CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 64

Thiïëu chùm sốc hay àûáa trễ bõ "bỗ rúi": Ngoâi chùm sốc vïì ùn
ëng, àûáa trễ cêìn chùm sốc vïì sûác khoễ (tiïm chng, phông chưëng
nhiïỵm khín), chùm sốc vïì têm l, tònh cẫm vâ chùm sốc vïì vïå
sinh. Mưi trûúâng sưëng úã gia àònh bõ ư nhiïỵm, sûã dng ngìn nûúác
khưng sẩch àïí nêëu ùn, tùỉm giùåt cho trễ, sûã l nûúác thẫi, phên, rấc
khưng àẫm bẫo lâ nhûäng ëu tưë dêỵn àïën suy dinh dûúäng.
4. Nhûäng àûáa trễ nâo dïỵ bõ suy dinh dûúäng?
Trễ tûâ 6-24 thấng: thúâi k cố nhu cêìu dinh dûúäng cao, thúâi k
thđch ûáng vúái mưi trûúâng, thúâi k nhẩy cẫm vúái bïånh têåt.
Trễ khưng àûúåc b sûäa mể hóåc khưng à sûäa.
Trễ àễ nhể cên (<2500g), trễ àïí sinh àưi, sinh ba.
Trễ úã gia àònh àưng con, àiïìu kiïån vïå sinh kếm, gia àònh khưng
hoâ thån.
Trễ hiïån àang mùỉc cấc bïånh nhiïỵm khín nhû: bïånh súãi, tiïu
chẫy hay viïm àûúâng hư hêëp
5. Cêìn lâm gò àïí phông chưëng suy dinh dûúäng trễ em tẩi mưỵi gia
àònh?
Mën phông chưëng suy dinh dûúäng trễ em, cêìn cố sûå hiïíu biïët,
ch àưång vâ thay àưíi thûåc hânh ca mưỵi gia àònh. Do àố, chûúng
trònh phông chưëng suy dinh dûúäng lêëy gia àònh lâ àưëi tûúång thûåc
hiïån cưng tấc chùm sốc dinh dûúäng cho trễ em. Mổi gia àònh àïìu
hûúãng ûáng vâ thûåc hiïån 8 nưåi dung c thïí sau àêy:
Chùm sốc ùn ëng ca ph nûä cố thai àïí àẩt mûác tùng cên 10-
12 cên trong thúâi gian cố thai. Khấm thai đt nhêët 3 lêìn, tiïm à 2
mi phông ën vấn.
Cho trễ b súám trong nûãa giúâ àêìu sau khi sinh, b hoân toân
sûäa mể trong 4 thấng àêìu vâ tiïëp tc cho b àïën 18-24 thấng.
Cho trễ ùn bưí sung (ùn sam, dùåm) tûâ thấng thûá 5. Tư mâu àơa
bưåt, tùng thïm chêët bếo (dêìu, múä, lẩc, vûâng). Ùn nhiïìu bûäa.

Thûåc hiïån phông chưëng thiïëu vi chêët dinh dûúäng: Ph nûä cố
thai ëng viïn sùỉt/acid folic hâng ngây. Trễ em 6-36 thấng ëng
vitamin A liïìu cao 2 lêìn mưåt nùm. Phông chưëng cấc bïånh nhiïỵm
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 65

khín (tiïu chẫy, viïm àûúâng hư hêëp). Thûåc hiïån tiïm phông àêìy
à. Chùm sốc vâ ni dûúäng húåp l trễ bõ bïånh.
Phất triïín ư dinh dûúäng trong hïå sinh thấi VAC (vûúân, ao,
chìng) àïí cố thïm thûåc phêím cẫi thiïån bûäa ùn gia àònh. Ch
ni gâ, võt àïí trûáng, trưìng rau ngốt, àu à, gêëc.
Phêën àêëu bûäa ùn nâo cng cố à 4 mốn cên àưëi. Ngoâi cúm
(cung cêëp nùng lûúång), cêìn cố à 3 mốn nûäa lâ: rau quẫ (cung cêëp
vitamin, chêët khoấng vâ chêët xú); àêåu ph, vûâng lẩc, cấ, thõt, trûáng
(cung cêëp chêët àẩm, bếo) vâ canh cung cêëp nûúác vâ cấc chêët dinh
dûúäng bưí sung gip ùn ngon miïång.
Thûåc hiïån vïå sinh mưi trûúâng, dng ngìn nûúác sẩch, têíy giun
theo àõnh k, rûãa tay trûúác khi ùn vâ sau khi ài àẩi tiïíu tiïån. Àẫm
bẫo vïå sinh thûåc phêím, thûác ùn khưng lâ ngìn gêy bïånh.
Thûåc hiïån gia àònh hẩnh phc, cố nïëp sưëng vỴ•n hoấ, nùng àưång,
lânh mẩnh. Cố biïíu àưì tùng trûúãng àïí theo dội sûác khoễ ca trễ.
Khưng cố trễ suy dinh dûúäng, khưng sinh con thûá ba.
CHÙM SỐC DINH DÛÚÄNG CHO TRỄ EM HỔC SINH
Chïë àưå ùn cho trễ em lûáa tíi tiïíu hổc ( 6 - 12 tíi)
Tûâ 6 tíi trễ bùỉt àêìu ài hổc, cấc chêët dinh dûúäng cung cêëp hâng
ngây cho trễ qua thûác ùn khưng chó àïí trễ phất triïín vïì thïí chêët,
mâ côn cung cêëp nùng lûúång cho trễ hổc têåp. Vò vêåy ùn ëng húåp l
úã lûáa tíi nây gip trễ thưng minh, khoễ mẩnh vâ phông chưëng
àûúåc bïånh têåt.
Nhûng úã lûáa tíi nây, nïëu cho trễ ùn ëng quấ mûác sệ dêỵn àïën
thûâa cên vâ bếo phò, tònh trẩng nây àang cố xu hûúáng gia tùng

