1
CHIEÁN THAÉNG
BEÄNH UNG THÖ
Sách Hướng Dẫn
Người Bệnh Và Người Nhà Người Bệnh
(Tái bản lần thứ nhất có sửa chữa)
Chủ biên:
GS.TS. Nguyễn Bá Đức
Ban biên soạn:
GS.TS. Nguyễn Bá Đức
PGS.TS. Bùi Diệu
PGS.TS. Trần Văn Thuấn

Thư ký biên soạn:
ThS. Nguyễn Tiến Quang
ThS. Đỗ Huyền Nga
3
2
Lời giới thiệu
Mô hình bệnh tật ở nước ta đã và đang thay đổi, các bệnh
không lây nhiễm như bệnh tim mạch, bệnh ung thư, rối loạn nội
tiết, bệnh tâm thần, v.v ngày càng phát triển và trở thành mối đe
dọa cho sức khỏe cộng đồng.
Không ai muốn mình mắc bệnh ung thư, nhưng mỗi năm ở
nước ta có đến hơn 150.000 người mới mắc ung thư. Ung thư
xuất hiện ở mọi vùng, từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi
đến miền ngược và hầu như ở mỗi xóm, làng, dòng họ, cơ quan,
đơn vị đều thấy có người mắc bệnh ung thư. Nếu một ngày nào
đó bạn phát hiện ra mình bị ung thư, chắc bạn và những người
thân sẽ suy nghĩ rất nhiều và có nhiều câu hỏi thắc mắc như:
Sách được tái bản lần 1 với sự tài trợ của tổ chức HealthBridge

Canada trong khuôn khổ dự án “Tăng cường bằng chứng cho
truyền thông phòng chống ung thư tại Việt Nam”
• Ung thư là gì?
• Ai sẽ mắc bệnh ung thư?
• Yếu tố nào dẫn đến bệnh ung thư?
• Bệnh ung thư có di truyền không?
• Bệnh của tôi ở giai đoạn nào?
• Tôi sẽ sống được bao lâu nữa?
• Bệnh này có thể chữa khỏi được không?
• Tôi cần chuẩn bị những gì cho việc điều trị bệnh?
• Những biện pháp điều trị nào là tốt nhất?
• Việc điều trị sẽ gây ra những tác dụng phụ nào?
• Chữa trị bệnh này hết bao nhiêu tiền?
• Sinh hoạt, ăn uống, luyện tập và làm việc như thế nào trong
và sau khi điều trị?
• Có những cơ sở khám và điều trị ung thư nào ở Việt Nam?
5
4
Và còn nhiều câu hỏi khác nữa.
Việc có câu trả lời cho những thắc mắc trên sẽ giúp bạn cảm
thấy mình hiểu được rõ hơn về bệnh và sẽ thấy bớt lo lắng hơn.
Qua tài liệu này, chúng tôi mong muốn giúp bạn trả lời những
thắc mắc về bệnh ung thư cũng như việc điều trị căn bệnh này.
Tài liệu cũng nêu lên những suy nghĩ, tâm tư, hành động của
một số người bệnh gửi đến Bệnh viện trong quá trình khám chữa
bệnh và đã chiến thắng bệnh ung thư, đặc biệt là tâm huyết thư
của các bệnh nhân như bệnh nhân Ngô Thảo nhằm góp phần chia
sẻ với những người đang phải đối phó với căn bệnh ung thư. Để
chuẩn bị tốt cho những lần gặp cán bộ y tế, cuốn sách cũng đưa ra
những gợi ý giúp bạn có thể đặt những câu hỏi cần thiết. Chúng

tôi mong rằng những thông tin này sẽ giúp bạn và gia đình bạn
giảm bớt những lo lắng, sợ hãi về bệnh ung thư và điều trị bệnh
này.
Tuy nhiên, những thông tin này không nhằm thay thế được hết
lời khuyên từ các bác sỹ và nhân viên y tế chăm sóc bạn. Hãy trao
đổi trực tiếp với họ để hiểu rõ hơn bệnh mà bạn đang mắc phải và
phương thức điều trị như thế nào nhằm kiểm soát căn bệnh này.
Trong khuôn khổ có hạn, tập tài liệu này chắc chắn còn nhiều
thiếu sót và không thể đáp ứng được nhu cầu thông tin về bệnh
ung thư cho cộng đồng. Mong quý bạn đọc đóng góp ý kiến để
lần tái bản sau được hoàn thiện hơn.
Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung
thư – Ngày mai tươi sáng đã giúp đỡ xuất bản cuốn sách này.


TM. Ban biên soạn
GS.TS. Nguyễn Bá Đức
Mục lục
Lời giới thiệu 3
1. Ung thư là gì? 7
2. Ai sẽ mắc bệnh ung thư? 9
3. Yếu tố nguy cơ nào dẫn đến bệnh ung thư? 9
4. Bệnh ung thư có di truyền không, có lây không? 11
5. Tại sao lại là tôi? 12
6. Bệnh của tôi ở giai đoạn nào? 13
7. Tôi còn sống bao lâu nữa? 14
8. Tôi sống chung với bệnh như thế nào? 15
9. Nên thông báo với mọi người về chẩn đoán bệnh của tôi
như thế nào? 20
10. Bệnh ung thư có thể chữa khỏi được không? 25

11. Tôi cần phải chuẩn bị gì cho việc điều trị? 26
12. Điều trị bệnh ung thư như thế nào? 30
13. Phương pháp điều trị nào là tốt nhất cho tôi? 31
14. Lên kế hoạch điều trị như thế nào? 41
15. Tôi cần phải hỏi bác sĩ điều gì? 42
16. Tôi sợ đau, làm thế nào để kiểm soát đau? 45
17. Tôi có thể làm việc trong quá trình điều trị không? 46
18. Tôi có thể luyện tập thể thao trong quá trình điều trị không? 47
19. Ung thư ảnh hưởng đến cuộc sống tình dục của tôi
như thế nào? 47
20. Tài chính và điều trị ung thư 50
7
6
21. Các nguồn hỗ trợ khác tôi có thể có? 51
22. Những quan niệm sai lầm phổ biến về bệnh ung thư? 52
Phụ lục 1. Danh mục thuốc chủ yếu trong điều trị ung thư 54
Phụ lục 2. Danh sách các cơ sở ung bướu trên toàn quốc 56
Phụ lục 3. Các trang web tham khảo thông tin 60
Phụ lục 4. Thư của bà Doãn Ngọc Trâm, mẹ liệt sĩ,
b á c s ỹ Đ ặ n g Thù y Trâm 61
Thư của nhà văn, nhà phê bình văn học,
n g ư ờ i b ệ n h u n g t h ư N g ô Th ả o 6 3
Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng 67
1. UNG THƯ LÀ GÌ ?
Ung thư là bệnh lý ác tính của tế bào. Có rất nhiều loại bệnh
ung thư. Ung thư có thể phát triển ở bất kỳ bộ phận nào của cơ
thể, như phổi, tuyến vú, đại tràng, ở trong máu, v.v Bệnh xuất
phát từ đâu, thường lấy tên bộ phận đó đặt tên cho bệnh, chẳng
hạn ung thư vú, ung thư phổi, Các loại bệnh ung thư có nhiều
điểm chung, nhưng cũng có nhiều khác biệt trong quá trình bệnh

phát triển và di căn.
Các bệnh ung thư giống nhau như thế nào?
Mỗi loại tế bào trong cơ thể có những nhiệm vụ riêng biệt. Các
tế bào bình thường sẽ phân chia theo trật tự nhất định. Chúng sẽ
chết đi sau khi đã bị hỏng và sẽ được thay thế bằng những tế bào
mới. Ung thư là một loại bệnh mà trong đó các tế bào phát triển
không có điểm dừng. Tế bào ung thư tiếp tục phát triển và tạo
thêm tế bào mới. Chúng sẽ lấn át các tế bào bình thường. Việc
này sẽ gây hủy hoại các bộ phận của cơ thể, nơi mà ung thư xuất
hiện.
Các tế bào ung thư cũng sẽ di chuyển sang các bộ phận khác
của cơ thể. Ví dụ, các tế bào ung thư tại xương có thể di chuyển
đến phổi và phát triển ở đó. Khi các tế bào ung thư di chuyển
sang các bộ phận khác sẽ được gọi là di căn. Khi ung thư xương
di căn đến phổi, bệnh sẽ vẫn được gọi là ung thư xương vì đó là
nguồn gốc bệnh bắt đầu.
Các bệnh ung thư khác nhau như thế nào?
Một số loại bệnh ung thư có xu hướng phát triển và di căn rất
nhanh chóng. Với một số loại khác, quá trình này sẽ diễn ra chậm
hơn. Mỗi loại bệnh cũng sẽ đáp ứng với điều trị theo các cách
9
8
khác nhau. Một số loại bệnh ung thư được chữa trị tốt nhất bằng
biện pháp mổ. Một số loại điều trị bằng tia phóng xạ trị. Một số
khác sẽ tốt hơn khi sử dụng thuốc hay được gọi là điều trị hoá
chất (hoá trị). Thông thường bác sỹ phải phối hợp nhiều biện
pháp điều trị để đạt kết quả tốt nhất.
Khi một người mắc bệnh ung thư, bác sỹ sẽ tìm ra đó là loại
ung thư gì, ở giai đoạn bệnh nào để từ đó đưa ra các biện pháp
điều trị phù hợp với loại ung thư và giai đoạn bệnh của người

bệnh.
Khối u là gì?
Hầu hết các loại ung thư sẽ tạo thành khối u. Không phải tất
cả khối u (cục) là u ác tính hay ung thư. Trong hầu hết các trường
hợp, bác sỹ sẽ lấy một phần hoặc toàn bộ khối u để kiểm tra xem
bản chất của khối u có phải là ung thư hay không. Các khối u
không phải là ung thư được gọi là u lành tính. Các khối u là ung
thư được gọi là u ác tính.
Cũng có một vài loại ung thư, như ung thư máu, sẽ không tạo
thành khối u. Bệnh phát triển trong máu hoặc các tế bào khác của
cơ thể.
2. AI SẼ MẮC BỆNH UNG THƯ?
Ung thư là bệnh khá phổ biến ở hầu hết các nước phát triển
trên thế giới. Khi tuổi thọ tăng và mức độ phát triển công nghiệp
hóa tăng thì bệnh ung thư cũng có xu hướng gia tăng. Tại Việt
Nam, ước tính có khoảng 150.000 người mới mắc bệnh ung thư
hằng năm. Khoảng 57% trong số đó là nam giới và 43% là nữ
giới. Ung thư có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, cả người lớn và trẻ
em, nhưng đa phần ung thư sẽ xuất hiện ở người ngoài 50 tuổi.
Mọi nhóm dân tộc đều có thể mắc ung thư. Theo thống kê chưa
đầy đủ, riêng năm 2010 ở Việt Nam có tối thiểu (những ca ghi
nhận được) là 126.307 trường hợp ung thư mới mắc ở cả hai giới.
Trong đó nữ giới có 54.367 trường hợp ung thư và nam giới có
71.940 trường hợp ung thư.
10 loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới tại Việt Nam năm
2010 sắp xếp theo thứ tự gồm: ung thư phổi, dạ dày, gan, đại-trực
tràng, thực quản, vòm, hạch, máu, tuyến tiền liệt, khoang miệng.
10 loại ung thư có tỷ lệ mới mắc cao ở nữ giới Việt Nam năm
2010 sắp xếp theo thứ tự phổ biến nhất là: ung thư vú, đại - trực
tràng, phế quản - phổi, cổ tử cung, dạ dày, giáp trạng, gan, buồng

