HC VIN CHÍNH TR QUC GIA H CHÍ MINH
PHANSAY PHENGKHAMMAY
Vai trß nhµ níc ®èi víi
ph¸t triÓn n«ng nghiÖp hµng hãa
ë céng hoµ d©n chñ nh©n d©n lµo
LUN ÁN TIN S KINH T
HÀ NI - 2014
HC VIN CHÍNH TR QUC GIA H CHÍ MINH
PHANSAY PHENGKHAMMAY
Vai trß nhµ níc ®èi víi
ph¸t triÓn n«ng nghiÖp hµng hãa
ë céng hoµ d©n chñ nh©n d©n lµo
Chuyên ngành : Kinh t chính tr
Mã s : 62 31 01 01
LUN ÁN TIN S KINH T
Ngi hng dn khoa hc: PGS.TS. Nguyn Th Nh Hà
HÀ NI - 2014
LI CAM OAN
Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên
cu khoa hc ca riêng tôi, các s liu và kt qu
nghiên cu ca lun án là trung thc và có
ngun gc rõ ràng.
Tác gi lun án
Phansay Phengkhammay
MC LC
Trang
M U
1
Chng 1: TNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CU CÓ LIÊN QUAN
N VAI TRÒ CA NHÀ NC I VI PHÁT TRIN
NÔNG NGHIP HÀNG HÓA
6
1.1. Các công trình nghiên cu có liên quan n tài lun án
6
1.1.1. Các công trình nghiên cu ca mt s tác gi nc ngoài
6
1.1.2. Các công trình nghiên cu ca mt s tác gi trong nc
12
1.2. Kt qu nghiên cu ca các công trình và nhng khong trng mi
lun án tip tc nghiên cu
15
1.2.1. Kt qu nghiên cu ca các công trình ã công b
15
1.2.2. Nhng khong trng mi mà lun án cn tip tc nghiên cu
16
Chng 2: C S LÝ LUN VÀ THC TIN V VAI TRÒ NHÀ NC
I VI PHÁT TRIN NÔNG NGHIP HÀNG HÓA
18
2.1. Nông nghip hàng hóa và s cn thit phi có vai trò ca Nhà nc
i vi phát trin nông nghip hàng hóa
18
2.1.1. Khái nim và iu kin phát trin nông nghip hàng hóa
18
2.1.2. S cn thit phi có vai trò ca nhà nc i vi phát trin
nông nghip hàng hóa
27
2.2. Ni dung và các nhân t nh hng n vai trò ca nhà nc i
vi phát trin nông nghip hàng hóa
33
2.2.1. Ni dung v vai trò ca Nhà nc i vi phát trin nông
nghip hàng hóa
33
2.2.2. Các nhân t nh hng n vai trò ca Nhà nc i vi
phát trin nông nghip hàng hóa
39
2.3. Kinh nghim ca mt s nc v vai trò ca nhà nc i vi phát
trin nông nghip hàng hóa và nhng bài hc cho Cng hòa Dân
ch Nhân dân Lào
43
2.3.1. Kinh nghim ca mt s nc ch yu v vai trò ca Nhà
nc i vi phát trin nông nghip hàng hóa
43
2.3.2. Bài hc v phát huy vai trò ca nhà nc i vi phát trin
nông nghip hàng hóa cho Cng hòa Dân ch Nhân dân Lào
57
Chng 3: THC TRNG VAI TRÒ NHÀ NC I VI PHÁT TRIN
NÔNG NGHIP HÀNG HÓA CNG HÒA DÂN CH
NHÂN DÂN LÀO GIAI ON 2006 - 20013
62
3.1. Nhng thun li và khó khn trong vic thc thi vai trò nhà nc
i vi phát trin nông nghip hàng hóa Cng hòa Dân ch Nhân
dân Lào
62
3.1.1. Nhng thun li trong vic thc thi vai trò ca Nhà nc i
vi phát trin nông nghip hàng hóa
62
3.1.2. Nhng khó khn trong trong vic thc thi vai trò Nhà nc
i vi phát trin nông nghip hàng hóa
64
3.2. Thc trng vai trò nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng
hóa Cng hòa Dân ch Nhân dân Lào
66
3.2.1. Nhà nc ã nh hng phát trin nông nghip hàng hóa
66
3.2.2. Nhà nc to iu kin phát trin kinh t nông nghip hàng hóa
87
3.2.3. Nhà nc h tr ngi nông dân phát trin nông nghip
hàng hóa
96
3.2.4. Nhà nc tin hành kim tra, kim soát i vi phát trin
nông nghip hàng hóa
97
3.3. ánh giá chung v vai trò ca nhà nc i vi phát trin nông
nghip hàng hóa Cng hòa Dân ch Nhân dân Lào giai on
2006 - 2013 và nhng vn t ra cn gii quyt
98
3.3.1. Nhng thành tu t c trong vic thc thi vai trò ca
Nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng hóa Cng
hòa Dân ch Nhân dân Lào
98
3.3.2. Nhng hn ch và nguyên nhân trong vic thc thi vai trò
ca Nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng hóa
Cng hòa Dân ch Nhân dân Lào
103
Chng 4: QUAN IM VÀ GII PHÁP NHM NÂNG CAO VAI TRÒ CA
NHÀ NC I VI S PHÁT TRIN NÔNG NGHIP HÀNG
HÓA CNG HÒA DÂN CH NHÂN DÂN LÀO
111
4.1. Quan im nhm nâng cao vai trò ca nhà nc i vi s phát
trin nông nghip hàng hóa Cng hòa Dân ch Nhân dân Lào
111
4.1.1. D báo v phát trin nông nghip hàng hóa Cng hòa Dân
ch Nhân dân Lào n nm 2020
111
4.1.2. Quan im thc hin vai trò ca Nhà nc i vi s phát trin
nông nghip hàng hóa Cng hòa Dân ch Nhân dân Lào
118
4.2. Các gii pháp c bn nhm nâng cao vai trò nhà nc i vi phát
