THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
LỜI MỞ ĐẦU
Khi chế ñộ phong kiến ñã phát triển ñến ñỉnh cao và dần trở lên lạc hậu,

OBO
OKS
.CO
M

không những không còn phù hợp với sự tiến triển của kinh tế xã hội mà còn trở lên
kìm hãm và ngăn chặn sự phát triển của lực lượng sản xuất thì tất yếu nó sẽ bị thay
thế bởi một chế ñộ xã hội khác tiến bộ hơn ñể phù hợp với sự phát triển của kinh tế
xã hội, phù hợp với quy luật của lịch sử - ñó là chế ñộ tư bản chủ nghĩa.
Thế kỉ XVIII là bước ngoặt vĩ ñại trong lịch sử thời cận ñại. Trừ Anh và Hà
Lan ra thì chế ñộ phong kiến còn thống trị ở hầu hết các nước ở Châu Âu. Nhưng
trong lòng chế ñọ phong kiến thối nát ñó ñã chứa ñựng những mầm mống báo hiệu
sự sụp ñổ của nền quân chủ ñó. Nước Pháp là một nước có mâu thuẫn giữa lực
lượng sản xuất mới và quan hệ sản xuất cũ ñã biểu hiện cao ñộ, có chứa những
cuộc ñấu tranh quyết liệt, mạnh mẽ không thể tránh khỏi một cuộc cách mạng.
Trong thời gian 200 năm tiến triển của chế ñộ chuyên chế ở Pháp, chính
quyền quân chủ ñã ñược mở rộng và củng cố, ñể ñạt ñến ñỉnh phát triển rạng rỡ
nhất thời Lu – i XIV – thời “vua mặt trời” (1643 – 1715). Nhưng ngay từ những
năm cuối cùng của triều vua này thì chế ñọ chuyên ché ñã bắt ñầu suy vong.
Nguyên nhân của sự suy vong này tất nhiên không phải do những người kế vị Lu –
i XIV: Lu – i XV (1715 – 1774) – Lu – i XVI (1774 – 1792) kém cỏi hơn, mà ñó
là sự thay thế một chế ñộ xã hội lạc hậu bằng một chế ñộ xã hội tiến bộ hơn.

KI L

I. Tình hình nước Pháp trước cách mạng

Chủ nghĩa tư bản ñã phát sinh ở Pháp vào cuối thế kỉ XVI. Chậm chạp và
từng bước tiến lên trong lòng xã hội phong kiến, nó dã phát triển ñầy ñủ và chin
muồi vào những năm cuối thế kỉ XVIII. Những mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất
mới và trật tự phong kiến thống trị ñã bước vào một giai ñoạn ngày càng gay gắt.
những mâu thuẫn ấy bùng nổ trên mọi mặt.
1. Chế ñộ chính trị ở Pháp trước cách mạng

1



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
Trc cỏch mng, nc Phỏp l mt nc quõn ch chuyờn ch phong kin.
Nh vua nm mi quyn hnh, hu nh khụng chu s kim soỏt no. Vua cú quyn
quyt ủnh mi cụng vic ủi ni, ủi ngoi, b nhim v cỏch chc cỏc b trng

OBO
OKS
.CO
M

v nhõn viờn nh nc, ban hnh v hu b cỏc ủo lut trng pht v õn xỏ
Cụng c thng tr ca nh nc phong kin gm cú quõn ủi, cnh sỏt v nh
th.

T chc hnh chớnh trong nc cng tp trung vo tay vua. Vua cú quyn c
quan li thõn tớn nht v lm tng qun ủa phng. Hu ht cỏc chc v trong b
mỏy nh nc ủu ủc ủem bỏn. Cỏch tuyn chn nh vy lm cho nh nuc tr
thnh gỏnh nng cho nhõn dõn vỡ tớnh quan liờu, tham nhng v bt cụng ca nú,

khin cho cú ngi phai kờu lờn rng triu ủỡnh l m chụn ca quc gia
2. Tỡnh trng nụng nghip v quan h rung ủt

Vo th k XVIII mc dự Phỏp l mt trong nhng nc tiờn tin Chõu u,
ch kộm Anh v mt kinh t, nhng 90% dõn s Phỏp l nụng dõn, c s kinh t ca
Phỏp l nụng nghip thỡ lc hu, nng sut thỡ li b thp kộm. Tỡnh trng bt li ca
nụng nghip Phỏp trc cỏch mng l mt trong nhng hu qu ca s tn ti dai
dng ca ch ủ phong kin, n sõu, bỏm r vo nụng thụn Phỏp v ngy cng tr
lờn li thi, phn ủng.

Rung ủt Phỏp trờn danh ngha thuc qun s hu ca vua. Nh vua ly
rung ủt ủú phong cp cho qun thn. Nhng ủt ủai ủú ủc s dng di hai

KI L

hỡnh thc. Thng thng chỳa phong kin gi ly mt phn nh lm lónh ủa, ri
phỏt canh cho nụng dõn ủ thu tụ. Phn cũn li thỡ ủc canh tỏc theo ch ủ vnh
ủin nụng nụ. Nụng dõn lao ủng trờn mnh ủt ủú nhng khụng cú quyn s hu,
phi np cho lónh chỳa mt th thu xng nht ủnh.
Túm li, trong nụng nghip Phỏp cui th k XVIII, nhng tp quỏn phong
lin trung c c cũn thng tr di hỡnh thc thụ bo v dó man nht; chỳa ủt ht
sc ngoan c bỏm ly tp quỏn c l ca cha ụng trong quan h ủi vi nụng dõn.

2



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Lãnh chúa dựa vào quyền hành phong kiến cũ để ngày càng bóc lột họ tới tân
xương tuỷ.

Chính sự bóc lột khơng thương tiếc đó của lãnh chúa đã làm cho những sáng

OBO
OKS
.CO
M

kiến của người nơng dân bị vùi lấp, những hào hứng tăng gia sản xuất bị tiêu tan.
Sự suy vi của nền nơng nghiệp Pháp ngày càng lộ rõ hơn; giá nơng phẩm bị
giảm sút. Hởu quả là thu nhập của địa chủ bị giảm, thúc đẩy họ tìm nguồn thu nhập
mới. Nhưng thay vì cải tiến nền nơng nghiệp đã q lạc hậu thì da số các địa chủ lại
nhờ đến phương sách mà họ cho là đơn giản nhất, thơng dụng nhất đó là bóc lột
người nơng dân. Họ tìm mọi cách để chiếm đoạt ruộng đất, tăng thuế. Kết quả là
trước cách mạng, nền kinh tế nơng nghiệp ngày càng suy sụp, nơng dân phá sản
phải đi lang thang để kiếm ăn, nạn đói diễn ra liên tiếp. Do dó, giải phóng khỏi ách
phong kiến là một u cầu cấp thiết của nhân dân Pháp lúc đó và giải quyết vấn đề
ruộng đất đã trở thành vấn đề cơ bản của cách mạng.

3. Sự phát triển cơng thương nghiệp tư bản chủ nghĩa và những trở lực
của nó

Cuối thế kỉ XVIII, nền cơng thương nghiệp Pháp trên đà phát triển mặc dầu
còn thua kém Anh. Các cơng trường thủ cơng tư bản chủ nghĩược phổ biến rộng
rãi.Nhiều ngành cơng nghiệp cũ được mở rơng trên quy mơ cũ, nhiều ngành cơng
nghiệp mới được ra đời và nhanh chóng được mở rộng phá triển. Sản lượng cơng
nghiệp dã đóng vai trò quan trọng trong tồn bộ nền kinh tế quốc dân.

