ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------

LÊ THỊ HIỀN LƯƠNG

CÔNG CUỘC BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (1975 - 2008)

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ

Thành phố Hồ Chí Minh - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
----------------

LÊ THỊ HIỀN LƯƠNG
CÔNG CUỘC BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA
TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (1975 - 2008)
Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam cận đại và hiện đại
Mã số: 62.22.54.05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
1. TS Lê Hữu Phước
2. PGS, TS Đặng Văn Đoài
PHẢN BIỆN ĐỘC LẬP:
Phản biện độc lập 1: PGS, TS Hồ Sơn Đài
Phản biện độc lập 2: PGS, TS Trần Ngọc Long

Phản biện 1: PGS, TS Trần Ngọc Long
Phản biện 2: PGS, TS Hà Việt Dũng
Phản biện 3: PGS, TS Hồ Sơn Đài

Thành phố Hồ Chí Minh - 2015


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng
tôi dưới sự hướng dẫn của Người hướng dẫn khoa học. Các số
liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa được tác giả
khác công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả luận án

Lê Thị Hiền Lương


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN

ANCT

:

An ninh chính trị

ANND

:


An ninh nhân dân

ANQG

:

An ninh quốc gia

CAND

:

Công an nhân dân

CNĐQ

:

Chủ nghĩa đế quốc

CNXH

:

Chủ nghĩa xã hội

DBHB

:


Diễn biến hòa bình

ĐCSVN

:

Đảng Cộng sản Việt Nam

QCND

:

Quần chúng nhân dân

TPHCM

:

Thành phố Hồ Chí Minh

TTATXH

:

Trật tự an toàn xã hội

XHCN

:


Xã hội chủ nghĩa


MỤC LỤC

Mở đầu
Chương 1: Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo vệ
an ninh quốc gia và tình hình, đặc điểm liên quan đến bảo vệ an
ninh quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
1.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo vệ an ninh
quốc gia (1975 - 2008)
1.1.1. Những nội dung có tính nguyên tắc trong quan điểm của
Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo vệ an ninh quốc gia
1.1.2. Một số nội dung được vận dụng, điều chỉnh linh hoạt trong
quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo vệ an ninh
quốc gia
1.2. Tình hình, đặc điểm liên quan đến bảo vệ an ninh quốc gia tại
Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
1.2.1. Tình hình thế giới và trong nước tác động đến công cuộc
bảo vệ an ninh quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
1.2.2. Đặc điểm địa bàn, đối tượng, hoạt động xâm phạm an ninh
quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
Chương 2: Tổ chức thực hiện bảo vệ an ninh quốc gia tại Thành
phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
2.1. Tổ chức thực hiện bảo vệ an ninh quốc gia trên địa bàn Thành
phố Hồ Chí Minh giai đoạn 1975 - 1990
2.1.1. Xác định mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng của công cuộc bảo
vệ an ninh quốc gia
2.1.2. Tổ chức lực lượng và triển khai cơ chế phối hợp giữa các
lực lượng tiến hành bảo vệ an ninh quốc gia

2.1.3. Tiến hành công tác phòng ngừa hoạt động xâm phạm an
ninh quốc gia

Trang
1

15
15
15

24
27
27
45
75
75
75
82
92


2.1.4. Đấu tranh với các hoạt động và các đối tượng xâm phạm
an ninh quốc gia
2.2. Tăng cường bảo vệ an ninh quốc gia tại Thành phố Hồ Chí
Minh giai đoạn 1991 - 2008
2.2.1. Bổ sung, điều chỉnh mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng của
công cuộc bảo vệ an ninh quốc gia
2.2.2. Tăng cường lực lượng và từng bước hoàn thiện cơ chế phối
hợp giữa các lực lượng tiến hành bảo vệ an ninh quốc gia
2.2.3. Điều chỉnh, bổ sung và mở rộng các biện pháp phòng ngừa

hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia
2.2.4. Đổi mới phương thức đấu tranh với các hoạt động và các
đối tượng xâm phạm an ninh quốc gia
Chương 3: Kết quả, ý nghĩa và kinh nghiệm lịch sử của công cuộc
bảo vệ an ninh quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
3.1. Kết quả của công cuộc bảo vệ an ninh quốc gia tại Thành phố
Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
3.1.1. Thành tựu
3.1.2. Hạn chế
3.2. Ý nghĩa, kinh nghiệm lịch sử của công cuộc bảo vệ an ninh quốc
gia tại Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008) và một số dự báo
3.2.1. Ý nghĩa
3.2.2. Kinh nghiệm lịch sử
3.2.3. Dự báo những yếu tố ảnh hưởng đến công cuộc bảo vệ an
ninh quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian tới
Kết luận
Danh mục tài liệu tham khảo
Phụ lục

102

111
112
117
121
123
135
135
135
146

157
157
161
167
177


1

MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
ANQG và bảo vệ ANQG luôn là vấn đề cơ bản, quan trọng và có ý
nghĩa sống còn đối với mỗi quốc gia. Nó tác động trực tiếp, quyết định sự tồn
tại và phát triển của một thể chế chính trị, một nhà nước và rộng ra là sự ổn
định và phát triển của các quốc gia trên toàn cầu. Vì lẽ đó, mọi quốc gia trên
thế giới đều chú trọng tới việc hoạch định chiến lược và tổ chức, tiến hành
công cuộc bảo vệ ANQG trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội - trong
đó ANCT là lĩnh vực được đặc biệt quan tâm.
Do có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, ở vị trí địa lý mang tính
chiến lược về nhiều mặt nên trong suốt chiều dài lịch sử của mình, Việt Nam
luôn là mục tiêu xâm lược, gây ảnh hưởng của các thế lực thù địch. Công cuộc
bảo vệ ANQG vì thế đã được tiến hành ngay từ khi đất nước mới hình thành,
đang tiếp tục diễn ra khi mà CNĐQ và các thế lực thù địch không từ bỏ âm
mưu và hoạt động chống phá công cuộc xây dựng chế độ XHCN ở Việt Nam.
TPHCM là một trung tâm lớn của cả nước về kinh tế, chính trị, văn hóa
- xã hội, có những nét đặc thù về lịch sử hình thành và phát triển. Tại đây luôn
chứa đựng những nhân tố tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển, nhưng
đồng thời cũng thường xuyên tồn tại những yếu tố có thể bị lợi dụng vào các
hoạt động chống phá cách mạng. Nhận thức rõ điều này, CNĐQ và các thế
lực thù địch đã xác định TPHCM là địa bàn trọng điểm để tiến hành các hoạt