trin nông nghip hàng hóa Cng hòa Dân ch Nhân dân Lào
121
4.2.1. Hoàn thin hoch nh chin lc phát trin nông nghip
hàng hóa n nm 2020
121
4.2.2. Hoàn thin h thng chính sách nhm phát trin nông
nghip hàng hóa
125
4.2.3. Tip tc nâng cao hiu qu ca b máy qun lý Nhà nc v
kinh t trong nông nghip
145
4.2.4. T chc kim tra, giám sát vic thc hin
148
4.2.5. Phát trin th trng tiêu th nông sn phm c trong và
ngoài nc
149
4.2.6. Phát trin các hình thc dch v nông nghip phc v cho
quá trình sn xut hàng hóa
152
KT LUN
155
DANH MC CÁC CÔNG TRÌNH CA TÁC GI Ã CÔNG B LIÊN
QUAN N LUN ÁN
158
TÀI LIU THAM KHO
159
DANH MC CÁC BNG
Trang
Bng 3.1: Din tích canh tác ca Lào
73
Bng 3.2: u t ngân sách Nhà nc vào khu vc nông nghip
79
Bng 3.3: u t nc ngoài vào khu vc nông nghip
80
Bng 3.4: Các d án ã hoàn thành và a vào s dng
88
Bng 3.5: Quan h hp tác nc ngoài (hình thc tài tr không hoàn li)
89
1
M U
1. Tính cp thit ca tài
Kinh t hàng hóa theo c ch th trng là mt quy lut chung ca s
phát trin kinh t-xã hi; ng thi, ó là con ng duy nht gii phóng
lc lng sn xut, gii phóng nông dân, nông thôn ra khi tình trng nghèo
ói và lc hu. Nhng c ch th trng có tính hai mt (c u im và khuyt
im), s phát trin nông nghip hàng hoá theo c ch th trng thì không
th tránh khi tính hai mt này. Chính vì vy, phát huy u im và hn ch
khuyt im ca c ch th trng trong phát trin kinh t nói chung và nông
nghip hàng hoá nói riêng cn phi có s can thip và iu tit ca Nhà nc.
T khi có chính sách i mi do ng nhân dân Cách mng Lào khi
xng và lãnh o, nn kinh t ca Lào nói chung và nông nghip nói riêng
ang chuyn t c ch k hoch hoá, tp trung, quan liêu, bao cp sang nn
kinh t th trng, có s qun lý ca Nhà nc theo hng xã hi ch ngha.
Thc hin ng li i mi ó, trong nhng nm qua nông nghip ca Lào
ã có bc phát trin áng k, t mt nn nông nghip phn ln da vào t
nhiên, t túc, t cp, lc hu ã bc u xây dng c mt nn nông
nghip sn xut hàng hoá; thc hin quan h hàng hoá - tin t trong nông
nghip là phng thc ti u thúc y tng trng nn nông nhip hàng
hoá. ây là mt trong nhng chuyn bin có ý ngha ht sc quan trng và
sâu sc, làm thay i tính cht và các mi quan h c bn trong nông nghip
ca Lào, ng thi to ra ng lc thúc y tng trng và phát trin khu
vc này. Có nhiu nguyên nhân to nên nhng thng li ca nông nghip,
trong ó có s bin i v ch trng, chính sách ca nhà nc i vi nông
nghip là tác nhân rt quan trng.
i ôi vi nhng thành tu ã t c, nn nông nghip ca Lào cng
xut hin nhiu vn áng quan tâm và cn c gii quyt. Nông nghip
2
còn b ph thuc nhiu vào iu kin t nhiên, nng sut cây trng, vt nuôi
nói chung u xp vào loi trung bình thp nu so vi khu vc và th gii; C
s vt cht k thut còn yu kém, h thng công ngh sau thu hoch và công
ngh ch bin nông sn còn lc hu ã gây tn tht ln v khi lng, cht
lng và giá tr nông phm trong tiêu dùng và xut khu, nng lc cnh tranh
nông sn hàng hoá yu kém, th trng tiêu th nông sn trong nc và ngoài
nc gp nhiu khó khn b tc; t ai canh tác b phân chia manh mún,
phân tán, quy mô sn xut quá nh không phù hp vi yêu cu phát trin
nông nghip hàng hoá ln; c cu kinh t nông nghip chuyn dch theo c
ch hàng hoá rt chm nên ngun nhân lc còn d tha cha c s dng có
hiu qu; vn bo v môi trng, phòng chng gim nh thiên tai, phát
trin nông nghip, nông thôn bn vng gp nhiu khó khn; trình qun lý
kinh t ca ngi sn xut còn quá thp, t trng dân thiu vn còn ln; mt
s chính sách và công tác qun lý Nhà nc trong nông nghip còn nhiu bt
cp, chm b sung và sa i
Ngoài ra, công cuc i mi ca Nc Lào ang tin hành trong mt
bi cnh quc t có nhiu bin ng phc tp, nhiu thi c và thun li ng
thi cng có nhiu khó khn và thách thc gay gt. Nh vy, các th lc th
ch dùng các âm mu tng cng chng phá vào ni b ng và Nhà
nc Lào, nhm to ra quá trình din bin t bên trong, kt hp tn công v
chính tr, t tng vi nhiu bin pháp kinh t, tài chính, t chc lc
lng, hy vng làm cho ng và Nhà nc Lào thay i bn cht, chuyn
dn sang nn kinh t th trng t do và t nhân hoá. Chúng mu tách ri
Nhà nc ra khi vai trò lãnh o ca ng, i lp quyn lc Nhà nc vi
vai trò lãnh o ca ng.