KI L

Sự phát triển cơng thương nghiệp đã làm cho bộ mặt của các thành phố thời

trung cổ thay đổi hẳn. Thủ đơ Paris với 50 vạn dân, là một thành phố nổi tiếng thế
giới về sản xuất mĩ phẩm.

Trong khi đó, chế độ phong kiến áp dụng những quy chế khắt khe như thuế
nặng, sự kiểm sốt chặt chẽ, sản xuất theo khn mẫu bắt buộc, số lượng sản phẩm
và nhân cơng bị hạn chế…đã ngăn cản sự phát triển cơng thương nghiệp. Hình thức
tổ chức sản xuất phổ biến là các cơng trường thủ cơng phân tán. Cơng trường thủ
cơng tập trung tơng đối ít nhưng có một ý nghĩa kinh tế đáng kể. Ngồi những cơng
3



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
trường của nhà nước, nhiều cơng ti đứng ra kinh doanh, tập trung cơng nhân và
bước đầu sử dụng máy móc.
Nhìn chung, cuối thế kỉ XVIII, các ngành cơng thương nghiệp đã phát triển

OBO
OKS
.CO
M

mạnh mẽ, yếu tố tư bản chủ nghĩa ngày càng rõ rệt. Nhưng chế dộ phong kiến đã
cản trở sự phát triển đó. Cho nên xố bỏ sợi dây ràng buộc của phong kiến đối với
nền cơng thương nghiệp đã thành một u cầu khách quan, tất yếu của lịch sử.
4. Tình hình xã hội Pháp

Trong xã hội Pháp lúc bấy giờ tồn tại ba đẳng cấp tăng lữ, q tộc và đẳng
cấp thứ ba. Q tộc và tăng lữ chỉ chiếm 1% dân số nhưng mọi đặc quyền đặc lợi
lại rơi vào tay số ít người này. Trong khi đó đảng cấp thứ ba chiếm tới 99% dân số

nhưng bị tước đoạt mọi quyền chính trị, khơng được ham gia các cơ quan nhà
nước, bị phụ thuộc và phải phục vụ cho các đẳng cấp có đặc quyền.
Cùng với sự phát triển của cơng thương nghiệp, đến cuối thế kỉ XVIII, giai
cấp tư sản đã trở thành một giai cấp có thế lược về kinh tế. Bọn q tộc thiếu tiền
để ăn chơi, do vậy phải vay nợ của các nhà tư sản này.triều đình trở thành con nợ
của họ. Giai cấp tư sản vừa giàu có lại vừa có học. Họ học hỏi để phục vụ cho việc
kinh doanh, chống lại nhà thờ và đòi hỏi quyền lợi chính trị. Họ muốn tham gia
chính quyền, muốn xố bỏ những luật lệ ngặt nghèo của nhà nước qn chủ chun
ché, muốn mở đường cho cơng thương nghiệp phát triển. Điều đó hồn tồn phù
hợp với nguyện vọng và lợi ích của đại đa số quần chúng nhân dân. Cho nên, họ trở

KI L

thành kẻ đại diện cho quyền lợi của đảng cấp thứ ba. Và vì địa vị kinh tế, là kẻ đại
diện cho phương thức sản xuất mới nên họ sẽ trở thành người lãnh đạo cuộc các
mạng tư sản.

Giai cấp tư sản gồm nhiều tầng lớp khác nhau. Đại tư sản nắm giữ trong tay
rất nhiều của cải, họ cũng có quan hệ gần gũi với chế độ qn chủ chun chế tuy
rằng nó chưa nằm quyền chính trị. u cầu của họ là tiến hành cải cách, mở rộng
chính quyền cho họ tham gia. Đơng đảo nhất là tầng lớp tư sản cơng thương
nghiệp, hàng ngày gặp sự trói buộc của nhà nước chun chế đối với cơng việc
4



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
kinh doanh nên có yêu cầu cách mạng rõ rệt hơn. những người tiểu thương, tiểu
chủ, tiểu tư sản nói chung , rất bất mãn với chế ñộ ñương thười sẽ trở thành lực
lượng cách mạng ích cực.


OBO
OKS
.CO
M

Nông dân là giai cấp ñông ñảo nhất, cùng khổ nhát trong ñẳng cấp thứ ba
cũng như trong xã hội. Họ chịu ba tầng áp bức của chế ñộ phong kiến: lãnh chúa,
nhà nước và nhà thờ. Chính vì thế họ căm thù chế ñộ phong kiến, nhiều lần nổi dậy
ñấu tranh và trở thành ñộng lực chủ yếu của cách mạng tư sản.
Tầng lớp thấp nhất ở các thành phố trong ñẳng cấp thứ ba là bình dân thành
thị bao gồm công nhân, thợ thủ công, những người bán hàng vặt, người hát rong,
những người thất nghiệp hoặc sống bằng những nghề tạm bợ… Họ sống chenchúc,
tạm bợ và chịu sự miệt thị về nghèo ñói và không có quyền chính trị.
Họ ñã từng ñấu tranh nhiều lần chống chế ñộ phong kiến, mong mnỏi một
cuộc sống khấm khá hơn nhưng cuối cùng, ñều bị ñàn áp. Trong giai ñoạn nàycông
nhân chưa hình thành một giai cấp, ý thức giác ngộ về giai cấp còn thấp kém, nên
họ thường ñi theo giai cấp tư sản. Họ chính là lực lượng kiên quyết nhất trong cuộc
ñấu tranh chống phong kiến.

Như vậy do ñịa vị kinh tế và chính trị quy ñịnh, xã hội Pháp hồi cuối thế kỉ
XVIII ñã chia thành hai trân tuyến rõ rệt: Trận tuyến phong kiến bao gồm vua, tăng
lữ và quý tộc; Trận tuyến chống phong kiến gồm các tằng lớp trong dẳng cấp thứ
ba do giai cấp tư sản lãnh ñạo.

KI L

5. Trào lưu tư tưởng ánh sáng ở Pháp

Từ giữa hế kỉ XVII và nhất là trong nhiều năm của thế kỉ XVIII, các nhà triết

học, sử học, văn học,những ngưòi có tư tưởng tiến bộ ñã liên tục tấn công vào
thành trì quân chủ chuyên chế bằng những học thuyết mới tiến bộ và cách mạng.
Lịch sử gọi ñó là thế kỉ “ánh sáng”, thế kỉ chuẩn bị về tư tưởng cho một cuộc cách
mạng tư sản sắp bùng nổ.

Sác Luy Môngtexkiơ (1689 – 1755). Thông quanhững tác phẩm ông thể hiện
quan ñiểm chính trị, ông phê phán chế ñộ phong kiến và nhà nước quân chủ cực
5



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
ủoan. ễng ch trng xõy dng mt nh nc theo kiu tam quyn phõn lp ging
nh Anh. Tuy nhiờn quan ủim ca Mụngtexki khụng phi l tin hnh cỏch
mng ủ lt ủ ch ủ c m ch l ci cỏch, t chcchớnh quyn cho phự hp vi

OBO
OKS
.CO
M

quyn li v nguyn vng vi giai cp t sn. Nhng trong thi kỡ ch ủ chuyờn
ch ủang thng tr di hỡnh thc tn bo nht Phỏp thỡ t tng ca ụng v ủu
tranh cú ý ngha tin b rt ln v cú nh hng mnh m ti phong tro cỏch
mng sau ny.