trong nhûäng nùm gêìn àêy, nhêët lâ úã cấc thânh phưë lúán. Ngûúåc lẩi
nïëu ùn khưng à trễ sệ bõ côi cổc, hay ưëm àau, bõ thiïëu mấu hay
bìn ng, ng gêåt trong giúâ hổc dêỵn àïën hổc kếm vâ chấn hổc.
Vêåy úã lûáa tíi nây trễ nïn ùn bao nhiïu lâ à?
Nhu cêìu vïì nùng lûúång vâ chêët àẩm úã lûáa tíi nây nhû sau:
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 66

Lûáa tíi (nm) Nùng lûúång (Kcalo) Chêët àẩm (g)
6 1600 36g
7 – 9 1800 40g
10 – 12 2100 – 2200 50g
C thïí mưåt ngây nhu cêìu vïì cấc loẩi thûåc phêím úã lûáa tíi nây
nhû sau:
Tïn thûåc phêím Trễ 6 – 9 tíi 10 - 12 tíi
1. Gẩo 220 - 250g 300- 350g
2. Thõt 50g 70g
3. Cấ(tưm) 100g 150g
4. Àêåu ph 100g 150g
5. Trûáng 1/2 quẫ 1quẫ
6. Dêìu (múä) 20g 25g
7. Sûäa 400 – 500ml 400 – 500ml
8. Àûúâng 10 – 15g 15 – 20 g
9. Rau xanh 250 – 300g 300 – 500g
10. Quẫ chđn 150 – 200g 200 – 300g
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 67

Ch : Nïëu khưng cố àiïìu kiïån chïë biïën nhiïìu loẩi mốn ùn
trong mưåt ngây thò cố thïí tđnh lûúång àẩm ca trễ nhû sau:
Cûá 100g thõt nẩc tûúng àûúng vúái 150g cấ hóåc tưm, 200g àêåu
ph, 2 quẫ trûáng võt hóåc 3 quẫ trûáng gâ.

Nïëu ùn cấc loẩi bn, miïën, phúã, khoai, ngư, sùỉn thò phẫi giẫm
búát lûúång gẩo ài.
Chïë biïën thûác ùn cho trễ nhû thïë nâo?
Lûáa tíi nây trễ àậ hoân toân ùn cng vúái gia àònh, tuy nhiïn
cấc bâ mể cêìn lûu mưåt sưë àiïím sau:
Cho trễ ùn no vâ nhiïìu vâo bûäa sấng (àïí trấnh ùn quâ vùåt úã
àûúâng phưë, hóåc mưåt sưë trễ ùn quấ đt, nhõn sấng sệ ẫnh hûúãng àïën
kïët quẫ hổc têåp, thêåm chđ hẩ àûúâng huët trong giúâ hổc).
Nïn cho trễ ùn nhiïìu loẩi thûåc phêím khấc nhau, trấnh ùn mưåt
vâi loẩi nhêët àõnh.
Khuën khđch trễ ùn nhiïìu rau, àïí trấnh tấo bốn, àưìng thúâi
cung cêëp nhiïìu vi chêët dinh dûúäng cêìn thiïët cho sûå phất triïín ca
trễ.
Ùn àng bûäa, khưng ùn vùåt, khưng ùn bấnh, kểo, nûúác ngổt
trûúác bûäa ùn
Khưng nïn nêëu thûác ùn quấ mùån, têåp thối quen ùn nhẩt.
Khưng nïn ùn quấ nhiïìu bấnh kểo, nûúác ngổt vò dïỵ bõ sêu rùng.
Àïën bûäa ùn nïn chia sët ùn riïng cho trễ, àïí trấnh ùn quấ đt
hóåc quấ nhiïìu.
Têåp thối quen ëng nûúác kïí cẫ khi khưng khất, lûúång nûúác nïn
ëng mưåt ngây 1 lit.
Giấo dc cho trễ thối quen vïå sinh ùn ëng: rûãa tay trûúác khi
ùn vâ sau khi ài àẩi tiïån.
Sưë bûäa ùn : nïn chia 4 bûäa 1 ngây: 3 bûäa chđnh mưåt bûäa ph.
Chïë àưå ùn cho hổc sinh trung hổc cú súã vâ phưí thưng trung hổc
(13 -18 tíi).
Àêy lâ lûáa tíi võ thânh niïn vâ lûáa tíi dêåy thò, trễ cố sûå tùng
vổt vïì chiïìu cao vâ cên nùång cho nïn nhu cêìu vïì cấc chêët dinh
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 68


