Ôn tập - Bài thơ “Bếp lửa” – Bằng Việt
A.KIẾN THỨC CƠ BẢN:
1.Tác giả - Bằng Việt tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng (sn 1941) quê
ở Hà Tây, nay thuộc Hà Nội.
- Ông thuộc thế hệ những nhà thơ trưởng thành trong thời kì
kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đề tài thường viết về những kỉ niệm
ước mơ tuổi trẻ. Thơ ông trong trẻo, mượt mà, gần với bạn đọc trẻ.
- Tác phẩm tiêu biểu: tập thơ “ Hương Cây- Bếp Lửa”, “Cát
Sáng”,…
2 Hoàn cảnh ra đời của bài thơ: Bài thơ được sáng tác năm 1963, khi tác
giả đang học ngành Luật ở nước ngoài.
3.Mạch cảm xúc : đi từ hồi tưởng đến hiện tại, từ kỉ niệm đến suy ngẫm.
4 . Đại ý : Bài thơ gợi lại những kỉ niệm sâu sắc của người cháu về người bà
và tuổi ấu thơ được ở cùng bà.
Bố cục: 4 phần :
P1: Khổ đầu - Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng cảm xúc
về bà.
P2: 4 Khổ tiếp - Hình ảnh người bà và những kỉ niệm tình bà cháu trong hồi
tưởng của tác giả.
P3: khổ 6 - Ý nghĩa của hình ảnh bếp lửa
P4: còn lại - Nỗi nhớ bà và hình ảnh của bà khắc sâu trong tiềm thức cháu.

5. Nghệ thuật:
- Xây dựng hình ảnh thơ vừa cụ thể, gần gũi, vừa gợi nhiều liên tưởng,
mang ý nghĩa biểu tượng.
- Viết theo thể thơ tám chữ phù hợp với giọng điệu, cảm xúc hồi tưởng và
suy ngẫm.
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả, tự sự, nghị luận và biểu cảm.
6. Nội dung ý nghĩa :
- Bài thơ là dòng hồi ức, là tình cảm suy nghĩ của cháu về bà và bếp lửa. Qua
đó thể hiện tình yêu, sự chân trọng và biết ơn của cháu đối với bà và cũng là

giành cho thế hệ đi trước. Tác giả muốn nhắn gửi đến người đọc một chân lí
sống:” Nhứng gì thân thuộc nhất của tuổi thơ đều có sức nâng đỡ con người
trên hành trình của con người trong suốt cuộc đời” và nhắc nhở đạo lí “ uống
nước nhớ nguồn”


B.CÁC DẠNG ĐỀ CƠ BẢN THƯỜNG GẶP:
1. Dạng đề 2 đến 3 điểm ( tự luận vận dụng thấp )
Đề 1 : Cho câu thơ sau:
“Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa”

a. Hãy chép chính xác 7 câu thơ tiếp theo trong bài thơ "Bếp lửa" của Bằng
Việt.
b. Hình ảnh bếp lửa và hình ảnh ngọn lửa được nhắc đến nhiều lần trong
bài thơ có ý nghĩa gì?
Gợi ý:
a. ( học sinh tự chép lại đoạn trích thơ)
b.
- Hình ảnh bếp lửa trong bài thơ có ý nghĩa:
+ Bếp lửa luôn gắn liền với hình ảnh của người bà. Nhớ đến bếp lửa là
cháu nhớ đến người bà thân yêu (bà là người nhóm lửa) và cuộc sống gian
khổ.
+ Bếp lửa bàn tay bà nhóm lên mỗi sớm mai là nhóm lên niềm yêu thương,
niềm vui sưởi ấm, san sẻ.
+ Bếp lửa là tình bà ấm nóng, tình cảm bình dị mà thân thuộc, kì diệu,
thiêng liêng.
- Hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ có ý nghĩa:
+ Ngọn lửa là những kỉ niệm ấm lòng, niềm tin thiêng liêng, kì diệu nâng
bước cháu trên suốt chặng đường dài.
+ Ngọn lửa là sức sống, lòng yêu thương, niềm tin mà bà truyền cho cháu.