trứng, hạch, máu.
3. YẾU TỐ NGUY CƠ NÀO DẪN ĐẾN BỆNH UNG
THƯ?
Yếu tố nguy cơ gây ung thư là bất cứ cái gì có thể làm ảnh
hưởng đến khả năng mắc bệnh ung thư. Một số yếu tố nguy cơ
có thể thay đổi được (các thói quen ăn uống, sinh hoạt) và một số
khác thì không thể. Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được
11
10
bao gồm tuổi của bạn, giới tính (liên quan đến nội tiết) và lịch sử
bệnh của gia đình. Yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được như thói
quen sinh hoạt, hút thuốc, nhai trầu và uống rượu, thói quen ăn
uống, lối sống, quan hệ tình dục không an toàn, lây nhiễm virút
viêm gan B và việc tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng. Các yếu tố ô
nhiễm khác trong môi trường cũng có liên quan đến gây ung thư.
Những yếu tố nguy cơ không nói lên tất cả. Có một hay nhiều
yếu tố nguy cơ không có nghĩa rằng bạn chắc chắn sẽ mắc bệnh,
nhưng có nhiều yếu tố tác động thường xuyên, nguy cơ mắc
bệnh sẽ nhiều hơn. Cũng có nhiều người mắc bệnh ung thư có
thể không thấy yếu tố nguy cơ nào được biết đến. Ngay cả khi
một người bị mắc bệnh ung thư có nhiều yếu tố nguy cơ, thông
thường cũng rất khó biết yếu tố nguy cơ nào là chủ yếu gây ra
bệnh ung thư.
Ung thư là bệnh nguy hiểm nhưng với khoa học ngày nay, 1/3
có thể phòng được, 1/3 có thể chữa khỏi (ở giai đoạn sớm), 1/3
có thể kéo dài cuộc sống (giai đoạn muộn). Cần áp dụng các biện
pháp phòng bệnh, phát hiện bệnh sớm và điều trị đúng phương
pháp để dự phòng và điều trị hiệu quả bệnh ung thư.
4. BỆNH UNG THƯ CÓ DI TRUYỀN KHÔNG, CÓ
LÂY KHÔNG?

Mặc dù có nhiều người tin rằng bệnh ung thư có tính chất gia
đình, nhưng bệnh ung thư không di truyền từ cha mẹ sang con
cái giống như các đặc tính di truyền khác như chiều cao hay màu
tóc, màu da. Chỉ có một số ít bệnh ung thư liên quan đến gen di
truyền. Phần lớn những người mắc ung thư không liên quan đến
di truyền và cũng không để lại bệnh cho các thế hệ sau. Cần hiểu
một cách đầy đủ hơn là bệnh ung thư là loại bệnh do tổn thương
gen (vật liệu mang tính di truyền của tế bào) gây ra. Có rất nhiều
nguyên nhân gây tổn thương gen. Hơn 80% là do các yếu tố bên
ngoài môi trường tác động vào cơ thể. Những tổn thương gen
này không di truyền. Một tỷ lệ nhỏ khoảng dưới 10% là do tổn
thương gen có sẵn trong cơ thể, những tổn thương gen này có thể
di truyền, nhưng không phải sẽ di truyền cho tất cả con của người
có gen này. Chỉ khoảng 50% số con sẽ nhận di truyền các gen đó.
Trong số những người con có gen sinh ung thư này, cũng không
phải tất cả sẽ bị ung thư. Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ sẽ mắc ung thư
trong cuộc đời của họ. Khoa học hiện nay còn đang nghiên cứu
sửa chữa các gen bị tổn thương.
Với một số ít loại ung thư có yếu tố gia đình, nếu người có họ
hàng ruột thịt gần gũi (bố mẹ, anh chị em) bị loại ung thư đó thì
khả năng mắc bệnh đó của họ có thể tăng lên. Nhưng nhìn chung,
nguy cơ mắc bệnh ung thư của một người có liên quan mạnh
mẽ tới tuổi tác và các yếu tố nguy cơ từ thói quen sống, từ môi
trường đã được nói tới ở trên.
Bệnh ung thư hoàn toàn không lây nhiễm từ người này sang
người khác do tiếp xúc, dù là ung thư đường hô hấp hay bất kỳ
13
12
loại ung thư nào, vì vậy ung thư cùng với một số bệnh khác như:
bệnh tim mạch, bệnh thấp khớp, rối loạn chuyển hóa, bệnh nội

tiết, bệnh tâm thần được xếp vào nhóm các bệnh không lây
nhiễm.
5. TẠI SAO LẠI LÀ TÔI?
Câu hỏi đầu tiên mà rất nhiều người vừa được chẩn đoán là
mắc bệnh ung thư thường có là “Tôi đã làm gì sai?” hay “Tại sao
lại là tôi?”. Bởi vì các bác sỹ không biết chắc chắn nguyên nhân
dẫn đến bệnh trong từng trường hợp nên người bệnh thường tự
đưa ra những lời giải thích riêng cho mình về việc tại sao họ lại
mắc bệnh.
Nhiều người tin rằng họ bị trừng phạt do việc họ đã từng làm ở
“kiếp trước” hoặc trong quá khứ. Hầu hết mọi người sẽ tự hỏi họ
đã làm gì để dẫn đến căn bệnh ung thư? Một số người nghĩ rằng
nếu họ làm gì đó khác đi thì họ đã có thể không bị bệnh.
Nếu bạn có những suy nghĩ và cảm xúc như thế này thì rất tai
hại. Bạn cần biết là bạn không đơn độc. Tất cả những suy nghĩ
này rất thông thường ở người bệnh ung thư. Nhưng bệnh ung
thư không phải là sự trừng phạt cho những điều bạn đã làm hay
không làm trong quá khứ mà phần lớn là do những tác nhân từ
môi trường bạn đang sống. Đừng đổ lỗi cho bản thân hay tìm ra
những cách mà bạn đã có thể làm để ngăn chặn bệnh ung thư.
Bệnh ung thư không phải là lỗi của bạn và việc tìm ra nguyên
nhân chính xác gây bệnh không phải bao giờ cũng có thể thực
hiện được. Thay vào đó hãy tập trung vào việc chăm sóc bản thân
bạn thật tốt cả về thể chất lẫn tinh thần.
6. BỆNH CỦA TÔI Ở GIAI ĐOẠN NÀO?
Khi chẩn đoán bạn bị ung thư, các bác sỹ sẽ phải khám kỹ và
làm một số xét nghiệm để đảm bảo chẩn đoán chính xác bệnh
và đánh giá mức độ lan rộng (nặng nhẹ) của bệnh. Việc chẩn
đoán thường bắt đầu bằng khám để xác định xem bạn có hay
không có một loại ung thư nào, còn gọi là chẩn đoán lâm sàng

(ở giường bệnh). Để xác định chắc chắn bệnh ung thư, bác sỹ sẽ
phải sinh thiết, tức là lấy một mẩu nhỏ từ khối u gửi đến phòng
xét nghiệm mô bệnh học để làm các kỹ thuật soi trên kính hiển
15
14
vi, còn gọi là chẩn đoán xác định. Ngoài ra, bác sỹ còn phải làm
các kỹ thuật xét nghiệm, chiếu chụp, thăm dò để đánh giá xem
bệnh còn khu trú tại chỗ hay đã lan rộng tới đâu, còn gọi là chẩn
đoán giai đoạn. Có nhiều cách chia giai đoạn bệnh. Trừ bệnh ung
thư máu (bệnh bạch cầu), ung thư phổi không phải tế bào nhỏ,
thông thường bệnh ung thư được chia thành các giai đoạn từ I
(nhẹ nhất) đến giai đoạn IV (nặng nhất) và tiên lượng của bệnh
phụ thuộc theo giai đoạn.
7. TÔI CÒN SỐNG BAO LÂU NỮA?
Nhiều người vẫn tin rằng “bệnh ung thư đồng nghĩa với cái
chết, mang bản án tử hình”, nhưng sự thật là hầu hết các loại
bệnh ung thư đều có thể chữa trị được. Hiện nay có gần 12 triệu
người Mỹ đang có hoặc đã từng mắc bệnh này. Ở Việt Nam cũng
có biết bao người xung quanh ta đã chữa bệnh ung thư mà hiện
đang sống khỏe. Một chuyện khá bất ngờ và lý thú là một số
người bệnh ung thư sau khi chữa khỏi bệnh nhiều năm, lại quay
sang nghi ngờ “hay trước đây mình bị chẩn đoán nhầm ?”
Thời gian sống thay đổi theo từng loại bệnh ung thư khác
nhau, do vậy rất cần thiết phải tìm hiểu xem cách điều trị nào phù
hợp với loại bệnh ung thư của bạn. Trong khi các con số thống kê
về tỷ lệ sống chỉ có thể đưa ra được một bức tranh chung, thường
là tính tỷ lệ trung bình, thì mỗi người bệnh là một cá thể duy nhất
và các con số thống kê không thể giúp chúng ta xác định được
chính xác điều gì sẽ xảy ra. Hãy trao đổi với các bác sỹ điều trị
nếu bạn có những thắc mắc về cơ hội chữa khỏi bệnh của bạn,

