DẠY MÔN "PHƯƠNG PHÁP LUẬN SÁNG
TẠO" Ở VIỆT NAM - GIÁO ÁN TỐT NHẤT...
Hành trình cô đơn của môn khoa học
phương pháp luận sáng tạo
Theo: Sicherheite Welt, Thanh Loan, Hamhoc,...
***
Phương pháp luận sáng tạo đã được truyền bá vào Việt Nam trước người Mỹ
14 năm, người Pháp 19 năm, người Nhật 20 năm... nhưng đến nay vẫn là quá
mới.
Hai người thầy truyền bá môn khoa học mang tính sáng tạo này vào Việt
Nam với giáo án được công nhận là tốt nhất thế giới (Hội nghị khoa học quốc
tế Đổi mới và Sáng tạo - 2001; tổ chức tại Mỹ), suốt 26 năm qua cũng mới
chỉ giảng dạy được cho 15.000 học viên.
Vốn kiến thức "độc" học ở trời Nga
Phương pháp luận sáng tạo (PPLST) theo quan niệm hiện đại trên thế giới là
một môn khoa học cơ bản. Nó được phát triển từ Lý thuyết giải các bài toán
sáng chế (viết tắt theo tiếng Nga là TRIZ) của Genrick Saulovic Altshuller
(1926-1998).
Ông là người gốc Do Thái. Năm 1971, Đại học Sáng chế Liên Xô được thành
lập nhằm đào tạo các nhà tổ chức hoạt động sáng tạo. Trong hai khóa học,
trường đã nhận 6 sinh viên Việt Nam vào học như một ngoại lệ. Song khi về
nước, chỉ có hai trong số họ truyền bá môn học này vào Việt Nam. Đó là thầy
Phan Dũng - Tiến sĩ Vật lý thực nghiệm đầu tiên của Việt Nam và thầy Dương
Xuân Bảo - Kỹ sư Vật lý điện tử bán dẫn.
Khi lớp PPLST mở rộng rãi, đối tượng chiêu sinh rất rộng, dành cho người có
trình độ từ phổ thông trung học trở lên. Các học viên sẽ được học 40 thuật
sáng tạo và các quy luật phát triển khách quan thuộc TRIZ. Tuy vậy, TRIZ
không phải là lời giải cho những bài toán hóc búa hay một dạng toán học cao
cấp như nhiều người đã hình dung, mà được dành cho tất cả mọi người và
hướng đến giải quyết những vấn đề trong thực tế.
Có thể hình dung một cách đơn giản về môn PPLST như sau: Khi đứng trước

một vấn đề cần ra quyết định trong đời sống, người ta thường rơi vào hai
tình huống, hoặc là không biết cách đạt được mục đích, hoặc là không biết
cách tối ưu để đạt được mục đích trong một số cách đã chọn. Vì thế, người ta
thường chấp nhận thử và sai, mò mẫm tìm cách giải quyết. PPLST giúp người
ta nhanh chóng tìm ra con đường ngắn nhất để đạt được mục đích dựa trên
các quy luật phát triển của tư duy và khoa học.


Tại sao một môn khoa học cơ bản đã tồn tại ở Việt Nam 26 năm vẫn là... quá
mới?
Ngay từ năm 1977, Giáo sư -Tiến sĩ Phan Dũng đã đề cập với một vị cán bộ
lãnh đạo khoa học rằng: "Nếu tôi được đầu tư và cho vay vốn (quy ra tiền
bây giờ khoảng 1 tỷ đồng) cho 6 người đã theo học PPLST, thì tôi xin hứa,
chúng ta sẽ có bộ mặt riêng về lĩnh vực này. Sau 20 năm nữa trình độ của
chúng ta sẽ tương đương không thua kém so với thế giới"; song ý tưởng "táo
bạo" này của ông đã bị từ chối.
Sau đó Giáo sư-Tiến sĩ Phan Dũng liên tiếp đề cập vấn đề này với ba vị bộ
trưởng Bộ Giáo dục ở những thời kỳ khác nhau. Ông đã gửi đi hàng chục kg
tài liệu báo cáo về môn học và hoạt động của trung tâm, nhưng câu trả lời
vẫn là sự im lặng, hoặc vấn đề còn quá mới.
Mới đây, ông là một trong hai đại biểu duy nhất đến từ nước đang phát triển
(Việt Nam và Mexico) tại Hội nghị quốc tế về Đổi mới và sáng tạo năm 2001
(TRIZCON) tổ chức tại Mỹ với tư cách là báo cáo viên chính. Đề tài TƯ DUY
SÁNG TẠO VÀ GIẢNG DẠY TƯ DUY SÁNG TẠO CHO MỌI NGƯỜI được đại biểu
trong đó có nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới hoan nghênh.
Trong khi TRIZ đang "giậm chân tại chỗ" ở Việt Nam thì trên thế giới đã tiến
được những bước rất dài. Mỹ mới du nhập TRIZ từ năm 1991, nhưng họ đã
nhanh chóng nhận thấy "đây là công nghệ mới mang tính cách mạng" và chỉ
chưa đầy 10 năm đi học TRIZ, họ lôi kéo các chuyên gia TRIZ của Liên Xô
(cũ), dịch tài liệu từ tiếng Nga sang tiếng Anh, xuất bản các tạp chí chuyên

