VIÊM M I XOANG CẤP VÀ MÃN Ũ
VIÊM M I XOANG CẤP VÀ MÃN Ũ
Ở NGƯỜI LỚN
Ở NGƯỜI LỚN
BS CK2 Trònh Thò Cẩm Vân
BS CK2 Trònh Thò Cẩm Vân


VIÊM MŨI
VIÊM MŨI
XOANG
XOANG
Trong điều kiện sinh hoạt không được vệ sinh về môi
Trong điều kiện sinh hoạt không được vệ sinh về môi
trường, nước thải, và bảo hộ lao động kém ở những
trường, nước thải, và bảo hộ lao động kém ở những
nước kém phát triển như đất nước chúng ta, những
nước kém phát triển như đất nước chúng ta, những
bònh về mũi xoang phát triển nhiều, có thể nói bònh
bònh về mũi xoang phát triển nhiều, có thể nói bònh
mũi xoang chiếm tỷ lệ cao nhất trong các bònh về tai
mũi xoang chiếm tỷ lệ cao nhất trong các bònh về tai
mũi họng.
mũi họng.
VIÊM MŨI XOANG
VIÊM MŨI XOANG
HAI NHÓM XOANG
HAI NHÓM XOANG
A. Nhóm xoang tr c:ướ
A. Nhóm xoang tr c:ướ

1. Xoang hàm
1. Xoang hàm


2. Xoang sàng tr cướ
2. Xoang sàng tr cướ


3. Xoang trán
3. Xoang trán
B. Nhóm xoang sau:
B. Nhóm xoang sau:


4. Xoang sàng sau
4. Xoang sàng sau


5. Xoang b mướ
5. Xoang b mướ
VIÊM MŨI XOANG
VIÊM MŨI XOANG


Xoang trán
Xoang trán
Xoang hàm
Xoang hàm



VIÊM MŨI XOANG
VIÊM MŨI XOANG
Xoang sàng
Xoang sàng
Xoang b mướ
Xoang b mướ
VIÊM MŨI XOANG
VIÊM MŨI XOANG
V TRÍ C A 5 ÔI XOANGỊ Ủ Đ
V TRÍ C A 5 ÔI XOANGỊ Ủ Đ
1.
1.
Hai bên má là
Hai bên má là
2 xoang hàm.
2 xoang hàm.
2.
2.
Hai bên góc trong c a h c m t là nhómủ ố ắ
Hai bên góc trong c a h c m t là nhómủ ố ắ
xoang sàng g m ồ
xoang sàng g m ồ
2 xoang sàng tr cướ
2 xoang sàng tr cướ
và
và
2 xoang sàng sau
2 xoang sàng sau
.

.
3.
3.
Hai bên vùng trán, t góc ngoài chân màyừ
Hai bên vùng trán, t góc ngoài chân màyừ
tr vào là ở
tr vào là ở
2 xoang trán
2 xoang trán
.
.
4.
4.
Hai bên, phía sau xoang sàng là
Hai bên, phía sau xoang sàng là
2 xoang
2 xoang
b mướ
b mướ
.
.
VIÊM MŨI XOANG
Xoang
haøm
Xoang
saøng
Xoang
traùn
Xoang
traùn

Xoang
böôùm
Xoang
saøng
VIÊM MŨI XOANG
VIÊM MŨI XOANG
•
LIÊN QUAN CỦA XOANG VỚI CÁC TỔ CHỨC
LIÊN QUAN CỦA XOANG VỚI CÁC TỔ CHỨC
LÂN CẬN
LÂN CẬN
•
Xoang hàm liên quan với răng
Xoang hàm liên quan với răng
5,6,7 hàm trên.
5,6,7 hàm trên.
•
Xoang sàng liên quan với
Xoang sàng liên quan với
mắt , sàn sọ.
mắt , sàn sọ.
•
Xoang trán liên quan với
Xoang trán liên quan với
sọ não.
sọ não.
•
Xoang bướm liên quan với
Xoang bướm liên quan với
thần kinh thò, động

thần kinh thò, động
mạch cảnh trong.
mạch cảnh trong.
VIÊM MŨI XOANG
VIÊM MŨI XOANG
SINH LÝ XOANG:
SINH LÝ XOANG:

Nhóm xoang trước đổ vào hố mũi qua các lỗ thông
Nhóm xoang trước đổ vào hố mũi qua các lỗ thông
mũi xoang ở khe giữa.
mũi xoang ở khe giữa.