* Đề 2: Giá trị nghệ thuật của điệp từ “nhóm” trong khổ thơ sau:
“Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”
* Gợi ý:
- Điệp từ “nhóm” được nhắc lại 4 lần làm toả sáng hơn nét “kì lạ” và thiêng
liêng bếp lửa. Bếp lửa của tình bà đã nhóm lên trong lòng cháu bao điều
thiêng liêng, kì lạ. Từ “nhóm” đứng đầu mỗi dòng thơ mang nhiều ý nghĩa:
+ Khơi dậy tình cảm nồng ấm
+ Khơi dậy tình yêu thương, tình làng nghĩa xóm, quê hương
+ Khơi dậy những kỉ niệm tuổi thơ, bà là cội nguồn của niềm vui, của ngọt
bùi nồng đượm, là khởi nguồn của những tâm tình tuổi nhỏ.
=> Đó là bếp lửa của lòng nhân ái, chia sẻ niềm vui chung.
2. Dạng đề 5 đến 7 điểm ( tự luận vận dụng cao)
Đề 1 : Cảm nhận của em về tình bà cháu và bếp lửa trong bài thơ
" Bếp lửa" của Bằng Việt.
Gợi ý:
a. Mở bài: Giới thiệu chung về tác giả và bài thơ với tình bà cháu thiêng
liêng, ấm áp.
b. Thân bài:
- Hình ảnh Bếp lửa khơi nguồn cho cảm xúc
- Hình ảnh bếp lửa cháy mãi trong kỉ niệm của tình bà cháu
Lên 4 tuổi,
Tám năm ròng,
…giặc đốt làng
Đó là thời điểm từ bé đến lớn, ký ức về nỗi cay cực đói nghèo.
- Hình ảnh người bà và bếp lửa trong nỗi nhớ của người cháu, đó là người bà
chịu thương chịu khó, giàu đức hy sinh
“Rồi sớm rồi chiều…

Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
……………chứa niềm tin dai dẳng”
-> Ngọn lửa của trái tim con người, của tình yêu thương mà người bà truyền
cho người cháu, ngọn lửa của niềm tin, của hy vọng.
- Bếp lửa là hình ảnh của cuộc sống thực đầy vất vả nhọc nhằn của hai bà
cháu, và là hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng cho tình bà ấm áp.
- Hình ảnh bếp lửa là sự nuôi dưỡng, nhen nhóm tình cảm yêu thương con
người, thể hiện nỗi nhớ, lòng biết ơn, khơi gợi lên cho cháu một tâm hồn cao
đẹp.
c. Kết bài:
Là bài thơ cảm động về tình bà cháu. Tình cảm dạt dào trong lòng đã tìm
đến một giọng điệu, một nhịp điệu thật phù hợp.

Đề 2:
Hình ảnh bếp lửa và ngọn lửa được nhắc đến nhiều lần trong bài thơ " Bếp
lửa" của Bằng Việt có ý nghĩa gì? ( tương tự như phần gợi ý bên trên)
Đề 3:
Suy nghĩ của em về bài thơ “Bếp lửa” của Bằng Việt.
Gợi ý:
1. Mở bài:
- Giới thiệu về tác giả và hoàn cảnh ra đời của tác phẩm.
- Nêu cảm nhận chung về bài thơ.
2. Thân bài
a. Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu.
- Hình ảnh đầu tiên được tác giả tái hiện là hình ảnh một bếp lửa ở làng quê
Việt Nam thời thơ ấu.
- Từ hình ảnh bếp lửa, liên tưởng tự nhiên đến người nhóm lửa, nhóm bếp -
đến nỗi nhớ, tình thương bà của đứa cháu đang ở xa: "Cháu thương bà biết
mấy nắng mưa” > là cách nói ẩn dụ, gợi ra phần nào cuộc đời vất vả lo toan
của bà.