ngành, thành lập Viện TRIZ ở California, Viện Altshuller ở Massachusetts,
thành lập Đại học TRIZ và giảng dạy cho các nhân viên của mình.
Thập niên 80 thế kỷ 20, hàng trăm thành phố ở Liên Xô mở trường, trung
tâm, câu lạc bộ giảng dạy TRIZ. Rất nhiều nước trên thế giới đã và đang du
nhập TRIZ như Nhật Bản, Pháp, Anh, Đức, Thụy Điển, Tây Ban Nha, lsrael,
Phần Lan, Hà Lan, Mexico, Hàn Quốc... Hiện nay, danh sách các công ty sử
dụng TRIZ để giải quyết các vấn đề của mình ngày càng dài như: Ford,
Boeing, BMW, Kodak, Motorola, Siemens, Air Force, 3M. General Motors,...
Phần lớn số người theo học PPLST tại Việt Nam đang là học sinh, sinh viên.
Nhiều người trong số họ đã giành được các giải cao nhất trong những cuộc
thi Câu đố doanh nghiệp, Ý tưởng kinh doanh sáng tạo, Lập dự án khởi
nghiệp... được tổ chức gần đây.
Sau rất nhiều nỗ lực không thành, GSTS Phan Dũng tâm sự rằng, nhiều lúc
ông cảm thấy cô đơn và mệt mỏi. Ông cho biết: "Chúng tôi vẫn phải làm việc
cần làm theo cách của mình". Hai trung tâm PPLST được mở là minh chứng
cho cách làm này.
Đầu tư cho PPLST theo ông là rất thiết thực và "rẻ". Thiết thực vì ai cũng
phải suy nghĩ, cũng có vấn đề cần giải quyết. Rẻ vì ở các nước phát triển
người ta phải học TRIZ với giá 500USD/ngày, ở TP Hồ Chí Minh chỉ có
650.000 đồng/khóa,...
Tuy nhiên, vấn đề đào tạo giảng viên kế tiếp đang rất khó khăn. Theo ông,
đào tạo giảng viên PPLST khó ở chỗ, đây là môn khoa học tổng hợp, đòi hỏi ở
người thầy lượng kiến thức phong phú, trong khi hầu hết các môn khoa học


khác, giảng viên chỉ được đào tạo sâu ở một chuyên ngành.
Hằng năm, thầy Phan Dũng có bài đăng đều đặn trên các tạp chí khoa học
chuyên ngành trên thế giới, nhờ đó ông "tâm sự" được nhiều hơn với bạn bè
trên thế giới những vấn đề mà trong nước ông cảm thấy cô đơn. Thầy Dương
Xuân Bảo với cửa hiệu kính gương nhỏ "vợ nuôi" trên đường Trần Nhân Tông

đang lo vốn kiến thức quý báu được học cách đây hơn 20 năm bên trời Nga
sẽ mai một dần.
Giáo án giảng dạy TRIZ gồm 60 tiết của Giáo sư, Tiến sĩ Phan Dũng được
TRIZCON 2001 công nhận là đầy đủ và tốt nhất thế giới. Song tại Việt Nam,
giáo án của ông có lẽ chỉ được khoảng 15.000 học viên biết đến (!).
Sau chuyến giảng dạy về PPLST ở Bộ Giáo dục Malaysia, thầy Phan Dũng
ngậm ngùi: "Bây giờ mình sang dạy PPLST, nhưng với đà này trong tương lai
họ sẽ sang dạy lại mình hoặc mình phải sang học lại họ". Được biết Tết này,
ở đảo ở đảo Trường Sa, các chiến sĩ vừa hoàn thành một tờ báo tường để đón
Xuân, thú chơi xuân này cho thấy "dù hoàn cảnh nào, những người lính nơi
đảo xa vẫn biết cách vượt qua gian khó, tìm niềm vui để chế ngự nỗi buồn";
kính chúc thầy Phan Dũng luôn kiên cường và sáng tạo khi "vượt qua gian
khó, tìm niềm vui để chế ngự nỗi buồn" để sớm "phổ cập" tri thức TRIZ cho
thế hệ trẻ Việt Nam.