Nhng vn trên này ã và ang là nhng nguyên nhân quan trng
làm kìm hãm s phát trin nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân
dân Lào. Nhm làm rõ thêm c s lý lun và thc tin, góp phn tìm ra các
3
gii pháp tháo g các vn trên, tác gi ã chn tài: "Vai trò ca Nhà
nc i vi phát trin nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân
dân Lào" cho lun án ca mình.
2. Mc ích và nhim v nghiên cu ca lun án
2.1. Mc ích nghiên cu ca lun án
Mc ích ca lun án là h thng hoá c s lý lun và thc tin vai trò
nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng hoá, phân tích thc trng và nêu
lên nhng quan im, gii pháp c bn nhm nâng cao vai trò ca Nhà nc
i vi phát trin nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào
trong thi gian ti.
2.2. Nhim v nghiên cu ca lun án
t c mc ích trên, lun án thc hin mt s nhim v sau:
- H thng hoá c s lý lun c bn v vai trò ca Nhà nc i vi phát
trin nông nghip hàng hoá.
- Nghiên cu kinh nghim ca mt s nc v vai trò ca Nhà nc i
vi phát trin nông nghip hàng hoá, rút ra bài hc kinh nghim cho Cng hoà
Dân ch Nhân dân Lào.
- ánh giá thc trng vai trò ca Nhà nc i vi phát trin nông nghip
hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào.
- T ó, xut quan im và gii pháp c bn nhm nâng cao vai trò ca
Nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân
dân Lào trong thi gian ti.
3. i tng, phm vi nghiên cu ca lun án
3.1. i tng nghiên cu ca lun án
Nghiên cu vai trò kinh t ca Nhà nc i vi phát trin nông nghip
hàng hoá trên các mt nh hng phát trin, to c ch, chính sách và s h
tr phát trin sn xut nông nghip hàng hoá, ch yu nhm vào hai ngành
trng trt và chn nuôi trên phm vi c nc Lào.
4
3.2. Phm vi nghiên cu ca lun án
Lun án nghiên cu vai trò Nhà nc i vi phát trin nông nghip
hàng hoá các nn kinh t th trng, t ó phân tích thc trng vai trò Nhà
nc i vi nông nghip hàng hoá giai on 2006 - 2013. Trên c s ó,
xut quan im và gii pháp nâng cao vai trò Nhà nc i vi phát trin
nông nghip hàng hoá cho Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào n nm 2020.
4. Phng pháp nghiên cu ca lun án
- tài nghiên cu da trên c s vn dng nhng quan im lý lun
ch ngha Mác-Lênin, ng li chính sách ca ng và Nhà nc Lào v
phát trin nn nông nghip hàng hoá. ng thi, tác gi lun án còn tham
kho, k tha và s dng có chn lc mt s kt qu nghiên cu ã công b
ca các tác gi có liên quan n tài c trong và ngoài nc.
- Lun án s dng ch yu các phng pháp nghiên cu ca kinh t
chính tr Mác-Lênin; phng pháp lun ca ch ngha duy vt bin chng
và duy vt lch s; phng pháp phân tích, tng hp; phng pháp thng
kê, so sánh; phng pháp tng kt thc tin và phng pháp d báo.
5. Nhng óng góp mi v khoa hc ca lun án
- H thng hoá nhng lý lun c bn v vai trò ca Nhà nc i vi
phát trin nông nghip hàng hoá.
- Phân tích v thc trng và rút ra bài hc kinh nghim v vai trò ca
Nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch
Nhân dân Lào.
- xut quan im và gii pháp c bn nhm nâng cao vai trò ca
Nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân
dân Lào n nm 2020.
6. Kt cu ca lun án
Ngoài phn m u, kt lun và danh mc tài liu tham kho, Lun án
gm có 4 chng, 10 tit.
5
Chng 1. Tng quan tình hình nghiên cu có liên quan n vn vai
trò ca Nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng hoá.
Chng 2. C s lý lun và thc tin v vai trò ca Nhà nc i vi
phát trin nông nghip hàng hoá.
Chng 3. Thc trng vai trò vai trò ca Nhà nc i vi phát trin
nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào giai on nm
2006 - 2013.
Chng 4. Quan im và gii pháp nhm nâng cao vai trò ca Nhà nc
i vi phát trin nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào.