Nhóm xoang sau đổ vào hố mũi qua các lỗ thông
Nhóm xoang sau đổ vào hố mũi qua các lỗ thông
mũi xoang ở khe trên.
mũi xoang ở khe trên.
VIÊM MŨI XOANG
VIÊM MŨI XOANG
Các xoang phải được:
Các xoang phải được:
-
-
thông khí tốt
thông khí tốt
( lỗ
( lỗ
thơng
thơng
m i xoang thông ũ

m i xoang thông ũ
thoáng)
thoáng)
•
-
-
dẫn lưu tốt
dẫn lưu tốt
( hệ thống lông chuyển của niêm mạc
( hệ thống lông chuyển của niêm mạc
xoang hoạt động tốt, đẩy các chất nhầy từ lòng
xoang hoạt động tốt, đẩy các chất nhầy từ lòng
xoang ra mũi thông qua lỗ
xoang ra mũi thông qua lỗ
thơng
thơng
m i xoang)ũ
m i xoang)ũ
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
MỤC TIÊU:
MỤC TIÊU:
1.
1.
Biết cấu trúc giải phẩu học của hai nhóm xoang
Biết cấu trúc giải phẩu học của hai nhóm xoang
trước và xoang sau.
trước và xoang sau.
2.
2.

Hiểu được sinh lý và chức năng của các nhóm
Hiểu được sinh lý và chức năng của các nhóm
xoang.
xoang.
3.
3.
Biết đònh nghóa viêm xoang cấp tính.
Biết đònh nghóa viêm xoang cấp tính.
4.
4.
Biết nguyên nhân gây viêm xoang cấp tính.
Biết nguyên nhân gây viêm xoang cấp tính.
5.
5.
Biết chẩn đoán viêm xoang cấp tính.
Biết chẩn đoán viêm xoang cấp tính.
6.
6.
Nêu được các nguyên tắc điều trò viêm xoang cấp
Nêu được các nguyên tắc điều trò viêm xoang cấp
tính.
tính.
7.
7.
Nêu được chẩn đoán và hướng xử trí các biến
Nêu được chẩn đoán và hướng xử trí các biến
chứng của viêm xoang cấp.
chứng của viêm xoang cấp.
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP



Viêm xoang cấp tính
Viêm xoang cấp tính
là viêm cấp tính niêm mạc
là viêm cấp tính niêm mạc
xoang,
xoang,
ở người lớn chủ yếu là
ở người lớn chủ yếu là
viêm niêm mạc
viêm niêm mạc
nhóm xoang trước trong đó
nhóm xoang trước trong đó
viêm xoang hàm
viêm xoang hàm
chi m nhi u nh t.ế ề ấ
chi m nhi u nh t.ế ề ấ


VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
•


NGUYÊN NHÂN
NGUYÊN NHÂN
•
1.
1.

Nguồn gốc từ mũi :
Nguồn gốc từ mũi :
nhiễm
nhiễm
trùng hay sau khi tắm hồ bơi.
trùng hay sau khi tắm hồ bơi.
•


2.
2.
Nguồn gốc từ răng : có triệu chứng về răng, đặc biệt là
Nguồn gốc từ răng : có triệu chứng về răng, đặc biệt là
đau r ng, ă
đau r ng, ă
có
có


thể
thể
che lấp bởi bònh cảnh lâm sàng về
che lấp bởi bònh cảnh lâm sàng về
xoang.
xoang.
Nó có quy luật viêm một bên xoang.
Nó có quy luật viêm một bên xoang.
•
3.
3.