Từ những học viên đặc biệt
Dù đã được ban tổ chức giới thiệu trước rằng một cựu học viên đặc biệt sắp
xuất hiện, nhiều người không khỏi ngạc nhiên khi thấy ông T, chủ một cơ sở
sản xuất nhỏ có uy tín. Ông say sưa kể lại quá trình tìm đến và theo học lớp
Phương pháp luận sáng tạo (PPLST) tại trung tâm sáng tạo khoa học kỹ
thuật (TSK) - Đại học khoa học tự nhiên TP. HCM. Tuần 2 buổi tối, Ông kiên
nhẫn bám bài với tinh thần "Việc người khác làm một lần mình có thể phải
làm tới 10 lần". Cứ thế trong suốt gần 2 tháng, ông đến lớp mà không hề
biết mặt thầy, những học viên khác và khung cảnh lớp học ra sao. Vâng ông
T là một người khiếm thị.
Ông nói: "môn PPLST đã giúp tôi suy nghĩ một cách có hệ thống và định
hướng hơn hẳn trước kia, đem lại hiệu quả tốt hơn". Ông đang cố gắng thu
xếp đi học tiếp lớp trung cấp. Ông thổ lộ nỗi ước ao có băng nghe các sách
thầy biên soạn. và, như... Cô tấm trong quả thị bước ra, T-sinh viên đại học
Bách Khoa đã trao tặng ông cuốn băng cassette đầu tiên mà cô liên tục đọc

để ghi âm từ lúc biết tin đó vào buổi sáng.
Một người khác đặc biệt nữa tuy không có mặt nhưng được nhiều người nhắc
tới, đó là ông B. T. C, nguyên Bộ trưởng bộ giáo dục chế độ cũ, Tiến sĩ kinh tế
ở Paris từ năm 1935, thầy dạy của nhiều trí thức nổi tiếng hiện giờ. Ông đến
với TSK khi ... 72 tuổi. Sau khi học xong, trong các bài giảng của mình cho
sinh viên, ông thường khuyên họ đi học PPLST và nhiều người đã nghe lời
ông theo học TSK.
Đến những lá thư từ xa nửa vòng trái đất.
Ở nước Mỹ xa xôi, tuy bận rộn với việc mưu sinh, có người học trò cũ bỏ


công viết những lá thư dài mấy trang giấy khổ A4 cho thầy với tình cảm
nồng ấm "hôm nay có thì giờ ngồi tâm sự với thầy em tưởng tượng mình như
đứa con ở xa về nhà trong chiều 30 tết". Anh L.V.K, định cư ở Mỹ từ 1995,
sống bằng nghề lập trình viên tại một nhà máy, vẫn tiếp tục ứng dụng
PPLST, đặc biệt là TRIZ (lý thuyết giải các bài toán sáng chế, viết tắt theo
tiếng Nga) mà anh học từ năm 1980 vào công việc của mình, như trước đây
anh đã nhiều lần ứng dụng thành công khi còn ở Việt Nam.
Anh báo động "người Mỹ mới du nhập TRIZ từ đầu những năm 1990, đến nay
họ đã có những phần mềm ứng dụng TRIZ. Về phần mềm mình hầu như
không bằng họ, nhưng về sách, em nhận ra là mình đang hơn họ. Hy vọng
các giới chức có thẩm quyền ở Việt Nam, những người thực sự day dứt vì sự
phát triển và sống còn của đất nước, nếu họ nhận được những thông tin này
sẽ ý thức được tầm quan trọng của TRIZ, sẽ lập một trường đại học để giảng
dạy TRIZ, và sẽ lập một công ty chuyên làm về TRIZ". Anh còn nung nấu ý
định trở về Việt Nam sau khi có đủ vốn để thành lập một công ty chuyên làm
về TRIZ. "Đây là một ước mơ xa xôi, nhưng những người tư duy theo kiểu
TRIZ biết rằng sẽ có một cách nào đó để biến những ước mơ xa xôi thành
hiện thực".
Người thầy trên bục giảng, người anh đời thường.