6
Chng 1
TNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CU CÓ LIÊN QUAN
N VAI TRÒ CA NHÀ NC I VI PHÁT TRIN
NÔNG NGHIP HÀNG HOÁ
1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CU CÓ LIÊN QUAN N TÀI
LUN ÁN
1.1.1. Các công trình nghiên cu ca mt s tác gi nc ngoài
1.1.1.1. Nhng công trình bàn v phát trin nông nghip hàng hoá
oàn Trng Nhã (1988), Sn xut hàng hoá trong thi k quá lên
ch ngha xã hi Vit Nam [41]. Lun án trình bày nhng c im c bn
ca sn xut hàng hoá trong thi k quá lên ch ngha xã hi; tính cht
ca nn kinh t, ni dung kinh t - xã hi mi ca hàng hoá, t ó a ra
phng hng c bn và gii pháp vn dng quan h hàng hoá - tin t
trong thi k quá lên ch ngha xã hi.
Phm Ho (1989), Mt s vn v nng sut lao ng nông nghip
nc ta hin nay (qua thc tin ca Qung Nam - à Nng) [25]. Lun án
nêu tính cp bách và vai trò quan trng ca vn nng sut lao ng nông
nghip nc ta nhm thc hin ba chng trình kinh t ln ca ng ra;
lý gii nhng vn ang t ra trong thc tin ca quá trình phát trin sn
xut và tng nng sut lao ng xã hi; xác nh phng hng và bin pháp
khai thác có hiu qu các kh nng hin có và tim nng trong nông nghip,
nht là lao ng, t ai, c s vt cht k thut nc ta.
Nguyn Vn Tun (1992), Dch v sn xut nông nghip cho h t
ch sn xut kinh doanh phát trin sn xut hàng hoá ng bng Bc
B [6464]. Lun án phân tích vai trò ca dch v sn xut nông nghip cho
h trng lúa t ch sn xut - kinh doanh; nhu cu ca h nông dân v dch
v sn xut, nhng kh nng, iu kin h s dng tt dch v; phân tích
ánh giá thc trng dch v sn xut cho h t ch hin nay; nêu nhng
7
nguyên tc, yêu cu và phng hng phát trin i mi t chc, phng
thc hot ng ca các loi hình t chc dch v cho h trng lúa ng
bng Bc B trong iu kin i mi c ch qun lý kinh t nông nghip.
Vng ình Cng (1992), Li ích kinh t nông dân nc ta hin nay
[17]. Lun án nghiên cu li ích kinh t nông dân trong c ch "khoán 10"
thông qua vic phân tích vai trò, ni dung, các mi quan h i vi li ích kinh
t nhà nc và tp th trong nn kinh t hàng hoá nhiu thành phn nc ta;
nghiên cu nhng bin pháp c bn nâng cao li ích kinh t nông dân, to ra
ng lc phát trin kinh t hàng hoá trong nông nghip.
Nguyn Th Phng Tho (2000), Xu hng phát trin kinh t nông h
min ông Nam b trong giai on hin nay [59]. Lun án trình bày c s lý
lun và thc tin v s vn ng phát trin kinh t nông h; c im t nhiên,
kinh t - xã hi nh hng n s phát trin kinh t nông h; nhng kt qu t
c qua tng giai on và xu hng phát trin ch yu ca kinh t nông h,
nông thôn và kinh t nông h trong giai on mi; nhng gii pháp ch yu
tip tc phát trin kinh t nông h min ông Nam B.
Trn Xuân Châu (2002), y nhanh s phát trin nn nông nghip
hàng hoá Vit Nam hin nay [12]. Lun án làm rõ ni dung, vai trò, iu
kin, xu hng ca vic phát trin nn nông nghip hàng hoá hin nay
nc ta; phân tích kinh nghim các nc trong quá trình y mnh s phát
trin nông nghip hàng hoá, ch ra nhng im tng ng và khác bit;
phân tích, ánh giá thc trng phát trin nông nghip hàng hoá nc ta
trong nhng nm i mi và nhng vn cp bách t ra; xut h thng
gii pháp nhm y mnh s phát trin nông nghip hàng hoá Vit Nam.
Ngyn Minh Quang (2003), Nhân t con ngi trong phát trin sc
sn xut ca lao ng thúc y kinh t hàng hoá nc ta [5151]. Lun
án phân tích ni dung ca tng nhân t trong sc sn xut ca lao ng; tác
ng ca nhân t con ngi thông qua s phát trin sc sn xut ca lao
8
ng i vi kh nng cnh tranh ca hàng hoá trên th trng trong và
ngoài nc; thc trng ca nhân t con ngi trong phát trin sc sn xut
ca lao ng thúc y kinh t hàng hoá; mt s gii pháp c bn phát
huy nhân t con ngi, nâng cao sc sn xut ca lao ng nhm thúc y
kinh t hàng hoá nc ta hin nay.
Lê Du Phong (2009), Chính sách phát trin nông nghip, nông thôn,
nông dân ca Hunggary trong quá trình chuyn i kinh t và vn dng
cho Vit Nam [49]. Trong tác phm, tác gi ã khái quát v vai trò nhà
nc thông qua h thng chính sách chuyn nông nghip thi k tp
trung bao cp sang nông nghip hàng hoá ca nn kinh t th trng.
