với nhân dân : Kim Ngọc đã nhìn ra
được với mô hình HTX hiện tại nông dân không tha thiết với
ruộng đồng cần phải để hạt lúa , công việc sản xuất nông
nghiệp đã gắn liền với công sức và quyền lợi của người nông
dân . Đó sẽ là động lực thúc đẩy người nông dân tăng gia sản
xuất nâng cao năng suất mang đến nhiều lợi nhuận và năng suất
thu hoạch cao hơn cho chính bản thân người nông dân và hợp
tác xã .
 Thành tựu đạt được : Chỉ sau một năm làm khoán hộ , bộ mặt
nông nghiệp của Vĩnh Phúc thay đổi mạnh mẽ . Năm 1967 ,
75% HTX áp dụng khoán hộ , 76% số đội sản xuất khoán hộ ,
160 HTX ( chiếm 70% HTX lúc đó ) đạt năng suất lúa từ 5-7
tấn /ha , sản lượng thóc đạt 197 ngàn tấn tăng 2,7% so với năm


C.




1964 . Có những nơi năng suất lúa đạt trên 7 tấn/ha như ở
huyện Vĩnh Tường và Yên Lạc
So sánh giữa HTX tập trung thực hiện khoán việc công điểm và
HTX thực hiện khoán hộ

Khoán việc , công điểm
-

-


-

-

Ưu điểm : hình thức này đã tập trung
được lực lượng sản xuất và sức mạnh
toàn dân thành một mối thống nhất .
Nhược điểm : mọi thứ đều do Nhà nước
cung cấp , chi phối . Tồn tại tệ nạn
quan liêu . Kẻ ghi công điểm thì không
phải lao động và có quyền ban phát
công điểm cho nông dân
Của cải là của chung , sản xuất theo mô
hình tập thể HTX . Mọi công sức của
xã viên, từ cấy hái, chăm bón đến họp
hành đều tính thành công điểm mà
người ghi điểm là cán bộ thôn, xã. Cuối
mỗi vụ đều dựa vào công điểm để chia
hoa lợi.

Khoán hộ
-

Ưu điểm : thúc đẩy phát huy được
tinh thần trách nhiệm của nông
dân đối với ruộng đất . Năng cao
năng suất lao động .

-


Của cải là của hộ gia đình làm
bao nhiêu hưởng bấy nhiêu , sản
xuất theo hình thức hộ gia đình .

Phần 2 : Nhận định của Đảng về khoán hộ tại Vĩnh Phúc của ông Kim Ngọc
và Nghị quyết khoán 10 năm 1988 của Đảng
A. Chủ trương nhận định của Đảng ta về khoán hộ .
 Tháng 7/1968, Vĩnh Phúc trở thành tâm điểm chú ý khi dẫn
đầu các tỉnh miền Bắc về chống hạn và sản lượng nông nghiệp.
Trung Ương Đảng đã đặt dấu hỏi về sự phát triển ”bất ngờ”
này, và một tổ công tác 3 người được cử về Vĩnh Phúc để điều
tra và báo cáo Trung Ương.
 Ngày 12/12/1968, Ban Bí thư Trung Ương Đảng ra một thông
tri về việc chấn chỉnh công tác ba khoán và quản lý ruộng đất ở


B.

một số địa phương (vì lúc này ngoài Vĩnh Phúc, hai tỉnh Hải
Dương và Hải Phòng cũng đã bắt chước khoán hộ).
 TW Đảng đã coi khoán hộ của ông Kim Ngọc đã phá vỡ
QHSX , đẩy lùi tiến bộ KHKT . Những quan điểm về khoán hộ
của tỉnh uỷ Vĩnh Phúc bị TW Đảng phê phán là quan điểm của
những người sản xuất nhỏ, chứ không phải quan điểm của giai
cấp công nhân, của Đảng... Tóm lại, việc khoán ruộng cho hộ
nông dân đã dẫn đến những hậu quả tai hại là phát triển tư
tưởng tự lợi; thủ tiêu phong trào thi đua yêu nước trong hợp tác
xã; kìm hãm và đẩy lùi cách mạng kỹ thuật trong nông nghiệp.
 TW Đảng nói “Yêu cầu các đồng chí và bà con xã viên Vĩnh
Phú hãy mau mau chấm dứt lối khoán hộ sai lầm và nguy hiểm