động chống phá. Trong thời kỳ 1975 - 2008, các lực lượng bảo vệ ANQG đã
khởi tố, điều tra công khai 70 vụ án xâm phạm ANQG có tính chất điển hình,
với 2.628 đối tượng các loại (trên thực tế, nếu tính cả những vụ án, đối tượng
có đấu tranh trinh sát nhưng không đưa ra điều tra, xử lý công khai thì con số
còn lớn hơn thế rất nhiều, lên đến hàng ngàn vụ và hàng chục ngàn đối tượng
nhưng vì nhiều lý do, tác giả luận án chưa thể thống kê, công bố chính xác)
(xem Phụ lục 1.11). Từ năm 1975 đến nay, âm mưu của các thế lực thù địch


2

không hề thay đổi nhưng có sự điều chỉnh về phương hướng, nội dung, cách
thức thực hiện trong từng thời kỳ cụ thể.
Trước thực tế đó, các cơ quan chức năng luôn ý thức sâu sắc về âm
mưu của CNĐQ và các thế lực thù địch, không ngừng nâng cao cảnh giác, tổ
chức và tiến hành những biện pháp để phát hiện và đấu tranh với mọi hoạt
động của các đối tượng xâm phạm ANQG tại TPHCM. Cuộc đấu tranh của
các cơ quan chức năng đã đạt được những thành tích to lớn, góp phần quyết
định vào việc đảm bảo ANCT, dẫn tới sự phát triển mạnh mẽ về mọi mặt của
Thành phố. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, thắng lợi cơ bản và rất
đáng tự hào, công cuộc bảo vệ ANQG trên địa bàn Thành phố cũng bộc lộ
một số hạn chế, thiếu sót nhất định. Tất cả những điều này rất cần được
nghiên cứu, tổng kết một cách có hệ thống, sâu sắc và toàn diện nhằm hoàn
thiện bức tranh về một giai đoạn phát triển quan trọng của Thành phố, giúp
tạo nên cái nhìn xuyên suốt, đầy đủ về lịch sử Sài Gòn - TPHCM và nhất là
rút ra những bài học bổ ích cho sự nghiệp bảo vệ ANQG tại Thành phố hiện
nay nói riêng, trên cả nước nói chung.
ANQG và bảo vệ ANQG là vấn đề đã được đề cập, nghiên cứu trong
rất nhiều công trình khoa học, bài báo, tạp chí, ở nhiều góc độ khác nhau
nhưng cho đến nay, chưa có công trình nào tổng kết lịch sử công cuộc bảo vệ

ANQG, đặc biệt là tại một địa bàn cụ thể, quan trọng và đặc thù như TPHCM.
Những điều trình bày trên đây cho thấy việc nghiên cứu, tổng kết về sự
nghiệp bảo vệ ANQG nói chung và công cuộc bảo vệ ANQG tại TPHCM nói
riêng giai đoạn từ năm 1975 đến nay là một việc hết sức quan trọng và cần
thiết, có ý nghĩa cả về mặt lý luận lẫn thực tiễn. Đó cũng là lý do thúc đẩy tác
giả thực hiện luận án Tiến sĩ với đề tài “Công cuộc bảo vệ an ninh quốc gia
tại Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)”.
II. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
- Do tính chất đặc biệt quan trọng của mình nên công cuộc bảo vệ
ANQG tại TPHCM đã và đang được nghiên cứu ở nhiều góc độ, với các mục


3

tiêu và bởi những nhà nghiên cứu khác nhau. Qua tìm hiểu, tác giả nhận thấy
có những chủ đề nghiên cứu tiêu biểu như sau:
+ Chủ đề tái hiện, tổng kết lịch sử hình thành, phát triển, đặc biệt là lịch
sử cách mạng của TPHCM hoặc có liên quan đến TPHCM. Đó có thể là lịch
sử hình thành, phát triển tất cả các lĩnh vực của Thành phố; lịch sử phát triển
của một hoặc nhiều ngành, thành phần kinh tế; lịch sử đấu tranh giành chính
quyền, kháng chiến chống thực dân Pháp, chống đế quốc Mỹ của Đảng bộ và
nhân dân Thành phố; quá trình đổi mới, hội nhập quốc tế của Thành phố; lịch
sử hình thành, phát triển của khu vực Đông Nam Bộ, Nam Bộ; lịch sử các
mặt, lĩnh vực phát triển (kinh tế, văn hóa, chính trị - hình thành bộ máy chính
quyền) của khu vực này - có liên quan đến TPHCM...
Những công trình này chủ yếu do các nhà khoa học, chuyên gia trong
lĩnh vực lịch sử tiến hành. Tiêu biểu là các cuốn sách: “Kỷ niệm 300 năm Gài
Gòn - TPHCM” (Nxb TPHCM, 1997), “300 năm Sài Gòn - TPHCM” (Nxb
Chính trị quốc gia, 1998), “Lịch sử Nam Bộ kháng chiến” (2 tập, Nxb Chính trị
quốc gia, 2012)…

Trong chủ đề nghiên cứu này, công cuộc bảo vệ ANQG tại TPHCM
không được đặt ra để nghiên cứu, tổng kết một cách độc lập và toàn diện về
mặt lịch sử, mà chỉ được đề cập đến theo hướng phục vụ mục tiêu chính là tổng
kết lịch sử Thành phố từ khi hình thành đến nay.
+ Chủ đề nghiên cứu nền tảng lý luận của công cuộc bảo vệ ANQG ở
Việt Nam trong thời kỳ hội nhập quốc tế và thực tiễn tiến hành các hoạt động
bảo vệ ANQG trong cả nước nói chung, tại TPHCM nói riêng dưới nhiều góc
độ, nội dung. Chẳng hạn, theo các loại đối tượng đấu tranh có các công trình
nghiên cứu về công tác đấu tranh chống phản động, chống gián điệp… Theo
các loại tội phạm có các công trình nghiên cứu về công tác điều tra các loại án
tuyên truyền chống Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, hoạt động nhằm
lật đổ chính quyền nhân dân, khủng bố, phá hoại các công trình, phương tiện
quan trọng về ANQG… Theo các mặt của công tác nghiệp vụ chuyên ngành