Nguyn Vn Tun (2009), ng và Bác H vi vn tam nông (2009)
[67]. Cun sách này i sau phân tích thc trng phát trin Nông nghip, Nông
dân, Nông thôn Vit Nam; các quan im, mc tiêu ca ng vi vn
Nông nghip, Nông dân, Nông thôn; nhim v và gii pháp phát trin
Nông nghip, Nông dân, Nông thôn trong giai on mi. Ngoài ra, cun sách
còn nêu lên các quan im ca Bác H vi vn tam nông.
ng Kim Sn (2008), Kinh nghim quc t v nông nghip, nông
thôn, nông dân trong quá trình công nghip hoá [54]. Trên c s tng hp,
phân tích vn nông nghip, nông thôn, nông dân trong quá trình công
nghip hoá nhiu nc trên th gii, tác gi ã có s liên h vào iu
kin c th ca Vit Nam nhng vn mang tính lý lun và thc tin nh
vai trò ca nông nghip trong công nghip hoá, vn c cu sn xut, gii
quyt nhng vn t ai, lao ng, môi trng, trong công nghip hoá
t nc.
1.1.1.2. Nhng công trình bàn v vai trò nhà nc i vi phát trin
nông nghip hàng hoá
Nguyn Vn Bích (1996), Chính sách kinh t và vai trò ca nó i vi
phát trin kinh t nông nghip, nông thôn Vit Nam [5]. Trong cun sách này
9
tác gi ã trình bày thc trng ca nông nghip Vit Nam trong 10 nm i
mi, nêu ra các chính sách kinh t và vai trò ca nó i vi phát trin kinh
t nông nghip, nông thôn nh là: Chính sách khuyn nông, chính sách phát
trin c s h tng cho lnh vc nông nghip,
Lng Xuân Qu (1996), Nhng bin pháp kinh t t chc và qun lý
phát trin kinh t nông nghip hàng hoá và i mi c cu nông thôn Bc B
[52]. Tác gi ã trình bày nhng thành tích và nhng vn t ra ca nông
nghip và nông thôn ca Bc B. T ó, tác gi nêu lên nhng bin pháp kinh
t t chc và qun lý phát trin kinh t nông nghip hàng hoá và i mi
c cu nông thôn Bc B.
Tô Th Tâm (2001), S tác ng ca Nhà nc i vi th trng
trong quá trình phát trin kinh t Vit Nam hin nay [57]. Lun án trình
bày mt s lun thuyt c bn và kinh nghim quc t v tác ng ca Nhà
nc i vi th trng nói chung và th trng nh hng xã hi ch
ngha nói riêng; thc trng s tác ng ca Nhà nc thông qua lut pháp
và chính sách trong quá trình hình thành, phát trin th trng nh hng
xã hi ch ngha nhng nm qua nc ta; nghiên cu và xut mt s
quan im, phng hng và gii pháp tip tc hoàn thin s tác ng ca
Nhà nc i vi th trng nh hng xã hi ch ngha trong giai on
ti Vit Nam.
Nguyn Mnh Tun (2005), Vai trò ca Nhà nc i vi phát trin
nông nghip hàng hoá Vit Nam [66]. Lun án h thng hoá mt s vn
lý lun c bn v vai trò ca Nhà nc i vi phát trin nông nghip hàng
hoá; phân tích thc tin phát trin nông nghip hàng hoá Vit Nam và minh
ho mt s ch tiêu v kt qu sn xut nông sn ch yu ca ngành trng trt,
chn nuôi trên phm vi c nc; kho sát, phân tích thc trng vai trò ca Nhà
nc i vi phát trin nông nghip hàng hoá trong quá trình i mi c ch
qun lý kinh t nông nghip nc ta t nm 1986 n nay; a ra nhng
10
nh hng gii pháp c bn nhm nâng cao vai trò ca Nhà nc i vi s
phát trin nông nghip hàng hoá Vit Nam trong thi k i mi.
Hoàng S Kim (2007), i mi qun lý nhà nc i vi nông nghip
Vit Nam trc yêu cu hi nhp kinh t quc t [31]. Lun án tin s, Chuyên
ngành qun lý kinh t, Hc vin Chính tr quc gia H Chí Minh. Lun án trình
bày yêu cu i mi qun lý nhà nc i vi nông nghip Vit Nam trong
iu kin hi nhp kinh t quc t, kinh nghim ca mt s nc trên th gii;
vai trò, c im ca nông nghip ca nông nghip và nhng vn t ra
cho qun lý nhà nc; khái quát quá trình phát trin nông nghip trong nm
i mi; phân tích thc trng và nguyên nhân ca nhng yu kém trong qun
lý nhà nc i vi nông nghip; d báo xu hng phát trin nông nghip
Vit Nam n nm 2020 trong iu kin hi nhp kinh t quc t; a ra
quan im và gii pháp c bn nhm i mi qun lý nhà nc i vi
nông nghip Vit Nam.
ng Kim Sn (2008), Nông nghip, nông dân, nông thôn Vit Nam
hôm nay và mai sau [55]. Ni dung cun sách này nêu bt thc trng các vn
nông nghip, nông dân, nông thôn hin nay, nhng thành tu cng nh
nhng khó khn, vng mc còn tn ti. Xut phát t thc tin nhóm tác gi
ã xut nhng nh hng và kin ngh chính sách nhm a nông nghip,
nông dân, nông thôn ngày càng phát trin.
Nguyn Ngc Hin (2008), Qun lý Nhà nc i vi các ngành,
lnh vc, Phn III [28]. Cun sách này trình bày s cn thit khách quan
ca qun lý Nhà nc i vi nn kinh t quc dân, chc nng ca Nhà
nc trong qun lý nn kinh t quc dân; c ch, phng pháp, công c
qun lý Nhà nc i vi nn kinh t quc dân; vn i mi qun lý
Nhà nc i vi nn kinh t nc ta. Trong ó có phn qun lý Nhà nc
i vi nông nghip.