- Bếp lửa lại thức thêm một kỉ niệm tuổi thơ: Những kỉ niệm đầy ắp âm
thanh, ánh sáng và những tình cảm sâu sắc xung quanh cái bếp lửa quê
hương.
b. Những suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa.
- Bà tần tảo, chịu thương chịu khó, lặng lẽ hi sinh cả một đời:
Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
………………………
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ”
- Hình ảnh bà luôn gắn với hình ảnh bếp lửa. Chính vì thế mà nhà thơ đã
cảm nhận được trong hình ảnh bếp lửa bình dị mà thân thuộc sự kì diệu,
thiêng liêng: “Ôi kì lạ và thiêng liêng - Bếp lửa!”
=> Như vậy, từ ngọn lửa của bà, cháu nhận ra cả một “niềm tin dai dẳng” về
ngày mai, cháu hiểu được linh hồn của một dân tộc vất vả, gian lao mà tình
nghĩa. Bà không chỉ là người nhóm lửa mà còn là người truyền lửa - ngọn
lửa của sự sống, niềm tin cho các thế hệ nối tiếp.
c. Niềm thương nhớ của cháu:
- Đứa cháu năm xưa giờ đã trưởng thành. Cháu đã được sống với những
niềm vui rộng mở, nhưng cháu vẫn không thể quên bếp lửa của bà, vẫn
không nguôi nhớ thương bà….
-Mỗi ngày đều tự hỏi: “sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?", mỗi ngày đều
nhớ về bà và bếp lửa của bà. Hình ảnh ấy đã trở thành kỉ niệm thiêng liêng
làm ấm lòng, nâng đỡ cháu trên những bước đường đời.
3. Kết bài
- Bài thơ chứa đựng ý nghĩa triết lí thầm kín: những gì là thân thiết nhất của
tuổi thơ mỗi người đều có sức toả sáng, nâng đỡ con người suốt hành trình
dài rộng của cuộc đời.
- Bài thơ sáng tạo hình tượng bếp lửa vừa thực, vừa mang ý nghĩa biểu
tượng; kết hợp miêu tả, biểu cảm, tự sự và bình luận; giọng điệu và thể thơ
tám chữ phù hợp với cảm xúc hồi tưởng, suy ngẫm.
Đề 4:

Cảm nghĩ của em về hình ảnh bếp lửa trong bài thơ cùng tên của Bằng Việt.
Bếp lửa (Bằng Việt). ( Tự triển khai từ gợi ý của phần trên )
TÌM HIỂU THÊM:
a) Những hiểu biết cần lưu ý về tác giả, tác phẩm: ( SGK trang 145, Ngữ văn
9, tập 1)
- Bằng Việt thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kì chống Mĩ
cứu nước.
Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, khai thác những kỉ niệm và ước mơ của
tuổi trẻ nên rất gần gũi với bạn đọc.
- Bài thơ Bếp lửa được sáng tác năm 1963, khi tác giả đang là sinh viên học
nghành Luật ở Liên Xô, trích trong tập “ Hương cây – Bếp lửa”.
- Bài thơ gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người bà và tình bà cháu,
đồng thời thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của người cháu đối
với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước.
- Bài thơ đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự và bình
luận. Thành công của bài thơ còn ở sự sang tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với
hình ảnh người bà, làm điểm tựa khơi gợi mọi kỉ niệm, cảm xúc và suy nghĩ
về bà và tình bà cháu.
b) Gợi ý phân tích:
* Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:
- (Những hồi tưởng về bà bắt đầu từ hình ảnh nào? Phân tích hình ảnh ấy?)
+ Sự hồi tưởng được bắt đầu từ hình ảnh thân thương, ấm áp về bếp lửa:
“ Một bếp lửa chờn vờn sương sớm.
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm.”
“bếp lửa chờn vờn sương sớm” là hình ảnh gần gũi, quen thuộc trong mỗi
gia đình ViệtNamtừ bao đời nay. Từ láy gợi hình “ chờn vờn” giúp ta hình
dung làn sương sớm đang bay nhè nhẹ quanh bếp lửa vừa gợi cái mờ nhòa kí
ức theo thời gian. Từ “ ấp iu” là một sáng tạo của nhà thơ trẻ, gợi bàn tay
kiên nhẫn, khéo léo và tấm lòng chi chút của người nhóm lửa .
+ Từ hình ảnh bếp lửa, liên tưởng tự nhiên đến người nhóm lửa, nhóm bếp,