4

có các công trình nghiên cứu về hoạt động điều tra cơ bản, lấy lời khai người
làm chứng, hỏi cung bị can, khám nghiệm hiện trường… Trong đó, nhiều
công trình kết hợp các góc độ phản ánh khác nhau. Ví dụ: Các công trình
nghiên cứu về hoạt động lấy lời khai người làm chứng trong các vụ án tuyên
truyền chống Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, quan hệ phối hợp giữa
các lực lượng trong công tác điều tra các vụ án hoạt động nhằm lật đổ chính
quyền nhân dân… tại một địa phương, địa bàn, khu vực nhất định hoặc trong
cả nước.
Các công trình tiêu biểu cho chủ đề này là: “Quan điểm và giải pháp
bảo vệ ANQG trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế” (Lê Văn Cương - Đề
tài khoa học cấp Nhà nước, 2000), “Hoạt động xâm phạm ANQG của các đối
tượng trong ngụy quân, ngụy quyền, đảng phái phản động cũ tại các tỉnh,
thành phố phía Nam - Thực trạng và giải pháp” (Trần Xuân Thanh - Đề tài

khoa học cấp Bộ, 1998); “Điều tra các vụ án xâm phạm ANQG trong tình
hình hiện nay ở Việt Nam” (Lê Minh Hùng - Luận án Tiến sĩ Luật học, Học
viện ANND, 2002), “Người Việt Nam ở nước ngoài nhập cảnh TPHCM có
thời hạn và những vấn đề đặt ra với công tác an ninh” (Đặng Văn Đoài Luận án Tiến sĩ Luật học, Học viện ANND, 2004), “Điều tra các vụ án gián
điệp ở Việt Nam” (Nguyễn Quý Khoát - Luận án Tiến sĩ Luật học, Học viện
ANND, 2004) và nhiều đề tài khoa học, luận văn cao học, luận án tiến sĩ khác
nghiên cứu về các công tác, các loại đối tượng cụ thể trong đấu tranh bảo vệ
ANQG tại TPHCM.
Những nghiên cứu nêu trên được thực hiện chủ yếu bởi các nhà khoa
học, chuyên gia trong lĩnh vực ANND và lãnh đạo, cán bộ trong các cơ quan
trực tiếp tiến hành công tác bảo vệ ANQG, Trường Đại học ANND, Học viện
ANND. Tuy nhiên, các nghiên cứu này lại không đặt trọng tâm vào việc làm rõ
toàn bộ cơ sở tiến hành quá trình đấu tranh bảo vệ ANQG, tại một địa bàn cụ
thể là TPHCM, trong thời kỳ dài từ năm 1975 đến nay; chưa tổng kết lịch sử


5

công cuộc bảo vệ ANQG mà chỉ tập trung khảo sát, làm rõ dưới góc độ nghiệp
vụ an ninh về thực trạng các hoạt động, biện pháp đấu tranh bảo vệ ANQG.
+ Chủ đề nghiên cứu, tổng kết lịch sử hình thành, phát triển của lực
lượng Công an nói chung, Công an TPHCM nói riêng. Song, các nghiên cứu
này mới chỉ trình bày theo dạng biên niên các sự kiện lịch sử, các cột mốc
quan trọng trong quá trình hình thành, phát triển của công cuộc bảo vệ ANQG
hoặc chỉ tổng kết lịch sử của toàn bộ lực lượng Công an chứ chưa đi vào phản
ánh các nội dung công tác cụ thể của công cuộc bảo vệ ANQG; chưa tổng kết
lịch sử của một lĩnh vực hoạt động đặc thù của lực lượng Công an và các lực
lượng khác (tại TPHCM nhưng không chỉ của TPHCM) là bảo vệ ANQG (mà
nội dung chủ yếu là ANCT).
Các công trình tiêu biểu cho chủ đề này là: “Giáo trình Lịch sử

CAND” (Tổng cục Xây dựng lực lượng - Bộ Công an, 2005), “Lực lượng An
ninh điều tra - Lịch sử biên niên” (3 tập, Hoàng Văn Hồng chủ biên, 2005),
“Lực lượng Công an TPHCM trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Thành
phố” (Nguyễn Thị Thớn - Luận văn Thạc sĩ, Trường ĐH KHXH và NV,
2005), “Công an TPHCM - Biên niên sự kiện lịch sử” (2 tập - Phạm Hiếu và
Lê Đông Phong chủ biên, 2005) “Lịch sử Công an TPHCM (1986 - 2000)”
(Công an TPHCM, 2010, đây là công trình thể hiện kết quả nghiên cứu của
Luận án Tiến sĩ của tác giả Nguyễn Thị Thớn), “Lịch sử Công an TPHCM
trong sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975)” (Lê Anh
Tuấn chủ biên - Đề tài Khoa học cấp Thành phố, TPHCM, 2013), “Cuộc đấu
tranh của CAND chống các thế lực phản cách mạng ở Việt Nam từ năm 1975
đến năm 1985” (Đỗ Văn Dũng - Luận án Tiến sĩ Lịch sử, Viện Lịch sử quân
sự, 2011)…
Chẳng hạn, công trình “Lịch sử Công an TPHCM (1986 - 2000)”
(Công an TPHCM, 2010) tuy đã trình bày quá trình hình thành, phát triển của
lực lượng Công an TPHCM trong một giai đoạn quan trọng của thời kỳ đổi
mới (1986 - 2000), chỉ ra những hoạt động cơ bản và kết quả của những hoạt