11
Nguyn Ngc Hin (2008), Qun lý Nhà nc i vi các ngành, các
lnh vc [28]. Cun sách này trình bày vai trò qun lý nhà nc i vi các
ngành, lnh vc nh: qun lý nhà nc v kinh t; qun lý tài chính công,
công sn và dch v công; qun lý nhà nc v Nông nghip, Nông thôn; tng
quan v các vn xã hi và chính sách xã hi; qun lý nhà nc v Lao
ng và Vic làm, Tin lng và Bo tr xã hi, Dân s và K hoch hoá gia
ình; qun lý nhà nc v Vn hoá, Giáo dc và Y t; qun lý nhà nc v
Khoa hc, Công ngh và Môi trng, Tài nguyên; qun lý nhà nc v Dân
tc và Tôn giáo; qun lý nhà nc v Quc phòng và An ninh; qun lý công
tác hành chính t pháp.
Phùng Hu Phú (2009), Vn nông nghip, nông dân, nông thôn -
Kinh nghim Vit Nam, kinh nghim Trung Quc [50]. Ni dung sách gm
các tham lun ca các nhà khoa hc nghiên cu lý lun và thc tin, nhng
ngi làm công tác lý lun, t tng ca hai ng. Sách nhm cung cp
thêm tài liu nghiên cu, tham kho cho các nhà nghiên cu, nhng ngi
tham gia hoch nh chính sách, ngi hot ng thc tin liên quan n
vn nông nghip, nông dân, nông thôn.
Hoàng Toàn (2009), Qun lý nhà nc v kinh t [63]. Cun sách
nhm áp ng mt cách tng i c bn và có h thng các kin thc ch
yu ca qun lý nhà nc v kinh t nh là: kinh t và qun lý nhà nc v
kinh t, chc nng qun lý nhà nc v kinh t, các nguyên tc qun lý nhà
nc v kinh t, phng pháp qun lý nhà nc v kinh t. Ngoài ra, cun
sách còn cho bit các công c qun lý v mô v kinh t ca nhà nc;
thông tin, quyt nh, c cu b máy và cán b, công chc qun lý nhà
nc v kinh t.
Khut Duy Kim Hi (2011), Mt s quy nh v chính sách ca
Chính Ph liên quan n lnh vc phát trin nông nghip, nông thôn [24].
12
Ni dung ca cun sách bao gm các ngh nh, ngh quyt ca Chính ph
Vit Nam v các lnh vc khuyn nông, phát trin các ngành, ngh nông
thôn, chn nuôi, khai thác thu sn, bo v và phát trin rng, tín dng phát
trin nông nghip, nông thôn,
oàn Xuân Thu (2011), Chính sách h tr sn xut nông nghip Vit
Nam hin nay [61]. Cun sách này phân tích, ánh giá mc phù hp ca các
chính sách h tr sn xut nông nghip nc ta thi gian qua so vi yêu cu
ca thông l quc t, c bit là các quy nh ca WTO, xut các quan im,
gii pháp nhm tip tc hoàn thin các chính sách h tr sn xut nông nghip
theo hng va phù hp vi các cam kt quc t, va thúc y phát trin nông
nghip hin i.
1.1.2. Các công trình nghiên cu ca mt s tác gi trong nc
1.1.2.1. Nhng công trình bàn v phát trin nông nghip hàng hoá
Phômma Phnthalngs (2002), Phát trin nông nghip hàng hoá tnh
Khm Mun Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào-Thc trng và gii pháp [105].
Lun án này làm rõ s cn thit và vai trò ca nn nông nghip hàng hoá
tnh Khm Mun; phân tích tim nng, nhng thun li và khó khn, ánh giá
thc trng phát trin nông nghip hàng hoá tnh Khm Mun; xut nhng
phng hng và gii pháp ch yu y mnh phát trin nông nghip hàng
hoá tnh Khm Mun.
Humpheng Xaynasin (2001), Chuyn dch kinh t nông nghip Cng
hoà Dân ch Nhân dân Lào [102]. Lun án trình bày nhng c s lý lun và
thc tin ca s chuyn dch c cu kinh t nông nghip Lào; phân tích
nhng c im t nhiên, kinh t-xã hi, tình hình chuyn dch c cu kinh t
nông nghip Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào t nm 1975 n nay;
xut quan im, phng hng c bn, gii pháp ch yu nhm chuyn dch
c cu kinh t nông nghip Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào hin nay.
13
Bunlt Chnthachon (2009), Chuyn dch c cu kinh t nông nghip
theo hng sn xut hàng hoá tnh Salavan, nc Cng hoà Dân ch Nhân
dân Lào [81]. Lun án này trình bày mt s vn lý lun v chuyn dch c
cu kinh t nông nghip theo hng sn xut hàng hoá; kinh nghim ca Vit
Nam trong vn này i vi tnh Salavan, nc Cng hoà Dân ch Nhân dân
Lào; phân tích thc trng chuyn dch c cu kinh t nông nghip theo hng
sn xut hàng hoá tnh Salavan; a ra nh hng và gii pháp ch yu thúc
y quá trình chuyn dch c cu kinh t nông nghip theo hng sn xut hàng
hoá tnh Salavan.