Không khí lắng đọng và những bức thư đem dến tưởng chừng như tan biến
đi khi thầy Phan Dũng - Giám đốc, đồng thời là người sáng lập ra TSK nã
phát pháo đầu cho chương trình giao lưu văn nghệ bằng những 3 bài hát
trong đó có ca khúc Yesterday được ca sĩ tự nguyện này trình bày bằng tiếng
Anh và Tiếng Nga. không khí ngày 20.11 còn âm vang đâu đây, và đó cũng
chính là 1 trong những lý do ra đời buổi "HỌP MẶT TRUYỀN THỐNG CÁC HỌC
VIÊN PPLST" này. Bị bao vây bởi các học viên có mặt mang tính "Đại biểu"
dưới ánh đèn sáng choang của khách sạn Bến Nghé đêm 21.11, lúc nhận
khánh vàng các học viên trao tặng, chắc thầy Dũng không còn cô độc như
lúc thầy dạy PPLST lần đầu tiên ở Việt Nam cách đây 21 năm (1977). Vâng,
TSK hạch toán độc lập ngay từ ngày đầu cho đến nay mà không hề nhận
được sự đầu tư nào từ những cấp cao hơn. Tôi tự hỏi phải chăng người ta
đang áp dụng cơ chế thị trường với 1 tổ chức giáo dục hoạt động chỉ với mục
đích là làm sao phổ biến được môn học đang được phát triển rộng rãi trên
thế giới bởi những kết quả to lớn mà nó đem lại, đặc biệt là tại những nước
như Mỹ, Anh, Nga ...
Nghĩ những chuyện như vậy chắc cả ngày không hết, tôi chợt bị cuốn đi bởi
những câu chuyện rôm rả của những người xung quanh. Không khí buổi họp
mặt tự nhiên đến nỗi trẻ như thầy Triết đã đành, đến thầy Hưởng trọng tuổi
hơn và ngay cả thầy Phan Dũng cũng được vài học viên lớn tuổi vô tư gọi
bằng anh. Không phải chờ đến lúc này mọi người mới giao lưu, Tất cả dường
như đã hòa chung nhịp "Tôi trung cấp 6, còn anh?", "tôi sơ cấp 29", "tôi sơ
cấp 122". Họ nói với nhau bằng "ngôn ngữ PPLST" mà nếu không phải là
người từng kinh qua thì ú ớ ngay. Trò chơi "đi tìm một nửa của mình" bắt
đầu và duyên tiền định hay sao, nửa của tôi "ngồi ngay sát bên tôi!
Một anh không phải là cựu học viên mà đi theo bạn đến buổi họp mặt vì tò
mò, cắc cớ hỏi thầy rằng liệu PPLST có thể áp dụng trong nghề Luật không?
Thì đây luật sư T (một cựu học viên) kể cho mọi người nghe câu chuyện