6

động ấy; rút ra những kinh nghiệm lịch sử quan trọng đối với lực lượng Công
an nhưng đó mới chỉ là bức tranh khái quát về tất cả các hoạt động của Công
an TPHCM trên hai mặt công tác cơ bản là bảo vệ ANQG và giữ gìn trật tự an
toàn xã hội. Đồng thời, công trình cũng chú trọng phản ánh nhiều hơn mảng
giữ gìn trật tự an toàn xã hội, các hoạt động cụ thể của công cuộc bảo vệ
ANQG và kết quả, kinh nghiệm riêng biệt của lĩnh vực này chưa được phản
ánh rõ nét. Thời gian tổng kết lịch sử của công trình cũng chỉ giới hạn trong
giai đoạn 1986 - 2000, chưa bao quát hết toàn bộ quá trình phát triển của
Công an TPHCM từ sau năm 1975 đến nay. Hơn thế nữa, công cuộc bảo vệ

ANQG tại TPHCM không chỉ là kết quả hoạt động của riêng lực lượng Công
an mà còn là thành quả của quá trình phối hợp, tổ chức đấu tranh của nhiều
lực lượng khác (trong ngành Công an nhưng không thuộc Công an TPHCM
và ngoài ngành Công an). Về điều này, do có góc độ tiếp cận khác biệt nên
công trình nói trên cũng chưa đề cập đầy đủ.
Thời gian gần đây, luận án Tiến sĩ “Cuộc đấu tranh của CAND chống
các thế lực phản cách mạng ở Việt Nam từ năm 1975 đến năm 1985” (Đỗ
Văn Dũng, Viện Lịch sử quân sự, 2011) là một trong những công trình tiêu
biểu nghiên cứu về công cuộc bảo vệ ANQG. Luận án đã trình bày lịch sử
đấu tranh chống các thế lực phản cách mạng, giữ gìn ANQG theo nội hàm
chủ yếu là ANCT của lực lượng CAND Việt Nam. Tuy nhiên, giới hạn thời
gian của công trình mới chỉ trong giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1985, chủ
thể tiến hành cuộc đấu tranh là lực lượng CAND và địa bàn là trên toàn bộ
lãnh thổ Việt Nam. Do có giới hạn phạm vi và đối tượng nghiên cứu khác biệt
như trên nên Luận án này chưa đi sâu phân tích, tổng kết toàn bộ công cuộc
bảo vệ ANQG tại một địa bàn cụ thể là TPHCM, trong một thời kỳ lịch sử
xuyên suốt từ năm 1975 đến nay, do nhiều lực lượng tổ chức, tiến hành, dù
lực lượng nòng cốt là CAND.
- Có thể khẳng định rằng, cho đến nay chưa có một công trình khoa học
nào ở tầm mức Luận án Tiến sĩ đặt mục tiêu tổng kết dưới góc độ lịch sử về


7

một lĩnh vực đặc thù của công tác Công an là bảo vệ ANQG, tại một địa bàn
trọng điểm là TPHCM, trong một khoảng thời gian dài, có tính bao quát là từ
năm 1975 đến nay. Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu về vấn đề này.
Luận án sẽ tham khảo, kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu nói
trên nhưng không trùng lặp với công trình nào trong số đó.
III. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN

1. Đối tượng nghiên cứu
Luận án nghiên cứu về công cuộc bảo vệ ANQG (ANCT) tại TPHCM
từ năm 1975 đến năm 2008.
2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về nội dung:
Luật ANQG (2004) của Nhà nước ta quy định: “ANQG là sự ổn định,
phát triển bền vững của chế độ XHCN và Nhà nước cộng hòa XHCN Việt
Nam, sự bất khả xâm phạm về độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh
thổ của Tổ quốc” và “bảo vệ ANQG là phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu
tranh làm thất bại các hoạt động xâm phạm ANQG” [81]. Khi định nghĩa về
ANCT, Từ điển bách khoa CAND Việt Nam khẳng định: “ANCT là sự ổn
định và phát triển bền vững của chế độ chính trị. ANCT là nội dung chủ yếu
của ANQG. ANCT bao gồm: Sự ổn định chính trị, nền tảng tư tưởng, thể chế
chính trị, quyền lãnh đạo của Đảng, sự an toàn nội bộ, việc thực hiện đường
lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước được bảo đảm. Bảo vệ
ANCT là các hoạt động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh làm thất bại mọi âm
mưu và hành động của các thế lực thù địch phá hoại sự ổn định và phát triển
bền vững của chế độ chính trị” [98; 20 - 21]. Như vậy, cho đến nay khái niệm
ANQG như trong Luật ANQG là quan điểm chính thống của Đảng và Nhà
nước Việt Nam về ANQG, trong đó, ANCT và bảo vệ ANCT là nội dung chủ
yếu của ANQG và bảo vệ ANQG.
Hơn thế nữa, nội hàm của khái niệm ANQG được mở rộng bao gồm cả
an ninh văn hóa, an ninh kinh tế, an ninh xã hội, an ninh môi trường, an ninh


8

thông tin… (“an ninh phi truyền thống”) chỉ trong thời gian gần đây, nhất là
từ khi hệ thống XHCN ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ. Vì vậy, ANQG theo
cách hiểu truyền thống chính là ANCT.