Vi trùng gây viêm xoang gồm vi trùng Gr(-), Gr(+), vi
Vi trùng gây viêm xoang gồm vi trùng Gr(-), Gr(+), vi
tr
tr
ùng yếm khí và cả nấm ( khi cơ thể suy giảm miễn
ùng yếm khí và cả nấm ( khi cơ thể suy giảm miễn
dịch ).
dịch ).




Vi trùng thường gặp nhất là Streptococcus pneumoniae,
Vi trùng thường gặp nhất là Streptococcus pneumoniae,
Haemophilus influenzae,
Haemophilus influenzae,
và
và
Moraxella catarrhalis.
Moraxella catarrhalis.
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
•
4. Ngoài ra, viêm xoang do :
4. Ngoài ra, viêm xoang do :
•
- tụ dòch trong xoang gây nhiễm trùng xoang
- tụ dòch trong xoang gây nhiễm trùng xoang
sau chấn thương xoang.
sau chấn thương xoang.

•
- bệnh toàn thân (tiểu đường, suy giảm miễn
- bệnh toàn thân (tiểu đường, suy giảm miễn
dòch nguyên phát hoặc mắc phải…)
dòch nguyên phát hoặc mắc phải…)
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
CHẨN ĐOÁN
CHẨN ĐOÁN
Bònh thường xãy ra nhất ở nhóm xoang trước. Viêm
Bònh thường xãy ra nhất ở nhóm xoang trước. Viêm


xoang sau cấp riêng lẽ rất hiếm gặp. Khi có viêm
xoang sau cấp riêng lẽ rất hiếm gặp. Khi có viêm


xoang sau cấp, ngoài hội chứng viêm đa xoang kéo
xoang sau cấp, ngoài hội chứng viêm đa xoang kéo


dài trong đó những triệu chứng của viêm xoang
dài trong đó những triệu chứng của viêm xoang
trước
trước


che lấp triệu chứng của viêm xoang sau.
che lấp triệu chứng của viêm xoang sau.



VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
•
TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG
TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG


•
Triệu chứng toàn thân:
Triệu chứng toàn thân:
•
Những triệu chứng này có thể rất ít hay ngược lại
Những triệu chứng này có thể rất ít hay ngược lại
chúng đáng chú ý nhất với chuông thân nhiệt, cảm
chúng đáng chú ý nhất với chuông thân nhiệt, cảm
giác nóng sốt, mệt mỏi toàn thân, thiểu niệu
giác nóng sốt, mệt mỏi toàn thân, thiểu niệu
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
•
Triệu chứng cơ năng :
Triệu chứng cơ năng :
•
Đau
Đau
là dấu hiệu cố đònh, có trong các dạng khác nhau, nhìn
là dấu hiệu cố đònh, có trong các dạng khác nhau, nhìn
chung là dấu hiệu quan trọng, khu trú ở vùng quanh hốc
chung là dấu hiệu quan trọng, khu trú ở vùng quanh hốc

mắt, góc trong mắt và vùng trước trán nếu có viêm xoang
mắt, góc trong mắt và vùng trước trán nếu có viêm xoang
sàng và viêm xoang trán, cùng với ổ mắt nếu viêm xoang
sàng và viêm xoang trán, cùng với ổ mắt nếu viêm xoang
hàm.
hàm.
•
Cảm giác nặng vùng mặt kèm với đau.
Cảm giác nặng vùng mặt kèm với đau.
•
Thường hơi thở có mùi hôi.
Thường hơi thở có mùi hôi.
•
Nghẹt mũi và mất mùi là do viêm mũi thường xuyên đi kèm
Nghẹt mũi và mất mùi là do viêm mũi thường xuyên đi kèm
với viêm xoang cấp.
với viêm xoang cấp.
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
•
Triệu chứng thực thể
Triệu chứng thực thể
:
:
•
Chảy mũi chỉ một bên, nhầy mủ, vàng, mùi nhạt nếu không
Chảy mũi chỉ một bên, nhầy mủ, vàng, mùi nhạt nếu không
có vi trùng yếm khí cũng không có tiến trình viêm hoại tử
có vi trùng yếm khí cũng không có tiến trình viêm hoại tử
và có mùi thối trong các trường hợp ngược lại. Chảy mũi

