Diễn thế rừng
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (101.96 KB, 2 trang )
Diễn thế rừng
Hệ sinh thái rừng với những đặc trưng riêng, luôn vận động và biến đổi không ngừng. Quá
trình này được gọi chung là động thái rừng. Diễn thế rừng là một trong các trạng thái vận
động của hệ sinh thái rừng bao. Diễn thế rừng là sự thay thế thế hệ rừng này bằng thế hệ
rừng khác mà trong đó tổ thành loài cây cao - nhất là loài cây ưu thế sinh thái - có sự thay
đổi cơ bản. Nói cách khác, diễn thế rừng là sự thay thế hệ sinh thái rừng này bằng hệ sinh
thái rừng khác. Hiểu theo một các đơn giản nhất, diễn thế rừng không phải là sự thay thế
các thế hệ cây rừng mà là sự thay thế các loài cây rừng.
Ví dụ:
• Cỏ → Cây bụi → Cây cao ưa sáng → Cây cao chịu bóng.
• Rừng → Rừng gỗ + Tre nứa → Cây bụi → Cỏ.
Nguyên nhân của diễn thế rừng theo Sucasov (1954, 1964) có thể là mối quan hệ tác động
cạnh tranh lẫn nhau giữa các loài, loài nào cạnh tranh tốt thì sẽ chiếm ưu thế, Ví dụ như
diễn thế rừng ngập mặn: Mắm → Giá, Vẹt. Hoặc có thể là do sự cạnh tranh giữa các loài
làm thay đổi môi trường sống, xuất hiện 1 loài mới đến định cư. Ngoài ra còn chịu tác
động của nhiều nguyên nhân bên ngoài khác như: đất đai biến đổi, các nạn dịch sâu bệnh
(ví dụ: dịch châu chấu), tác động mãnh liệt của con người.
Phân loại diễn thế theo các căn cứ khác nhau: Theo chiều hướng diễn thế, phân thành 2
loại: Diễn thế tiến hóa và diễn thế thoái hoá. Theo nguồn gốc diễn thế, phân thành 2 loại:
Diễn thế nguyên sinh và diễn thế thứ sinh.
[sửa] Diễn thế nguyên sinh
Là sự hình thành rừng ở những nơi hoàn toàn chưa hề có rừng, trải qua 1 loạt các sự biến
đổi của các quần xã thực vật khác nhau cuối cùng hình thành nên quần xã thực vật rừng
tương đối ổn định.
Diễn thế nguyên sinh gồm 4 pha:
• Di cư: Sự di cư các mầm mống thực vật đến vùng đất mới.
• Định cư: Các mầm mống thực vật thích nghi, phát triển những thế
hệ đầu tiên.
• Quần tập: Xuất hiện tái sinh tự nhiên.
• Xâm nhập: Nhóm thực vật khác xâm nhập v o nhóm thà ực vật đã
thích nghi ổn định trước v à đã tác động đến môi trường sống.
Ví dụ: Diễn thế rừng ngập mặn. Cây Mắm, Sú đã tiên phong xâm nhập vùng đất ngập nước
mới lắng động cát ở ven bờ, chúng thích nghi và phát triển, cố định cát bùn, làm thay đổi
dần môi trường sống, đến 1 giai đoạn nào đó sẽ xuất hiện sự xâm nhập của Vẹt, Rà, các
loài này sẽ chiếm ưu thế và lấn áp loài cũ để phát triển thành quần xã ưu thế, môi trướng
sống sẽ thay đổi,tích lũy nhiều mùn hơn, cạn hơn. Sau giai đoạn này sẽ xuất hiện các loài
sống bán ngập (Đước), tiến dần đế xuất hiện các loài thực vật sống cạn (Tràm).
[sửa] Diễn thế thứ sinh
Diễn thế thứ sinh diễn ra trên cơ sở diễn thế nguyên sinh, bắt đầu từ khi hệ sinh thái rừng
bị tác động từ bên ngoài (khai thác, chặt phá, nương rẫy...), sau đó là phục hồi rừng và hình
thành nên các rừng thứ sinh.
Các nhân tố ảnh hưởng đến diễn thế thứ sinh: Hình thức và mức độ tác động vào rừng,
điều kiện khí hậu,thổ nhưỡng.
Ví dụ: Nương rẫy hoang hóa → Cây bụi → Các loài ưa sáng → Rừng thứ sinh.