Theo đó, luận án nghiên cứu công cuộc bảo vệ ANQG với nội dung chủ
yếu là bảo vệ ANCT, bao gồm: mục tiêu, nhiệm vụ của cuộc đấu tranh; tình
hình, đặc điểm địa bàn và đối tượng của cuộc đấu tranh; lực lượng, phương tiện,
biện pháp; đặc điểm, ý nghĩa, kinh nghiệm lịch sử của công cuộc bảo vệ ANQG.
- Phạm vi về không gian: TPHCM.
- Phạm vi về thời gian: Từ thời điểm miền Nam được hoàn toàn giải
phóng (năm 1975) đến năm 2008. Trong đó, luận án phân chia thời kỳ này
theo các mốc thời gian cụ thể như sau:
Từ năm 1975 đến năm 1990: Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất
đất nước đến năm 1990, Việt Nam nói chung, TPHCM nói riêng chịu tác động
sâu sắc về nhiều mặt, đặc biệt là về nhận thức và tiến hành công cuộc bảo vệ
ANQG bởi diễn biến của quá trình hệ thống XHCN ở Liên Xô và Đông Âu đi
vào khủng hoảng.
Từ năm 1991 đến 2008: Từ năm 1991, nhận thức về mục tiêu, đối
tượng, biện pháp đấu tranh trong bảo vệ ANQG của Đảng, Nhà nước Việt
Nam có sự điều chỉnh quan trọng do tác động của sự kiện hệ thống XHCN ở
Liên Xô và Đông Âu sụp đổ; đặc điểm địa bàn, đối tượng và hoạt động xâm
phạm ANQG tại TPHCM cũng có nhiều nét mới, đòi hỏi các lực lượng tham
gia bảo vệ ANQG phải nắm bắt, điều chỉnh về nhận thức và hoạt động thực
tiễn để tiến hành hiệu quả lĩnh vực công tác này. Đến năm 2008, giữa nhiệm
kỳ thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng, công
cuộc bảo vệ ANQG đã vượt qua được giai đoạn khó khăn, thử thách do tác
động của tình hình thế giới và trong nước, từng bước gặt hái nhiều thành tựu
quan trọng, đóng góp tích cực vào quá trình hội nhập quốc tế của TPHCM. Vì
vậy, tác giả chọn mốc thời gian này để nghiên cứu.


9

- Chủ thể tiến hành công cuộc bảo vệ ANQG: Các lực lượng bảo vệ

ANQG - là lực lượng của toàn dân, của cả hệ thống chính trị, trong đó nòng
cốt là lực lượng chuyên trách.
Theo Điều 22, Chương III, Luật ANQG (2004), cơ quan chuyên trách
bảo vệ ANQG (nội dung chủ yếu là bảo vệ ANCT) là: Cơ quan chỉ đạo, chỉ
huy và các đơn vị an ninh, tình báo, cảnh vệ Công an nhân dân.
IV. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1. Mục tiêu nghiên cứu
Phân tích làm rõ quá trình tiến hành và kết quả, ý nghĩa, kinh nghiệm
lịch sử của công cuộc bảo vệ ANQG tại TPHCM từ năm 1975 đến năm 2008.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Luận án có những nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau đây:
- Làm rõ cơ sở tiến hành và những nhân tố ảnh hưởng đến công cuộc
bảo vệ ANQG tại TPHCM trong thời kỳ từ sau khi giải phóng miền Nam,
thống nhất đất nước đến năm 2008.
- Trình bày vừa khái quát, toàn diện về quá trình tổ chức, tiến hành
công cuộc bảo vệ ANQG, vừa phân tích các nội dung công tác cụ thể của quá
trình này (việc xác định mục tiêu, nhiệm vụ, đối tượng đấu tranh; tổ chức lực
lượng và thực hiện quan hệ phối hợp giữa các lực lượng tham gia; tiến hành
công tác phòng ngừa và đấu tranh với các loại đối tượng và hoạt động xâm
phạm ANQG).
- Trên cơ sở đó nhận xét, đánh giá về quá trình tổ chức, tiến hành công
cuộc bảo vệ ANQG tại TPHCM (1975 - 2008); rút ra những đặc điểm, ý nghĩa,
kinh nghiệm lịch sử của quá trình này để vận dụng vào công tác đấu tranh bảo
vệ ANQG trong thời gian tới tại TPHCM nói riêng, trên cả nước nói chung.
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ NGUỒN TÀI LIỆU
1. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu:
+ Luận án lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan
điểm cơ bản của ĐCSVN làm cơ sở phương pháp luận cho việc nghiên cứu.



10

+ Luận án sử dụng kết hợp một số phương pháp nghiên cứu cụ thể
tương ứng với từng nội dung nghiên cứu như sau:
Với những vấn đề liên quan đến lý luận (như: lý luận về bảo vệ ANQG,
lý luận về tâm lý học tội phạm, lý luận về tội phạm học…), luận án sử dụng
kết hợp các phương pháp lịch sử, phương pháp logic, phương pháp phân tích,
phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh.
Với những vấn đề liên quan đến thực tiễn (như: tình hình, đặc điểm có
liên quan đến công cuộc bảo vệ ANQG; thực trạng tổ chức và tiến hành cuộc
đấu tranh bảo vệ ANQG…), luận án sử dụng kết hợp các phương pháp lịch
sử, phương pháp logic, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương
pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp tọa đàm (chuyên gia),
phương pháp mô hình hóa.
Với những vấn đề về nhận xét, đánh giá thực tiễn, luận án sử dụng kết
hợp các phương pháp logic, phương pháp lịch sử, phương pháp tổng kết thực
tiễn, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích,
phương pháp tổng hợp, phương pháp tọa đàm (chuyên gia).
Với những vấn đề về dự báo, luận án sử dụng kết hợp các phương pháp
lịch sử, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp tọa đàm
(chuyên gia);
Với những vấn đề về kiến nghị, đề xuất, luận án sử dụng kết hợp các
phương pháp tổng kết thực tiễn, phương pháp so sánh, phương pháp phân
tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp tọa đàm (chuyên gia).
Trong đó, hai phương pháp lịch sử và logic là các phương pháp đặc thù
của khoa học Lịch sử, phương pháp tổng kết thực tiễn và phương pháp tọa
đàm (chuyên gia) là phương pháp đặc thù của khoa học An ninh.
2. Nguồn tài liệu tham khảo, sử dụng trong luận án
- Hệ thống hồ sơ nghiệp vụ An ninh của Phòng Hồ sơ nghiệp vụ An

ninh (PA93), Phòng An ninh điều tra (PA92) - Công an TPHCM và Cục An
ninh điều tra - Bộ Công an (A92), bao gồm các loại tài liệu cụ thể: Sổ thống