dûúäng rêët cao vâ cố sûå khấc biïåt giûäa nam vâ nûä. Nïëu ùn khưng àêìy
à trễ sệ bõ côi cổc, ưëm ëu ẫnh hûúãng àïën hổc têåp vâ sinh hoẩt.
Cêìn quan têm àùåc biïåt àïën cấc em nûä, cấc em cố u cêìu àûúåc ni
dûúäng tưët àïí phất triïín trong hiïån tẩi vâ àïí chín bõ lâm mể trong
tûúng lai. Thiïëu can xi vâ thiïëu mấu lâ nhûäng vêën àïì thûúâng gùåp,
do àố àưëi vúái nûä úã lûáa tíi bùỉt àêìu thêëy kinh phẫi tùng cûúâng can xi
vâ sùỉt trong khêíu phêìn ùn. Tuy nhiïn úã lûáa tíi nây cấc em nûä lẩi
cố xu hûúáng ùn đt hóåc nhõn ùn àïí cho ngûúâi mẫnh mai, nhiïìu trễ
ùn quấ đt hóåc nhõn ùn àậ àïën suy nhûúåc cú thïí vâ chấn ùn thûåc sûå
ẫnh hûúãng rêët xêëu àïën sûác khoễ.
Nhu cêìu vïì chêët àẩm vâ nùng lûúång úã lûáa tíi nây nhû sau:

Tíi Nng lûúång (Kcalo) Àẩm (g)
HS Nûä:
13 – 15 tíi
16 – 18 tíi
2200
2300
55
60
HS Nam
13 – 15 tíi
16 – 18 tíi
2500
2700
60
65
C thïí lûúång thûåc phêím nïn ùn mưåt ngây nhû sau:
Tïn thûåc phêím Hổc sinh nam Hổc sinh nûä
1.Gẩo 400-500g 350-400g

2. Thõt(cấ) 150g 100g
3. Trûáng 1 quẫ 1 quẫ
4. Àêåu ph 200g 150g
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 69

5. Dêìu(múä) 30g 25g
6. Àûúâng 20g 20g
7. Rau 300-400g 300-400g
8. Quẫ chđn 300g 300g
9. Sûäa 250 ml 250 ml
Cng nhû úã cấc lûáa tíi khấc bûäa sấng phẫi lâ bûäa ùn chđnh.
Cấc em nûä mën cố thên hònh àểp thò phẫi kïët húåp vúái thïí dc, thïí
thao, khưng nïn nhõn ùn hóåc ùn khưng à nhu cêìu dinh dûúäng sệ
ẫnh hûúãng rêët xêëu àïën sûác khoễ.
Cng nhû úã mổi lûáa tíi khấc cêìn phẫi ëng à lûúång nûúác
trong ngây tûâ 1,5 -2 lđt. Sưë bûäa ùn tûâ 3 - 4 bûäa/ngây
Cấc thûåc àún cho trễ theo lûáa tíi
Thûåc àún ùn bưí sung cho trễ 7-9 thấng:
Giúâ Thûá 2,4 Thûá 3,5 Thûá 6, CN Thûá 7
6h B mể B mể B mể B mể
8h Bưåt thõt lúån Bưåt thõt gâ Bưåt thõt bô Bưåt trûáng
10h chëi tiïu 1/3
-1/2 quẫ
Àu à: 100g Hưìng xiïm 1
quẫ
Xoâi: 100 g
11h B mể B mể B mể B mể
14h Bưåt trûáng Bưåt cua Bưåt tưm Bưåt lẩc
16h Nûúác cam:
+ Cam 50-

100g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
Nûúác cam:
+ Cam 50-
100g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
Nûúác cam:
+ Cam 50-
100g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
Nûúác cam:
+ Cam 50-
100g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
18h Bưåt cấ Bưåt àêåu xanh Bưåt thõt gâ Bưåt gan (gâ,
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 70

bđ àỗ lúån)
19h àïën sấng
hưm sau
B mể B mể B mể B mể
Thûåc àún ùn bưí sung cho trễ 10-12 thấng
Giúâ Thûá 2,4 Thûá 3,5 Thûá 6, CN Thûá 7
6h B mể B mể B mể B mể
8h Bưåt thõt lúån Bưåt thõt gâ Bưåt thõt bô Bưåt trûáng
10h chëi tiïu 1

quẫ
Àu à: 200g Hưìng xiïm 1
quẫ
Xoâi: 200 g
11h B mể B mể B mể B mể
14h Bưåt trûáng Bưåt cua Bưåt tưm Bưåt lẩc
16h Nûúác cam:
+ Cam 100g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
Nûúác cam:
+ Cam 100g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
Nûúác cam:
+ Cam 100g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
Nûúác cam:
+ Cam 100g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
18h Bưåt cấ Bưåt àêåu xanh
bđ àỗ
Bưåt thõt gâ Bưåt gan (gâ,
lúån)
19h àïën
sấng
hưm sau
B mể B mể B mể B mể

Thûåc àún ùn bưí sung cho trễ 1- 2 tíi
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 71