và thời gian bạn có thể chiến thắng căn bệnh này. Họ sẽ là người
hiểu tình hình của bạn rõ nhất.
Có những trường hợp người bệnh phát hiện bệnh ung thư của
mình đang ở giai đoạn cuối, tương lai không lạc quan và mình sẽ
không sống lâu nữa. Đây là một tin nặng nề và khó có thể chấp
nhận cho bất kỳ ai. Tuy vậy, bạn hãy lựa chọn giải pháp điều trị
giảm nhẹ các triệu chứng và chăm sóc nâng cao chất lượng sống
một cách tốt nhất. Bộ Y tế và Viện Nghiên cứu Phòng chống
Ung thư Bệnh viện K có những ấn phẩm có thể giúp bạn tham
khảo trong trường hợp này, ví dụ: Hướng dẫn chăm sóc giảm nhẹ
đối với người bệnh ung thư và AIDS; Chăm sóc và điều trị triệu
chứng cho bệnh nhân ung thư; Điều trị đau ung thư, v.v
8. TÔI SỐNG CHUNG VỚI BỆNH NHƯ THẾ NÀO?
Chấp nhận tin
Mới đầu, hầu hết mọi người cần có thời gian để làm quen với
thực tế rằng mình bị mắc bệnh ung thư. Bạn cần thời gian để suy
nghĩ về những điều quan trọng nhất trong cuộc sống và để tìm
sự hỗ trợ từ những người thân. Đối với nhiều người, đây thực sự
là một thời điểm khó khăn. Những cảm xúc như không tin, sốc,
sợ hãi và giận dữ là rất bình thường. Những cảm xúc này nhiều
khi làm bạn mệt mỏi và suy sụp. Bạn có thể không tin là mình bị
ung thư. Bạn sẽ cần một khoảng thời gian để tiếp nhận và hiểu về
chẩn đoán bệnh cũng như các lựa chọn điều trị có ý nghĩa thế nào
với bạn và người thân, cả về thể chất lẫn tinh thần.
Đừng giấu bệnh, đừng chần chừ. Sẽ rất hữu ích nếu bạn chia
sẻ những tâm tư, suy nghĩ của mình với người thân, hoặc với
những người đã mắc và chiến thắng bệnh ung thư. Có rất nhiều
người nói rằng sau khi họ được chẩn đoán là mắc bệnh ung thư
17
16

họ có cơ hội để suy ngẫm về cuộc đời và tìm thấy sức mạnh và
nhiều khả năng họ chưa từng biết trước đó. Một vài người còn
nói rằng trải nghiệm này đã làm cho cuộc sống của họ tốt hơn.
Đương đầu với căn bệnh như thế nào ?
Đương đầu với bệnh ung thư cũng giống như việc ta phải
đương đầu với các vấn đề khó khăn khác trong cuộc sống. Ung
thư ảnh hưởng đến cơ thể và lối sống của từng cá nhân theo cách
riêng, và mỗi cá nhân có cách riêng của mình để đương đầu với
căn bệnh ung thư. Với thời gian và thực tiễn, hầu hết mọi người
sẽ tìm ra những cách để tiếp tục làm việc, thực hiện những sở
thích và tiếp tục các mối quan hệ xã hội. Ta sẽ tìm ra những cách
sống khác hoặc mới để sống sao cho ý nghĩa nhất.
Bạn có thể thử những việc sau để có thể tìm ra cách đương đầu
phù hợp với bệnh ung thư của bạn:
Tìm hiểu những thông tin về bệnh ung thư và các
phương thức điều trị
Nhiều người đã thấy rằng việc tìm hiểu rõ về chẩn đoán và
phương thức điều trị bệnh cho họ cảm giác họ có thể kiểm soát
được những gì đang diễn ra. Cùng với nhân viên y tế, chúng tôi
có thể giúp bạn trả lời những thắc mắc và kết nối bạn với các
nguồn hỗ trợ khác.
Hãy gọi cho:
- Chương trình Mục tiêu Quốc Gia Phòng chống Ung thư
- Hội Ung thư Việt Nam
- Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng
- Câu lạc bộ Ung thư vú, Ung thư vòm họng Bệnh viện K,
Bày tỏ cảm xúc của bạn
Nhiều người thấy rằng việc bày tỏ cảm xúc của mình giúp họ
có thái độ tích cực trong quá trình điều trị. Trên thực tế việc làm
này hoàn toàn đúng. Tuy nhiên cũng có người nghĩ rằng việc bày

tỏ sự buồn bã, nỗi sợ hãi và sự giận dữ là một việc làm thể hiện
sự yếu đuối. Việc bày tỏ những cảm xúc nhiều khi khó khăn hơn
việc cố gắng che giấu chúng. Có rất nhiều cách để thể hiện cảm
xúc của bạn mà không cần phải nói ra. Hãy tìm một cách nào phù
hợp nhất với bạn. Bạn có thể nói chuyện với những người bạn
hoặc người thân mà bạn tin tưởng nhất. Có người viết nhật ký,
hoặc có người bày tỏ cảm xúc qua âm nhạc, thơ ca, hội họa, v.v…
Chăm sóc bản thân
Dành thời gian để làm những việc bạn yêu thích mỗi ngày.
Chuẩn bị bữa ăn bạn yêu thích, dành thời gian với người bạn
thân, xem một bộ phim, ngồi thiền, nghe âm nhạc bạn yêu thích,
hoặc làm những việc bạn thấy thích thú nhất.
Luyện tập thể dục thể thao

Nếu bạn cảm thấy khỏe và khi bác sỹ nghĩ bạn đã sẵn sàng,
19
18
hãy thực hiện một chương trình luyện tập nhẹ nhàng như đi bộ,
yoga, bơi lội, hay các động tác co giãn cơ thể. Luyện tập thể dục
thể thao sẽ giúp bạn cảm thấy khoẻ hơn.
Hướng tới mọi người xung quanh
Sẽ có nhiều lúc bạn cảm thấy rất khó khăn để có thêm sức
mạnh khi tình hình trở nên nặng nề với bạn. Rất khó để một
người tự đương đầu với căn bệnh ung thư. Hãy cố gắng mở rộng
vòng tay bằng cách hướng tới bạn bè, gia đình, hoặc các tổ chức
hỗ trợ. Đây là những người có thể giúp bạn cảm thấy bạn không
cô đơn trong đoạn đường này. Họ sẽ ở bên bạn để chia sẻ những
sợ hãi, niềm hy vọng và những chiến thắng trên mỗi bước đi.
Giữ một thái độ lạc quan
Mặc dù thái độ lạc quan không đảm bảo bạn sẽ chiến thắng

bệnh ung thư, nhưng sống có niềm tin có thể cải thiện chất lượng
sống trong quá trình đương đầu với bệnh ung thư. Ung thư là một
loại bệnh rất phức tạp. Nên nhớ rằng có thái độ lạc quan không
có nghĩa rằng bạn và những người thân không bao giờ cảm thấy
buồn, căng thẳng, hay không chắc chắn. Bạn sẽ cảm thấy trùng
xuống một lúc nào đó. Và khi bạn cảm thấy buồn, hãy chia sẻ
cảm xúc của mình và việc đó sẽ giúp bạn cảm thấy kiểm soát
được cảm xúc của mình chứ không bị những cảm xúc đó chi phối
bạn.
Ung thư và bệnh trầm cảm
Có nhiều người trải qua giai đoạn đau buồn khi họ mới phát
hiện mình bị mắc ung thư. Họ cảm thấy đau lòng vì sự mất mát
về sức khoẻ và mất đi sự bình yên trong cuộc sống. Sự đau buồn
này có thể giống như trầm cảm, nhưng hai điều này không hề
giống nhau. Sự đau buồn- cảm thấy buồn, sợ hãi, giận dữ, hay
khóc- là hoàn toàn bình thường, và là phản ứng tự nhiên khi biết
tin về một vấn đề sức khoẻ trầm trọng như vậy. Cảm giác này
thường không kéo dài.
Khoảng 1 trong 4 người mắc bệnh ung thư thực sự bị trầm
cảm. Việc này sẽ gây khó khăn trong quá trình điều trị bệnh vì họ
sẽ mất đi rất nhiều năng lượng và giảm sự mong muốn thực hiện
một việc gì, gây bất lợi cho việc đưa ra những quyết định cũng
như làm họ cảm thấy bất lực. Hãy nói chuyện với bác sỹ nếu bạn
có những thắc mắc hay các câu hỏi về bệnh trầm cảm.
Các dấu hiệu trầm cảm
Bạn có thể bị trầm cảm nếu cảm giác đau buồn:
• Kéo dài trong nhiều tuần và có vẻ không khả quan hơn.
• Làm cho bạn cảm thấy không có giá trị hoặc mất hết niềm
tin.
• Gây ra nhiều vấn đề cho các hoạt động thường ngày của bạn

(như việc quá buồn bã làm bạn không muốn rời khỏi nhà hoặc ra
khỏi giường).
Tìm sự giúp đỡ
Nhiều người khi bị trầm cảm thường cảm thấy xấu hổ hoặc sợ
để chấp nhận tình trạng đó. Thực ra trầm cảm có thể do sự thay
đổi hóa học diễn ra trong cơ thể khi bạn mắc ung thư. Đó không
phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, hay là lỗi lầm của một ai. Trầm
cảm có thể được chữa trị bằng thuốc, tư vấn, hoặc kết hợp cả hai.
Điều trị trầm cảm có thể giúp bạn cảm thấy khoẻ hơn và lấy lại
sự kiểm soát và niềm tin cho tương lai.
21
20
9. NÊN THÔNG BÁO VỚI MỌI NGƯỜI VỀ CHẨN
ĐOÁN BỆNH CỦA TÔI NHƯ THẾ NÀO?
Với gia đình bạn
Việc chẩn đoán bị mắc ung thư thường ảnh hưởng đến vai trò
của bạn trong gia đình cũng như ảnh hưởng đến sinh hoạt. Ví dụ,
hằng ngày bạn có thể làm nhiều công việc chính trong gia đình,
nay phải nằm viện hoặc đang cần điều trị, không thể tiếp tục.
Bạn và người thân cần phải trao đổi về những thay đổi trong sinh
hoạt gia đình. Bạn có thể đưa ra những yêu cầu, nguyện vọng và
sắp xếp công việc để đảm bảo mọi người đều cảm thấy có trách
nhiệm với những thay đổi này.
Bạn sẽ không thể làm tất cả những việc bạn đã từng làm. Tuy
nhiên, nếu điều kiện sức khoẻ cho phép, bạn vẫn có thể làm một
số việc như trước đây. Bạn và gia đình cũng nên tiếp tục làm
những việc vẫn thường làm cùng nhau như chơi các trò chơi,
thực hiện các sở thích, hoặc chơi thể thao. Làm những việc như
vậy sẽ rất tốt cho sức khoẻ và giúp bạn thêm gắn bó và vui vẻ
bên gia đình.

