Cho nên, mặc dù cuốn sách này đã đi đến phần kết nhưng còn quá nhiều vấn đề chưa kết
thúc. Để ngày càng hiểu đúng về tự nhiên, nhiệm vụ của chúng ta là phải không ngừng học
hỏi cập nhật kiến thức. Cuốn sách này chắc hẳn sẽ có thêm nhiều phần mới.

Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-

t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w

w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m

PHỤ LỤC 1

Một số hằng số vật lý cơ bản

Giá trị tốt nhất (1986)
Hằng số Ký
hiệu
Giá trị ước tính
Giá trị
a)
Sai số
b)


Tốc độ ánh sáng trong chân không
Điện tích nguyên tố
Khối lượng electron
Khối lượng proton
Tỷ số k/lượng proton trên k/lượng electron
Khối lượng nơtron
Khối lượng muon
Khối lượng electron
c)

Khối lượng proton
c)

Khối lượng nơtron
c)

Khối lượng nguyên tử hidro
c)

Khối lượng nguyên tử đơteri
c)

Khối lượng nguyên tử hêri
c)

Thương số điện tích trên k/lượng của electron
Hằng số điện
Hằng số (từ) thẩm
Hằng số Planck
Bước sóng Compton của electron

Hằng số khí lí tưởng
Hằng số Avogadro
Hằng số Boltzman
Thể tích mol của khí lý tưởng ở STPd)
Hằng số Faraday
Hằng số Stefan- Boltzmann
Hằng số Ridberg
Hằng số hấp dẫn
Bán kính Bohr
Momen từ của electron
Momen từ củ
a proton
Manheton Bohr
Manheton hạt nhân
c
e
m
c

m
p

m
p
/m
c

m
n


m
µ

m
c

m
p

m
n

m
1H
m
2H

m
4He

e/ m
c

ε
o

µ
o

h

λ
c

R
N
A

k
V
m

F
σ
R
G
r
B

µ
c
µ
p
µ
B
µ
N

3.000 x 10
8
m/s

1.60 x 10
-19
C
9.11 x 10
31
kg
1.67 x 10
27
kg
1840
1.68 x 10
27
kg
1.88 x 10
28
kg
5.49 x 10
-4
u
1,0073u
1,0087u
1,0078u
2,0141u
4,0026u
1,76 x 10
11
C/kg
8,85 x 10
-12
F/m

1,26 x 10
-
H/m
6.63 x 10
-34
ls
2.43 x 10
-12
m
8.31 J/mol K
6.02 x 10
23
mol
-4

1.38 x 10
-23
J/K
2.24 x 10
-2
m
3
/mol
9.65 x 10
4
C/mol
5.67 x 10
-4
W/m
2

. K
4

1.10 x 10
7
m
4

6,67 x 10
-11
m
3
/s
2
. kg
5,29 x 10
-11
m
9,28 x 10
-24
J/T
1,41 x 10
-26
J/T
9,27 x 10
-24
J/T
5,05 x 10
-26
J/T

2.99792458
1.60217738
9.1093897
1.6726230
1836152701
1.6749286
1.8835326
5.48579902
1.007276470
1.008664704
1.007825035
2.0141019
4.0026032
1.75881961
8.85418781762
1.25663706143
6.6260754
2.42631058
8.314510
6.0221367
1.380657
2.241409
9.6485309
5.67050
1.0973731534
6.67260
5.29177249
9.2847700
1.41060761
9.2740154

5.0507865
chính xaùc
0.30
0.59
0.59
0.020
0.59
0.61
0.023
0.012
0.014
0.011
0.053
0.067
0.30
chính xaùc
chính xaùc
0.60
0.089
8.4
0.59
11
8.4
0.30
34
0.0012
100
0.045
0.34
0.34

0.34
0.34
a) Các giá trị ghi trong cột này phải cùng đơn vị và lũy thừa của 10 như giá trị ước tính.
b) Phần triệu.
c) Khối lượng được ghi theo đơn vị khối lượng nguyên tử (u) trong đó 1u = 1,6605402.
10-
27
kg.
d) STP (standard temperature and pressure) có nghĩa là nhiệt độ và áp suất tiêu chuẩn :
00C và 1.0 atm (0.1 Mpa)
* Các giá trị trong bảng được lựa chọn từ một bảng dài hơn trong Symbols, Units
and Nomenclarure in Physics (IUPAP), do E. Richard Cohen và Pic Giacomo biên soạn
năm 1986.