Giúâ Thûá 2,4 Thûá 3,5 Thûá 6, CN Thûá 7
6h B mể B mể B mể B mể
8h Chấo thõt lúån Chấo thõt gâ Chấo thõt bô Chấo trûáng
10h Chëi tiïu 1
quẫ
Àu à: 200g Hưìng xiïm 1
quẫ
Xoâi: 200 g
11h B mể B mể B mể B mể
14h Sp thõt bô
khoai têy
Sp àêåu xanh
bđ àỗ
Chấo tưm Chấo lẩc + bđ
àỗ
16h Nûúác cam:
+ Cam 200g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
Nûúác cam:
+ Cam 200g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
Nûúác cam:
+ Cam 200g
+àûúâng: 5g
(1thòa)

Nûúác cam:
+ Cam 200g
+àûúâng: 5g
(1thòa)
18h Chấo cấ Chấo lûún Chấo gan (gâ,
lúån)
Chấo gâ
20h Chấo trûáng Chấo tưm Chấo thõt lúån Chấo lûún
21h àïën
sấng
hưm sau
B mể B mể B mể B mể



CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 72

Thûåc àún cho trễ 2 - 3 tíi
Giúâ Thûá 2, 4 Thûá 3,5 Thûá 6, CN Thûá 7
6h Sûäa (bô, àêåu
nânh)
200 - 250 ml
Bấnh mò : 1/2
cấi
Chấo thõt lúån:
200ml ( 1 bất
con)
Chëi tiïu : 1
quẫ
Phúã bô : 1 bất

con
Àu à : 1
miïëng (200g)
Chấo thõt gâ: 1
bất con ùn cúm
Qut ngổt : 1
quẫ
11h Cúm nất: 2
lûng bất con
Àêåu + thõt +
trûáng viïn rấn
hóåc hêëp
Canh cua
mưìng túi rau
àay
Chëi tiïu 1
quẫ
Cúm nất: 2
lûng bất con
Thõt viïn sưët câ
chua
Canh rau
ngoất nêëu thõt
nẩc
Qut ngổt: 1
quẫ
Cúm nất: 2
lûng bất con
Trûáng trưån thõt
rấn

Canh cấ nêëu
chua
Rau mëng
xâo
Dûa hêëu 1
miïëng (200g)
Cúm nất: 2
lûng bất con
Cấ sưët câ chua
Canh cẫi nêëu
tưm
Xoâi chđn: 200g
14h Sp thõt bô
khoai têy
Sûäa: 200-
250ml
Bấnh ga tư
nhỗ: 1 cấi
Chấo tưm Chấo lẩc + bđ
àỗ
18h Cúm nất: 2
lûng bất con
Thõt bô xâo giấ
Canh rau
mëng nêëu
thõt
Hưìng xiïm 1
quẫ
Cúm nất: 2
lûng bất con

Thõt nẩc vai
bùm rim nûúác
mùỉm
Canh cẫi nêëu
cấ
Chëi tiïu 1
quẫ
Cúm nất: 2
lûng bất con
Trûáng sưët câ
chua
Canh cua rau
ngốt
Qut ngổt 1
quẫ
Cúm nất: 2
lûng bất con
Câ bung (câ
tđm, thõt nẩc
vai, àêåu ph)
Thõt nẩc xâo su
su
Àu à: 200g
20h Chấo trûáng Chấo gan (gâ,
lúån)
Sûäa (bô, àêåu
nânh) 200ml
Chấo lûún
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 73


Thûåc àún cho trễ 3-5 tíi
Giúâ Thûá 2, 4 Thûá 3,5 Thûá 6, CN Thûá 7
6h Sûäa (bô, àêåu
nânh)
200 - 250 ml
Bấnh mò : 1/2
cấi
Chấo thõt lúån:
300ml (1 bất
con)
Chëi tiïu : 1
quẫ
Phúã bô : 1 bất
tư
Àu à : 1
miïëng (300g)
Chấo thõt gâ: 1
bất tư
Qut ngổt : 1
quẫ
11h Cúm nất: 2
miïång bất con
Àêåu + thõt +
trûáng viïn rấn
hóåc hêëp
Canh cua mưìng
túi rau àay
Chëi tiïu 1
quẫ
Cúm nất: 2

miïång bất con
Thõt viïn sưët câ
chua
Canh rau ngốt
nêëu thõt nẩc
Qut ngổt: 1
quẫ
Cúm nất: 2
miïång bất con
Trûáng trưån thõt
rấn
Canh cấ nêëu
chua
Rau mëng xâo
Dûa hêëu 1
miïëng (200g)
Cúm nất: 2
miïång bất con
Cấ sưët câ chua
Canh cẫi nêëu
tưm
Xoâi chđn: 200g
14h Sp thõt bô
khoai têy
Sp àêåu xanh
bđ àỗ
Chấo tưm Chấo lẩc + bđ
àỗ
18h Cúm nất: 2
miïång bất con