bằng thủ thuật "đổi chiều" đã giúp anh bảo vệ một thân chủ của mình khỏi
mất 5000 USD như thế nào. PPLST có phạm vi áp dụng rộng rãi trong mọi
lĩnh vực, nên từ những người đạp xích lô, anh công nhân, cô thợ may, bà nội
trợ, chị tiểu thương... đến các bác sĩ, chủ doanh nghiệp, nghệ sĩ... và những
người có trình độ tiến sĩ đã từng đến TSK theo học. Một cô bé lớp 8 gây ấn
tượng cho tôi với tư cách là người "vượt rào", vì yêu cầu tối thiểu đối với học
viên PPLST là phải tốt nghiệp phổ thông trung học.
PPLST: To be or not to be (tồn tại hay không tồn tại)?
Đây là cuộc gặp mặt tự phát mà thời gian chuẩn bị rất ngắn, BTC đã "vượt
nhanh" đáng kể. Đây chỉ là một bài toán trong chuỗi bài toán cuộc đời mà
mọi người phải giải. Tuy có nhiều bài toán nhưng điều quan trọng nhất là
biết chọn đúng các bài toán tất yếu cần giải cho một giai đoạn nào đó. Việc
phổ biến và phát triển PPLST cũng là một bài toán. Vậy đã đến lúc phải tập
trung dạy nó hay chưa, khi mà nghị quyết hội nghị BCH TƯ đảng lần 4 khoá
VII năm 1993 đã yêu cầu "áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để
bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn
đề" và được nhắc lại trong các nghị quyết khác cho đến nay. Tôi chợt liên
tưởng đến việc học sinh phổ thông bị "nhồi nhét" kiến thức đang được xem
là "chuyện thường ngày ở huyện". Và phần đông những sinh viên như tôi
đang học đại học với phương pháp của "học sinh cấp 4", chủ yếu nghe giảng,
ghi chép bài, học thuộc (hoặc cầu cứu "phao") rồi đi thi và xong.
Chúng tôi sẽ làm gì trong thế kỷ 21 đây khi mà "làn sóng phát triển thứ tư"
đang đến. Thời đại "hậu tin học" - làn sóng thứ 4 là thời đại sáng tạo mang
tính quần chúng rộng rãi nhờ việc sử dụng các phương pháp tư duy sáng tạo
một cách có khoa học, được dạy và học đại trà. Hiện nay Singapore đang cắt
giảm chương trình học để học sinh có thời gian làm những bài tập rèn luyện
tư duy sáng tạo. Trong khi đó ở Việt Nam chúng ta, đổi mới phương pháp
dạy và học, phát huy tinh thần sáng tạo học sinh là một trong những vấn đề
bức xúc của giáo dục Việt Nam, đã được đề cập từ hội nghị này sang hội nghị
khác nhưng vẫn chưa có sự thay đổi thật sự nào. Thủ Tướng Chính Phủ Phan

Văn Khải, tại hội nghị mở rộng lần VI Hội đồng trung ương liên hiệp các hội
khoa học và kỹ thuật Việt Nam (diễn ra đầu năm 1998) phát biểu: " nguồn
vốn lớn nhất có thể nói vô tận, phải là tài trí kinh doanh của đội ngũ doanh
nghiệp cộng với năng lực sáng tạo của đội ngũ cán bộ khoa học - công nghệ
nước nhà".
Tại cuộc gặp gỡ của chính phủ, các nhà doanh nghiệp và các nhà khoa học tổ
chức tại Dinh Thống Nhất từ 2-3.2.1998, giáo sư tiến sĩ Phan Dũng đã có bài
phát biểu đề nghị Chính phủ chú ý đến khoa học sáng tạo (creatology) ở
mức vĩ mô và nhấn mạnh sự cần thiết phải phổ biến áp dụng rộng rãi và
phát triển môn học PPLST tại Việt Nam như là một trong những cách thiết
thực "phát huy nội lực để tạo ra sự phát triển bền vững". Thầy cũng đã trao
tận tay cho thủ tướng... 5 kg tài liệu tiếng Việt, Anh, Nga... về PPLST và các
kết quả nó đem lại ở Việt Nam và trên thế giới. Có lẽ hiện giờ 5 kg tài liệu đó
đang... được nghiên cứu. Gần đây nhất, một công ty nước ngoài ở Việt Nam
đã bắt đầu dạy tư duy sáng tạo cho các nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp,
khóa học 2 ngày với giá 250 USD/người.
Thay cho kết luận.
Cuộc họp mặt kết thúc trong sự nuối tiếc của phần đông vì những câu
chuyện đang dang dở mà trời ngày càng khuya. Tôi biết chắc rằng đêm nay
nhiều người trăn trở với những ý tưởng giúp PPLST ngày càng đi sâu vào đời


sống và mang lại các kết quả cụ thể góp phần thiết thực vào sự nghiệp hiện
đại hóa, công nghiệp hóa của đất nước.
Còn các thầy, đang nghĩ gì sau 21 năm các thầy tự trang trải, chèo chống để
truyền bá PPLST ở VN ? Phải chăng là làm sao phát triển tiếp TSK - Trung
tâm đầu tiên và đang là duy nhất của Đông Nam Á chuyên giảng dạy và
nghiên cứu PPLST, để vị trí môn PPLST này của Việt Nam không bị tụt hạng
so với thế giới trong thế kỷ 21.