Bunkhông Nammavông (2001), Vai trò ca công nghip ch bin nông
sn và dch v i vi phát trin nn nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân
ch Nhân dân Lào [82]. Lun án trình bày nhng vn chung v vai trò ca
công nghip ch bin nông sn và dch v i vi phát trin nn nông nghip
hàng hoá; thc trng vai trò ca công nghip ch bin nông sn và dch v i
vi phát trin nn nông nghip hàng hoá Lào trong nhng nm qua; phng
hng và gii pháp ch yu nâng cao vai trò ca công nghip ch bin nông
sn và dch v i vi phát trin nn nông nghip hàng hoá Lào.
1.1.2.2. Nhng công trình bàn v vai trò nhà nc i vi phát trin
nông nghip hàng hoá
Liane Thykeo (2001), Qun lý nhà nc v giá c hàng hoá trong nn
kinh t th trng Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào [103]. Lun án làm c
s lý lun ca quá trình hình thành, xu hng vn ng và cn thit phi có s
qun lý ca Nhà nc, các hình thc, công c qun lý ca Nhà nc v giá c
trong nn kinh t th trng Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào; phân tích c
im kinh t - xã hi và thc trng v c ch qun lý giá c hàng hoá Cng
hoà Dân ch Nhân dân Lào qua các giai on; kinh nghim qun lý nhà nc
v giá c hàng hoá ca mt s nc trong khu vc và th gii; mt s quan
14
im c bn trong i mi và hoàn thin qun lý nhà nc v giá c, nhng
ni dung và phng thc hoàn thin c ch qun lý nhà nc v giá c hàng
hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào.
Phonevilay Pheengalachn (2002), Quan im và chính sách phát trin th
trng hàng hoá nông thôn Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào [106]. Lun án
nêu lên nhng vn c bn v th trng hàng hoá nông thôn, tác ng ca
chính sách n quá trình phát trin th trng hàng hoá nông thôn và kinh
nghim ca Vit Nam trong vic xác lp h thng chính sách tác ng nhm
phát trin th trng hàng hoá nông thôn; trình bày thc trng tác ng ca
chính sách i vi phát trin th trng hàng hoá nông thôn Cng hoà Dân
ch Nhân dân Lào; c im ca quá trình phát trin th trng hàng hoá nông
thôn Lào, s chuyn bin ca th trng di tác ng ca chính sách và ánh
giá chung quá trình phát trin; xut nhng quan im và gii pháp ch yu
nhm hoàn thin h thng chính sách phát trin th trng hàng hoá nông thôn
Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào.
Ch Phômvisay (2004), Vai trò ca tài chính nhà nc trong vic phát
trin kinh t hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào hin nay [90]. Lun
án trình bày nhng vn lý lun v tài chính nhà nc i vi quá trình phát
trin nn kinh t hàng hoá; thc trng tác ng ca tài chính nhà nc Cng
hoà Dân ch Nhân dân Lào i vi phát trin kinh t hàng hoá; gii pháp ch
yu phát huy vai trò ca tài chính nhà nc trong vic thúc y phát trin
kinh t hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào hin nay.
Bunkhon Bunchit (2005), Vai trò Nhà nc i vi s phát trin kinh
t nông thôn Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào hin nay [83]. Lun án này
h thng hoá nhng quan im lý lun c bn và c s thc tin phân tích
c im, thc trng kinh t nông thôn Lào hin nay; nghiên cu vai trò ca
Nhà nc i vi s phát trin kinh t nông thôn t 1986 n nay; rút ra
15
nhng bài hc kinh nghim ca Vit Nam có th vn dng vào phát trin kinh
t nông thôn Lào; tng kt vai trò Nhà nc i vi s phát trin kinh t
nông thôn Lào; xut nhng phng hng và gii pháp nâng cao vai trò
Nhà nc i vi s phát trin kinh t nông thôn Lào trong thi gian ti.
Bunthong Buahom (2010), Khuyn nông là nhim v ca toàn dân
[84]. Ni dung ca cun sách này cp ti vn phát trin nông thôn, vai
trò ca kinh t h gia ình trong phát trin nông nghip hàng hoá, vai trò ca
cc khuyn nông i vi phát trin nông nghip hàng hoá và vai trò ca các
c quan có liên quan giúp nhân dân thc hin nhim v hot ng khuyn
nông các a phng.
Bunthong Buahom (2012), Phát trin nông lâm nghip mt cách bn
vng [85]. Cun sách này i sâu phân tích v các khái nim phát trin nông
nghip bn vng, phân tích thc trng s phát trin nông - lâm nghip ca
Lào nhng nm qua; a ra các chin lc và k hoch ca Chính ph Lào v
phát trin nông nghip t nay n nm 2020; ra phng hng và mt s
gii pháp c bn nhm a nn nông nghip ca Lào t c nhng mc
tiêu ã c xác nh.
1.2. KT QU NGHIÊN CU CA CÁC CÔNG TRÌNH VÀ NHNG
KHONG TRNG MI LUN ÁN TIP TC NGHIÊN CU
1.2.1. Kt qu nghiên cu ca các công trình ã công b
Nhìn chung, tt c các công trình nghiên cu ca nc ngoài v s phát
trin nông nghip hàng hoá u có cách tip cn và gii quyt vn di góc
khác nhau. Ch yu nêu lên tính khách quan, s cn thit và vai trò ca
nông nghip hàng hoá trong nn kinh t quc dân; phân tích nhng c im,
các yu t ca nn nông nghip hàng hoá ca các vùng, các a bn khác
nhau, ch rõ thc trng phát trin nông nghip hàng hoá ti Vit Nam trong
nhng nm i mi; xut các phng hng và gii pháp cho phát trin
16
nông nghip hàng hoá ca Vit Nam. Ngoài ra, nghiên cu nhng bc i quá
trình phát trin nông nghip hàng hóa ca các nc và rút ra nhng bài hc
kinh nghim vn dng vào Vit Nam.