Thõt bô xâo giấ
Canh rau
mëng nêëu thõt
Hưìng xiïm 1
quẫ
Cúm nất: 2
miïång bất con
Thõt nẩc vai
bùm rim nûúác
mùỉm
Canh cẫi nêëu
cấ
Chëi tiïu 1
quẫ
Cúm nất: 2
miïång bất con
Trûáng sưët câ
chua
Canh cua rau
ngốt
Qut ngổt 1
quẫ
Cúm nất: 2
miïång bất con
Câ bung (câ
tđm, thõt nẩc
vai, àêåu ph)
Thõt nẩc xâo su
su
Àu à: 200g

20h Chấo trûáng Chấo gan (gâ,
lúån)
Sûäa (bô, àêåu
nânh) 200ml
Chấo lûún
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 74

DINH DÛÚÄNG CHO PH NÛÄ
CHÙM SỐC VÂ CHÏË ÀƯÅ ÙN CHO NGÛÚÂI MỂ
TRONG THÚÂI K CỐ THAI VÂ CHO CON B
Ni con khoễ mẩnh, thưng minh lâ niïìm vui, hẩnh phc, lâ
mong mën ca mưỵi ngûúâi mể, mưỵi gia àònh vâ lâ trấch nhiïåm
thiïng liïng àưëi vúái giưëng nôi, àêët nûúác.
Mën con khoễ mẩnh, mưỵi ngûúâi mể cêìn phẫi biïët chùm sốc sûác
khoễ ca mònh, àùåc biïåt trong thúâi k cố thai, cho con b, vò sûác
khoễ, bïånh têåt ca ngûúâi mể trong thúâi k nây àïìu cố ẫnh hûúãng
sêu sùỉc àïë sûå phất triïín vâ sûác khoễ ca àûáa con trong bng hay
àang àûúåc ni dûúäng bùçng sûäa mể.
Trûúác hïët, àïí cố mưåt gia àònh hẩnh phc, cêìn thûåc hiïån sinh àễ
cố kïë hoẩch. Ni àûúåc mưåt àûáa con nïn ngûúâi rêët cưng phu, tưën
kếm, cho nïn phẫi tđnh toấn cên nhùỉc k trûúác khi àõnh cố con.
Trong tònh hònh kinh tïë chung hiïån nay, mưỵi cùåp vúå chưìng chó nïn
cố tûâ mưåt àïën hai con. Khưng nïn cố con quấ súám, trûúác 22 tíi, vò
àễ súám quấ cú thïí ngûúâi mể chûa phất triïín àêìy à vâ hoân thiïån
cú quan sinh dc vâ cấc tuën nưåi tiïët. Khưng nïn sinh quấ mån
sau 35 tíi, vò àễ mån, khung xûúng chêåu, cấc dêy chùçng cûáng khố
dận núã, dêỵn àïën nguy cú àễ khố. Tưët nhêët nïn àễ úã lûáa tíi 25 àïën
30 tíi vâ khoẫng cấch mưỵi lêỵn sinh tưëi thiïíu lâ 3 nùm.
I. Chùm sốc ngûúâi mể
Chùm sốc ngûúâi ph nûä khi cố thai nghến nhùçm àẫm bẫo mưåt

cåc thai nghến bònh thûúâng vâ sinh àễ an toân cho cẫ mể lêỵn con.
Vò thïë, khi cố thai ngûúâi mể cêìn àïën trẩm y tïë hóåc nhâ hưå sinh
àùng k quẫn l thai, àïí àûúåc nhên viïn y tïë khấm vâ theo dội. Mưỵi
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 75

ngûúâi mể àïìu cố phiïëu khấm thai hóåc phiïëu theo dội sûác khoễ tẩi
nhâ.
Bùỉt àêìu cố thai, mưåt sưë ngûúâi mể thûúâng cẫm thêëy mïåt mỗi,
chấn ùn, hay cố cẫm giấc bìn nưn hóåc thêm ùn nhûäng thûác Ỵ•n
theo súã thđch riïng ca tûâng ngûúâi. Cấc hiïån tûúång àố chó diïỵn ra
trong thúâi gian ngùỉn, sau àố ngûúâi mể cêìn chùm lo ùn ëng húåp l
vâ giûä gòn sûác khoễ àïí thai phất triïín bònh thûúâng.
Àïí theo dội sûå phất triïín ca thai, ngûúâi mể nïn thûåc hiïån viïåc
khấm thai àõnh k đt nhêët 3 lêìn trong sët thúâi k thai nghến. Lêìn
thûá nhêët vâo ba thấng àêìu àïí xấc àõnh chùỉc chùỉn cố thai hay
khưng, lêìn thûá hai vâo ba thấng giûäa àïí xem thai khoễ hay ëu àïí
cố kïë hoẩch bưìi dûúäng cho ngûúâi mể kõp thúâi, lêìn thûá ba vâo ba
thấng cëi àïí xem thai cố phất triïín bònh thûúâng khưng, thån hay
ngûúåc, tiïn lûúång cåc àễ vâ dûå kiïën ngây sinh.
Nïëu khấm àûúåc nhiïìu lêìn hún câng tưët, nhêët lâ ba thấng cëi,
mưỵi thấng nïn khấm mưåt lêìn. Khi khấm thai, ngûúâi mể cêìn àûúåc
khấm toân thên: ào chiïìu cao, cên nùång, àïëm mẩch, nghe tim phưíi,
ào huët ấp, thûã nûúác tiïíu, phất hiïån cấc ëu tưë bêët thûúâng nhû cao
huët ấp, protein niïåu, da xanh xao thiïëu mấu (nhòn niïm mẩc mưi,
mùỉt), ph nïì (êën vâo mùỉt cấ chên) vâ cấc bïånh mận tđnh tim, gan,
thêån Khấm sẫn khoa: ào chiïìu cao tûã cung, vông bng, nghe tim
thai. Àïì phông bïånh ën vấn cho con, ngûúâi mể khi cố thai cêìn àûúåc
tiïm phông ën vấn, tiïm hai lêìn: mi thûá nhêët vâo thấng thûá tû
hóåc thûá sấu, mi thûá hai cấch mi thûá nhêët mưåt thấng vâ trûúác
khi àễ đt nhêët nûãa thấng.