Vụn te (1694 1778): quan ủim ca ụng l phờ phỏn phong kin v giỏo hi
nhng khỏc vi Sỏc Luy Mụngtexki. ễng mun thc hin ci cỏch trong khuụn
kh ca ch ủ quõn ch sỏng sut, nm quyn l nhng ngi giu cú. Tuy rng
cú nhng nhc ủim do quan ủim giai cp hn ch, Vụnte vn ủúng mt vai trũ

cc kỡ quan trng trong tro lu trit hc nh sỏng.

Ging Gic Ruxụ (1712 1778) l ủi biu li lc nht cu h t tng tiờn
tin th k XVIII. ễng cho rng ngun gc ca s kh cc trong xó hi l do s
chờnh lch quỏ ln v ti sn v nờu lờn mi ngi ủu phi bỡnh ủng. ễng tn
cụng vo quyn t hu, ủ xng xõy dng mt xó hi tng lai. Tuy vy Ruxụ
khụng ch trng tiờu dit ton b quyn t hu vỡ theo ụng vic ủú khụng th thc
hin ủc.

Nhúm Bỏch khoa ton th tp hp nhng nh trit hc, s hc, khoa
hcl ủi biu ca nhng t tng tiờn tin nht. Khi ủú h tn cụng vo thnh

KI L

trỡ ca ch ủ phong kin v giỏo hi, mc du trong ni b cú nhng chớnh kin
khỏc nhau, nhng vỡ cựng chung k thự nờn h ủon kt li di s ch ủo ca nh
trit hc duy vt ni iủrụ (1713 1784). H ch trng t do v kinh t, bo
v quyn t hu, ụn ho v chớnh tr xó hi.
Tt c nhng vn ủ quan trng v ủo ủc, chớnh tr v trit hc, k thut v
nụng nghip ủu ủc gii thớch v phõn tớch theo quan ủim ca ch ngha duy
vt.

6



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
Nh vy, rừ rng l nhúm Bỏch khoa ủó gúp phn truyn bỏ t tng duy vt
ch ngha, lm cho quan ủim ủú ginh ủc nhng thng li rc r v tr thnh
mt khuynh hng chim u th trong trit hc Phỏp hi ủú.


OBO
OKS
.CO
M

Cỏc nh t tng Phỏp, mc dự cú nhng quan ủim khỏc nhau, phn ỏnh
quyn li ca cỏc giai cp khỏc nhau, nhng trong thi ki khng hong ca ch ủ
phong kin h ủu cha mi nhn vo chớnh quyn v ủũi hi thay th bng mt ch
ủ xó hi mi.

6. Ch ủ phong kin Phỏp khng hong

Cui th k XVIII ch ủ phong kin Phỏp ủó lõm vo tỡnh trng khng
hong trm trng. Trong khi ủú, cm thự ch ủ phong kin v ủi sng ngy cng
cựng cc, qun chỳng nhõn dõn ủó ni dy khp ni. ng thi, cụng nhõn Paris
v cỏc thnh ph khỏc cng ni dy ủu tranh ginh quyn li, hụ cỏc khu hiu:
Git cht bn quý tc!, Git cht bon nh giu!, Git cht bn c ủo. Chớnh
quyn ủó c quõn ủi ủn ủn ỏp, nhng dp tt ni ny li bựng lờn ni khỏc.
Nc Phỏp trong tỡnh trng sụi sc lũng cm thự ch ủ phong kin, tỡnh th cỏch
mng ủó chớn mui.

II. QU TRèNH DIN BIN CA CCH MNH PHP (1789 1794)
Mựa hố nm 1789, nc Phỏp ủng trc ngng ca ca cuc ủi cỏch
mng t sn. Qun chỳng nhõn dõn di s lónh ủo ca giai cp t sn ủó ủng
dy tin hnh ủu tranh lt ủ nn quõn ch chuyờn ch phong kin, lp lờn ch ủ

KI L

t bn ch ngha. Quỏ trỡnh ủú cú th din ra ba giai ủon.


GIAI ON 1: CCH MNG BNG N V NN THNG TR CA I
T SN LP HIN

GIAI ON 2 NN THNG TR CA T SN CNG HO
GIRễNGANH.

GIAI ON3 NN CHUYấN CHNH DN CH CCH MNG
GIACễBANH.

7



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
A. GIAI ON 1: CCH MNG BNG N V NN THNG TR
CA I T SN LP HIN
(14 7 1789 ủn 10 8 1792) ngy 5 5 Hi ngh Ba cp khai mc ti

OBO
OKS
.CO
M

cung ủin Vecxai di s ch to ca vua. Ngay t ủu, nhng ngi ủi din cho
ủng cp th ba ủó b ủi x khinh mit.

Cuc ủu tranh n ra trc tiờn xoay quanh vn ủ kim tra t cỏch ủi biu.
Ngy 6 5 ủi biu ca hai ủng cp cú ủc quyn hp riờng kim tra t cỏch ủi
biu ca mỡnh v vn gi li b phiu theo dng cp. Nh vy dự dng cp th ba

cú ủụng ủi biu ti ủau ủi chng na thỡ vn vo th yu. Vỡ vy h ủu tranh
cho vic kim tra t cỏch ủi biu chung v b phiu theo ủu ngi.
Ngy 10 6 mc dự ủi biu ca hai ủng cp trờn khụng ủn hp chung,
ủng cp th ba vn c tin hnh kim tra t cỏch ca tt c cỏc ủi biu. Ngy 17
6, sau khi kim tra xong cỏc ủi biu a ủng cp th ba t tuyờn b hnh lp Hi
ủng dõn tc. Nh vua ủó phn khỏng bng vic cho ủúng ca cung ủin khụng cho
cỏc ủi biu ủn hp. Trc thỏi ủ ủú, nhõn dõn ủó cựng cỏc ủi biu ca mỡnh ủi
ủn hp ti phũng ủỏnh cu. ủõy, h thụng qua mt ngh quyt quan trng, th s
khụng gii tỏn v s hp bt c ni no cho ủn khi tho xong hin phỏp.
Ngy 23 6 cỏc ủi biu ca ủng cp th ba ủc triu tp v cung ủin
Vecxai. Nhng sau khi ủc din vn nh vua ra lnh phõn tỏn v lm vic theo tng
ủng cp. Khụng mt ai trong ủng cp th ba ủc di khi ch. Nhõn dõn bờn

KI L

ngoi ựa vo cựng cỏc ủi biu

Ngy 9 7, hi ủng dõn tc t tuyờn b thnh Quc hi lp hin ủ xỏc
ủnh quyn ca mỡnh trong vic ban hnh lut l nh nc. Trc tỡnh hỡnh ủú nh
vua tỡm mi cỏch ủ ủn ỏp nhm dp tt ý ủnh ủú, nhng cng lm cho ln súng
cụng phn trong cỏc gii Paris bựng lờn mnh m.
Cuc khi ngha 14 7 1789 Paris
T ngy 12 7 qun chỳng lao ủng v nhng ngi t sn ủó t v trang
cho mỡnh bng v khớ thụ s: sỳng, dao, giỏo mỏc Cỏc c tri Paris quyt ủnh
8



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
thnh lp mt c quan chớnh quyn thnh ph mi gi l U ban thng trc v t

chc lc lng v trang dõn binh l V quc quõn. Ngy 14 7 qun chỳng cỏch
mng chim ủc hu ht c quan v cỏc v trớ quan trng trong thnh ph. ủiu

OBO
OKS
.CO
M

quan trng nht l nh tự Baxti b thỏt th, nú ủỏnh du s thng li c cỏch mng.
To thnh kiờn c, sng sng hng trm nm tng trng cho nn quõn ch chuyờn
ch h khc tng nh bt di bt dch, phỳt chc ủó ri v tay qun chỳng nhõn dõn
cỏch mng.