và có mùi thối trong các trường hợp ngược lại. Chảy mũi
làm dòu cơn đau nhưng hỉ mũi làm đau nhiều hơn.
làm dòu cơn đau nhưng hỉ mũi làm đau nhiều hơn.
•
Khám bằng nhìn bên ngoài có thể thấy rõ vài thay đổi trên
Khám bằng nhìn bên ngoài có thể thấy rõ vài thay đổi trên
gương mặt nếu đã có xuất ngoại : vùng má hay vùng xoang
gương mặt nếu đã có xuất ngoại : vùng má hay vùng xoang
trán phồng lên nhưng ngày nay rất hiếm gặp.
trán phồng lên nhưng ngày nay rất hiếm gặp.
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
•
Sờ phát hiện những điểm đau dưới ổ mắt và trên ổ mắt hay
Sờ phát hiện những điểm đau dưới ổ mắt và trên ổ mắt hay
góc trong mắt vùng rễ mũi.
góc trong mắt vùng rễ mũi.
•
Soi mũi trước thấy rõ dòch tiết mủ khu trú ở khe mũi giữa
Soi mũi trước thấy rõ dòch tiết mủ khu trú ở khe mũi giữa
với tất cả các triệu chứng của viêm mũi mủ.
với tất cả các triệu chứng của viêm mũi mủ.
•
Soi mũi sau nói chung không thấy được một triệu chứng đặc
Soi mũi sau nói chung không thấy được một triệu chứng đặc
biệt nào, ngoại trừ trường hợp có viêm xoang sau đi kèm.
biệt nào, ngoại trừ trường hợp có viêm xoang sau đi kèm.
•
Chú ý tìm ổ nhiểm trùng ở răng.
Chú ý tìm ổ nhiểm trùng ở răng.



VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
•
Nội soi mũi xoang :
Nội soi mũi xoang :
•
Thấy được mủ chảy ra hay đọng ở các lỗ thông xoang
Thấy được mủ chảy ra hay đọng ở các lỗ thông xoang
hàm, xoang sàng thuộc khe giữa.
hàm, xoang sàng thuộc khe giữa.
•
Hình ảnh phù nề hay tắt các lỗ thông mũi xoang.
Hình ảnh phù nề hay tắt các lỗ thông mũi xoang.
•
Mủ chảy theo khe trên xuống vòm hay đọng nhiều ở
Mủ chảy theo khe trên xuống vòm hay đọng nhiều ở
vòm .
vòm .
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP


M khe gi a (T) M ng vòmủ ữ ủ đọ ở
M khe gi a (T) M ng vòmủ ữ ủ đọ ở
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
M theo khe gi a P ch y xu ng vòmủ ữ ả ố
M theo khe gi a P ch y xu ng vòmủ ữ ả ố



M ng trong h c m i Tủ đọ ố ũ
M ng trong h c m i Tủ đọ ố ũ
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
•
CẬN LÂM SÀNG
CẬN LÂM SÀNG
•
X quang:
X quang:
Phim tư thế Blondeau và Hirtz
Phim tư thế Blondeau và Hirtz
•
Hình ảnh mờ các xoang. Nếu có mực nước hơi ở một bên xoang hàm
Hình ảnh mờ các xoang. Nếu có mực nước hơi ở một bên xoang hàm
thì có giá trò chẩn đoán cao, và trong trường hợp này cần lưu ý khám
thì có giá trò chẩn đoán cao, và trong trường hợp này cần lưu ý khám
tìm ổ nhiểm trùng răng.
tìm ổ nhiểm trùng răng.
•


CT Scanner:
CT Scanner:


•
Rất có giá trò trong chẩn đoán nhưng không cần thiết lắm vì chi phí

Rất có giá trò trong chẩn đoán nhưng không cần thiết lắm vì chi phí
cao.
cao.
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP


Viêm xoang hàm (T) do r ng Viêm xoang hàm (P)ă
Viêm xoang hàm (T) do r ng Viêm xoang hàm (P)ă
VIÊM XOANG CẤP
VIÊM XOANG CẤP
Viêm xoang trán
Viêm xoang trán