Trong thúâi k cố thai, nhêët lâ úã cấc thấng cëi, do thai chên ếp
vâo cấc mẩch mấu lúán ca ưí bng, cố thïí cố hiïån tûúång "xëng mấu
chên", ph nhể úã chên. Nïëu thêëy ph toân thên kêm nhûác àêìu, múâ
mùỉt thò cố thïí do nhiïỵm àưåc thai nghến, phẫi ài khấm, thûã nûúác
tiïíu, ào huët ấp, hẩn chïë ùn mëi. Thûúâng xun ài khấm àïí
trấnh tai biïën khi àễ.
Khi cố thai, cêìn hïët sûác thêån trổng khi dng thëc, tiïm chng,
chiïëu chp àiïån vò rêët dïỵ gêy rưëi loẩn phất triïín thai. Thđ d, khi
múái cố thai, dng vitamin A liïìu cao cố thïí lâm thai phất triïín
khưng bònh thûúâng; dng khấng sinh streptomycin cố thïí lâm trễ bõ
àiïëc ngay tûâ khi àễ. Mưåt sưë thëc nưåi tiïët, an thêìn cố thïí gêy sẫy
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 76

thai, thai chïët, rưëi loẩn phất triïín ca thai hóåc bõ bïånh sau khi àễ.
Do àố khi cêìn dng thëc, phẫi hỗi kiïën thêìy thëc.
Chïë àưå lao àưång, nghó ngúi húåp l, tinh thêìn thoẫi mấi ca
ngûúâi mể ẫnh hûúãng trûåc tiïëp àïën thai nhi. Nïn lao àưång chên tay
vâ trđ ốc mưåt cấch àiïìu àưå, trấnh lao àưång mïåt nhổc quấ sûác. Quan
niïåm "Chûãa con so, lâm cho lấng giïìng" àïí thai khưng quấ to, dïỵ àễ
lâ khưng àng. Vâo thấng cëi, ngûúâi mể cêìn àûúåc nghó ngúi àïí cố
thúâi gian chín bõ cho con, cho mể, cố sûác khoễ tưët, trấnh àûúåc tai
biïën khi àễ.
II. Chïë àưå ùn ëng ca ngûúâi mể
Chïë àưå ùn ëng ca ngûúâi mể cố vai trô quan trổng quët àõnh
àưëi vúái sûå phất triïín ca thai nhi. Ngûúâi mể cêìn nhúá rùçng phẫi ùn
ëng cho mònh vâ cho cẫ con trong bng. Nïëu ngûúâi mể àûúåc ùn
ëng tưët, àêìy à cấc chêët dinh dûúäng thò ngûúâi mể sệ lïn cên tưët.
Trong sët thúâi k cố thai, ngûúâi mể cêìn tùng àûúåc tûâ 10kg àïën 12
kg (trong àố, 3 thấng àêìu tùng 1kg, 3 thấng giûäa tùng 4-5kg, 3
thấng cëi tùng 5-6 kg). Tùng cên tưët, ngûúâi mể sệ tđch lu múä lâ

ngìn dûå trûä àïí tẩo sûäa sau khi sinh. Nhûäng trûúâng húåp ngûúâi mể
bõ thiïëu ùn hóåc ùn ëng kiïng khem khưng húåp l chđnh lâ ngun
nhên ca suy dinh dûúäng trong bâo thai, trễ àễ ra cố cên nùång thêëp
dûúái 2500g.
1. Nhu cêìu dinh dûúäng
Khi cố thai, ni con b, nhu cêìu vïì nùng lûúång vâ cấc chêët
dinh dûúäng àôi hỗi cao hún úã mûác bònh thûúâng vò nhu cêìu ngoâi
àẫm bẫo cung cêëp cho cấc hoẩt àưång ca cú thïí, sûå thay àưíi vïì sinh
l ca ngûúâi mể nhû biïën àưíi vïì chuín hoấ, tđch lu múä, tùng cên,
sûå tùng vïì khưëi lûúång ca tûã cung, v, côn cêìn thiïët cho sûå phất
triïín ca thai nhi vâ tẩo sûäa cho con b.
* Tùng thïm nùng lûúång: Nhu cêìu nùng lûúång ca bâ mể cố
thai 6 thấng cëi lâ 2550 Kcal/ngây, nhû vêåy, nùng lûúång tùng
thïm hún ngûúâi bònh thûúâng mưỵi ngây lâ 350 Kcal. Àïí àẩt àûúåc
mûác tùng nây, ngûúâi mể cêìn ùn thïm 1 àïën 2 bất cúm. Àưëi vúái bâ
mể ni con b, nùng lûúång cung cêëp t lïå vúái lûúång sûäa sẫn xët,
nhûng nối chung, úã bâ mể ni con 6 thấng àêìu, nùng lûúång cêìn àẩt
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 77