Nh vy, ngy 14 7 1789 ủc vnh vin ghi vo lch s vinh quang ca
nhõn dõn Phỏp, lm rung chuyn ton b c cu chớnh quyn phong kin trong c
nc v cú ting vang mnh m ti chõu u v chõu M .
Cao tro cỏch mng trong ton quc.

Thng li cỏch mng Paris ủc cng c chc chn l nh phong tro ủu
tranh c ủa s nụng dõn trong ton quc. Thỏng 7 v thỏng 8, nhiu cuc khi
ngha nụng dõn bựng n cỏc ủa phng:khụng tr tụ, ủt nh ủa ch, th tiờu
ủc quyn phong kin, x t nhng tờn ủa ch gian ỏc.

thnh ph cng tin hnh phỏ tan b mỏy chớnh quyn c, lch s gi l
Cỏch mng th chớnh. Tin tc t Paris ủa ti lm cho nhõn dõn cỏc ủa phng
phn khi, ủng dy ủp phỏ nh ca ca cỏc viờn tng trn, ựa vo to th chớnh
v th tiờu cỏc vn kh phong kin, trao chớnh quyn cho nhng ngi t sn giu
cú ủa phng. Cỏc ủi v quc quõn Paris v cỏc ủa phng ủc thnh lp.

KI L


S kin chim nh ngc Baxti, phong tro cỏch mng c nụng dõn, cuc
cỏch mng th chớnh cỏc thnh ph l nhng ủũn ủ kớch mnh m vo ch ủ
phong kin chuyờn ch, ủem li thng li cn bn cho cỏch mng. Chớnh quyn mi
ca giai cp t sn ủc thnh lp, thay th cho h thng chớnh quyn quõn ch
phong kin.

Chớnh quyn lp hin v nhng hot ủng ca nú.
Khi nn quõn ch chuyờn ch b lt ủ chớnh quyn ủc chuyn giao vo
tay phỏi Lp hin. Ngay t nhng ngy ủu phỏi ny ủó bt tay vo vic son tho
9



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
“Tun ngơn nhân quyền và dân quyền”. Ngày 26 – 8 – 1789, quốc hội lập hiến
thơng qua bản tun ngơn gồm 17 khoản.
Tun ngơn đã nêu lên quyền tự do bình đẳn của con người: “Mọi người sinh

OBO
OKS
.CO
M

ra được tự do và bình quyền”. Tự do cá nhân, tự do ngơn luận, tự do tín ngưỡng, an
ninh, và tự do chống áp bức đựơc coi là những tín ngưỡng tự nhiên và tuyệt đối của
con người. Nhưng quyền tư hữu cũng được coi là “quyền bất khả xâm phạm và
thiêng liêng”.

Khi tun bố quyền tư hữu là bất khả xâm phạm, bản tun ngơn cũng do đó

hựp pháp hố về bất bình đẳng về tài sản và sự bóc lột của người có của đối với
người khơng có của, của người giàu đối với người nghèo do tình trạng bất bình
đẳng về tài sản sinh ra. Nhưung trong thế kỉ mà sự cướp bóc của phong kiến đang
hồnh hành, thì dó là điều khơng những chống lại những người có của, mà còn
chống lại bọn phong kiến, và có nhiệm vụ bảo vệ quyền tư hữu của tư sản và của
nơng dân chống mọi sự xâm phạm củ phong kiến.

Tuy nhiên, tính chất tiến bộ của bản tun ngơn nhân quyền và dân quyền
cũng bị hạn chế do hồn cảnh lịch sử. Khi tun bố quyền tư hữu “bất khả xâm
phạm và thiêng liêng” các tác giả của tun ngơn đã vạch rõ tính chất tư sản của
nó. Khi mà quyền tư hữu được bảo vệ như là một thứ quyền “thiêng liêng”, thì chỉ
có thể là sự bình đẳng hình thức, khơng chút nào xố bỏ sự bình đẳng về tài ản và
sản.

KI L

bảo đảm những điều kiện tốt nhất cho sự bóc lột tư sản chủ nghĩa của giai cấp tư

10



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Những chính sách của Quốc hội lập hiến. Hiến pháp 1791.
Chính sách ruộng đất, Hội đồng tun bố huỷ bỏ hồn tồn các trật tự và đặc

đất…

OBO
OKS

.CO
M

quyền phong kiến như: thuế xăng (cens), tơ hiện vật, tơ lao dịch, thuế thừa kế ruộng
Chính sách cơng thương nghiệp: Quốc hội quyết định bãi bỏ quy chế phường
hội, cho phép tự do bn bán lúa mì, cấm nhâp cảng sợi lang và các vât liệu xây
dựng để khuyến khích sản xuất trong nước.

Từ tháng 5 đến tháng 6 – 1790 Quốc hội chú ý tới việc tổ chức, thống nhất,
xố bỏ thuế quan nội địa… những biện pháp đó có ý nghĩa tiến bộ lớn vì nó đã gạt
bỏ được những nhân tố kìm hãm sự phát triên của cơng thưng nghiệp, xố bỏ ranh
giới của các khu vực và góp phần rất lớn vào việc hồn thành q trình hình thành
dân tộc Pháp.

Chính sách đối với nhà thờ, Quốc hội lập hiến quyết định tịch thu tài sản nhà
thờ làm tài sản quốc gia và đem bán. đến tháng 11 – 1790, Quốc hội quyết định
giáo hội Pháp phải phục tùng quốc gia, khơng được lệ thuộc vào Vaticăng về mặt
hành chính, các linh mục và dám mục phải do bầu cử,ăn lươngcủa nhà nước. Các
cơng việc hộ tịch trước kia thuộc giáo hội, nay chuyển sang nhà nước. Đó là một
chính sách tiến bộ

Năm 1791, Quốc hội ban hành hiến pháp mới, quy định chế độ qn chủ lập
hiến ở nước Pháp. nhà vua là người đứng đầu nhà nước, là tư lệnh tối cao các lực

KI L

lượng lục qn và hải qn, có quyền phê chuẩn hay bác bỏ các đạo luật, bổ nhiệm
hay cách chức các bộ trưởng, các sứ thần và nhân viên ngoại giao, các tư lệnh qn
đội. Hiến pháp còn quy định chế độ bầu cử chia cơng dân thành hai loại: cơng dân
tích cực và cơng dân tiêu cực( những người khơng có tài sản). Quyền bầu cử chỉ

dành cho những cơng dân tích cực, tức là những người rên 25 tuổi trở lên, khơng
làm th cho ai, phảicó tên trong danh sách Vệ quốc qn và pahỉ trả một số thuế
trưc thu băng ba ngày lương.

11



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Như vậy, hiến pháp 1791 đã vi phạm những ngun tắc “Tự do, Bình đẳng,
Bác ái” nêu ra trong “Tun ngơn nhân quyền và dân quyền”, đã tước đoạt quyền
lợi chính trị của đa số quần chúng là những người tham gia tích cực vào cuộc cách

OBO
OKS
.CO
M

mạng, chỉ bảo vệ quyền lợi của thiểu số hữu sản trong xã hội.
B. GIAI ĐOẠN THỨ HAI NỀN THỐNG TRỊ CỦA TƯ SẢN CỘNG
HỒ GIRƠNGĐANH

(từ 10 tháng 8 – 1792 đến 2 tháng 6 – 1793)

Trong giai đoạn này nứơc Pháp phải đối phó với thù trong giặc ngồi vơ
cùng nguy hiểm. đã đặt ra hai u cầu cho cách mạng Pháp là vừa giải quyết cách
mạng tư sản, vừa chống giặc ngoại xâm bảo vệ tổ quốc.