đến nỗi nhớ niềm thương với bà của đứa cháu đang ở nơi xa. “ biết mấy
nắng mưa” là cách nói ẩn dụ gợi phần nào cuộc đời lo toan, vất vả của bà.
- (Những kỉ niệm nào được gợi lên qua hình ảnh bếp lửa? Qua những kỉ
niệm ấy, tình bà cháu biểu hiện như thế nào?)
+ Từ đó, bài thơ gợi lại cả một thời thơ ấu bên người bà. Tuổi thơ ấy có
nhiều gian khổ, thiếu thốn, nhọc nhằn (…) Tất cả hiện lên trong nỗi nhớ
thương ngậm ngùi.
+ Tuổi thơ ấy có bóng đen ghê rợn của nạn đói năm 1945, có mối lo giặc tàn
phá xóm làng, có hoàn cảnh chung của nhiều gia đình Việt Nam trong cuộc
kháng chiến ấy: Mẹ và cha công tác bận không về, cháu sống trong sự cưu
mang, dạy dỗ của bà, sớm phải có ý thức tự lập, sớm phải tự lo toan: “ Tám
năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
…….Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó
nhọc…”
Kỉ niệm về bà và những năm tháng tuổi thơ luôn luôn gắn với hình ảnh bếp
lửa: (D/C) Bếp lửa hiện diện như tình bà ấm áp, như chỗ dựa tinh thần, như
sự cưu mang, đùm bọc của bà.
- (Trong hồi tưởng của nhà thơ về bếp lửa quê hương, hình ảnh ấy gợi thêm
liên tưởng nào? Sự xuất hiện của tiếng chim tu hú trong hoài niệm về bà góp
phần diễn tả tình cảm nào của cháu đối với bà? )
+ Bếp lửa quê hương, bếp lửa của tình bà lại gợi thêm một liên tưởng khác:
sự xuất hiện của tiếng chim tu hú(D/C) Tiếng chim quen thuộc của cánh
đồng quê mỗi độ hè về, tiếng chim như giục giã, như khắc khoải một điều
tha thiết, khiến lòng người trỗi dậy những hoài niệm nhớ mong… Nhà thơ
như đang kể chuyện trực tiếp với bà … rồi chìm đắm trong suy tưởng để trò
chuyện với chim tu hú … trách cứ nó. Những lời thơ tự nhiên mà thật cảm
động khi diễn tả tình cảm chân thành của nhà thơ.
• Những suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa:
(Những suy ngẫm nào của nhà thơ về bà được bộc lộ? Hình ảnh người bà
hiện lên trong dòng suy tưởng ấy như thế nào?)

