Học viện quan hệ quốc tế
Khoa Luật quốc tế
Bộ môn Nhân quyền
---------------





TIỂU LUẬN


VẤN ĐỀ QUYỀN CON NGƯỜI
VÀ QUYỀN CÔNG DÂN




Sinh viên thực hiện: Hà Thị Minh Trang
Lớp : I31




2

Hà Nội, 5 /2007


LỜI NÓI ĐẦU

Hiện nay, trong toàn bộ những vấn đề của loài người,
quyền con người và quyền công dân là những vấn đề có lịch
sử lâu đời cả về phương diện thực tiễn cũng như lý luận. Đó
luôn là mối quan tâm của nhân loại ở mọi thời kỳ phát triển
của nó. Mỗi bước phát triển của quyền con người, quyền
công dân đều gắn liền và là thành quả của cuộc đấu tranh giai
cấp, cách mạng tư sản, phản ánh quá trình nhân loại tự giả
phóng mình. Do vậy những vấn đề quyền con người và
quyền công dân bao giờ cũng là những điểm nóng của các
cuộc đấu tranh giai cấp, đặc biệt thể hiện trên bình diện đấu
tranh tư tưởng. Trong khuôn khổ bài tiểu luận này em chỉ xin
trình bày những nét khái quát nhất về vấn đề quyền con
người và quyền công dân.




3

















CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ QUYỀN CON
NGƯỜI VÀ QUYỀN CÔNG DÂN
1. Khái niệm chung về quyền con người và quyền công
dân.
Quyền con người được hiểu là những đặc quyền mà
do tự nhiên con người vốn vẫn có. Đó là nhữngkhả năng
hành động một cách có ý thức của con người. Tuy nhiên, tự

4
bản thân chúng đặc quyền chưa phải là quyền, để đạt được
cái gọi là quyền cần một yếu tố đó là quy chế pháp lý. Các
đặc quyền của cá nhân khi trở thành đối tượng điều chỉnh của
pháp luật thì mới trở thành các quyền của con người. Không
có luật pháp thì không có quyền của con người. Do đó, quyền
của con người được định nghĩa là những đặc quyền của con
người được pháp luật ghi nhận, điều chỉnh, do cá nhân con
người nắm giữ trong mối liên hệ với nhà nước và với những
cá nhân con người khác.
Khái niệm về quyền công dân cũng ra đời từ lâu
trong lịch sử, được sử dụng rông rãi trong xã hội tư sản. So
với khái niệm quyền con người, khái niệm quyền công dân
mang tính xác định hơn, gắn liền với mỗi quốc gia, được
pháp luật của mỗi quốc gia quy định. Cũng do vậy nội dung ,
số lượng, chất lượng của quyền công dân ở mỗi quốc gia
thường không giống nhau. Đương nhiên không có sự đối lập
giữa quyền con người và quyền công dân.


2. Mối quan hệ giữa quyền con người và quyền công dân
Quyền con người và quyền công dân là những khái
niệm không đồng nhất xét về phương diện chủ thể lẫn nội
dung. Quyền con người là khái niệm rộng hơn, một mặt
quyền con người không loại trừ quyền công dân, mặt khác

5
cũng không thể thay thế được khía niệm đó. Ngược lại, khái
niệm quyền công dân cũng không thể chứa đựng hết khái
niệm quyền con người. Trong ý nghĩa pháp lý, khái niệm
quyền công dân hẹp hơn, không bao quát tất cả các quyền
của cá nhân con người được nhà nước thừa nhận và bảo vệ
bằng pháp luật trong nước cũng như pháp luật quốc tế. Về
phương diện chủ thể, quyền con người ngoài cá nhân được
xác định là công dân còn bao hàm cả những người không
phải là công dân( người nước ngoài, người không quốc
tịch,...). Những người này tuy không được hưởng quyền công
dân nhưng vẫn được hưởng các quyền con người với tính
cách là một thực thể tự nhiên – xã hội.