đó!”. Trung Ương yêu cầu bí thư tỉnh uỷ Vĩnh Phú Kim Ngọc
viết kiểm điểm về việc tự ý thực hiện khoán hộ và TW Đảng
đã cấm việc thực hiện khoán hộ trên cả nước .
Tình hình đất nước sau khi khoán hộ bị cấm . Sự ra đời của NQ
Khoán 10
 Kinh tế đất nước lâm vào tình trạng sa sút , khủng hoảng .
 Do thực hiện hợp tác hóa nông nghiệp nhưng lại theo mô hình
khoán việc tính công điểm nên dân không mặn mà với đồng
ruộng nên tình hình nông nghiệp bị đình trệ .
 Tệ nạn xã hội quan liêu , bao cấp , làm ăn gian dối có xu hướng
gia tăng .
 Hậu quả : Diện tích đồng ruộng bỏ hoang ngày càng cao,
đến năm 1975, toàn tỉnh Vĩnh Phú đã có tới hai vạn hecta
đất canh tác không được sử dụng! Năm 1981, thực trạng
nông dân ngày càng nghèo đói, sản lượng lương thực ngày
càng sút giảm, nạn đói bắt đầu xảy ra trên diện rộng . Là
một quốc gia có 2 vựa lúa lớn và phì nhiêu là ĐB châu thổ
S.Hồng và ĐB S. Cửu Long nhưng lại có hơn 60 triệu dân
chết đói .
 Trước tình hình đó , Trung Ương mới bắt đầu xem xét đến
khoán hộ mà ông Kim Ngọc đã từng làm khi xưa . Ngày
13/01/1981 Ban Bí Thư đã ra chỉ thị 100 về khoán sản
phẩm đến nhóm và người lao động, thường gọi tắt là
khoán 100, công nhận một phần khoán hộ . Chỉ thị 100 sau


-

-


7 năm thực hiện đã như mũi tên đi hết tầm, nông dân có
chăm sóc đất đai tốt hơn, nhưng vẫn sợ bị HTX lấy lại nên
không dốc toàn bộ sức lực, họ vẫn để “một chân” chạy chợ
buôn bán lòng vòng. Trước tình hình đó, Nghị quyết 10
của Bộ Chính trị (tháng 4-1988) ra đời còn được gọi là
“khoán 10”.
C. Thành tựu đạt được sau NQ khoán 10 của TW Đảng
 Sau 1 năm đến năm 1989 sản lượng gạo của đất nước đạt 21,5
triệu tấn ; lần đầu tiên VN xuất khẩu được 1,2 triệu tấn lúa gạo
ra nước ngoài . Sang năm 1989 chúng ta bỏ luôn chế độ sổ gạo .
 Cho đến nay từ một đất nước thiếu thốn về mọi mặt đã đạt được
nhiều thành tựu - trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 trên
TG sau Ấn Độ . Năm 2012 , sản lượng gạo VN đạt 43,7 triệu
tấn ; sản lượng xuất khẩu đạt 7,7 triệu tấn mang lại 3,5 tỷ USD .
 NQ khoán 10 là cây đũa thần
Phần 3 : Vai trò đột phá thể chế quản lý sản xuất nông nghiệp của Nhà nước
trong 30 năm đổi mới và sự vinh danh ông Kim Ngọc
A. TW Đảng vinh danh ông Kim Ngọc
 Kim Ngọc được truy tặng Huân Chương Hồ Chí Minh, danh
hiệu cao quý thứ hai của Nhà nước XHCN Việt Nam .
 Tên của ông đã được lấy để đặt cho con đường đẹp nhất tại
xã Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc .
B. Vai trò
 Đưa đất nước thoát khỏi đói nghèo , cuộc sống người dân được cải
thiện .
 Đưa nước ta thoát khỏi thời kỳ bao cấp khoán việc công điểm
Kết luận : Sáng kiến “ khoán hộ ” năm 1966 của Kim Ngọc đã hé mở ra một
con đường mới cho bộ mặt sản xuất nông nghiệp của nước ta để rồi từ đó ra
đời “ khoán 100” , “ khoán 10 ” hay Nghị quyết “ khoán 10 ” của TW Đảng
năm 1988 – là bước ngoặt cho sự phát triển của đất nước trong thời kỳ đi lên

XHCN . Với Nghị quyết “ khoán 10 ” đã đưa đất nước thoát khỏi tình cảnh
cơ chế quản lý lạc hậu , đói nghèo để cho đến nay trở thành một đất nước
xuất khẩu gạo lớn thứ 2 trên TG . Nghị quyết “ khoán 10 ” của TW Đảng đã
ngầm thừa nhận chính sách “ khoán hộ ” của ông Kim Ngọc và nó còn là sự
áp dụng những kinh nghiệm thực tiễn của bộ chính trị Đảng .


Mật khẩu chống copy : hanachan
Cách gỡ : Review / Protect Document / Resttrict … / Stop …