àûúåc 2750 Kcal/ngây, nhû vêåy, nùng lûúång tùng thïm mưỵi ngây lâ
550 Kcal (tûúng àûúng vúái 3 bất cúm mưỵi ngây).
* Bưí sung chất àẩm vâ chêët bếo gip viïåc xêy dûång vâ phất
triïín cú thïí cho trễ:
Khi mang thai nhu cêìu chêët àẩm úã ngûúâi mể tùng lïn gip viïåc
xêy dûång vâ phất triïín cú thïí ca trễ. Ngoâi cúm (vâ lûúng thûåc
khấc) ùn à no, bûäa ùn cho bâ mể cố thai cêìn cố thûác ùn àïí bưí sung
chêët àẩm vâ chêët bếo. Trûúác hïët cêìn ch àïën ngìn chêët àẩm tûâ
cấc thûác ùn thûåc vêåt nhû àêåu tûúng, àêåu xanh, cấc loẩi àêåu khấc vâ
vûâng lẩc. Àêy lâ nhûäng thûác ùn giấ rễ hún thõt, nhûng cố lûúång àẩm
cao, lẩi cố chêët bếo gip tùng nùng lûúång bûäa ùn vâ gip hêëp thu tưët

cấc vitamin tan trong dêìu (vitamin A,D,E). Chêët àẩm àưång vêåt
àấng ch lâ cấc loẩi thy sẫn nhû tưm, cua, cấ, ưëc cố àiïìu nïn cưë
gùỉng cố thïm thõt, trûáng, sûäa. Nhu cêìu chêët àẩm cho ph nûä trong
thúâi k mang thai 3 thấng cëi: 70g/ngây, côn àưëi vúái bâ mể cho con
b cêìn cao hún 83g/ngây.
c. Bưí sung vitamin, chêët khoấng vâ cấc ëu tưë vi lûúång:
Trong khi cố thai cng nhû ni con b, vúái khêíu phêìn ùn cên
àưëi sệ àẫm bẫo cung cêëp vitamin, cấc chêët khoấng vâ cấc ëu tưë vi
lûúång. Trong thúâi k cố thai, cêìn khun ngûúâi mể nïn ùn cấc loẩi
thûác ùn, thûåc phêím cố nhiïìu vitamin C nhû rau, quẫ, cấc loẩi thûác
ùn cố nhiïìu canxi, photpho (cấ, cua, tưm, sûäa ) àïí gip cho sûå tẩo
xûúng ca thai nhi. Cấc thûác ùn cố nhiïìu sùỉt nhû thõt, trûáng, cấc
loẩi àêåu àưỵ àïí àïì phông thiïëu mấu.
Khi cho con b, àïì phông bïånh khư mùỉt do thiïëu vitamin A,
ngûúâi ta khun ngûúâi mể nïn ùn cấc thûác ùn cố nhiïìu protein vâ
vitamin nhû trûáng, sûäa, cấ, thõt, àêåu àưỵ vâ cấc loẩi rau, quẫ cố
nhiïìu caroten (tiïìn vitamin A) nhû rau mëng, rau ngốt, rau dïìn,
àu à, gêëc, xoâi
Ngoâi ra, nïn cho ngûúâi mể trong vông mưåt thấng àêìu sau khi
sinh ëng mưåt liïìu vitamin A 200.000 àún võ àïí à vitamin A trong
sûäa cho con b 6 thấng àêìu.
2. Chïë àưå ùn
Trong thúâi k cố thai, ni con b, chïë àưå ùn ëng rêët quan
trổng vò cố ẫnh hûúãng túái sûác khoễ ca cẫ mể lêỵn con. Trong chïë àưå
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 78

ùn, ngûúâi mể khưng nïn kiïng khem, nhûng cng cêìn ch mưåt sưë
vêën àïì nïn hẩn chïë trong ùn ëng nhû:
- Khưng nïn dng cấc loẩi kđch thđch nhû rûúåu, câ phï, thëc
lấ, nûúác chê àùåc