11

kê các đối tượng, vụ án; các báo cáo tổng kết công tác năm của các phòng
nghiệp vụ và Công an TPHCM; hồ sơ các vụ án xâm phạm ANQG được điều
tra, xử lý... Các tài liệu này được chính tác giả đọc, chọn lọc thông tin, thống
kê và hình thành các bảng số liệu, dữ kiện dưới sự kiểm sát của cán bộ chuyên
trách công tác lưu trữ, bảo quản, khai thác hồ sơ và được lãnh đạo các phòng,
cơ quan nói trên xác nhận. Lý do chủ yếu khiến tác giả phải tự thực hiện việc
thống kê số liệu, dữ kiện là hệ thống hồ sơ nghiệp vụ An ninh được kế thừa từ
nhiều nguồn khác nhau, qua quá trình lịch sử lâu dài nhiều tài liệu, hồ sơ bị
thất lạc. Số liệu thống kê theo trích xuất từ dữ liệu của máy tính thường trùng
lặp, thiếu chính xác. Từ trước đến nay chưa có một chuyên đề hay đề tài
nghiên cứu nào phản ánh đầy đủ, tổng quát các số liệu, dữ liệu về công cuộc
bảo vệ ANQG tại TPHCM (1975 - 2008). Hiện nay, công việc nhập liệu vào
máy tính để lưu trữ, hệ thống hóa và tổng hợp thông tin vẫn chưa hoàn thành.
Nhiều văn bản, tài liệu tuyệt mật tác giả chỉ được tiếp cận nội dung thông qua
các tài liệu nghiên cứu, các văn bản triển khai trong thực tiễn…
- Các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước; của Thành ủy, Ủy ban nhân
dân TPHCM; của lãnh đạo Bộ Công an và lãnh đạo Công an TPHCM về bảo
vệ ANQG.
- Các công trình nghiên cứu về lịch sử CAND, lịch sử Công an
TPHCM, lịch sử lực lượng An ninh điều tra.
- Các đề tài nghiên cứu khoa học trong lực lượng CAND.
- Các bài phát biểu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và CAND.
- Các bài báo, tạp chí có nội dung liên quan đến luận án.
- Các website chính thống của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng

sản Việt Nam, Thành ủy TPHCM, Ủy ban nhân dân TPHCM… (như đã trình
bày cụ thể trong phần Danh mục Tài liệu tham khảo).


12

VI. ĐÓNG GÓP MỚI VÀ Ý NGHĨA KHOA HỌC, THỰC TIỄN CỦA
LUẬN ÁN
1. Đóng góp mới của luận án
- Luận án đã làm rõ cơ sở và các nhân tố ảnh hưởng đến công cuộc bảo
vệ ANQG tại TPHCM (1975 - 2008).
- Phục dựng được bức tranh khái quát về công cuộc bảo vệ ANQG - mà
nội hàm chủ yếu là bảo vệ ANCT tại TPHCM trong một thời kỳ lịch sử lâu
dài là từ năm 1975 đến năm 2008.
- Rút ra được những đặc điểm nổi bật và bài học kinh nghiệm quan
trọng của công cuộc bảo vệ ANQG tại TPHCM trong thời kỳ nói trên, phù
hợp với thực tiễn khách quan của cuộc đấu tranh này.
- Nêu lên những dự báo về đặc điểm tình hình địa bàn, đối tượng và
hoạt động xâm phạm ANQG tại TPHCM trong thời gian tới trên cơ sở quá
trình tổ chức, tiến hành công cuộc bảo vệ ANQG (1975 - 2008) đã được khảo
sát, phân tích và có những đề xuất mang tính định hướng phù hợp để tiếp tục
phát huy hiệu quả của cuộc đấu tranh.
2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
- Ý nghĩa khoa học của luận án:
+ Đây là đề tài đầu tiên tổng kết (dưới góc độ tiếp cận của khoa học
Lịch sử) về công cuộc bảo vệ ANQG tại TPHCM - địa bàn đặc biệt quan
trọng, điển hình về nhiều mặt của đất nước. So với tổng kết dưới góc độ
nghiệp vụ An ninh, đề tài chú trọng hơn đến tính lịch sử của vấn đề, mục tiêu
phản ánh quá trình tổ chức, thực hiện công tác đấu tranh, rút ra những đặc
điểm, ý nghĩa lịch sử của công cuộc bảo vệ ANQG là chủ yếu; trong khi đó,

nếu nghiên cứu dưới góc độ nghiệp vụ An ninh, đề tài sẽ phải chú trọng nhiều
hơn đến thực tiễn vận dụng các biện pháp nghiệp vụ chuyên ngành và những
kiến nghị, đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thực tiễn của các lực
lượng bảo vệ ANQG.


13

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần vào việc tổng kết lịch sử của
TPHCM (từ sau giải phóng miền Nam năm 1975), tổng kết lịch sử công cuộc
bảo vệ ANQG ở Việt Nam.
+ Kết quả nghiên cứu của đề tài cũng có thể được tham khảo trong việc
tổng kết lịch sử công cuộc bảo vệ ANQG tại các địa bàn khác trong nước (về
phương pháp tiếp cận và một số vấn đề mới về mặt lý luận).
+ Kết quả nghiên cứu của đề tài đồng thời góp phần nhất định vào quá
trình phát triển, hoàn thiện lý luận về bảo vệ ANQG Việt Nam.
- Ý nghĩa thực tiễn của luận án:
+ Trên cơ sở nghiên cứu, tổng kết một cách có hệ thống về thực tiễn
công cuộc bảo vệ ANQG tại TPHCM, đề tài đưa ra những nhận xét về đặc
điểm, ý nghĩa, kinh nghiệm lịch sử của cuộc đấu tranh này. Đây là nội dung
mà các cơ quan tiến hành công cuộc bảo vệ ANQG có thể tham khảo trong
quá trình tổng kết, đánh giá về hoạt động của mình.
+ Các dự báo về những yếu tố có ảnh hưởng đến công cuộc bảo vệ
ANQG tại TPHCM của đề tài có thể được các cơ quan chức năng tham khảo
trong việc đưa ra dự báo và đề ra phương hướng tiến hành công tác bảo vệ
ANQG của mình trong thời gian tới.
+ Những kiến nghị, đề xuất của đề tài có thể được các cơ quan và cấp
có thẩm quyền tham khảo trong quá trình hoạch định chính sách, hoàn thiện
pháp luật về bảo vệ ANQG. Đồng thời, các cơ quan trực tiếp tiến hành công
cuộc bảo vệ ANQG tại TPHCM có thể tham khảo những nội dung đó trong

việc tổ chức, tiến hành các hoạt động thực tiễn của mình thời gian tới.
- Đề tài cũng có thể được sử dụng, tham khảo trong nghiên cứu, học tập
khoa học Lịch sử và khoa học An ninh.
VII. BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN
Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ
lục, luận án được bố cục thành 3 chương như sau:


14

- Chương 1: Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo vệ an
ninh quốc gia và tình hình, đặc điểm liên quan đến bảo vệ an ninh quốc gia tại
Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
- Chương 2: Tổ chức thực hiện bảo vệ an ninh quốc gia tại Thành phố
Hồ Chí Minh (1975 - 2008)
- Chương 3: Kết quả, ý nghĩa và kinh nghiệm lịch sử của công cuộc bảo
vệ an ninh quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh (1975 - 2008)


15

Chương 1
QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
VỀ BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA VÀ TÌNH HÌNH, ĐẶC ĐIỂM LIÊN QUAN
ĐẾN BẢO VỆ AN NINH QUỐC GIA TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
(1975 - 2008)

1.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo vệ an ninh
quốc gia (1975 - 2008)
1.1.1. Những nội dung có tính nguyên tắc trong quan điểm của

Đảng, Nhà nước Việt Nam về bảo vệ an ninh quốc gia
Cũng như các thời kỳ trước đây, từ năm 1975 đến năm 2008, thực hiện
sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp và toàn diện đối với công cuộc bảo vệ ANQG,
Đảng, Nhà nước Việt Nam đã đề ra hệ thống các quan điểm chỉ đạo tiến hành
cuộc đấu tranh này, với những nội dung hết sức phong phú, đề cập đến rất
nhiều vấn đề ở các tầm mức, lĩnh vực và phạm vi khác nhau, trong đó một số
nội dung cơ bản, mang tính ổn định là:
* Quan niệm về an ninh quốc gia
Kế thừa truyền thống yêu nước của cha ông, thấm nhuần chủ nghĩa
Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, tiếp thu kinh nghiệm từ các nước trên
thế giới và từ thực tiễn bảo vệ ANQG trong các thời kỳ trước đây, trong giai
đoạn từ 1975 đến nay, Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn giữ sự nhất quán trong
quan niệm về ANQG. Đó là sự ổn định và phát triển bền vững của chế độ xã
hội XHCN, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và các lợi ích
quan trọng khác của một quốc gia.
Đại hội IV của ĐCSVN tuy không đưa ra khái niệm cụ thể về ANQG
nhưng trong Văn kiện Đại hội, khi nói về một trong những biểu hiện của sự
nắm vững chuyên chính vô sản là giữ vững ANQG, Đảng khẳng định đó là
việc “tăng cường lực lượng quốc phòng, giữ vững ANCT và trật tự xã hội, đập
tan mọi sự phản kháng và hành động xâm lược của kẻ thù” [42, T.37, tr. 990].


16

Quan điểm đó cho thấy ANQG đồng nghĩa với đảm bảo an ninh - quốc
phòng, giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, duy trì sự
ổn định và phát triển bền vững của chế độ.
Đến Đại hội IX, ĐCSVN đã xác định: “Bảo vệ Tổ quốc XHCN là bảo
vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ
ANQG, TTATXH và nền văn hóa; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế

độ XHCN; bảo vệ sự nghiệp đổi mới và lợi ích quốc gia, dân tộc” [40, tr.
117]. Đây là quan điểm của ĐCSVN về chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình
hình mới, được hình thành và phát triển trên cơ sở kế thừa truyền thống lịch
sử, tổng kết thực tiễn và nghiên cứu khoa học về sự tác động của tình hình thế
giới, trong nước; từ quan niệm an ninh tổng hợp, toàn diện cả về chính trị,
quân sự, kinh tế, văn hóa, đối ngoại và mọi mặt của đời sống xã hội; từ quan
điểm xem xét các mối đe dọa, các nguy cơ không chỉ từ bên ngoài mà cả từ
bên trong; trong mối quan hệ hữu cơ, biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ.
Trên tinh thần đó, ngày 03.12.2004, lần đầu tiên Nhà nước Việt Nam
ban hành Luật ANQG, trong đó quy định: “ANQG là sự ổn định, phát triển
bền vững của chế độ XHCN và Nhà nước cộng hòa XHCN Việt Nam, sự bất
khả xâm phạm về độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ
quốc” và “bảo vệ ANQG là phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh làm
thất bại các hoạt động xâm phạm ANQG” [81]. Như vậy, cho đến nay khái
niệm ANQG như trong Luật về ANQG có thể coi là quan điểm chính thống
của Đảng và Nhà nước Việt Nam về ANQG, trong đó, ANCT và bảo vệ
ANCT là nội dung chủ yếu của ANQG và bảo vệ ANQG.
* Về mục tiêu bảo vệ an ninh quốc gia
Thông qua Nghị quyết các Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX, X
của Đảng, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa IX, Nghị quyết số 40NQ/TW ngày 08/11/2004 của Bộ Chính trị và Luật ANQG, Luật CAND, mục
tiêu xuyên suốt của công tác bảo vệ ANQG được Đảng, Nhà nước đề ra là: (1)
bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; (2) bảo


17

vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN; (3) bảo vệ sự nghiệp đổi
mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; (4) bảo vệ lợi ích quốc gia, dân
tộc; (5) bảo vệ ANCT, TTATXH và nền văn hóa; và (6) giữ vững ổn định
chính trị và môi trường hòa bình, phát triển đất nước theo định hướng XHCN.