* Số liệu theo Halliday






Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a

n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P

D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c

k
.
c
o
m

PHỤ LỤC 2
Một số số liệu thiên văn


VÀI KHOẢNG CÁCH TỪ TRÁI ĐẤT
Tới mặt trăng * 3,82 x108m
Tới mặt trời * 1,50 x 1011m
Tới ngôi sao gần nhất (Proxima Centauri) 4,04 x1016m
Tới tâm thiên hà của chúng ta 2,2 x 1020m
Tới thiên hà Andromet 2,1 x 1022m
Tới biên của vũ trụ quan sát được
~ 10
26
m
* Khoảng cách trung bình

MẶT TRỜI, TRÁI ĐẤT VÀ MẶT TRĂNG
Tính chất Đơn vị Mặt trời Trái đất Mặt trăng
Khối lượng
Bán kính trung bình
Khối lượng riêng trung bình
Gia tốc rơi tự do trên bề mặt
Vận tốc thoát
Chu kỳ quay

a)


Năng suất bức xạ
c)

kg
m
kg/m
3

m/s
2

km/s


W
1,99 x 10
30

6,96 x 10
8

1410
274
618
37 ngày tại các cực
b)


26 ngày tại xích đạo
b)
3,90 x 10
26

5,98 x 10
24

6,37 x 10
6

5520
9,81
11,2



7,36 x 10
22

1,74 x 10
6

3340
1,67
2,38


a) Được đo đối với những ngôi sao ở xa
b) Mặt trời một khối khí không quay như một vật thể rắn.

c) Ngay ở ngoài khí quyển trái đất, năng lượng nhận được từ mặt trời, coi như tới
vuông góc, với tốc độ 1340W/m2.

* Số liệu lấy theo Halliday



















Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C

h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m

Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r

a
c
k
.
c
o
m

PHỤ LỤC 3

Vài tính chất của các hành tinh


Sao
thủy
Sao
Kim
Trái
đất
Sao
hỏa
Sao
Mộc
Sao Thổ Sao Thiên
Vương
Sao Hải
Vương
Sao
Diêm
Vương

Khoảng cách trung bình
từ Mặt trời, 106km
57,9 108 150 228 778 1430 2870 4500 5900
Chu kì vòng quay, năm 0,241 0,615 1,00 1,88 11,9 29,5 84,0 165 248
Chu kì quay, a) ngày 58,7 - 243
b
0,997 1,03 0,409 0,426
−0,451
b

0,658 6,39
Tốc độ quỹ đạo, km/s 47,9 35,0 29,8 24,1 13,1 9,64 6,81 5,43 4,74
Độ nghiêng của trục so
với quỹ đạo

<28
0


≈ 3
0


23,4
0


25,0
0


3,08
o

26,7
o

97,9
o

29,6
o

57,5
o
Độ nghiêng của quỹ đạo
so với quỹ đạo Trái đất.

7,00
0


3,39
0


1,85
0

1,30
o


2,49
o

0,77
o

1,77
o

17,2
o
Tầm sai của quỹ đạo 0,206 0,0068 0,0167 0,093
4
0,0485 0,0556 0,0472 0,00086 0,250
Đường kính xích đạo, km 4880 12.100 12.800 6790 143,000 120,000 51,8000 49,500 2300
Khối lượng (Trái đất = 1) 0,0558 0,815 1,000 0,107 318 95,1 14,5 17,2 0,002
Tỉ trọng (nước = 1) 5,60 5,20 5,52 3,95 1,31 0,704 1,21 1,67 2,03
Giá trị của gc) trên b
ề

mặt, m/s
2


3,78

8,60

9,78


3,72

22,9

9,05

7,77

11,0

0,5
Vận tốc thoát,c) km/s 4,3 10,3 11,2 5,0 59,5 35,6 21,2 23,6 1,1
Các vệ tinh đã biết 0 0 1 2 16+ một
vành
18+ nhiều
vành
15+ nhiều
vành
8+ nhiều
vành

1


a) Được đo với những ngôi sao ở xa
b) Sao kim và sao thiên vương quay ngược với chuyển động quỹ đạo của chúng.
c) Gia tốc trọng trường được đo ở xích đạo của hành tinh.