+ Từ những kỉ niệm hồi tưởng về tuổi thơ và bà, người cháu suy ngẫm về
cuộc đời bà. Hình ảnh bà luôn gắn liền với hình ảnh bếp lửa, ngọn lửa; có
thể nói bà là người nhóm lửa lại cũng là người giữ cho ngọn lửa luôn ấm
nóng và tỏa sáng trong mỗi gia đình.
+ Sự tần tảo, đức hi sinh chăm lo cho mọi người của bà được tác giả thể hiện
trong một chi tiết rất tiêu biểu: “ Mấy chục năm rồi …Nhóm bếp lửa ấp iu
nồng đượm”
+ Bếp lửa tay bà nhóm lên mỗi sớm mai là nhóm lên niềm yêu thương, niềm
vui sưởi ấm, san sẻ và còn “ Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ.”
+ Đứa cháu năm xưa giờ đã khôn lớn, đã được chắp cánh bay xa, nhưng vẫn
không thể nào nguôi quên ngọn lửa của bà, tấm lòng đùm bọc, ấp iu của bà.
Ngọn lửa ấy thành kỉ niệm ấm lòng, thành niềm tin thiêng liêng, kì diệu,
nâng bước cháu trên suốt chặng đường dài. Người cháu yêu bà, nhờ hiểu bà
mà hiểu thêm dân tộc mình, nhân dân mình.
+ Hình ảnh bà luôn gắn với hình ảnh bếp lửa. Trong bài thơ, có tới mười lần
tác giả nhắc đến bếp lửa và hiện diện cùng bếp lửa là hình ảnh người bà,
người phụ nữ ViệtNammuôn thuở với vẻ đẹp tảo tần, nhẫn nại và đầy yêu
thương. Bếp lửa là tình bà ấm nóng, bếp lửa là tay bà chăm chút… Chính vì
thế mà nhà thơ đã cảm nhận được trong hình ảnh bếp lửa bình dị mà than
thuộc sự kì diệu, thiêng liêng: “ Ôi kì lạ ……….”
+ Nhưng tác giả còn nhận ra một điều sâu xa nữa: Bếp lửa được bà nhen lên
không chỉ bằng nhiên liệu ở bên ngoài, mà còn chính là được nhen nhóm lên
từ ngọn lửa trong lòng bà – ngọn lửa của cuộc sống, lòng yêu thương, niềm
tin. Bởi vậy từ bếp lửa, bài thơ gợi đến ngọn lửa, với ý nghĩa trừu tượng và
khái quát: “ Rồi sớm …… chứa niềm tin dai dẳng ”
Như thế hình ảnh bà không phải là người nhóm lửa, giữ lửa mà còn là người
truyền lửa – ngọn lửa của sự sống, niềm tin cho các thế hệ nối tiếp. Bếp lửa
đã sưởi ấm một đời người.
c) Kiến thức mở rộng, nâng cao:
1/ Có nhà phê bình đã nhận xét: “ Bài thơ “Bếp lửa” của Bằng Việt chứa

đựng một ý nghĩa triết lí thầm kín: những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ
mỗi người, đều có sức tỏa sáng, nâng đỡ con người suốt hành trình dài rộng
của cuộc đời” Dựa vào bài thơ “ Bếp lửa”, hãy nêu cảm xúc và suy nghĩ của
em để làm rõ nhận xét trên.
+ Gợi ý: - Luận điểm 1: kỉ niệm bếp lửa năm 4 tuổi (đau buồn)
- Luận điểm 2: kỉ niệm tám năm kháng chiến, đi tản cư với bà ( xa
vắng)
- Luận điểm 3: kỉ niệm giặc đốt làng, đốt nhà (đau thương)
- Luận điểm 4: Đọng lại cả tuổi thơ dài là người bà và bếp lửa quê
hương ( sâu sắc)
- Luận điểm 5: Tất cả những kỉ niệm thân thiết nhất của tuổi thơ đã
nâng đỡ, tỏa sáng con người suốt hành trình cuộc đời: dù đã đi xa, cuộc sống
đầy đủ những niềm vui, nhà thơ luôn nhớ về bà và bếp lửa (khổ thơ cuối)
Tình yêu thương và lòng biết ơn bà chính là một biểu hiện cụ thể của tình
yêu thương, sự gắn bó với gia đình, quê hương và đó cũng là sự khởi đầu
của tình yêu con người, tình yêu đất nước.
2/ Bài thơ “ Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh có mối liên hệ như thế nào với
bài thơ “ Bếp lửa” của Bằng Việt?
d) Phần bài tập vận dụng:
Bài tập1. Nêu những suy nghĩ của em về tình cảm bà cháu được thể hiện
trong bài thơ "Bếp lửa" của Bằng Việt (bài TLV)
Gợi ý:
* Mở bài:
- Giới thiệu tác phẩm và nêu cảm nhận chung về tình cảm bà cháu sâu
đậm của NV trữ tình với người bà kính yêu khi xa cách.
* Thân bài:
- PT hình ảnh bếp lửa gắn với hình ảnh người bà và những kỉ niệm sâu
sắc, đằm thắm tình bà cháu.
- PT những suy ngẫm của người cháu về sự tần tảo, đức hi sinh của
người bà.