Còn Thủ Tướng của chúng ta?
Thủ tướng nghĩ gì?
Thủ Tướng Chính Phủ Phan Văn Khải, tại hội nghị mở rộng lần VI Hội đồng
trung ương liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (diễn ra đầu
năm 1998) phát biểu: "nguồn vốn lớn nhất có thể nói vô tận, phải là tài trí
kinh doanh của đội ngũ doanh nghiệp cộng với năng lực sáng tạo của đội
ngũ cán bộ khoa học - công nghệ nước nhà".
Thủ tướng làm gì?
Thầy Phan Dũng cũng đã trao tận tay cho thủ tướng... 5 kg tài liệu tiếng
Việt, Anh, Nga... về PPLST và các kết quả nó đem lại ở Việt Nam và trên thế
giới. Có lẽ hiện giờ 5 kg tài liệu đó đang... được nghiên cứu.
Trong khi TRIZ đang "giậm chân tại chỗ" ở Việt Nam thì trên thế giới đã tiến
được những bước rất dài. Mỹ mới du nhập TRIZ từ năm 1991, nhưng họ đã
nhanh chóng nhận thấy "đây là công nghệ mới mang tính cách mạng" và chỉ
chưa đầy 10 năm đi học TRIZ, họ lôi kéo các chuyên gia TRIZ của Liên Xô
(cũ), dịch tài liệu từ tiếng Nga sang tiếng Anh, xuất bản các tạp chí chuyên
ngành, thành lập Viện TRIZ ở California, Viện Altshuller ở Massachusetts,
thành lập Đại học TRIZ và giảng dạy cho các nhân viên của mình.
Thủ tướng có buồn không?
Hiện nay Singapore đang cắt giảm chương trình học để học sinh có thời gian
làm những bài tập rèn luyện tư duy sáng tạo. Trong khi đó ở Việt Nam chúng
ta, đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tinh thần sáng tạo học sinh là
một trong những vấn đề bức xúc của giáo dục Việt Nam, đã được đề cập từ
hội nghị này sang hội nghị khác nhưng vẫn chưa có sự thay đổi thật sự nào.
Mới đây, Giáo sư-Tiến sĩ Phan Dũng là một trong hai đại biểu duy nhất đến
từ nước đang phát triển (Việt Nam và Mexico) tại Hội nghị quốc tế về Đổi
mới và sáng tạo năm 2001 (TRIZCON) tổ chức tại Mỹ với tư cách là báo cáo
viên chính. Đề tài TƯ DUY SÁNG TẠO VÀ GIẢNG DẠY TƯ DUY SÁNG TẠO CHO
MỌI NGƯỜI được đại biểu trong đó có nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới
hoan nghênh.

Giáo án giảng dạy TRIZ gồm 60 tiết của Giáo sư, Tiến sĩ Phan Dũng được
TRIZCON 2001 công nhận là đầy đủ và tốt nhất thế giới.
Sau chuyến giảng dạy về PPLST ở Bộ Giáo dục Malaysia, thầy Phan Dũng
ngậm ngùi: "Bây giờ mình sang dạy PPLST, nhưng với đà này trong tương lai


họ sẽ sang dạy lại mình hoặc mình phải sang học lại họ".
Gần đây nhất, một công ty nước ngoài ở Việt Nam đã bắt đầu dạy tư duy
sáng tạo cho các nhà quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp, khóa học 2 ngày với
giá 250 USD/người.
còn Trung tâm TSK ở TP Hồ Chí Minh chỉ có 650.000 đồng/khóa,...
Thủ tướng đã nghĩ gì? Thủ tướng đã làm gì? Thủ tướng có buồn không?
Còn các thầy, đang nghĩ gì sau 21 năm các thầy tự trang trải, chèo chống để
truyền bá PPLST ở VN ? Phải chăng là làm sao phát triển tiếp TSK - Trung
tâm đầu tiên và đang là duy nhất của Đông Nam Á chuyên giảng dạy và
nghiên cứu PPLST,, để vị trí môn PPLST này của Việt Nam không bị tụt hạng
so với thế giới trong thế kỷ 21.

Còn chúng ta?
Phương pháp luận sáng tạo (PPLST), môn khoa học cơ bản được phát triển
từ lý thuyết các bài toán sáng chế, vào Việt Nam từ năm 1977 và được đánh
giá là rất phù hợp với yêu cầu đổi mới, giúp chuẩn bị nguồn nhân lực sáng
tạo cho kinh tế và xã hội tri thức. Nhưng, đã 30 năm trôi qua...

TRIZ dạy những gì ?
TRIZ hướng đến giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Trước một vấn đề cần giải quyết trong cuộc sống, người ta thường hoặc là
không biết cách đạt được mục đích, hoặc là không biết giải pháp tối ưu để
đạt được mục đích. TRIZ giúp người ta nhanh chóng tìm ra con đường xử lý
ngắn nhất dựa trên các quy luật phát triển của tư duy và khoa học.