Cuộc khởi nghĩa 10 – 8 – 1792. Nền qn chủ lập hiến.
đêm ngày 9 rạng 10 – 8, thành phố Paris ầm vang tiếng súng, mở đầu cho

cuộc khởi nghĩa mới. Các qn đội vũ trang nhân dân kéo đến cung điện Tuynlơri.
Cơng xã cách mạng được thành lập, nắm tồn bộ chính quyền trong thành phố.
Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt ở các cổng cung điện giữa nhân dân và đội cảnh
vệ của nhà vua. Cuối cùng nhân dân đã chiếm được cung điện, bắt giam vua Luy
XVI và phế truất ngơi vua măc dầu Quốc hội tìm cách che trở. Một sắc lệnh thành
lập “Hiệp hội dân tộc” để thay thế cho Quốc hội lập pháp được ban bố với chế độ
bầu cử phổ thơng đầu phiếu cho tất cả nam giới từ 21 tuổi trở lên. Chế độ qn chủ
lập hiến bị sụp đổ hồn tồn. chính phủ mới được thành lập (gọi là hội đồng hành

KI L

pháp lâm thời) gồm phần lớn các bộ trưởng phái Girơngđanh. Như vậy cuộc khởi
nghĩa nhân dân ngày 10 – 8 – 1792 chẳng những đã lật đổ nền qn chủ lập hiến và
ngơi vua mà còn chấm dứt sự thơng trị của bọn đại tư sản phản động.
Cơng xã Paris và các chiến thắng qn sự.
Ngày 20 – 9, trên một ngọn đồi ở làng Vanmy một trận ác chiến đã diễn ra
giữa qn Pháp và Phổ. Lần đầu tiên qn Phổ thua chạy. chiến thăng Vanmy làm
nức lòng nhân dân, cục diện chiến tranh thay đổi hẳn. Qn Pháp tấn cơng vào Bỉ,
xâm chiếm vùng trung lưu sơng Ranh và chiếm Savoa. Nước Pháp được cứu thốt
12



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
nh tm lũng ỏi quc nhit thnh ca hng triu ngi dõn v nh s lónh ủo kiờn
quyt ca cụng xó v nhúm Giacụbanh.
Hip hi dõn tc v s thnh lp nn cng ho.

OBO
OKS

.CO
M

Ngy 21 9 hip hi dõn tc ủc khai mc. Hip hi tuyờn b bói b chớnh
quyn nh vua v thit lp nn cng ho m ủu k nguyờn mi trong lch s nc
Phỏp.

Thỏng 12 1792, cụng xó ủc bu li. Phỏi Girụngủanh tỡm cỏch li dng
thng li quõn s v da vo s ng h ca phỏi ủng ly ủ ủỏnh bi ủi th lag
Giacụbanh. Nhng thnh phn ca Cngó mi cng khụng kộm tớnh cht cỏch
mng, bao gm nhng ủi biu tiờn tin v kiờn quyt nht.

Cuc ủu tranh giai cp gay gt trong thi kỡ Girụngủanh.
Chin tranh lm cho tỡnh trng kinh t nc Phỏp sa sỳt hn. th trng trong
v ngoi nc b thu hp, sn xut sỳt kộm, tớn phiu lm phỏt quỏ nhiu nờn st
giỏ nhanh chúng, cụng nhõn v th th cụng khụng cú lng. Trong khi ủú bn phỳ
nụng v con buụn ủõu c tớch tr lỳa mỡ, giỏ c tng cao. i sng ca nhõn dõn vụ
cựng kh cc.

Vn ủ c bn ca cỏch mng l vn ủ rung dt vn khụng ủc gii
quyt. Chớnh ph Girụngủanh khụng thc s gii quyt dc yờu cu cp bỏch ca
qun chỳng. Cho nờn ln súng bt món ngy cng cao, lm lung lay nn thng tr
ca giai cp t sn.

KI L

Phỏi ủiờn di ra ủi ủi din cho quyn li ca tng lp dõn nghốo tin vụ
sn. H cú nhng yờu sỏch ủũi san bng ti sn, chia ủu ti sn m khụng tiờu dit
ch ủ t hu. h ủũi quy ủnh giỏ ti ủa v khng b bn gia thng ủu c.
Chớnh quyn Girụngủanh cm ghột v truy nó h.

S sp ủ chớnh quyn Girụngủanh.
Thỏng 3 1793 bn phong kin phn ủng ni ủy Vngủờ. Cỏc s quan
Girụngủanh ủu hng quõn ủch nhiu ni, cỏc quý tc phong kin cõu kt vi
Girụngủanh ni lon, nht l Lyụng, tn sỏt hng chc hi viờn Giacụbanh.
13



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Ngay từ tháng 3, những người “Điên dại” đã u cầu đuổi bọn Girơngđanh ra
khỏi Hiệp hội. Nhưng mãi đến khi chính sách phản động củ Girơngđanh lộ rõ, phái
Giacơbanh mới ủng hộ những chính sách trên. Dưới áp lực của phái Giacơbanh, các

OBO
OKS
.CO
M

Tồ án dặc biệt được thành lập để trừng trị bọn phản cách mạng, chính sách giá tối
đa được ban hành. Uỷ ban khởi nghĩa được thành lập. Ngày 31 – 5 Uỷ ban kêu gọi
nhân dân khởi nghĩa. Nhân dân có vũ trang bao vây Hiệp hội và đuổi các đại biểu
Girơngđanh ra khỏi hiệp hội.

Ngày 2 – 6 bị bao vây bởi đại bác và của qn vệ quốc và hàng vạn quần
chúng buộc phải ra lệnh bắt 22 đại biểu Girơngđanh. Chính quyền Girơngđanh bị
sụp đổ chuyển sang Giacơbanh. Cuộc khởi nghĩa ngày 31 – 5 đến 2 – 6 một lần nữa
thể hiện ý chí kiên cường và sức mạnh vơ địch của quần chúng nhân dân quyết tâm
thúc đẩy cách mạng đi lên. Một giai đoạn mới, giai đoạn phát triển cao hơn của
cách mạng Pháp bắt đầu.


GIAI ĐOẠN THỨ BA

NỀN CHUN CHÍNH DÂN CHỦ
CÁCH MẠNG GIACƠBANH

(từ ngày 2 – 6 năm 1793 đến 27 – 7 năm 1794)

Sự thành lập chính quyền chun chính dân chủ Giacơbanh
Tình hình nguy kịch của nứơc cộng hồ Pháp mùa hè năm 1793.
Chính quyền Giacơbanh được thiết lập trong điều kiện hêt sức nguy kịch.

KI L

Qn đội Pháp vẫn tiếp tục thất bại. Qn đồng minh phong kiến vượt qua biên
giới tràn vào đất nước.

Trong nhưũng ngày đầy đe doạ đó, quầnchúng nhân dân một lần nữa biểu
hiện lòng kiên quyết sắt đá, ý trí kiên cường và tinh thân giác ngộ chính trị sâu sắc.
những người Giacơbanh là:Rơbexpie , Mara, Xanh Giuyt, đã thấy rõ rằng muốn
cứu thốt nền cộng hồ thì phải vận đơng đơng đảo nhân dân tham gia đấu tranh để
tiêu trừ thù trong giặc ngồi.
Chính sách ruộng đất của chính quyền Giacơbanh.
14



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Qua hai giai đoạn trước, những quyền lợi thiết yếu của nơng dân vẫn chưa
được thoả mãn. Cho nên, chỉ một ngày sau khi nắm chính quyền, những người
Giacơbanh phải giải quyết ngay vấn đề ruộng đất.