- Nêu cảm nhận về ngọn lửa niềm tin mà người bà đã khơi dậy và
truyền lại cho cháu và mọi người.
* Kết bài:
+ Kđ tình cảm bà cháu gắn bó yêu thương.
+ Nêu YN, giá trị của tình cảm gia đình.
Bài tập 2. Trong bài thơ "Bếp lửa" nhà thơ BV viết:
"Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa, lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng "
- Vì sao ở hai câu cuối, tác giả dùng từ "ngọn lửa" mà không nhắc lại
từ "bếp lửa"? Ngọn lửa ở đây có ý nghĩa gì? Em hiểu những câu thơ trên như
thế nào?
- Viết một đoạn văn ngắn (8 - 10 câu) nêu nhận xét về ý nghĩa tượng
trưng của hình tượng bếp lửa trong bài thơ.
Gợi ý:
+ ở câu đầu dùng "bếp lửa" ® đây là hình ảnh xuyên suốt bài thơ thể
hiện chủ đề T
2
của tác phẩm ® là cơ sở để xuất hiện hình ảnh ngọn lửa ở hai
câu thơ sau.
Nhắc đến bếp lửa là gợi người cháu nhớ đến bà.
+ Trong mỗi lần nhóm bếp lửa, ngọn lửa cháy lên mang ý nghĩa tượng
trưng. Bếp lửa được bà nhen lên không chỉ bằng nguyên liệu mà còn được
nhen lên từ ngọn lửa trong lòng bà, ngọn lửa của sức sống, của lòng yêu
thương niềm tin. Bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ lửa mà còn là người
truyền lửa sự sống niềm tin cho các thế hệ nối tiếp.
- Viết đoạn: Cần đảm bảo định hướng sau:
+ Bếp lửa là hình ảnh quen thuộc, tượng trưng cho tình bà cháu.
+ Bếp lửa là tình yêu thương bà dành cho cháu.
+ Bếp lửa là nơi bà nhóm lên tình cảm khát vọng cho người cháu ®

ngọn lửa của tình yêu, niềm tin.
Bài tập 3. Phân tích đoạn thơ sau :
"Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ

Ôi kỳ lạ và thiêng liêng bếp lửa!"
Gợi ý:
* Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vị trí, nội dung đoạn
thơ:Những suy ngẫm sâu sắc của tác giả về người bà, về bếp lửa.
* Thân bài:
- Suy ngẫm của người cháu về bà (7 câu đầu)
+ Đó là sự tần tảo, đức hi sinh, tấm lòng yêu thương sẻ chia của bà,
hình ảnh bà luôn gắn với hình ảnh bếp lửa, ngọn lửa (HS cần căn cứ vào
cụm từ chỉ thời gian: đời bà, mấy chục năm, từ láy tượng hình: lận đận, hình
ảnh ẩn dụ: nắng mưa).
+ Bà đã nhóm dậy những gì cao quý, thiêng liêng nhất của một con
người: nhóm niềm yêu thương, niềm tin, nghị lực.
- Suy ngẫm của người cháu vì bếp lửa, ngọn lửa (câu cuối) hình ảnh
bà gắn với bếp lửa, ngọn lửa. Bếp lửa vốn thân thuộc trong mỗi gia đình
bỗng trở lên kỳ lạ bởi ngọn lửa bà nhóm lên từ chính ngọn lửa trong lòng bà,
ngọn lửa của sức sống, niềm tin ® bếp lửa kì diệu thiêng liêng có sức toả
sáng nâng đỡ tâm hồn cháu trong suốt cuộc đời.
* Kết bài: Suy nghĩ và ước mơ của tác giả.
Bài tập 4. Trong bài thơ "Bếp lửa", nhà thơ Bằng Việt có viết:
"Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen
Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng "
a. Chép chính xác 8 câu thơ tiếp nối đoạn thơ trên.
b. Trong những dòng thơ em vừa chép có hiện tượng dùng từ chuyển
nghĩa. Chỉ ra những từ đó và cho biết ý nghĩa biểu đạt của nó trong câu thơ.