Cần thiết chia sẻ lẫn nhau
Bệnh ung thư ảnh hưởng đến cả gia đình. Bạn có thể muốn thu
mình lại và không muốn chia sẻ với các thành viên khác trong gia
đình. Nhưng bạn không thể che giấu ai đó suốt cả đời. Đôi khi
gia đình của bạn cũng có vẻ đang cố gắng giấu bạn những thông
tin về bệnh để bạn khỏi buồn. Bạn có thể nhẹ nhàng nói với họ
rằng mọi người cần bình tĩnh, sáng suốt để có thể sử dụng thời
gian một cách tốt nhất vào việc hỗ trợ bạn và chăm sóc bản thân
thật tốt hơn.
Khi bạn chia sẻ với các thành viên trong gia đình biết bạn cảm
nhận như thế nào, cả về tinh thần lẫn thể chất, họ sẽ hiểu rõ hơn
những gì bạn đang trải qua, họ có thể hỗ trợ bạn và giúp bạn đưa
ra những quyết định sáng suốt hơn.
Đối phó với những cảm xúc không lường trước
Ngay cả trong một gia đình hoà thuận và yêu thương nhau
nhất, các thành viên thỉnh thoảng cũng sẽ cảm thấy bực bội hoặc
mệt mỏi khi một người bị ốm và xáo trộn nếp sinh hoạt. Hiện
tượng này thường xảy ra khi tình hình diễn ra trong một thời gian
dài. Dù bộc lộ hay không, các thành viên trong gia đình có thể
lo lắng bởi vì cuộc sống bị thay đổi. Trong khi bạn có thể là nạn
nhân của sự bực bội, nên nhớ rằng tình hình này không phải là lỗi
của bạn. Hãy nhớ rằng sự bực bội không chủ đích nhằm vào bạn.
Mặc dù sự bực bội này có thể rất khó hiểu và làm cho mọi
người cảm thấy phiền muộn, nhưng nó là phản ứng rất thông
thường trước sự thay đổi quá lớn trong cuộc sống. Điều tốt nhất
bạn có thể làm là hãy thẳng thắn trao đổi về những gì bạn cảm
nhận. Sự lo lắng về tương lai, những cảm xúc bực bội và khó hiểu
sẽ trở nên đỡ khó chịu hơn khi bạn chia sẻ với mọi người một
cách thẳng thắn và bình tĩnh. Làm như vậy sẽ giúp mọi người
23

22
cảm thấy nhẹ nhõm bởi sự sợ hãi và lo lắng được nói ra. Mọi
người cùng nhau xây dựng niềm tin cho tương lai.
Thỉnh thoảng bạn và người thân sẽ cảm thấy không có cùng
một suy nghĩ. Ví dụ như bạn có thể cảm thấy hy vọng trong khi
vợ, chồng, người thân bạn lại cảm thấy sợ, hay ngược lại. Điều
này có thể làm bạn buồn phiền, nhưng nên nhớ rằng, mỗi người
phản ứng lại với tình huống căng thẳng theo cách riêng của mình.
Việc nói về những điểm khác nhau trong quá trình đương đầu với
tình huống khó khăn sẽ giúp bạn và người thân tôn trọng và hiểu
nhau hơn để cuối cùng có thể cùng nhau hợp tác.
Chia sẻ với người yêu
Nếu bạn chưa lập gia đình và mắc bệnh ung thư, bạn có thể sẽ
cảm thấy không biết cách hay thời điểm nào thuận lợi để chia sẻ
tin này với người yêu của bạn. Hãy tin vào bản thân mình rằng
bạn sẽ tìm ra được thời điểm thích hợp nhất để chia sẻ. Nói cho
người yêu sớm hay muộn là tuỳ vào bạn. Nên nhớ rằng bạn là
người đưa ra quyết định. Phản ứng dù có thế nào đi chăng nữa
cũng không phải là lỗi của bạn đã chia sẻ thông tin vào thời điểm
“không thích hợp”. Việc thực hành nói trước điều đó với một
người bạn trước khi nói với người yêu của mình có thể sẽ hiệu
quả hơn.
Nói chuyện với trẻ nhỏ về bệnh ung thư
Nếu trong gia đình bạn có trẻ nhỏ, bạn có thể sẽ lo lắng không
biết chúng sẽ phản ứng thế nào với bệnh của bạn. Cách đứa trẻ
phản ứng với tin không vui thường sẽ phụ thuộc vào cách người
lớn giải quyết vấn đề đó như thế nào. Nhiều khi người lớn có
những cảm xúc mạnh và riêng tư khi được chẩn đoán ung thư và
họ có thể muốn bảo vệ con cái trước sự sợ hãi và lo lắng của họ.
Các thành viên trong gia đình cần quyết định trước thời điểm nào

phù hợp nhất để nói chuyện với đứa trẻ về căn bệnh ung thư.
Nếu đứa trẻ không có những câu trả lời trung thực nhất, điều
mà chúng tưởng tượng ra có thể sẽ tồi tệ và buồn phiền hơn. Cả
người lớn và trẻ em cần phải học cách đối phó với ung thư và quá
trình điều trị bệnh. Khi nói chuyện với trẻ em về bệnh ung thư,
bạn cần cho chúng những thông tin trung thực nhất mà chúng có
thể hiểu được. Sẽ tốt nhất nếu bạn chia sẻ từng ít thông tin một
trong một quãng thời gian và để ý các câu trả lời phải phù hợp
với lứa tuổi và khả năng nhận thức của chúng. Luôn nhớ cho bọn
trẻ cơ hội để hỏi và có câu trả lời cho những câu hỏi của chúng.
Bạn bè và họ hàng
Quyết định bàn về chẩn đoán bệnh của bạn với bạn bè và họ
hàng là do bạn. Bạn sẽ thấy rằng ban đầu bạn chỉ muốn chia
sẻ với những người như vợ/chồng hoặc một, hai người bạn hay
thành viên trong gia đình. Sau đó, bạn sẽ chia sẻ với nhiều người
bạn hoặc người thân hơn. Quan trọng là bạn cần phải thành thật
về bệnh ung thư của bạn. Giấu giếm có thể khiến bạn càng căng
thẳng khi bạn cần sự hỗ trợ của mọi người. Nên nhớ rằng bạn bè
sẽ biết về bệnh của bạn ở một thời điểm nào đó, và khi biết, họ có
thể cảm thấy buồn vì bạn không chia sẻ với họ. Việc này cũng có
thể làm họ khó hỗ trợ bạn hơn trong tương lai.
Trước khi nói cho mọi người về bệnh của bạn, hãy suy ngẫm
kỹ về cảm xúc của bạn và những lý do để nói cho họ biết và bạn
mong đợi gì từ họ. Mọi người sẽ phản ứng khác nhau trước tin
buồn, nên bạn cần phải chuẩn bị trước. Nhiều khi mọi người sẽ
không biết phải nói gì. Họ cũng có thể buồn hay sợ sẽ làm bạn tổn
25
24
thương. Một số người sẽ rất lịch sự và cẩn trọng không hỏi quá
nhiều câu hỏi riêng tư.

Bạn có thể nói với họ rằng bạn chỉ cần họ lắng nghe bạn và
bạn không cần họ phải nói gì ngoài việc họ quan tâm và ở bên
cạnh bạn.
Hầu hết bạn bè đều rất muốn quan tâm đến bạn và họ muốn
giúp bạn bằng mọi cách họ có thể, nhưng họ không biết phải làm
thế nào để có ích. Hãy sẵn sàng nói với họ cách họ có thể giúp
bạn. Bạn có thể nhờ họ làm những việc như chở bạn đến nơi
khám, chữa bệnh, mua đồ giúp bạn, đưa con bạn đến trường hoặc
cùng hoạt động thể thao nhẹ nhàng, hoặc chăm sóc nhà cửa, vật
nuôi, cây cảnh hộ bạn.
Khi mọi người quan tâm đến bạn, cố gắng giúp họ hiểu những
gì đang xảy ra với bạn. Giải thích loại bệnh ung thư bạn mắc phải
và các phương thức điều trị bạn sẽ phải trải qua. Cho họ một bức
tranh rõ ràng và thành thật về cuộc sống của bạn lúc này. Nói
với họ rằng bệnh ung thư không phải là án tử hình và họ không
thể “lây bệnh” từ bạn. Tìm hiểu xem họ nghĩ và cảm nhận gì. Cố
gắng trả lời các câu hỏi của họ. Hãy thẳng thắn với mọi người và
bày tỏ những nhu cầu và cảm xúc của bạn. Thông thường, nếu
bạn giấu giếm cảm xúc của mình bạn sẽ thấy căng thẳng hơn,
thay vì bày tỏ chúng. Việc chia sẻ có thể sẽ rất có ích không chỉ
cho bạn mà cho cả những người thân của bạn.
10. BỆNH UNG THƯ CÓ THỂ CHỮA KHỎI ĐƯỢC
KHÔNG?
Câu hỏi thường xuyên được đưa ra là bệnh ung thư có thể chữa
khỏi được không? Câu trả lời là “CÓ”. Trên 80% bệnh ung thư
có thể chữa khỏi ở giai đoạn sớm. Những người đã được điều trị
thành công bệnh ung thư và không có bệnh tái phát trở lại trong
vòng 5 năm được coi là điều trị khỏi, do nguy cơ bệnh tái phát
trở lại là rất thấp.
Có 3 yếu tố ảnh hưởng đến khả năng điều trị khỏi bệnh ung

thư: Loại bệnh ung thư, giai đoạn bệnh, đáp ứng của bệnh với
điều trị.
Có nhiều loại bệnh ung thư hiện nay có thể điều trị khỏi.
Khoảng 7 trong số 10 trẻ em mắc bệnh ung thư có thể được chữa
khỏi bệnh. Ung thư tinh hoàn, bệnh Hodgkin và nhiều trường
hợp bệnh ung thư ở người lớn có thể được chữa khỏi bằng các
biện pháp điều trị hiện tại. Phần lớn các trường hợp ung thư da
có thể chữa khỏi bằng phẫu thuật. Rất nhiều trường hợp bệnh
ung thư tuyến giáp trạng và ung thư dây thanh được điều trị khỏi
bằng xạ trị.
27
26
Nhiều loại ung thư cũng có thể được điều trị khỏi nếu bệnh
được phát hiện ở giai đoạn sớm, như 75% bệnh nhân ung thư vú
có thể điều trị khỏi ở giai đoạn sớm. Điều khó khăn là các bệnh
ung thư không diễn biến giống nhau và có rất nhiều nguyên nhân
khác nhau gây bệnh, do đó không thể có chiến dịch thống nhất
để phòng bệnh và mỗi loại bệnh lại có biện pháp điều trị khác
nhau nên một phương pháp điều trị không thể chữa khỏi tất các
loại ung thư.
Có rất nhiều nghiên cứu đang và sẽ được tiến hành trên nhiều
loại bệnh ung thư khác nhau nhằm nâng cao tỷ lệ chữa khỏi bệnh
ung thư. Các nhà nghiên cứu đang phát triển và tiến hành các
biện pháp phẫu thuật mới, các kỹ thuật xạ trị mới cũng như các
thuốc điều trị mới giúp nâng cao hiệu quả điều trị bệnh. Các biện
pháp điều trị sinh học như vắc xin chống ung thư, kháng thể đơn
dòng, điều trị gen là một trong những mảng nghiên cứu lớn hiện
nay. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn phát triển các thuốc kháng
tạo mạch để ngăn chặn sự phát triển các mạch máu trong khối
ung thư. Bên cạnh đó, còn có các nghiên cứu về sàng lọc hiệu quả