OBO
OKS
.CO
M

Ngày 10 – 6, hiệp hội ra sắc lệnh chia hẳn đất cơng xã cho nơng dân, và điều
chỉnh để cho mỗi người đều có một mảnh ruộng bằng nhau.

Ngày 17 – 7, Hiệp hội ra sắc lệng hồn tồn thủ tiêu các quyền phong kiến,
nơng dân được giải phóng khỏi mọi đóng góp cho q tộc mà khơng phải bồi
thường. Các khế ước văn tự bị đốt, việc tàng trữ giấy tờ đó bị coi là tội nặng có thể
bị tù khổ sai.

Các đạo luật ruộng đất có một ý nghĩa lịch sử to lớn. Chỉ trong 2 tháng,
những người Giacơbanh đã giải quyết được một nhiệm vụ cực kì quan trọng mà các
chính phủ trước đó khơng làm được trong hàng năm trời. Nó pha hoại tân gốc chế
đọ phong kiến, biến tầng lớp nơng dân trước kia phụ thuộc vào phong kiến thành
những người tiểu tư hữu tự do, và thiết lập chế độ kinh tế tiểu nơng. Nó tạo nên
những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa ở nước Pháp.
Chính sách ruộng đất của chính quyền Giacơbanh là biện pháp cách mạng
nhất trong lịch sử các cuộc cách mạng tư sản. tầng lớp tiểu nơng đơng đảo do chính
sách đó tạo nên đã trở thành thành trì vững chắc cho nước Pháp cách mạng, thành
lực lượng sáng tạo những chiến tranh huy hồng cho cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ
quốc năm 1793 – 1794.

KI L

Hiến pháp 1793 và hệ thống chun chính dân chủ cách mạng Giacơbanh.
Chỉ sau 2 tuần lễ chuẩn bị, ngày 24 – 6 –1793, Hiệp hội dân tộc thơng qua

một bản hiến pháp mới, bản Hiến pháp cộng hồ đầu tiên trong lịch sử nước Pháp.
Hiến pháp năm 1793 xố bỏ chế độ phân loại cơng dân tích cực và tiêu cực, quy
định người Pháp, nam giới đến 21 tuổi đều được đi bầu cử quốc hội. Quốc hội được
bầu lại hàng năm vào ngày 1 – 5. Các dự luật được quốc hội thơng qua sẽ đưa cho
nhân dân thảo luận trong các cuộc họp cơ sở.

15



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Hiến pháp năm 1793 phản ánh và đánh dấu một giai đoạn mới, một giai đoạn
cách mạng cao hơn. nó tun bố trước tồn thế giới
Những ngun tắc tự do và dân chủ, một nền dân chủ tư sản tiến bộ hơn hẳn
của cách mạng.

OBO
OKS
.CO
M

hiến pháp năm 1791. Nó được nhân dân nhiệt liệt đón chào như một thắng lợi lớn
Hiến pháp năm 1793 được thơng qua nhưng khơng thực hiện. Trong điều
kiện hết sức nguy kịch của nền Cộng hồ, thù trong giặc ngồi câu kết hòng bóp
nghẹt nước Pháp, chính quyền Giacơbanh quyết định tạm hỗn việc thi hành hiến
pháp nhằm ngăn ngừa kẻ địch lợi dụng những điều khoản dân chủ. Đó là một biện
pháp đúng đắn vì hồn cảnh đang đòi hỏi tăng cường chun chính đối với các thế
lực phản đơng.

Cuộc đấu tranh bảo vệ Tổ quốc


Chính sách “khủng bố đỏ” của chính quyền Giacơbanh.
Những hoạt động phản cách mạng của bọn bảo hồng và Girơngđanh ngày
càng tăng cường, những cuộc ám sát xảy ra liên tiếp. Đáp lại những hành động đó,
hiệp hội dan tộc thơng qua một loạt sắc lệnh tăng cường đàn áp bọn phản cách
mạng, gia lệnh hoặc kiểm tra các phần tử khả nghi. Hiệp hội cử xuống các địa
phương những uỷ viên có quyền hành tuyệt đối để thanh trừ bọn phản động trong
các cơ quan và lập lại trật tự cách mạng. Bọn đầu cơ và gian thương, các bộ trưởng
Girơngđanh đều bị đưa ra tồ. Các tồ án cách mạng được tổ chức lại, q trình xử

KI L

án được rút gọn hơn, nhằm giải quyết nhanh chóng các trường hợp phạm tội.
Những biện pháp tăng cường chunm chính đó lànhưnmgx đòn tấn cơng vào thế
lực phản cách mạng và củng cố địa phương.
Việc thực hiện sắc lệnh về ruộng đất đã thoả mãn một phần lớn nơng dân
khiến cho họ khơng ủng hộ bọn phản loạn mà đứng lên bảo vệ nước Cộng hồ.
Phái Girơngđanh mất cơ sở rất nhanh ở các địa phương, thành trì của bọn chúng ở
miền nam là Liơng bị chiếm lại, các đội nơng dân vũ trang tiến hành trấnáp chúng.
Trung tâm phản động của bọn bảo hồng ở Văngđê bị bao vây chặt chẽ. Chính
16



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
quyền cách mạng chuyển sang thế tấn cơng. Dựa vào sự ủng hộ của nhân dân, nền
chun chính Giacơbanh đã đập tan về tan bản lực lượng phản động ở trong nước,
tạo điều kiện thuận lợi cho việc chiến thắng ngồi mặt trận.

OBO

OKS
.CO
M

Qn đội Pháp nhanh chóng thắng liên qn ở miền Đơng Bắc nước Pháp.
Thắng lợi đó đã làm thay đổi hẳn cục diện chiến tranh. Đến đơng xn 1793 – 1794
qn Pháp chuyển sang thế chủ động. Tuylơng được giải phóng khỏi tay qn Anh.
Anđát thốt khỏi tay qn Phổ và Áo. Miền đơng được khơi phục, qn thù bị qt

KI L

sạch khỏi lãnh thổ nước Pháp.

17



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Sự tan rã của liên minh Giacơbanh. Sự thất bại của phái “Điên dại”.
Trong những ngày đầu của nền chun chính Giacơbanh, tình hình trong
nước rất khó khăn. Lợi dụng tình trạng chiến tranh, bọn con bn gia sức tích trữ

OBO
OKS
.CO
M

đầu cơ các loại lương thực và các đồ dùng cần thiết. Giá cả tăng lên, tín phiếu sụt
giá nhanh chóng, các thành phố thiếu bánh mì. Đạo luật giá lúa mì được ban hành
ngày 4 – 5 - 1793 khơng được áp dụng. Những người thuộc phái điên dại đòi hỏi

phải ngăn chặn đầu cơ, xử tử bọn bn bán gian lận, tịch thu tài sản và lương thực
của chúng, quy định giá tối đa với tất cả các loại hàng hố. Những u sách của
phái điên dại có tiếng vang rộng rãi trong quần chúng. Nhưng khi họ lên tiếng cơng
kích hiến pháp năm 1793 đòi phải thêm điều khoản xử tử bọn gian thương, thậm
chí đòi thực hiện ngay hiến pháp thì về căn bản những u sách đó khơng phù hợp
với quyền lợi của giai cấp tư sản, ngay cả đối với phái Giacơbanh.
Trong diều kiện xã hội đòi hỏi tăng cường chun chính để tiêu diệt thù
trong giặc ngồi, việc u cầu thực hiện ngay hiến pháp là một sách lược sai lầm
khiến cho tất cả các phe phái trong Giacơbanh từ hữu sang tả lợi dụng cớ đó, nhất
trí đàn áp họ. Tháng 9 – 1793 Giắccơru lãnh tụ của phái “Điên dại” bị bắt. Sau đó
ơng tự tử. Từ đấy phái “Điên dại “ bị tan rã. Việc tiêu diệt phái “Điên dại” chính là
sự cắt dứt sợi dây liên hệ giữa phái Giacơbanh với đơng đảo quần chúng, làm cho
họ dần dần xa rời những người Giacơbanh.