- Giẫm ùn cấc loẩi gia võ nhû úát, hẩt tiïu, tỗi, dêëm.
Trong khi cố thai vâ cho con b, ngûúâi mể phẫi ùn nhiïìu hún
bònh thûúâng.
Trûúác hïët, bûäa ùn cêìn cung cêëp à nùng lûúång, ngìn nùng
lûúång trong bûäa ùn úã nûúác ta ch ëu dûåa vâo lûúng thûåc nhû gẩo,
ngư, m Cấc loẩi khoai c cng lâ ngìn nùng lûúång, nhûng đt
chêët àẩm (protein), do àố chó nïn ùn trưån, khưng ùn trûâ bûäa. Gẩo
nïn chổn loẩi gẩo tưët, khưng xay xất quấ trùỉng vò sệ mêët nhiïìu chêët
dinh dûúäng, àùåc biïåt lâ vitamin B1 chưëng bïånh tï ph.Trong bûäa ùn
cêìn cung cêëp à chêët àẩm (protein), vò chêët àẩm cêìn cho thai lúán,
mể à sûäa. Cấc loẩi thûác ùn àưång vêåt nhû thõt, cấ, trûáng sûäa cố
nhiïìu chêët àẩm q. Nhiïìu loẩi thûác ùn thûåc vêåt cng giâu chêët
àẩm, àố lâ cấc loẩi hổ àêåu (àêåu tûúng, àêåu xanh, àêåu àen), lẩc hẩt,
vûâng. Khi cố àiïìu kiïån, bûäa ùn hâng ngây nïn cố thïm thõt, cấ, nïëu
khưng cng cố thïm àêåu, lẩc. Trong 3 thấng cëi, mưỵi ngây nïn ùn
thïm 1 quẫ trûáng.
Cấc thûác ùn nhû àêåu tûúng, lẩc, vûâng vâ dêìu múä côn cung cêëp
cho cú thïí chêët bếo, lâm bûäa ùn ngon miïång, chống tùng cên vâ dïỵ
hêëp thu cấc chêët dinh dûúäng khấc.
Hâng ngây, bûäa ùn ca ph nûä cố thai vâ cho con b khưng thïí
thiïëu rau xanh lâ thûác ùn cố nhiïìu vitamin vâ chêët khoấng. Cấc
loẩi rau phưí biïën úã nûúác ta nhû rau ngốt, rau mëng, rau dïìn, xâ
lấch , cố nhiïìu vitamin C vâ caroten. Cấc loai quẫ chđn nhû chëi,
àu à, cam, xoâi, cng rêët cêìn thiïët cho bâ mể. Nïëu cố àiïìu kiïån,
nïn ùn thïm quẫ hâng ngây.
Cấc loẩi thûác ùn nối trïn phêìn lúán cố thïí dûåa vâo vûúân rau, ao
cấ vâ chìng chùn ni úã gia àònh (VAC).
Trong thúâi gian cố thai, cho con b, nïëu ngûúâi mể àûúåc sûå quan
têm, chùm sốc chu àấo ca gia àònh vâ xậ hưåi, àûúåc sûå theo dội àêìy
à ca nhên viïn y tïë, àố lâ ngìn àưång viïn gip hổ n têm, phêën

khúãi, tin tûúãng sinh àễ àûúåc "mể trôn con vng" vâ ni con cố
nhiïìu sûäa, con cấi sệ khoễ mẩnh, đt ưëm àau, bïånh têåt.
CHÙM SỐC SÛÁC KHOỄ 79

3. Phông chưëng thiïëu mấu dinh dûúäng khi cố thai
Thiïëu mấu lâ bïånh dinh dûúäng hay gùåp úã ph nûä cố thai, àùåc
biïåt lâ úã nhûäng ngûúâi àễ dây vâ ùn ëng thiïëu thưën.
Bïånh thiïëu mấu cố ẫnh hûúãng nghiïm trổng túái sûác khoễ cẫ mể
lêỵn con.
- Àưëi vúái mể: Ngûúâi mể thiïëu mấu thûúâng mïåt mỗi, chống mùåt,
khố thúã khi gùỉng sûác, khi àễ cố nhiïìu ri ro. T lïå tûã vong khi àễ úã
nhûäng ngûúâi mể thiïëu mấu cao hún hùèn úã bâ mể bònh thûúâng. Do
àố ngûúâi ta àậ coi thiïëu mấu lâ mưåt ëu tưë nguy cú trong sẫn khoa.
- Àưëi vúái con: Thiïëu mấu thûúâng gêy tònh trẩng àễ non vâ tûã
vong sú sinh cao. Thiïëu mấu dinh dûúäng úã trễ sú sinh thûúâng lâ do
mể bõ thiïëu sùỉt nïn lûúång sùỉt dûå trûä ca cú thïí trễ thêëp.
Ùn ëng húåp l lâ biïån phấp phông chưëng bïånh thiïëu mấu tưët
nhêët, cấc thûác ùn cố nhiïìu chêët sùỉt lâ cấc loẩi àêåu àưỵ, cấc loẩi rau
xanh (rau ngốt, rau dïìn, rau khoai, rau bđ ), cấc loẩi ph tẩng nhû
tim, gan, thêån
- Bưí sung viïn sùỉt: Ngay tûâ khi bùỉt àêìu cố thai, têët cẫ cấc bâ
mể nïn ëng viïn sùỉt. Vúái loẩi viïn cố hâm lûúång lâ 60mg sùỉt
ngun tưë, ngây ëng mưåt viïn trûúác khi ng. ëng liïn tc trong
sët thúâi k cố thai àïën mưåt thấng sau khi sinh. Àïí tùng quấ trònh
chuín hoấ vâ hêëp thu sùỉt, cêìn tùng cûúâng vitamin C, do àố cêìn ùn
à rau xanh vâ quẫ chđn.