* Số liệu lấy theo Halliday















Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V

i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C

h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m


PHỤ LỤC 4

Tên 88 chòm sao sáng trên bầu trời


Số
th
ứ
tự

Tên La tinh

Sở hữu cách
(thuộc về chòm)

Tên tiếng Anh
hoặc mô tả

Tên tiếng Việt hoặc
mô tả hoặc dịch

Viết
tắt
Vị trí (gần
đúng)
α δ
h
o
1 Andromeda Andromedae Princess of Ethiopia Tiên nữ And 1 +40

2 Antila Atilae Air pump Bơm nước Ant 10
−35
3 Apus Apodis Bird of Paradise Chim thiên đường Aps 16
−75
4 Aquarius Aquarii Water bearer Cái bình, bão bình Aqr 23
−15
5 Aquila Aquilae Eagle Đại bàng, thiên ưng Aql 20 +5
6 Ara Arae Altar Bệ thờ Ara 17
−55
7 Aries Ariets Ram Con dê, Bạch dương Ari 3 +20
8 Auriga Aurigae Charioteer Ngự phu Aur 6 +40
9 Bootes Bootis Herdsman Mục phu Boo 15 +30
10 Caelum Caeli Graving tool Cái đục Cae 5
−40
11 Camelopardus Camelopardis Giraffe Hươu cao cổ, Lộc
cẩu
Cam 6 +70
12 Cancer Cancri Crab Con cua, cự giải Cnc 9 +20
13 Canes Venatici Canum
Venaticorum
Hunting dogs Chó săn CVn 13 +40
14 Canis Major Canis Majoris Big dog Đại khuyển CMa 7
−20
15 Canis Minor Canis Minoris Little dog Tiểu khuyển CMi 8 +5
16 Capricomus Capricomi Sea goat Dê Market, Sơn
dương
Cap 21
−20
17 Carina * Carinae Keel of Argo Thân tàu Car 9
−60

18 Cassiopeia Cassiopeiae Queen of Ethiopia Thiên hậu Cas 1 +60
19 Centaurus Centauri Centaur Bán nhân mã Cen 13
−50
20 Cepheus Cephei King of Ethiopia Thiên vương Cep 22 +70
21 Cetus Ceti Sea monster Kình ngư Cet 2
−10
22 Chamaeleon Chamaeleontis Chameleon Tắc kè bông Cha 11
−80
23 Circinus Circini Compasses Compa Cir 15
−60
24 Columba Columbae Dove Bồ câu Col 6
−35
25 Coma Berenices Comae
Berenices
Berenice’s hair Mái tóc Berenic Com 13 +20
26 Corona Australis Coronae
Australis
Southrn crown Nam miện CrA 19
−40
27 Corona Borealis Coronae Borealis Northern crown Bắc miện CrB 16 +30

28 Corvus Corvi Crow Con quạ Crv 12
−20
29 Crater Crateris Cup Cái cúp Crt 11
−15
30 Crux Crucis Cross (southern) Thập tự phương
Nam
Cru 12
−60
31 Cygnus Cygni Swan Thiên nga Cyg 21 +40

32 Delphinus Delphini Porpoise Cá heo Del 21 +10
33 Dorado Doradus Swordfish Cá kiếm Dor 5
−65
34 Draco Draconis Dragon Thiên long Dra 17 +65
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c

u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r

w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m

35 Equuleus Equulei Little horse Tiểu mã Equ 21 +10
36 Eridanus Eridani River Ba giang Eri 3
−20
37 Formax Fornacis Furnace Lò sưởi For 3
−30
38 Gemini Geminorum Twins Song tử Gem 7 +20
39 Grus Gruis Grane Con sếu Gru 22
−45
40 Hercules Herculis Hercules Vũ tiên, lực sĩ Her 17 +30
41 Horologium Horologii Clock Đồng hồ Hor 3
−60

42 Hydra Hydrae Sea serpent Trường xà, Giao
long
Hya 10
−20
43 Hydrus Hydri Water Snake Rắn nước Hyi 2
−75
44 Indus Ind Indian Người da dỏ Ind 21
−55
45 Lacerta Lacertae Lizard Thằn lằn Lac 22 +45
46 Leo Leonis Lion Sư tử Leo 11 +15
47 Leo Minor Leonis Minoris Little lion Sư tử nhỏ LMi 10 +35
48 Lepus Leporis Hare Thỏ rừng Lep 6
−20
49 Libra Librae Balance Cái cân, thiên bình Lib 15
−15
50 Lupus Lupi Wolf Chó sói Lup 15
−45
51 Lynx Lyncis Lynx Linh miêu Lyn 8 +45
52 Lyra Lyrae Lyre or harp Thiên cầm Lyr 19 +40
53 Mensa Mensae Table Mountian Núi bàn Men 5
−80
54 Microscopium Microscopii Microscope Kính hiển vi Mic 21
−35
55 Monoceros Monocerotis Unicorn Kỳ lân Mon 7
−5
56 Musca Muscae Fly Con ruồi Mus 12
−70
57 Norma Normae Carpenter’s level Thước đo độ bằng
(Ni vô)
Nor 16