Sự tan rã của liên minh Giacơbanh.

KI L

Trong suốt q trình đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản, nội bộ nhóm
Giacơbanh đã xảy ra sự phân hố ngày càng rõ rệt. Bao gồm cánh hữu là những
người bảo vệ quyền lợi cho tầng lớp đại tư sản và những thương nhân. còn cánh tả
bao gồm những người kiên quyết cách mạng hơn, tiếp thu nhiều u sách của phái
“Điên dại” sau khi phái này bị tan vỡ.
Sự khác biết giữa hai phái này ngày càng bộc lộ rõ. Nhưng trong thời
gianchiến tranh, những người Giacơbanh thấy rõ rằng muốn thắng lợi phải liên
minh với quần chúng nhân dân bao gồm cả dân nghèo thành thị và nơng thơn. Do
18




THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
đó, họ phải chấp nhận một số u sách của quần chúng nhân dân quy định giá tối
đa, truy nã bọn đầu cơ, tịch thu lương thực tích trữ… Điều đó gây lên sự bất mãn
trong giai cấp tư sản và tầng lớp phú nơng là những người mới làm giàu từ chiến

OBO
OKS
.CO
M

tranh. Họ chịu đựng những chính sách của phái Giacơbanh như một chế độ tạm
thời và bắt buộc trong lúc bị đe doạ bởi nguy cơ bọ phục hồi của chế độ phong
kiến. Điều đó chứng tỏ phái Giacơbanh là một liên minh khơng vững chắc, bao
gồm nhiều tàng lớp có quyền lợi khác nhau. Chỉ cần có những thắng lợi đầu tiên
ngồi mặt trận, những dấu hiệu chứng tỏ nước Pháp dã thốt khỏi nạn thì mỗi nhóm
phái lại tỏ ra cương quyết bảo vệ quyền lợi riêng tư, mâu thuẫn nội bộ với phái
Giacơbanh bộc lộ.

Tháng 3 – 1794 khi qn đội dành được thế chủ động căn bản trên các chiến
trường thì cuộc đấu tranh nội bộ liên minh Giacơbanh ngày càng trở lên gay gắt.
Cuộc khủng hoảng nội bộ đã dần dần làm cho chính quyền Giacơbanh rơi
vào thế cơ lập, lực lượng cách mạng bị suy yếu. Quyền lực tập trung vào tay “bộ
ba” Rơbexpie, Xanh giuyt, Cutơng. Rơbexpie khơng có chỗ dựa chắc chắn trong xã
hội. Lê nin chỉ ra rằng Hiệp hội dân tộc “Đưa ra những dự định đại quy mơ, mà lại
khơng có chỗ dựa cần thiết để thực hiện, khơng biết ngay cả phải dựa vào giai cấp
nào để áp dụng biện pháp này hay biện pháp khác”. Vì vậy, sự tan rã của nền
chun chính Giacơbanh trở thành điều khơng thể tránh khỏi.
Âm mưu phản cách mạng và cuộc đảo chính ngày 9 tháng Tecmiđo.

KI L


Mùa hè năm 1794, cuộc đấu tranh ngấm ngầm chống Rơbexpie ngày càng lộ
rõ. Các dự án sắc lệnh do Rơbexpie và Cutơng thảo nhằm tăng cường chun chính
và trưng thu tồn bộ vụ mùa năm 1794 gặp sự chống đối kịch liệt trong Hiệp hội
dân tộc.

Ngày 26 – 7, trong phiên họp của Hiệp hội dân tộc, bài diễn văn của
Rơbexpie được hoan nghênh nhiệt liệt. Tối hơm đó, ơng đọc lại ở câu lạc bộ
Giacơbanh và được sự ủng hộ của đại đa số hội viên. Ơng quyết định củng cố nền
chun chính và tăng cưòng trấn áp các lực lượng đối lập từ hữu sang tả. Bọn
19



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
“Đồng lầy” tưởng chừng thất bại nên hoang mang. Nhưng các phần tử phản cách
mạng càng kiên quyết trong âm mưu lật đổ Rơbexpie.
Hơm sau ngày 9 thang Tecmiđơ tại hiệp hội dan tộc Xanhgiuyt đọc báo cáo

OBO
OKS
.CO
M

một cách bình tĩnh và chắc chắn. Bọn phản động cắt ngang hơ băt Rơbexpie, Xanh
Giuyt, Cutơng và những người lãnh đạo khác. Nhưng khi bọn phản động dẫn đến
sở cảnh sát thì Rơbexpie thốt khỏi tay chúng. Các đơng chí của ơng cũng dàn được
giải thốt. Đến tối, họ họp nhau ở trụ sở cơng xã. Trong giờ phút quyết liệt, quần
chúng đòi hỏi phải có những hành đơng khẩn trương và quyết liệt thì Rơbexpie lại
dao động, do dự và chậm chạp. Họ khơng còn có những quyết định sáng suốt và

kịp thời như những ngày 10 – 8 –1792, 31 – 5 và 2 – 6 –1793 nữa.
Trong khi đó, bọn phản cách mạng hành động rất nhanh chóng. Chúng tun
bố đặt Rơbexpie và các đơng chí của ơng ra ngồi vòng pháp luật. Chúng tự vũ
trang và đièu động các đơn vị qn đội đáng tin cậy trở về Paris. Đến đêm, chúng
tấn cơng trụ sở cơng xã Rơbexpie và những người thân cận lị bị bắt. Ngày hơm sau,
Rơbexpie, Xanhgiuyt, Cutơng và 18 người nữ bị giết khơng xét xử. Nền chun

KI L

chính Giacơbanh tan giã hồn tồn.

20



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
III. TNH CHT V í NGHA LCH S CA CUC CCH MNG
T SN PHP
1.

Cuc cỏch mng cui th k XVIII Phỏp l cuc cỏch mng dõn ch

OBO
OKS
.CO
M

t sn. Tip theo cỏch mng Anh, ủõy l mt cuc cỏch mng t sn v ủi ủó lt ủ
nn quõn ch chuyờn ch phong kin cựng vi mi quan h v l thúi thi nỏt ca
nú. Cỏch mng t sn Phỏp ủó tuyờn b mt ch ủ chớnh tr ca xó hi mi chõu

u vi c cu t chc mi v cỏc quyn t do dõn ch. Cỏch mng ủó ủp tan quan
h rung ủt phong kin, gii phúng nụng dõn khi si dõy rng buc c truyn ca
nhng ngha v phong kin, to nờn mt tng lp nụng dan tiu t hu ủụng ủo,
m ủng cho nn kinh t t bn ch ngha phỏt trin mnh m. V do ủú, ch ủ
t bn ch ngha ủó xỏc lp trong tt c cỏc lnh vc ca ủi sng. Nú tr thnh
cuc cỏch mng cú nh hng ln trong phm vi chõu u v cú ý ngha ln lao ủi
vi thi ủi.
2.