một số loại ung thư phổ biến nhằm phát hiện ung thư ở giai đoạn
sớm và có thể chữa khỏi.
11. TÔI CẦN PHẢI CHUẨN BỊ GÌ CHO VIỆC
ĐIỀU TRỊ?
Ngay sau khi được chẩn đoán bệnh ung thư, bạn và bác sỹ sẽ
phải bàn luận rất nhiều về các lựa chọn điều trị. Sau khi bạn đã có
quyết định biện pháp điều trị phù hợp với mình, bạn sẽ cảm thấy
lo lắng, bồn chồn vào thời điểm này. Tuy nhiên, chủ động chuẩn
bị cho quá trình điều trị sẽ giúp bạn cảm thấy tự chủ hơn.
Một số vấn đề cần làm trước khi điều trị
Đặt các câu hỏi
Bạn có thể sẽ cảm thấy bị “sốc” khi được biết tin mắc bệnh
ung thư và trong suốt quá trình điều trị. Đừng ngại hỏi bác sỹ
điều trị về bất kỳ vấn đề gì bạn quan tâm. Bạn sẽ trở nên chủ
động hơn trong quá trình điều trị nếu được bác sỹ trả lời hết các
câu hỏi của mình.
Trước khi đến gặp bác sỹ, bạn nên viết các câu hỏi của mình
để không bị quên khi đến cuộc hẹn. Trong lúc trao đổi, để khỏi
quên các điều bác sỹ dặn dò, bạn có thể viết hoặc ghi âm cuộc nói
chuyện. Ngoài ra, bạn cũng cần một người thân đi cùng để giúp
đỡ bạn khi cần thiết về mặt tinh thần cũng như các giúp bạn ghi
nhớ lời của bác sỹ.
Biết được các biến chứng/tác dụng phụ có thể xảy ra
trong khi điều trị và kế hoạch xử trí khi có tác dụng phụ
Hóa trị (dùng thuốc diệt tế bào ung thư), xạ trị (dùng tia phóng
xạ để diệt tế bào ung thư), phẫu thuật và điều trị sinh học (dùng
các protein kích thích hệ miễn dịch cơ thể) là các biện pháp điều
29
28
trị chủ yếu cho phần lớn các loại ung thư. Hóa trị và xạ trị giúp

tiêu diệt tế bào ung thư nhưng đồng thời cũng hủy hoại tế bào
lành. Đây chính là nguyên nhân gây ra các tác dụng phụ trong
quá trình điều trị như mệt mỏi, rụng tóc, buồn nôn, sốt và nhiễm
khuẩn. Bạn sẽ không thể biết được chính xác tác dụng phụ nào
sẽ xảy ra với bạn cho tới khi bạn điều trị. Bạn nên trao đổi với
bác sỹ về nguy cơ và các dụng phụ nào có thể xảy ra với mình.
Chuẩn bị tốt và có các biện pháp dự phòng khi tác dụng phụ xảy
ra giúp bạn tự tin hơn trong quá trình điều trị. Một điều bạn cần
biết là hầu hết các tác dụng phụ có thể kiểm soát và điều trị được.
Dinh dưỡng trong quá trình điều trị
Dinh dưỡng là một phần rất quan trọng trong quá trình điều trị
bệnh ung thư. Dinh dưỡng tốt là chế độ ăn uống hợp lý có nhiều
trái cây, rau, ngũ cốc toàn phần, thịt có hàm lượng chất béo thấp,
các sản phẩm từ sữa và hạn chế đường và chất béo. Tuy nhiên,
chế độ dinh dưỡng có thể khác nhau với từng người bệnh. Mục
đích của duy trì chế độ dinh dưỡng tốt là đảm bảo cho cơ thể đủ
năng lượng chống đỡ lại bệnh tật và các tác dụng phụ do điều trị
gây nên. Do đó, trong một số trường hợp bạn có thể cần phải tăng
cường năng lượng và hàm lượng protein trong bữa ăn. Các sản
phẩm từ sữa như: sữa tươi, bơ, pho mát và trứng là những thức ăn
cung cấp năng lượng cao. Cách bạn chế biến thực phẩm cũng ảnh
hưởng đến sự cung cấp năng lượng. Bác sỹ sẽ cho bạn lời khuyên
hữu ích về các thay đổi chế độ ăn trong suốt quá trình điều trị.
Kêu gọi sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè
Trong suốt quá trình điều trị bệnh, có thể bạn cần sự hỗ trợ để
làm một số công việc thường ngày. Do vậy bạn cần bàn với mọi
người trong gia đình để lập kế hoạch chuẩn bị cho sự thay đổi
này: chẳng hạn như bạn cần nhờ người giúp đỡ bạn các công việc
nội trợ, chăm sóc con cái, v.v… Mọi người trong gia đình, bạn bè
nên được biết trước về các kế hoạch này và cảm thấy thoải mái

khi trợ giúp bạn.
Cân nhắc lịch làm việc
Việc có tiếp tục duy trì công việc hay không tuỳ thuộc hoàn
toàn vào tình trạng sức khoẻ và cảm giác của bạn trong khi điều
trị. Nếu bạn cảm thấy thoải mái và khoẻ mạnh, bạn có thể vẫn
tiếp tục làm việc như bình thường. Nhưng nếu việc điều trị làm
bạn cảm thấy mệt mỏi, hoặc gây ra một số tác dụng phụ khó chịu
thì bạn nên thay đổi lịch làm việc cho phù hợp hơn với sức khoẻ
của mình, thường thì bạn không thể dự đoán trước được tình
trạng sức khoẻ của bạn cho tới khi bạn thực sự bắt đầu điều trị.
Tìm kiếm các nhóm hỗ trợ ung thư
Mặc dù bạn đã có sự hỗ trợ tích cực từ gia đình và bạn bè
nhưng đối mặt với căn bệnh và quá trình điều trị ung thư sẽ làm
cho bạn có cảm giác cô đơn, sợ hãi và rất lo lắng. Bạn cần có
thêm sự hỗ trợ về mặt tinh thần và thể chất. Các nhóm hỗ trợ lúc
này rất quan trọng, tìm kiếm các nhóm hỗ trợ người bị ung thư
bạn sẽ gặp được những người có hoàn cảnh giống mình để nói
31
30
chuyện và chia sẻ các kinh nghiệm họ đối phó ra sao với bệnh
ung thư. Các nhóm này còn có thể hướng dẫn bạn các phương
pháp thư giãn, thiền định và giải quyết vấn đề.


12. ĐIỀU TRỊ BỆNH UNG THƯ NHƯ THẾ NÀO?
Có 4 hình thức điều trị chính cho bệnh ung thư, bao gồm: mổ,
xạ trị, hóa trị và trị liệu sinh học. Bạn cũng có thể nghe đến liệu
pháp điều trị nội tiết tố như tamoxifen, hoặc các lựa chọn thay
cấy các bộ phận như được thực hiện trong việc thay máu.
Số lần và hình thức điều trị phụ thuộc vào từng loại ung thư,

giai đoạn bệnh, và các yếu tố khác, như tuổi, tình trạng sức khoẻ,
và những nhu cầu cá nhân. Bạn là phần thiết yếu của nhóm chăm
sóc ung thư- bạn cần phải bàn về những lựa chọn điều trị tốt
nhất cho bạn. Đừng ngại hỏi nhiều câu hỏi. Bạn phải chắc chắn
rằng bạn hiểu những lựa chọn cho mình. Mọi người thường nghĩ
rằng họ cần phải được điều trị ngay lập tức sau khi được chẩn
đoán. Nhưng thường bạn có rất nhiều thời gian để suy nghĩ kỹ về
những lựa chọn có sẵn để bạn có được lựa chọn tốt nhất.
13. PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ NÀO LÀ TỐT
NHẤT CHO TÔI?
Phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào tình trạng bệnh của
bạn. Mỗi loại ung thư sẽ phản ứng có hiệu quả khác nhau với
từng lựa chọn điều trị. Do đó, việc biết rõ loại ung thư của bạn
là một bước quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp điều trị
tốt nhất cho bạn. Giai đoạn bệnh ung thư (mức độ di căn) cũng là
yếu tố quyết định hình thức điều trị. Sức khoẻ, lối sống, và sự ưu
tiên của bạn đóng một vai trò quan trọng trong việc quyết định
hình thức điều trị nào tốt nhất cho bạn. Không phải tất cả phương
thức điều trị đều sẽ hiệu quả trong trường hợp của bạn, vì vậy
nên chắc rằng bạn hiểu rõ các lựa chọn cho bạn. Đừng ngại đưa
ra các câu hỏi thắc mắc. Đó là quyền của bạn được biết hình thức
điều trị nào sẽ hiệu quả nhất cho bạn và những tác dụng phụ của
chúng là gì.
Mục đích của việc điều trị là gì?
Trước khi bắt đầu điều trị, hãy hỏi về mục đích của việc điều
trị. Mục đích là để chữa khỏi hẳn bệnh ung thư, kiểm soát nó, hay
để điều trị triệu chứng? Mục đích điều trị có thể thay đổi tùy theo
đáp ứng của bệnh với phương pháp điều trị.
Sự thuyên giảm bệnh là gì?
Một số người nghĩ rằng bệnh thuyên giảm có nghĩa là bệnh đã