CHƯƠNG II: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA VẤN
ĐỀ QUYỀN CON NGƯỜI VÀ QUYỀN CÔNG DÂN

1. Nguồn gốc, bản chất của quyền con người và quyền
công dân

Theo quan niệm của trường phái pháp luật tự nhiên,
quyền con người là thuộc tính tự nhiên vốn có của con người.
Con người ra đời đương nhiên có những quyền con người.

quyền con người không do sự ban phát trao tặng cuả bất cứ

6
ai. Với quan niệm này, quyền con người xuất hiện từ rất sớm
trước khi có nhà nước, pháp luật.
Quan niệm thứ hai đặt con người cũng như quyền của
nó trong tổng hoà các mối quan hệ xã hội. Cuộc đấu tranh vì
quyền con người là một thực tế lịch sử lâu đời, nhưng khong
phải ngay từ khi xuất hiện loài người vấn đề quyền con người
đã được đặt ra một cách trực tiếp. Nhân quyền là một giá trị
nhân loại, đồng thời cũng là một khái niệm có tính lịch sử,
hình thành trong cuộc đấu tranh giai cấp và được bổ sung qua
các thời đại khác nhau. Quyền con người cũng không phải là
một khái niệm trừu tượng mà gắn liền với cuộc đấu tranh
chông áp bức bóc lột, chống bbất công trong xã hội, gắn với
từng trình độ phát triển và tiến bộ xã hội, chịu sự hạn định
của chế độ kinh tế, đặc biệt là của chế độ chính trị, nhà nước.

2. Nội dung quyền con người và quyền công dân: có rất
nhiều quan điểm khác nhau về nội dung của quyền con người
và quyền công dân.
- Theo nhu cầu đảm bảo sự tồn tại và phát triển của
cơ thể, nội dung của quyền con người và quyền công dân bao
gồm:
. Quyền được đảm bảo những điều kiện xã
hội để con người tồn tại bao gồm: quyền có công ăn việc

7
làm; quyền cư trú, đi lại; quyền bất khả xâm phạm về thân
thể; quyền được đảm bảo chỗ ở; quyền an ninh chính trị;

quyền tự do kết hôn; quyền sở hữu và thừa kế tài sản;...
. Quyền tự do lựa chọn các hoạt động sáng
tạo, quyền được sáng tạo để tự biểu hiện mình như một nhân
cách bao gồm: quyền được học hành và nâng cao học vấn;
quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp; quyền được xã hội đào
tạo nghề nghiệp; quyền tự do ngôn luận; quyền tự do bầu cử
và ứng cử; quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; quyền đấu tranh
bảo vệ lẽ phải, chân lý;...
- Căn cứ vào các lĩnh vực đời sống xã hội, các
phương diện hoạt động của cá nhân, nội dung của quyền con
người và quyền công dân bao gồm:
. Quyền về kinh tế bao gồm: quyền lao động;
quyền quả lý sản xuất; quyền kinh doanh; quyền sở hữu;...
. Quyền về chính trị bao gồm: quyền bầu cử,
ứng cử; quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội; quyền
hoạt động chính trị;...
. Quyền về văn hoá, hiểu theo nghĩa rộng
gồm cả học vấn, giáo dục, tư tưởng...
. Quyền về các phương diện xã hội khác.
- Căn cứ theo phương pháp tiếp cận của khoa học
pháp lý, nội dung của quyền con người và quyền công dân

8
bao gồm:
. Các quyền và tự do dân chủ về chính trị,
trong đó có quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội;
quyền bầu cử, ứng cử; quyền bình đẳng nam nữ; quyền tự do
ngôn luận, tự do báo chí; quyền được thông tin; quyền tự do
tín ngưỡng;...
. Các quyền về dân sự bao gồm: quyền tự do

đi lại cư trú trong nước; quyền ra nước ngoài và từ nước
ngoài về nước; quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được
pháp luật bảo vệ về tính mạng, sức khoẻ, danh dự và nhân
phẩm; quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở; quyền khiếu nại, tố
cáo;...
. Các quyền về kinh tế xã hội bao gồm quyền
lao động; quyền tự do kinh doanh; quyền sở hữu hợp pháp và
quyền thừa kế; quyền học tập;...

3. Điều kiện để đảm bảo quyền con người và quyền công
dân

a. Dân chủ và nhân quyền
Dân chủ là hình thức, hình thái nhà nước, là
phương thức, cơ chế quản lý xã hội trong đó nhân dân được
coi là người chủ quyền lực. Dân chủ và quyền con người là