Dù thợ cơ khí, nông dân, học sinh, sinh viên, giảng viên đại học, doanh nhân,
cán bộ nhà nước, tiến sĩ, giáo sư,...đều cần nắm vững 40 thủ thuật sáng tạo
cơ bản, các quy luật phát triển khách quan, các phương pháp tích cực hoá tư
duy,... Học viên trải qua các khoá học TRIZ đều tự tin, mạnh dạn hơn khi
hành động để theo đuổi những dự định và ước mơ của mình, biết cách làm
nẩy sinh các ý tưởng giải thích dễ hiểu rồi thực hiện. GS Nông nghiệp Trần
Văn Hà, một học viên TRIZ cho biết: “TRIZ giúp tôi bổ sung, hoàn thiện kiến
thức, tiến thêm một bước trong tư duy sáng tạo khoa học công nghệ”.
"Sáng tạo" - Niềm tin yêu, hy vọng
Với 30 năm tìm chỗ đứng, số phận TRIZ ở Việt Nam thật truân chuyên!
TRIZ vào Mỹ sau Việt Nam tới 14 năm nhưng hiện nay ở đó đã có Đại học
TRIZ, Viện TRIZ ở California, Viện Altshuller (tên nhà sáng lập TRIZ) ở
Massachusetts,..và đến năm 2001, họ đã công khai thừa nhận tại Hội nghị


khoa học quốc tế về giảng dạy TRIZ (TRIZCON 2001) rằng "giáo án dạy môn
PPLST của Việt Nam là một trong vài giáo án tốt nhất cho việc dạy và học về
PPLST trên thế giới".
Vừa qua, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã quyết định thành lập Hội đồng khoa học và
công nghệ cấp bộ để tư vấn về phương pháp luận sáng tạo và quyết định
nghiên cứu áp dụng phương pháp luận này, do GS.Viện sĩ Phạm Minh Hạc
làm chủ tịch và 8 uỷ viên là các GS, PGS, TS của Viện chiến lược và chương
trình giáo dục, một số trường đại học và vụ chức năng của bộ. Hội đồng nhất
trí mở rộng phạm vi phổ biến, có thể dạy TRIZ theo phương pháp giáo dục từ
xa, xem xét áp dụng đưa vào đào tạo sau đại học, có thể mở mã ngành và tổ
chức viết tài liệu, sách chuyên đề, đào tạo giảng viên,...
GS. TSKH Phan Dũng cho biết: “Tôi rất mừng là Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã
chính thức giao nhiệm vụ cho các đơn vị chức năng triển khai và do vậy,
chúng tôi không còn đơn độc nữa. Tôi hy vọng rằng PPLST đã chuyển sang
giai đoạn được Bộ GD-ĐT nhìn nhận và bắt đầu hành động.”.

- Liệu niềm tin yêu, hy vọng về VIETRIZ có hiện thực trong năm 2006 này
chăng ?
- Liệu những người nước ngoài là đàn em, là môn sinh của GS Phan Dũng, KS
Dương Xuân Bảo về PPLST có đến Việt Nam để dạy môn này cho người Việt
không ?
*** Rất may mắn trường NBM đã bắt đầu dạy học môn này và NBM cũng là
một người may mắn

DẠY VÀ HỌC MÔN "PHƯƠNG PHÁP LUẬN
SÁNG TẠO" Ở VIỆT NAM - MỘT SỐ SỰ
KIỆN ĐÁNG NHỚ
Altsshuller, nhà sáng lập “Lý thuyết giải các bài toán sáng chế - TRIZ”, đã
trực tiếp dạy môn này tại Học viện công cộng về sáng tạo và sáng chế
(Public Institute of Inventive Creativity) từ 1971 - 1975 (bacu - Liên xô cũ).
Trong 2 khoá (1971 - 1973 và 1973 - 1975) thầy Altsshuller đã trực tiếp
giảng dạy cho 80 sinh viên; trong 6 sinh viên Việt Nam có Phan Dũng và
Dương Xuân Bảo.
GS. Phan Dũng (vốn học chuyên ngành Vật lý thực nghiệm - đỗ tiến sĩ năm
38 tuổi) là sinh viên khoá 1 của thầy Altsshuller (bằng tốt nghiệp số 32 năm 1973) - cùng khoá 1 có các ông Nguyễn Văn Chân, Nguyễn Văn Thông.
Khóa 2 có kỹ sư Dương Xuân Bảo (bằng tốt nghiệp số 62) và các ông Thái Bá
Cần, Nguyễn Văn Thọ.
Năm 1977: GS Phan Dũng mở khoá PPLST đầu tiên ở Việt nam
Năm 1978: KS Dương Xuân Bảo chuyển từ Bộ Nội vụ sang Cục sáng chế (TS
An Khang là Cục trưởng). Làm việc tại Cục sáng chế được hai năm, KS Dương
Xuân Bảo chuyển sang Viện Khoa học Việt Nam và sau đó là Sở KHCN&MT Hà
Nội cho tới khi nghỉ hưu. Trong thời gian công tác tại Viện Khoa học Việt
Nam, Dương Xuân Bảo là một trong những người tham gia chấm giải thưởng
"Thanh niên Sáng tạo KHCN" do Viện Khoa học Việt Nam phối hợp với Trung
ương Đoàn tổ chức.