được chữa khỏi, nhưng điều đó không phải lúc nào cũng đúng.
Thuyên giảm bệnh là khoảng thời gian mà bệnh ung thư phản
ứng tốt với điều trị hoặc nó đã được kiểm soát tốt. Trong thuyên
giảm hoàn toàn, các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh sẽ biến mất
và các hình thức xét nghiệm hiện có không phát hiện thấy tế bào
33
32
ung thư. Bệnh có thế thuyên giảm một phần khi tế bào ung thư đã
nhỏ lại nhưng không hoàn toàn biến mất. Quá trình thuyên giảm
có thể diễn ra từ nhiều tuần đến nhiều năm. Thuyên giảm hoàn
toàn có thể kéo dài trong nhiều năm và sau một thời gian có thể
được cho là đã chữa khỏi. Nếu bệnh ung thư quay trở lại, điều trị
thêm có thể dẫn đến sự thuyên giảm khác. Bệnh ung thư quay trở
lại nhiều lần có thể phản ứng với nhiều hình thức điều trị khác
nhau, ví dụ như hỗn hợp nhiều loại thuốc khác nhau hoặc xạ trị
thay cho mổ.
Xác định giai đoạn bệnh là gì?
Xác định giai đoạn bệnh là quá trình tìm hiểu xem bệnh ung
thư đã di chuyển đến đâu. Xác định giai đoạn bệnh là một bước
then chốt trong việc tìm ra hình thức điều trị phù hợp cho bệnh
của bạn. Việc này cũng giúp cho các chuyên gia y tế biết rõ hơn
về khả năng chữa khỏi bệnh. Nhưng quá trình xác định giai đoạn
này có thể sẽ tốn nhiều thời gian trong khi nhiều người lại muốn
được điều trị ngay lập tức. Đừng có lo lắng nếu quá trình xác
định giai đoạn bệnh làm mất thời gian. Nên nhớ rằng bằng việc
xác định giai đoạn bệnh ung thư, bạn và chuyên gia y tế mới có
thể biết được hình thức điều trị nào phù hợp nhất cho bạn trước
khi bắt đầu điều trị bệnh.
Có nhiều hệ thống xác định giai đoạn bệnh ung thư. Hệ thống
T,N,M được sử dụng nhiều nhất. Hệ thống này cung cấp 3 thông

tin quan trọng:
• T: mô tả kích cỡ của khối u và cho biết nếu khối u ung thư
đã di chuyển sang các mô và bộ phận xung quanh.
• N: mô tả việc ung thư đã di chuyển bao xa đến hệ thống
hạch bạch huyết.
• M: cho biết nếu ung thư đã di căn sang các bộ phận khác
của cơ thể.
Con số sau T,N và M sẽ cung cấp thêm chi tiết cho từng yếu
tố này. Ví dụ, một khối u được xác định ở giai đoạn T1,N0,M0
là một khối u rất nhỏ, chưa di chuyển sang hạch, và chưa di căn
sang các bộ phận khác của cơ thể.
Ngay khi việc mô tả T,N,M được xác định, chúng có thể được
nhóm lại thành các nhóm giai đoạn bệnh đơn giản hơn, giai đoạn
bệnh 0 đến giai đoạn IV (0-4). Theo quy luật, số bé hơn có nghĩa
rằng bệnh ung thư di căn ít hơn. Số lớn hơn, ví dụ như giai đoạn
4, có nghĩa là bệnh đã nghiêm trọng hơn.
Sau xem xét các kết quả xét nghiệm, bác sỹ sẽ cho bạn biết giai
đoạn bệnh ung thư. Nên hỏi bác sỹ những câu hỏi về giai đoạn
bệnh ung thư có ý nghĩa thế nào và sẽ ảnh hưởng đến các lựa
chọn điều trị như thế nào.
Phẫu thuật
Nhiều người có bệnh ung thư sẽ được phẫu thuật. Nếu khối u
khu trú ở một khu vực, khối u và các tế bào lân cận sẽ được lấy đi
bằng phương pháp phẫu thuật. Đôi khi sẽ khó xác định cần phải
35
34
cắt bỏ bao nhiêu phần cho đến khi bác sỹ phẫu thuật nhìn thấy
rõ mức độ phát triển của khối u trong quá trình mổ. Phẫu thuật
sẽ hiệu quả nhất khi khối u chưa di căn sang các khu vực khác.
Ngày nay, việc phẫu thuật sẽ đem lại hiệu quả cao nhất cho nhiều

loại ung thư. Đối với một số loại ung thư khi được phát hiện sớm
chỉ cần phẫu thuật nội soi là có thể chữa khỏi hoàn toàn được
bệnh. Đây là phương pháp hiện đại và thời gian phục hồi của
người bệnh sau mổ nhanh hơn nhiều so với phẫu thuật mở thông
thường.
Các hình thức điều trị khác như xạ trị hay hoá trị có thể được
sử dụng trước hay sau phẫu thuật.
Xạ Trị
Cũng giống như phẫu thuật, xạ trị được sử dụng trong trường
hợp khối u chưa di căn. Tia xạ sẽ tiêu diệt hoặc tổn hại tế bào ung
thư làm chúng không phát triển được nữa. Phương pháp này có
thể được áp dụng một mình hoặc áp dụng cùng với phẫu thuật
hoặc hoá trị. Hơn ½ người bệnh ung thư sử dụng xạ trị.
Xạ trị được áp dụng theo 2 cách: một là sử dụng tia bên ngoài
nhiều năng lượng hoặc qua cấy vào cơ thể nơi gần khối u.
Xạ trị ngoài
Điều trị tia xạ (xạ trị) ngoài không gây đau đớn. Phương pháp
này thường được áp dụng tại cơ sở ngoại trú, và chỉ mất rất ít thời
gian. Điều trị thường diễn ra trong 5 ngày/tuần trong vòng từ 5
đến 8 tuần, tuỳ thuộc vào kích thước, vị trí, và loại ung thư được
điều trị.
Xạ trị áp sát
Trong một vài trường hợp, xạ được đưa vào cơ thể theo phương
pháp cấy, còn được gọi là “hạt”. Đây là những gói chứa tia nhỏ
được đặt vào gần khối u khi người bệnh chìm trong giấc ngủ
37
36
(được gây mê) hoặc gây tê tại chỗ. Phương pháp này cho phép
tăng liều tia đến vị trí nhỏ hơn và trong thời gian ngắn hơn so với
việc chiếu tia xạ bên ngoài.

Các tác dụng phụ của xạ trị
Các tác dụng phụ thay đổi tùy theo người bệnh và tùy thuộc
vào bộ phận nào của cơ thể được điều trị cũng như số lượng tia xạ
được chiếu. Những tác dụng phụ phổ biến nhất là mệt mỏi, thay
đổi màu sắc da tại nơi chiếu, và mất cảm giác thèm ăn. Những tác
dụng phụ khác liên quan đến điều trị tại từng khu vực riêng biệt,
ví dụ rụng tóc sau khi xạ trị tại khu vực đầu. Hầu hết các tác dụng
phụ sẽ giảm dần theo thời gian. Nhưng nên trao đổi với nhóm y
tế về những khó chịu bạn cảm nhận được vì sẽ có những phương
thức giúp bạn vượt qua cảm giác đó.
Hóa trị
Trong khi phẫu thuật và xạ trị thường được áp dụng để điều trị
các loại ung thư khu trú một nơi, hóa trị liệu (thường được gọi là
“hóa trị”) thường được áp dụng để điều trị các tế bào ung thư đã
di căn sang các bộ phận khác của cơ thể. Tùy thuộc vào loại ung
thư và giai đoạn bệnh, hóa trị thường được áp dụng để chữa khỏi
ung thư, ngăn cho tế bào ung thư không lan xa, hoặc làm chậm
quá trình phát triển của ung thư, giết chết các tế bào ung thư đã
lan sang các bộ phận khác trên cơ thể, hoặc làm giảm nhẹ các
triệu chứng do ung thư gây ra.
Hóa trị là gì?
Hóa trị là sử dụng những loại thuốc diệt tế bào thường được
đưa vào cơ thể qua đường uống hoặc tiêm. Không giống như xạ
trị hay phẫu thuật, các loại thuốc hóa trị có thể điều trị bệnh ung
thư đã di căn bởi vì chúng di chuyển qua đường máu. Thông
thường, các thuốc hóa trị được sử dụng phối hợp, ít khi dùng một
loại.
Hóa trị được thực hiện như thế nào?
Hóa trị được thực hiện theo đợt, và có thời gian nghỉ giữa các
đợt điều trị. Một đợt có thể bao gồm một liều và sau đó là không

điều trị trong vòng nhiều ngày hay nhiều tuần. Việc này sẽ cho
phép các tế bào bình thường trong cơ thể có thời gian phục hồi
sau các tác dụng phụ của thuốc. Các liều thuốc cũng có thể được
thực hiện nhiều ngày liên tiếp, hoặc cách ngày trong vòng nhiều
ngày, kế tiếp là một thời gian nghỉ. Một số loại thuốc có tác dụng
nhất khi được đưa vào cơ thể liên tiếp trong vòng vài ngày.
Các loại thuốc khác nhau sẽ hiệu quả nhất theo từng lịch điều
trị khác nhau. Nếu nhiều loại thuốc được sử dụng, kế hoạch điều
trị sẽ chỉ dẫn mức độ thường xuyên cũng như thời gian chính
xác thuốc được sử dụng. Số đợt bạn phải điều trị sẽ được lên kế
hoạch trước khi quá trình điều trị bắt đầu (tùy thuộc vào loại và
giai đoạn của bệnh) hoặc cũng có thể linh hoạt nhằm theo dõi
39
38
xem quá trình điều trị ảnh hưởng đến sức khoẻ của bạn cũng như
đến bệnh ung thư như thế nào.
Sau khi khối ung thư được lấy đi bằng phương pháp phẫu
thuật, hóa trị sẽ có thể làm giảm khả năng khối u quay trở lại.
Hóa trị cũng có thể được thực hiện trước phẫu thuật nhằm làm
giảm kích cỡ của khối u trước khi nó được lấy đi.
Các tác dụng phụ của hóa trị
Các tác dụng phụ của hóa trị phụ thuộc vào loại thuốc, liều
lượng thuốc và thời gian của quá trình điều trị. Những tác dụng
phụ phổ biến nhất là cảm giác nôn nao và nôn, rụng tóc trong thời
gian ngắn, tăng khả năng bị nhiễm trùng và mệt mỏi. Nhiều tác
dụng phụ này có thể sẽ gây khó chịu và buồn phiền. Nhưng hầu
hết các tác dụng phụ có thể giảm được bằng thuốc, chăm sóc hỗ
trợ, hoặc bằng cách thay đổi kế hoạch điều trị. Nếu bạn có tác
dụng phụ hãy hỏi bác sỹ và y tá cách có thể giúp làm giảm nhẹ
hoặc hạn chế chúng. Một số tác dụng phụ cần phải được điều trị

ngay lập tức.
Những người phải điều trị bằng hóa trị đôi khi sẽ cảm thấy
chán nản bởi thời gian điều trị hoặc bởi vì những tác dụng phụ.
Nếu điều này xảy đến với bạn, hãy nói chuyện với bác sỹ. Có
nhiều cách làm giảm tác dụng phụ hoặc dễ dàng kiểm soát chúng
hơn. Nên nhớ rằng những lợi ích mong đợi từ biện pháp điều trị
có giá trị hơn những tác dụng phụ mà bạn đang gặp phải.
Liệu pháp sinh học
Hệ thống miễn dịch hay hệ thống phản kháng tự nhiên của cơ
thể, đóng một vai trò quan trọng trong phản ứng của cơ thể với
bệnh ung thư. Một số loại ung thư phát triển khi hệ thống miễn
dịch không thể loại bỏ các tế bào ung thư hoặc ngăn chặn chúng
phát triển. Điều trị sinh học là một phương pháp điều trị hiệu quả
cho một số loại bệnh ung thư riêng biệt. Phương pháp này còn
được gọi là điều trị miễn dịch hoặc điều trị thay đổi phản ứng
sinh học.
Điều trị sinh học sử dụng hệ thống miễn dịch của cơ thể để
chống lại ung thư hoặc làm giảm những tác dụng phụ từ các
phương pháp điều trị ung thư.
Các liệu pháp sinh học hoạt động theo nhiều cách. Chúng có
thể làm dừng lại hoặc làm chậm lại sự phát triển của tế bào ung
thư, giúp các tế bào miễn dịch khỏe mạnh để kiểm soát bệnh ung
thư, và giúp sửa chữa các tế bào bình thường đã bị tổn hại do các
phương thức điều trị khác.
Có rất nhiều liệu pháp sinh học hiện đang được sử dụng. Liệu
pháp sinh học có thể được kết hợp với hoá trị hay xạ trị.
Điều trị kết hợp và các phương pháp điều trị chưa
được công nhận
Khi bạn mắc bệnh ung thư, bạn sẽ được nghe về nhiều phương
pháp chữa bệnh hoặc làm giảm nhẹ triệu chứng khác so với các