c. Cho những từ: le lói, liu riu. Theo em, những từ này có thể thay thế
cho từ "ủ sẵn " trong đoạn thơ em vừa chép được không? vì sao?
d. Đoạn thơ được trích dẫn là những suy ngẫm sâu sắc và tình cảm
chân thành của nhà thơ đối với người bà vô cùng yêu thương và kính trọng.
Hãy triển khai ND trên thành một đoạn văn nghị luận theo phương
pháp lập luận quy nạp (khoảng 12 câu). Trong đoạn có sử dụng câu chưa lời
dẫn trực tiếp và câu nghi vấn bộc lộ cảm xúc (có gạch chân và ghi chú
thích).
Gợi ý:
a. Tự làm.
b. Từ "nhóm" trong hai câu thơ: "Nhóm niêm yêu
thương " và "Nhóm dậy cả tâm tình "được dùng với nghĩa chuyển (theo
phương thức ẩn dụ) ® có nghĩa là khơi dậy hay gợi lên niềm yêu thương,
những kí ức đẹp, có giá trị trong cuộc đời con người.
c. Những từ này không thể thay thế cho từ "ủ sẵn" và:
- Căn cứ vào sự kết hợp với từ sau nó là từ "nồng đượm" thì không thể
là "le lói nồng đượm"hay "liu riu nồng đượm" ® vô lý.
- Từ "nhóm" của câu thơ này được hiểu theo nghĩa chuyển nên chỉ có
từ "ủ sẵn" mới diễn tả được sự yêu thương, quan tâm lo lắng của người bà
dành cho cháu.
d. Đoạn văn: (Xem đáp án câu 3).
Bài tập 5: “ Bếp lửa sưởi ấm một đời người!” – Bàn về bài thơ “ Bếp lửa”
của Bằng Việt.
Bài tập 6: Cảm nhận của em về tình bà cháu và hình ảnh bếp lửa trong bài
thơ “ Bếp lửa” của Bằng Việt.
* Bài tập( Bổ sung sau)
Viết một đoạn văn phân tích giá trị gợi hình và biểu cảm của các từ láy trong
hai câu thơ sau:
“ Một bếp lửa chờn vờn trong sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm”.

( “ Bếp lửa” - Bằng Việt)
- Đoạn văn minh hoạ:
Đây là hai câu thơ mở đầu bài thơ “ Bếp lửa”, khơi nguồn cho kí ức Bằng
Việt từ nơi xa nhớ về quê hương, nhớ về người bà kính yêu của mình:
“ Một bếp lửa chờn vờn trong sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm”.
Nhà thơ nhớ về những kỉ niệm gắn với hình ảnh “ bếp lửa”: “ Một bếp lửa
chờn vờn trong sương sớm”. Từ láy tượng hình “ chờn vờn” gợi ánh lửa
cháy bập bùng được nhìn qua làn sương mỏng giăng giăng buổi sớm. Đó là
một hình ảnh thực in dấu trong tâm khảm, được nhà thơ nhớ lại nó thành
một hình ảnh huyền ảo trong ánh hồi quang, mang đầy kỉ niệm đẹp về bếp
lửa quê hương. Từ hình ảnh ấy nhà thơ cảm nhận được một sức ấm nóng toả
ra không chỉ từ bếp lửa hồng sớm mai: “ Một bếp lử ấp iu nồng đượm”. Từ
láy tượng hình “ ấp iu” trong câu thơ có giá trị biểu cảm cao, gợi đôi bàn tay
nhóm lửa khéo léo, tần tảo, chịu thương, chịu khó của bà “ mỗi sớm, mỗi
chiều lại bếp lửa bà nhen”. Đồng thời từ “ấp iu” còn gợi tấm lòng chăm chút
yêu thương của tình bà dành cho cháu trong suốt những năm tháng tuổi thơ
sống bên bà. Tình cảm bà cháu lớn lên cùng hình ảnh bếp lửa ngày càng
“nồng đượm”. Với sự góp mặt của hai từ láy “ chờn vờn”, “ấp iu” khiến cho
câu thơ mang nặng kỉ niệm về kí ức ân tình, về bếp lửa, về tấm lòng bà, về
tình bà cháu thiêng liêng. HẾT!!!