Năm 1991: GS Phan Dũng thành lập Trung tâm Sáng tạo KHKT (TSK) thuộc
Trường đại học Khoa học Tự nhiên - ĐHQG tp HCM. Các công trình nghiên
cứu ở TSK đã báo cáo, đăng trong nước và nước ngoài (Mỹ, Anh, Nga, Hà
Lan, Singapore, Malaysia, Thái Lan,...). TSK cũng có các khoá học đáng lưu
ý:
q Khoá thứ 91: Học viên là các quan chức của Giáo dục Malaysia và sau đó là
Singapore.
q Khoá 126: Học viên là cán bộ lãnh đạo và chuyên viên Bộ Khoa học, Công
nghệ & Môi trường nước ta (Tháng 01.1993)
q Khoá 137: Học viên là cán bộ và nhân viên Công ty Unilever VN
Tháng 3.2001: GS Phan Dũng đi Mỹ dự Hội nghị quốc tế TRIZCON 2001 (là 1
trong 2 báo cáo viên chính)
Ngày 08.01.2004: Hội đồng tư vấn KH&CN cấp Bộ về môn PPLST (09 người)
do VS.GS.TSKH Phạm Minh Hạc làm chủ tịch (thành lập theo Quyết định số
6572/QĐ-BGD&ĐT - KHCN của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT/Ngày 24.11.2003) đã
họp (thư ký là TS Trần Anh Dũng).
Ngày 25.02.2004: Bộ GD&ĐT có công văn số 1276/KHCN về việc “Bộ trưởng
Bộ GD&ĐT đã giao cho các đơn vị chức năng nghiên cứu và đề xuất việc áp
dụng PPLST trong điều kiện thích hợp”
Nguồn : Bộ giáo dục và đào tạo
Này nha !
Đọc thì rối rắm và trừu tượng giống như triết học như vậy đó nhưng thực tế
nó cực kỳ đơn giãn và lý thú
Ví dụ ha:
U hãy cho biết bút chì dùng để làm gì?
Trước khi học PPLST
Ý nghĩ xuất hiện đầu tiên trong đầu U là bút chì là dùng để vẽ, viết.
Sau khi học PPLST
Bút chì hông chỉ dùng để viết, vẽ mà còn làm

Xây nhà
Vũ khí
Thay đũa để gắp thức ăn
Trang trí
Làm trâm cài tóc... Trong trăm ngàn cách giải quyết đó U sẽ chọn cho mình
cách giải quyết tốt nhất
Khi học PPLST trí ttưởng tượng của U sẽ hông có giới hạn, ý tưởng của U dù
thực tế hay điên rồ kỳ cục nhất vẫn được hoan nghênh và thầy hướng dẫn sẽ
cho U biết ý tưởng đó cần những gì để có thể thực hiện mà hông nằm trên
giấy.
Nếu U hông phải là người có trí tưởng tượng cao thì hãy đi học để khám phá
ra những khả năng mà chính bản thân U cũng hông ngờ tới
Nếu U có trí tưởng tượng cao thì ... Trăm nghìn lời nói hông bằng đăng ký
học ngay và U sẽ phải cảm ơn NBM và Deep_blue vì đã cho U biết về môn
học lý thú này

.


Đã có người từng hỏi: US vì sao lại hùng mạnh vậy:
Câu trả lời: US được hình thành từ trí tưởng tượng
Có người từng hỏi Einstien: Đối với con người thì khả năng gì quan trọng
nhất?
Einstein trả lời: Đó là trí tưởng tượng.