cách điều trị y học thông thường. Những phương pháp này bao
gồm vitamin, y học cổ truyền, chế độ ăn đặc biệt, hay châm cứu
hoặc xoa bóp và nhiều phương pháp khác nữa.
Cụm từ “kết hợp” hay “bổ sung” dễ gây nhầm lẫn. Các thầy
thuốc ung thư dùng cụm từ “kết hợp” để chỉ những loại thuốc
hay cách điều trị được sử dụng kèm với các phương pháp điều trị
chính thống và các chăm sóc y tế thông thường.
41
40
Phương pháp điều trị kết hợp
Các phương pháp điều trị kết hợp không phải là phương pháp
chữa khỏi bệnh ung thư. Hầu hết chúng được sử dụng để giúp
bạn cảm thấy khoẻ hơn. Một số phương pháp có thể được dùng
để bổ trợ thêm như thiền định để làm giảm căng thẳng, châm cứu
để giảm đau, một số thuốc y học cổ truyền nâng đỡ sức khỏe, tiêu
viêm, giảm đau, lợi tiểu, hay chè bạc hà dùng để giảm cảm giác
buồn nôn, v.v Một vài phương pháp được chứng minh là có thể
giúp người bệnh, một số phương pháp khác thì chưa được thử
nghiệm. Không nên dùng những phương pháp chưa được khẳng
định rõ lợi ích hoặc có hại cho người bệnh.
Phương pháp điều trị chưa được công nhận
Các phương pháp điều trị chưa được công nhận, không chính
thống được một số người áp dụng thay cho các phương thức điều
trị kinh điển. Những phương pháp này chưa được chứng minh là
có an toàn và hiệu quả trong thử nghiệm lâm sàng. Một số phương
pháp còn có hại. Mối nguy hiểm lớn nhất trong các trường hợp sử
dụng các phương pháp chưa được công nhận, không chính thống
là bạn có thể mất đi cơ hội hưởng lợi ích từ các phương pháp
chữa trị thông thường. Việc làm chậm lại hay gián đoạn quá trình
điều trị thông thường sẽ cho phép tế bào ung thư có nhiều thời

gian hơn để phát triển.
Sẽ dễ hiểu khi người bệnh ung thư tìm đến các phương pháp
điều trị này. Bạn muốn làm tất cả những gì bạn có thể để chống
lại bệnh ung thư. Các phương pháp điều trị thông thường như hóa
trị thỉnh thoảng khó áp dụng hoặc không còn tác dụng nữa.
Đôi khi sẽ có người gợi ý rằng phương pháp của họ có thể
chữa khỏi bệnh ung thư mà không có các tác dụng phụ và việc
tin vào điều này là rất bình thường. Nhưng sự thật là hầu hết các
phương pháp đó chưa được thử nghiệm và chứng minh là có hiệu
quả trong việc điều trị ung thư.
Trong quá trình bạn tìm hiểu các lựa chọn cho mình, bạn nên
bàn bạc kỹ với các bác sỹ.
14. LÊN KẾ HOẠCH ĐIỀU TRỊ NHƯ THẾ NÀO?
Lên kế hoạch điều trị ung thư rất tốn thời gian. Hầu hết mọi
người muốn bắt đầu điều trị ngay lập tức. Họ lo lắng rằng thời
gian để làm các xét nghiệm hoặc các việc khác sẽ lấy đi thời gian
quý báu có thể dùng để điều trị bệnh ung thư.
Bạn phải đợi bao lâu mới được điều trị?
Mỗi loại ung thư khác nhau sẽ phát triển theo tiến độ khác
nhau. Một số loại như ung thư máu hay ung thư hạch thường
phát triển nhanh hơn những khối u cứng. Nhưng hầu hết các loại
ung thư không phát triển quá nhanh chóng, vì vậy có đủ thời gian
để tìm hiểu các thông tin về bệnh ung thư của bạn, gặp gỡ các
chuyên gia trong ngành, và đưa ra những quyết định về lựa chọn
điều trị phù hợp nhất. Nên nhớ rằng thông tin thu được trong thời
gian này rất quan trọng trong việc lập kế hoạch để đưa ra phương
pháp điều trị tốt nhất cho bạn. Nếu bạn lo lắng về việc điều trị
không được thực hiện ngay lập tức, hãy trao đổi với nhóm chăm
sóc y tế và chắc chắn rằng việc chậm lại quá trình điều trị sẽ
không gây ra vấn đề nào.

43
42
Bằng cách nào bác sỹ sẽ chọn cách điều trị bệnh ung
thư của tôi?
Phương thức điều trị dành cho bạn sẽ phụ thuộc vào rất nhiều
loại thông tin. Loại ung thư (bao gồm vị trí và loại tế bào), giai
đoạn bệnh, và sức khoẻ của bạn là những vấn đề quan trọng nhất.
Những thứ khác như hoàn cảnh của bạn (bao gồm việc đi lại và
điều trị của bạn ra sao), tính hiệu quả của từng phương thức điều
trị, tác dụng phụ có thể xảy ra và các nguy cơ của từng phương
pháp cũng là các yếu tố cần được tính đến.
Ban đầu các bác sỹ sẽ thu thập các thông tin về bệnh ung thư
của bạn. Xét nghiệm tế bào và các xét nghiệm khác, khám sức
khoẻ, chụp hình, các dấu hiệu và triệu chứng sẽ được sử dụng để
quyết định phương thức điều trị nào tốt nhất cho bạn. Bác sỹ có
thể sẽ tham khảo ý kiến các chuyên gia để giúp lập lên kế hoạch
điều trị cho bạn đạt hiệu quả cao nhất.
15. TÔI CẦN PHẢI HỎI BÁC SỸ ĐIỀU GÌ?
Mối quan hệ với bác sỹ là một phần quan trọng trong quá trình
chăm sóc. Có thể bạn sẽ được một bác sỹ phụ trách tất cả quá
trình chăm sóc bạn. Người bác sỹ này nên là một người bạn cảm
thấy thoải mái và có thể lắng nghe các lo lắng của bạn và trả lời
được tất cả các câu hỏi của bạn. Bác sỹ sẽ giải thích cho bạn về
chẩn đoán, tình trạng sức khoẻ của bạn, các lựa chọn điều trị, và
tiến triển trong suốt quá trình điều trị.
Sẽ có các điều dưỡng có chuyên môn tham gia cùng với bác
sỹ. Những điều dưỡng này sẽ giúp bạn trong quá trình điều trị và
xử trí các tác dụng phụ. Trong nhiều trường hợp, các điều dưỡng
có thể trả lời các câu hỏi của bạn. Điều dưỡng còn có thể giúp
bạn tìm ra câu trả lời bạn cần từ các thành viên khác trong nhóm

y tế chăm sóc bạn.
Giống như các mối quan hệ tốt khác, mối quan hệ với bác sỹ
là mối quan hệ hai chiều. Việc của bạn là đặt ra các câu hỏi, tìm
hiểu về phương pháp điều trị cho bạn, và trở thành một thành
viên tích cực trong nhóm chăm sóc bệnh cho bạn. Các bác sỹ sẽ
đưa ra thông tin khác nhau khi nói chuyện với bạn và người nhà
bạn. Lượng thông tin người bệnh ung thư muốn biết hay cần phải
biết cũng khác nhau. Nếu bác sỹ cung cấp quá nhiều hay quá ít
thông tin, hãy cho họ biết. Hãy cảm thấy thoải mái đặt ra các câu
hỏi và cho họ biết bạn cần gì.
Đây là những câu hỏi ví dụ bạn có thể hỏi:
• Loại ung thư tôi mắc phải là gì? Bệnh ở giai đoạn nào và mức
độ nghiêm trọng đến đâu?
• Tiên lượng bệnh như thế nào?
• Bác sỹ khuyên nên điều trị như thế nào và tại sao?
• Mục đích của phương pháp điều trị là gì? Để chữa khỏi bệnh
hay để kiểm soát các triệu chứng?
• Nguy cơ hay tác dụng phụ của phương pháp điều trị là gì?
• Điều được và mất của phương pháp điều trị giành cho tôi là
gì?
• Có các phương pháp điều trị khác để tôi cân nhắc không?
• Tôi phải thường xuyên đến điều trị hay kiểm tra xét nghiệm
như thế nào?
• Quá trình điều trị sẽ diễn ra trong bao lâu?
• Trong trường hợp tôi nhỡ một lần điều trị thì sẽ thế nào?
45
44
• Những thay đổi gì tôi cần phải làm trong công việc, cuộc
sống gia đình và trong thời gian rảnh?
• Tên của các loại thuốc tôi phải dùng? Chúng có tác dụng như

thế nào?
• Các loại thuốc hay phương pháp điều trị khác tôi có thể dùng?
• Làm sao tôi biết được nếu phương pháp điều trị có tác dụng?
• Tại sao tôi phải làm xét nghiệm máu, và tôi phải làm bao
nhiêu lần?
• Nếu có các bác sỹ chuyên khoa khác tham gia vào quá trình
điều trị thì ai sẽ chịu trách nhiệm với kế hoạch điều trị của tôi?
• Những triệu chứng hay vấn đề gì tôi cần phải thông báo
ngay?
• Nếu tôi không thấy mệt, điều đó có nghĩa là phương pháp
điều trị không có tác dụng phải không?
• Nguy cơ bệnh ung thư quay trở lại với kế hoạch điều trị được
bàn đến như thế nào?
• Tôi cần phải làm gì để sẵn sàng cho điều trị?
• Tôi vẫn có thể có con sau khi điều trị xong?
• Có những loại thức ăn đặc biệt nào tôi được ăn hay không
được ăn?
• Tôi có thể sử dụng đồ uống có cồn hay không?
• Điều trị sẽ tốn kém bao nhiêu? Bảo hiểm có chi trả không?
• Thời gian nào tiện lợi nhất tôi có thể gọi nếu tôi có thắc mắc?
• Tôi có nên cân nhắc tham gia một thử nghiệm lâm sàng?
Hãy chắc chắn rằng các lo lắng và câu hỏi của bạn, dù rất nhỏ,
cũng phải được trả lời. Có thể sẽ cần nhiều lần đến gặp bác sỹ để
bàn về tất cả các lo lắng hay băn khoăn của bạn. Có thể sẽ rất khó
nhớ tất cả những gì bác sỹ trao đổi với bạn. Vì thế bạn có thể ghi
chép lại, đi cùng người nhà hay người bạn, thu âm lại cuộc nói
chuyện, hoặc mang theo danh sách các câu hỏi và viết ra các câu
trả lời của bác sỹ.
Nên nhớ rằng bạn có quyền tham khảo thêm ý kiến thứ hai
về chẩn đoán và cách điều trị bệnh của bạn. Điều này không có