V vai trò ca Nhà nc i vi s phát trin nông nghip hàng hóa ca
các tác gi nc ngoài (Vit Nam), ch yu phân tích s cn thit khách quan
ca vai trò Nhà nc trong nn kinh t th trng, s phát trin nông nghip
hàng hóa và phân tích thc trng vai trò ca Nhà nc Vit Nam i vi nông
nghip hàng hóa trong nm qua; xut các phng hng và gii pháp
nâng cao vai trò ca Nhà nc Vit Nam i vi phát trin nông nghip hàng
hoá ca Vit Nam.
Còn các công trình nghiên cu ca tác gi trong nc v s phát
trin nông nghip hàng hoá và vai trò Nhà nc i vi phát trin nông
nghip hàng hoá k c ã nghiên cu trong nc và ngoài nc, phn
ln i sâu phân tích thc trng s phát trin kinh t nông nghip hàng hoá,
các yu t tác ng n nông nghip hàng hoá ti Cng hoà Dân ch Nhân
dân Lào, nêu lên nhng phng hng và mt s gii pháp c bn cho s
phát trin nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào trong
tng lai.
1.2.2. Nhng khong trng mi mà lun án cn tip tc nghiên cu
V vn nghiên cu vai trò ca Nhà nc i vi phát trin kinh t
nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào trong giai on
mi (2011 n 2013), là giai on khoa hc k thut phát trin mnh c chiu
sâu và chiu rng và c ng dng mnh m vào i sng cng nh lnh
vc sn xut kinh doanh, là giai on hi nhp và m rng quan h kinh t
quc t phát trin mnh. Vì vy, vn nghiên cu vai trò ca Nhà nc i
vi phát trin kinh t nông nghip hàng hoá cn phi xem xét li c v lý lun
và thc tin, nhm nhn thc li vai trò ca Nhà nc i vi phát trin nông
17
nghip cho phù hp vi tình hình mi Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào.
Vn này cha có tác gi nào nghiên cu sâu, y và có h thng. Vì
vy, lun án s k tha và phát trin trong nghiên cu các vn sau:
- H thng hoá và phát trin c s lý lun v vai trò nhà nc i
vi phát trin nông nghip hàng hoá.
- Nghiên cu kinh nghim ca mt s quc gia trong vic phát huy
vai trò ca Nhà nc phát trin nông nghip hàng hoá và rút ra nhng
bài hc cho Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào.
- ánh giá thc trng vai trò nhà nc i vi phát trin nông
nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào giai on 2006 - 2013.
- xut các quan im, gii pháp nhm nâng cao vai trò Nhà nc
i vi nông nghip hàng hoá Cng hoà Dân ch Nhân dân Lào.
18
Chng 2
C S LÝ LUN VÀ THC TIN V VAI TRÒ NHÀ NC
I VI PHÁT TRIN NÔNG NGHIP HÀNG HOÁ
2.1. NÔNG NGHIP HÀNG HOÁ VÀ S CN THIT PHI CÓ VAI TRÒ
CA NHÀ NC I VI PHÁT TRIN NÔNG NGHIP HÀNG HOÁ
2.1.1. Khái nim và iu kin phát trin nông nghip hàng hoá
2.1.1.1. Khái nim v phát trin nông nghip hàng hoá
Nông nghip là mt ngành kinh t, là mt trong ba ngành ln ca nn
kinh t quc dân (nông nghip, công nghip và dch v), là ngành duy nht
sn xut ra lng thc, thc phm cho con ngi. Nông nghip theo ngha
hp là ngành sn xut ra ca ci vt cht mà con ngi da vào quy lut sinh
trng ca cây trng, vt nuôi to ra sn phm cho con ngi và xã hi
sinh tn; theo ngha này, ngành nông nghip bao gm: ngành trng trt và
chn nuôi. Nông nghip theo ngha rng là lnh vc sn xut vt cht bao gm
c nông-lâm-ng nghip. Nu nghiên cu v quá trình hình thành và phát
trin, nông nghip ã và ang tri qua ba giai on: Nn nông nghip t nhiên
(da vào khai thác t nhiên là chính), nn nông nghip t cung t cp (sn
xut tiêu dùng, không có s chuyên canh, không có s phân công lao ng)
và nn nông nghip hàng hoá (sn xut bán, có phân công lao ng xã hi,
chuyên canh ngày càng cao).
Nông nghip hàng hoá là mt b phn ca nn kinh t hàng hoá, là kiu
t chc kinh t sn xut ra sn phm không phi áp ng nhu cu tiêu dùng
ca ngi sn xut, mà trao i, bán trên th trng nhm tho mãn nhu
cu tiêu dùng ca xã hi và m bo li nhun tái sn xut m rng, hin
i hoá nn nông nghip.
Phát trin nông nghip hàng hoá là quá trình kinh t có tính quy lut t
nn sn xut nh lên sn xut ln, hin i mà mi quc gia có nn kinh t
nông nghip dù sm hay mun u phi tri qua.