Có thể khẳng định rằng, đến Đại hội X, quan điểm của Đảng, Nhà nước
về mục tiêu bảo vệ ANQG đã được xác định rõ ràng, cụ thể, và cơ bản ổn định.
* Về nhiệm vụ của công cuộc bảo vệ an ninh quốc gia
Trong thời kỳ 1975 - 2008, Đảng, Nhà nước đã xác định nhiệm vụ bảo
vệ ANQG gồm những vấn đề cụ thể sau đây:
Một là, bảo vệ chế độ chính trị và Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt
Nam, bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.
Bảo vệ chế độ chính trị là bảo vệ chế độ XHCN với đầy đủ những giá
trị và điều kiện để những giá trị ấy trở thành hiện thực; bảo vệ con đường đi
lên CNXH mà Đảng và nhân dân đã lựa chọn. Đồng thời, đó còn là việc bảo
vệ hệ thống chính trị XHCN mà trọng tâm là giữ vững bản chất giai cấp, tính
chiến đấu của tổ chức Đảng Cộng sản và vai trò lãnh đạo của Đảng đối với xã
hội, làm thất bại âm mưu “tự diễn biến” của các thế lực thù địch chống Đảng,
bảo vệ quá trình tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, bảo vệ đội
ngũ cán bộ, Đảng viên.
Bảo vệ Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là bảo vệ hệ thống tổ
chức, bộ máy và chính sách, pháp luật của Nhà nước; bảo vệ vai trò, hiệu lực
của quản lý Nhà nước; giữ vững bản chất giai cấp của Nhà nước, bảo vệ quá
trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, bảo đảm pháp luật
của Nhà nước được thực hiện đúng đắn, tuân thủ nghiêm túc trong đời sống
chính trị xã hội.
Bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ
quốc là bảo đảm cho mọi công việc đối nội, đối ngoại của đất nước được giải
quyết độc lập, không bị tác động, chi phối, can thiệp, thao túng bởi các thế lực


18

bên ngoài. Lãnh thổ quốc gia không bị chia cắt, xâm lấn, chiếm đóng hoặc vi
phạm chủ quyền.

Hai là, bảo vệ an ninh về tư tưởng và văn hóa, khối đại đoàn kết toàn
dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Bảo vệ an ninh về tư tưởng và văn hóa là bảo vệ nền tảng tư tưởng của
chế độ. Nội dung cụ thể bao gồm: bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh; bảo vệ truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc; bảo vệ các tổ
chức, cơ quan thuộc lĩnh vực tư tưởng và văn hóa; bảo vệ đội ngũ văn nghệ
sỹ, trí thức, không để các thế lực thù địch và các phần tử xấu lôi kéo, khống
chế; bảo vệ sự đồng thuận, nhất trí về chính trị, tinh thần trong nhân dân…
nhằm xây dựng môi trường tâm lý xã hội lành mạnh trong đời sống nhân dân.
Bảo vệ khối đại đoàn kết dân tộc tức là bảo đảm cho cộng đồng các dân
tộc anh em cùng sinh sống bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển,
cùng tiến bộ trên lãnh thổ Việt Nam.
Bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân
cũng là một nội dung của nhiệm vụ bảo vệ ANQG. Các quyền, lợi ích hợp
pháp là những quyền và lợi ích mà pháp luật thừa nhận, bảo vệ hoặc bảo hộ
cho các chủ thể trong quá trình sinh sống, cư trú, đi lại và hoạt động trên lãnh
thổ Việt Nam (các quyền cơ bản của công dân, quyền sở hữu, quyền lao động,
quyền kinh doanh theo pháp luật…).
Ba là, bảo vệ an ninh trong các lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, đối ngoại
và các lợi ích khác của quốc gia.
Khái niệm “lợi ích quốc gia, dân tộc” ở đây là một khái niệm mới, rộng
và được phân tích rõ hơn trong các nhiệm vụ bảo vệ ANQG. Nó không chỉ
bao hàm các vấn đề lớn, vĩ mô như độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn
vẹn lãnh thổ, sự ổn định và phát triển bền vững của chế độ XHCN, của Đảng,
các quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân… mà còn gắn với lợi ích trong
từng lĩnh vực hoạt động, từng địa phương, cơ quan, chủ thể hoạt động kinh tế
- văn hóa…


19


Bảo vệ an ninh kinh tế là bảo vệ cơ sở hạ tầng của một quốc gia, bao
gồm: bảo vệ chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước về
phát triển kinh tế; bảo vệ cơ sở vật chất của nền kinh tế, bí mật quốc gia trên
lĩnh vực kinh tế và sự hoạt động an toàn, bình đẳng của các cơ quan, doanh
nghiệp, các thành phần kinh tế; bảo vệ đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ khoa
học - kỹ thuật.
Quốc phòng được hiểu là công cuộc giữ nước của một quốc gia gồm
tổng thể các hoạt động đối nội và đối ngoại về quân sự, chính trị - kinh tế văn hóa, khoa học… của Nhà nước và nhân dân để phòng thủ đất nước, tạo
nên sức mạnh về quân sự; nòng cốt là nhằm giữ vững hòa bình, đẩy lùi, ngăn
chặn các hoạt động gây chiến của kẻ thù và sẵn sàng đánh thắng chiến tranh
xâm lược dưới mọi hình thức, mọi quy mô. Do đó, bảo vệ an ninh trên lĩnh
vực quốc phòng là bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ
của Tổ quốc, chống lại các hoạt động can thiệp, xâm lược bằng quân sự của
các thế lực thù địch bên ngoài; xây dựng và tăng cường tiềm lực quốc phòng,
xây dựng nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận ANND…
Bảo vệ an ninh trên lĩnh vực đối ngoại là việc thi hành chính sách đối
ngoại độc lập, tự chủ, rộng mở, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế;
Việt Nam là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế…;
đảm bảo cho Việt Nam tham gia ngày càng nhiều hơn, hiệu quả hơn vào đời
sống chính trị - kinh tế thế giới; nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc
tế; chống lại sự bao vây, cô lập, tác động lôi kéo, can thiệp vào đường lối đối
ngoại và quan hệ ngoại giao của Đảng, Nhà nước Việt Nam.
Bốn là, bảo vệ bí mật nhà nước và các mục tiêu quan trọng về ANQG.
Bí mật nhà nước là những vấn đề thiết yếu, cơ mật, có ảnh hưởng, tác
động mạnh mẽ đến sự ổn định, phát triển, thậm chí ảnh hưởng đến sự tồn tại
hay tiêu vong của một quốc gia. Đó là những thông tin, tài liệu, tư liệu, hình
ảnh, quy trình công nghệ, các hiệp định, hợp đồng… trên các lĩnh vực chính