nghĩa là bạn không thích hay không tin bác sỹ của bạn. Các bác
sỹ hiểu rằng bạn cần phải được biết kỹ lưỡng về các phương pháp
điều trị tốt nhất. Bạn có thể hỏi nếu bác sỹ của bạn đã nói chuyện
với các bác sỹ chuyên khoa khác tại cơ sở điều trị.
16. TÔI SỢ ĐAU, LÀM THẾ NÀO ĐỂ KIỂM SOÁT
ĐAU?
Cảm giác đau là một trong những lý do mọi người rất sợ bệnh
ung thư. Họ sợ rằng nếu họ bị đau, cảm giác này sẽ không giảm
nhẹ đi. Mắc ung thư không có nghĩa là bạn sẽ bị đau. Một số
người sẽ ngạc nhiên rằng một số loại ung thư hoàn toàn không
gây cảm giác đau. Kể cả những người mắc ung thư ở giai đoạn
cuối cũng không phải lúc nào cũng bị đau. Nếu đau, có rất nhiều
cách để giảm đau. Bên cạnh các loại thuốc, có những cách khác
giúp bạn kiểm soát cơn đau như việc sử dụng hình ảnh (các bài
luyện tập trí óc nhằm giúp bộ não có tác động lên cơ thể), phản
hồi sinh học (một phương thức điều trị sử dụng các thiết bị giám
sát giúp con người có nhận thức để kiểm soát một số quá trình
như nhịp tim, huyết áp, nhiệt độ, ra mồ hôi và sức ép của cơ),
thả lỏng, đánh lạc hướng, phẫu thuật, và chặn các dây thần kinh.
Sự phối hợp các phương pháp kiểm soát cơn đau có thể được áp
47
46
dụng nếu cần. Một số người không muốn sử dụng thuốc giảm
đau vì họ sợ rằng họ sẽ phụ thuộc vào chúng. Nghiên cứu đã chỉ
ra rằng khi sử dụng các thuốc giảm đau được bác sỹ kê đơn thì
việc nghiện thuốc không phải là một vấn đề cho người mắc bệnh
ung thư. Một số người cũng lo lắng rằng nếu họ uống thuốc theo
quy định, họ sẽ thấy mất tác dụng với liều lượng thuốc đó và sau
đó sẽ cần liều thuốc cao hơn cho đến khi thuốc hết hẳn tác dụng.
Nhưng việc tăng liều thuốc khi cần sẽ làm tăng khả năng thành

công của hầu hết các loại thuốc giảm đau kê đơn.
17. TÔI CÓ THỂ LÀM VIỆC TRONG QUÁ TRÌNH
ĐIỀU TRỊ KHÔNG?
Câu trả lời cho câu hỏi này tùy thuộc vào phương pháp điều
trị, giai đoạn bệnh, sức khoẻ, và loại hình công việc. Số lượng
công việc bạn có thể làm tùy thuộc vào bạn cảm thấy như thế
nào trong quá trình điều trị. Một số người mắc ung thư có thể đi
làm và tiếp tục cuộc sống thường ngày của họ trong khi họ vẫn
đang được điều trị. Một số người khác thấy họ cần phải nghỉ ngơi
nhiều hơn và không thể làm được nhiều. Bác sỹ điều trị có thể gợi
ý bạn cần hạn chế một số hoạt động nào.
Nhiều người có thể tiếp tục làm việc trong quá trình điều trị.
Bạn cũng có thể lên kế hoạch điều trị muộn hơn trong ngày hay
ngay trước ngày cuối tuần để ít ảnh hưởng đến công việc của bạn.
Nếu việc điều trị làm bạn rất mệt mỏi, bạn nên cân nhắc thay đổi
kế hoạch làm việc trong một thời gian. Hãy nói chuyện với cấp
trên của bạn về những nhu cầu và mong muốn của bạn. Bạn có
thể đồng ý làm việc bán thời gian, hoặc bạn có thể làm việc tại
nhà.
18. TÔI CÓ THỂ LUYỆN TẬP THỂ THAO TRONG
QUÁ TRÌNH ĐIỀU TRỊ KHÔNG?
Lịch tập luyện của bạn trong khi điều trị ung thư sẽ phụ thuộc
vào sức khỏe của bạn trước khi phát hiện ra bệnh cũng như sức
khỏe hiện tại. Bác sỹ sẽ cho bạn biết nếu bạn có thể luyện tập và
hình thức luyện tập nào là cho phép. Luyện tập thể thao kết hợp
với nghỉ ngơi, có thể sẽ có ích. Nó có thể tăng năng lượng, giảm
căng thẳng, giảm lo lắng và trầm cảm, và giúp bạn mau đói. Bạn
có thể tập luyện một mình hoặc sẽ dễ dàng và vui hơn nếu luyện
tập với một nhóm bạn.
Nếu bạn là người thích luyện tập trước khi bị mắc ung thư, hãy

giữ lịch tập trong khi điều trị có thể giúp bạn cảm thấy một số
phần trong cuộc sống của bạn vẫn “bình thường”. Nếu phẫu thuật
là một phần của quá trình điều trị, bác sỹ có thể gợi ý những thay
đổi để hạn chế các vấn đề và giữ linh hoạt trong các khớp và cơ
bắp. Bác sỹ điều trị hay bác sỹ vật lý trị liệu có thể giúp bạn phác
thảo một kế hoạch và các hoạt động phù hợp với bạn.
19. UNG THƯ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CUỘC SỐNG
TÌNH DỤC CỦA TÔI NHƯ THẾ NÀO?
Những cảm xúc và thái độ về tình dục thay đổi đáng kể ở từng
người trong mọi hoàn cảnh. Điều này cũng đúng khi bị bệnh.
Một số người ít hay không có thay đổi nào trong ham muốn tình
dục vì bệnh ung thư. Một số người khác thấy giảm ham muốn
vì những căng thẳng về thể chất và tinh thần do bệnh ung thư và
do quá trình điều trị gây ra. Căng thẳng có thể bao gồm những lo
lắng về thay đổi hình thức; lo lắng về sức khoẻ, gia đình hay tiền
49
48
bạc; hoặc từ những tác dụng phụ của điều trị, bao gồm sự mệt
mỏi và các thay đổi nội tiết.
Một số người thấy rằng họ cảm thấy gắn bó hơn với bạn đời
trong thời gian này và tăng ham muốn tình dục. Dù việc mang
thai là có thể trong quá trình điều trị ung thư, nhưng không được
khuyến khích vì một số cách điều trị có thể ảnh hưởng đến thai
nhi. Nhiều bác sỹ sẽ khuyên nam giới và nữ giới sử dụng các biện
pháp tránh thai trong quá trình điều trị.
Ham muốn tình dục thay đổi trong quá trình điều trị là một
việc rất bình thường và có thể do rất nhiều lý do. Một số lý do
thông thường là căng thẳng, mệt mỏi và do các tác dụng phụ từ
điều trị. Vấn đề về nhận thức hình thức bên ngoài cũng có thể là
một nguyên nhân. Nếu bạn đã từng qua phẫu thuật tại vùng chậu

hoặc vùng bụng, sẽ làm việc quan hệ tình dục trở nên khó khăn
hơn hoặc đôi khi đau đớn. Một số phụ nữ bị khô vùng âm đạo,
một số nam giới gặp vấn đề xuất tinh do tác dụng phụ của điều
trị. Nếu có thể, bàn bạc về những lo lắng này với nhóm chăm sóc
y tế hoặc người bạn đời của bạn.
Nếu bạn cảm thấy thoải mái hay hài lòng với cuộc sống tình
dục lành mạnh trước khi bắt đầu điều trị, bạn vẫn có cơ hội tìm
thấy sự thoả mãn này trong quá trình điều trị. Bạn có thể sẽ nhận
thấy việc gần gũi thể xác có ý nghĩa khác và bạn liên hệ với
người bạn đời theo một cách khác.
Giao tiếp tốt là chìa khoá duy trì cuộc sống tình dục hoặc
quay trở lại với cuộc sống tình dục như trước với người bạn đời.
Những lo lắng hay nỗi sợ hãi của người bạn đời là bình thường
và họ cũng có ảnh hưởng đến cuộc sống tình dục của bạn. Một
số bạn đời sẽ lo lắng rằng việc gần gũi thể xác sẽ làm người mắc
bệnh ung thư đau đớn. Một số khác sợ rằng họ sẽ “mắc” bệnh
ung thư hoặc bị ảnh hưởng bởi tia xạ và hoá trị khi quan hệ với
người mắc bệnh này. Việc “mắc” ung thư là hoàn toàn không
thể, nhưng việc trao đổi những vấn đề này có thể giải quyết các
vướng mắc và giúp bạn tìm ra những cách khác có thể làm để
việc va chạm cơ thể là điều cả hai cùng thấy thích thú.
Có thể khó để giữ cuộc sống tình dục khỏe mạnh trong khi có
nhiều yếu tố ảnh hưởng tới thể chất và tinh thần. Thu thập càng
nhiều thông tin từ bác sỹ và các nguồn khác giúp bạn hiểu mình
có thể hoặc không thể làm gì trước, trong, và sau khi điều trị.
Khả năng sinh đẻ
Sau khi xạ trị hoặc hóa trị, phụ nữ sẽ thấy kinh nguyệt trở nên
bất bình thường hoặc ngừng lại. Điều này không có nghĩa rằng
bạn không thể có thai, vì vậy các biện pháp tránh thai là cần thiết
trong quá trình điều trị. Đối với nam giới, việc điều trị có thể làm

giảm hoặc phá huỷ tế bào tinh trùng. Nhưng trong nhiều trường
hợp, nam giới sẽ vẫn có khả năng sinh sản sau khi quá trình điều
trị kết thúc.
Mặc dù bạn có dự định có con hay không, việc lo lắng quá
trình điều trị sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của bạn là điều
bình thường. Hãy trao đổi với bác sỹ trước khi bắt đầu điều trị về
những câu hỏi hay lo lắng của bạn về khả năng sinh đẻ và điều trị
bệnh ung thư. Việc này sẽ giúp bạn đưa ra các quyết định điều trị
phù hợp nhất cho bạn.