Trong cuc cỏch mng ủú, do ủa v kinh t v xó hi quy ủnh m giai

cp t sn l giai cp thc tộ ủó lónh ủo phong tro. nhng ch cú tinh thn dng
cm, kiờn cng, ý trớ bt khut ca qun chỳng nhõn dõn, cỏch mng mi cú th
thng li.
3.

i cỏch mng Phỏp l ủin hỡnh cao ủp v thng li ca t tng

cỏch mng, lý lun cỏch mng. Th k ỏnh sỏng th k ca ủi cỏch mng Phỏp, ủó
cho ra ủi nhng nh t tng ln nh: Mụng te xki x, Rỳt xụ, Vụnte

KI L

M nhõn loi mói mói bit n. Cỏc nh khoa hc ủú khụng nhng ủ li cho loi
ngng nhng t tng, nhng trit lớ, nhng c ch phỏp lut, nhng phng
hng kinh t nhm xõy dng cuc sng mi tt ủp hn v phỏt trin nhanh chúng
gp bi phn so vi nhng nm trng ca ủờm di phong kin, mcũn ủa li
nhng ỏng th, ỏng vn kit xut, mang tớnh nhõn ủo sõu sc.
4.


i cỏch mng Phỏp vi tớnh tớch cc, ch ủng vụ cựng ln lao ca

qun chỳng, ca ủng cp th ba ủó cú nhng sỏng to v ủi. Cuc cỏch mng ny
khụng ch sỏng to ra hỡnh thc ủu tranh mi m cũn sỏng to ra nhng hỡnh thc
21



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
cách mạng mới vơ cùng phong phú, từ viếc phát động qn chúng, tổ chức qn
đội, phá ngục Baxti… Đến việc tổ chức ra hội nghị lập hiến, xây dựng cơ chế tam
quyền phân lập ( lập pháp, hành pháp, tư pháp). Đến ban hành pháp lệnh về ruộng

OBO
OKS
.CO
M

đất, quy định mối quan hệ giữa nhà nước và giáo hội… Và cao nhất là việc cho ra
đời bản tun ngơn nhân quyền và dân quyền nổi tiếng.
5.

Đại cách mạng Pháp có những cống hiến lớn trong việc hình thành

một quốc gia, một thi trường dân tộc thống nhất. Nó xố bỏ q tộc thế tập và sự
ngăn cách phong kiến đối với lãnh thổ và giao lưu văn hố và kinh tế.
6.

Tính nhân văn của đại cách mạng Pháp, đặc biệt là sự chú trọng đến


quyền con người. Cái vĩ đại của đại cách mạng Pháp là đã cho ra đời bản tun
ngơn nhân quyền và dân quyền nổi tiếng mà cho đến nay cả nhân loại tiến bộ vãn
phải phấn đấu để thực hiện.
7.

trong đại cách mạng Pháp đã tạo dựng nên một nền ngoại giao hồ

bình mang cả tính cách mạng lẫn tính nhân đạo sâu sắc. Khẩu hiệu “chiến tranh với
các lâu đài, hồ bình với các lều tranh” thể hiện tư tưởng nhân văn cao cả. Trong
điều kiện lúc bấy giờ, khi mà cuộc đấu tranh giữa lực lượng cách mạng mới lớn lên
với thế lực phong kiến phản động già cỗi, bảo thủ của châu Âu thì chỉ có một nền
hồ bình như thế mới đúng đắn chứ khơng phải bằng bất cứ giá nào.
Tuy vậy, bất cứ một cuộc cách mạng nào, dẫu là vĩ đại đến đâu cũng khơng
vượt ra khỏi hạn chế giai cấp và hạn chế thời đại. Đại cách mạng Pháp cũng vậy.

KI L

Trước hết, đã là cách mạng xã hội thì đi đơi với cách mạng quan hệ sản xuất
phải đồng thười đẩy mạnh phát triển lực lượng sản xuất. Đại cách mạng Pháp,
trước những u cầu cấp bách của quần chúng đang hướng mạnh vào vến đề phân
phối cho nên các nhà cách mạng đã quan tâm nhiều đến vấn đề này. Cũng có thể do
một ngun nhân khác nữa là ở Pháp lúc đó lực lượng sản xuất tư bản chủ nghĩa đã
phát triển mà cái kìm hãm trước mắt là quan hệ sản xuất, trong đó cơ bản là vấn đề
lưu thơng, phân phối cho nên đã quan tâm nhiều đến việc giải quyết quan hệ sản
xuất. Còn việc phát triển lực lượng sản xuất t hì khơng được đẩy mạnh.
22



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

Thứ hai, Đại cách mạng Pháp coi nhẹ quyền lợi của giai cấp công nhân.
Thứ ba, thái ñộ ñối với giáo hội. Lúc ñầu, có thái ñộ triệt ñể chưa từng có ñối
với giáo hội. Nhưng rồi trong tiến trình phát triển, ñại tư sản ñã dần chiếm lấy ñặc
với giáo hội.

OBO
OKS
.CO
M

quyền và ñến khi ñại tư sản chấp chính, thi họ ñã từng bớc nhượng bộ và thoả hiệp
Thứ tư, sự thiếu chung thuỷ của các nhà tư bản.

Hạn chế cơ bản của Đại cách mạng Pháp. Sự mở ñường cho chủ nghĩa tư
bản phát triển tất yéu sẽ dẫn tới ách áp, bức bóc lột giai cấp mới là bóc lột của tư
bản với công nhân.

Tuy nhiên cũng cần nhấn mạnh: cũng như không có văn minh Hy Lạp, La
Mã thì không có văn minh Tây Âu và Bắc Mỹ. Không có Đại cách mạng Pháp
1789 và các cuộc cách mạng khác như cách mạng 1848 ở pháp, công xã Paris1871,
cách mạng Nga 1905, cách mạng tháng 2 – 1917 thì không có ñại cách mạng thán
Mười Nga sau này. Cách mạng Nga cũng như cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nhiều
nước khác ñều là kế thừa và phát triển thành quả vĩ ñại của cách mạng Pháp, phủ

KI L

ñịnh cái tiêu cực, phát huy những mặt tích cực của nó ñể ñưa nhân loại tiến lên.

23




THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

OBO
OKS
.CO
M

MC LC
LI M U ........................................................................................................ 1
I. TèNH HèNH NC PHP TRC CCH MNG

................................ 1

1. Ch ủ chớnh tr Phỏp trc cỏch mng ................................................. 1
2. Tỡnh trng nụng nghip v quan h rung ủt .......................................... 2
3. S phỏt trin cụng thng nghip t bn ch ngha v nhng tr lc ca
nú .................................................................................................................... 3
4. Tỡnh hỡnh xó hi Phỏp ............................................................................... 4
5. Tro lu t tng ỏnh sỏng Phỏp ........................................................... 5
7. Ch ủ phong kin Phỏp khng hong ................................................... 7
II. QU TRèNH DIN BIN CA CCH MNH PHP (1789 1794) ........ 7
A. GIAI ON 1: CCH MNG BNG N V NN THNG TR CA
I T SN LP HIN ............................................................................... 8
B. GIAI ON 2: NN THNG TR CA T SN CNG HO
GIRễNGANH .......................................................................................... 12
III. TNH CHT V í NGHA LCH S CA CUC CCH MNG T

KI L


SN PHP ....................................................................................................... 21

24