−50
58 Octans Octanis Octant Thước đo gốc Oct 22
−85
59 Ophuchus Ophiuchi Holder of serpent Xà phu Oph 17 0
60 Orion Orionis Orion the hunter Lạp hộ, Thợ săn,
tráng sĩ
Ori 5 +5
61 Pavo Pavonis Peacock Con công Pav 20
−65
62 Pegasus Pegasi Pegasus Phi mã Peg 22 +20




63 Perseus Persei Perseus Anh tiên Per
−3
+45
64 Phoenix Phoenicis Phoenix Phượng hoàng Phe 1
−50
65 Pictor Pictoris Easel Giá vẽ Pic 6
−55
66 Pisces Piscium Fishes Song ngư Psc 1 +15
67 Piscis Austrinus Piscis Austrini Southern fish Nam ngư PsA 22
−30
68 Puppis * Puppis Stern Cột buồm Pup 8
−40
69 Pyxis* (=Malus) Pyxidus Compass La bàn Pyx 9
−30
70 Reticulum Reticuli Net Lưới đánh cá Ret 4
−60

71 Sagitta Sagittae Arrow Mũi tên Sge 20 +10
72 Sagittarius Sagittarii Archer Nhân mã, cung thủ Sgr 19
−25
73 Scorpuis Scorpii Scorpion Bồ cạp, Thần nông Sco 17
−40
74 Sculptor Sculptoris Sculpor’s tools Giá tượng Scl 0
−30
75 Scutum Scuti Shield Cái khiên, lá chắn Sct 19
−10
76 Serpens Serpentis Serpent Mãng xà Ser 17 0
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w

w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e


V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m

77 Sextans Sextantis Sextant Kính lục phân Sex 10 0
78 Taurus Tauri Bull Kim ngưu, con trâu Tau 4 +15
79 Telescopium Telescopii Telescope Kính viễn vọng Tel 19
−50
80 Triangulum Trianguli Triangle Tam giác Tri 2 +30

81 Triangulum
Australe
Trianguli
Australis
Southern triangle Tam giác Phương
Nam
TrA 16
−65
82 Tucana Tucanae Toucan Bồ Nông Tuc 0
−65
83 Ursa Major Ursae Majoris Big bear Đại hùng , Gấu lớn VMa 11 +50
84 Ursa Minor Ursae Minoris Little bear Tiểu hùng, Gấu nhỏ VMi 15 +70
85 Vela Velorum Sail Cánh buồm Vel 9
−50
86 Virgo Virginis Virgin Trinh nữ Vir 13 0
87 Volans Volantis Flying fish Cá kiếm Vol 8
−70
88 Vulpecula Vulpeculae Fox Con cáo Vul 20 +25

* The four constellations Carina, Puppis, Pyxis and Vela orinally formed the single
constellation, Argo Navis.
( 4 chòm Carina, Puppis, Pyxis và Vela làm thành một chòm chung là Argo Navis
(Thuyết phàm)
Theo Pasachoff






























Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C

h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m

Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r

a
c
k
.
c
o
m


PHỤ LỤC 5

Tên 25 ngôi sao sáng trên bầu trời

Thứ tự Ký hiệu Tên tiếng
la tinh
Tên tiếng Việt
(nếu có)
Cấp sao
nhìn thấy
Cấp sao
tuyệt đối
Khoảng cách
(Ps)
1
α CMA
Sirius Thiên lang - 1,46 1,4 2,6
2
α Car
Canopus Lão nhân - 0,72 - 8,5 360
3

α Boo
Arcturus Đại giác - 0,04 - 0,2 280
4
α Cen A
Rigil Kentaurus Nam môn 0,00 + 4,4 1,3
5
α Lyr
Vega Chức nữ 0,03 + 0,5 8,1
6
α Aur
Capella Ngũ xa, trụ lục 0,08 + 0,3 13
7
β Ori A
Rigel Sâm tú 7 (Tham tú) 0,12 - 7,1 280
8
α Cmi A
Procyon Nam hạ 0,38 + 2,6 3,5
9
α Ori
Betelgeeuse Sâm tú 4 0,5 - 5,6 95
10
α Eri
Achenar Thủy ủy 0,46 - 1,6 26
11
β Cen AB
Hadar Bắc hà 0,61 - 5,1 140
12
α Aql
Altair Ngưu lang 0,77 + 2,2 5,1
13

α Tau A
Aldebaran Tất tú 5 0,85 - 0,3 21
14
α Vir
Spica Phỉ thúy 0,98 - 3,5 79
15
α Sco A
Antares Tâm, đại hỏa, thương 0,96 4,7 100
16
α Ps A
Formalhaut Bắc lạc 1,16 + 2,0 6,7
17
β Gem
Pollux 1,14 + 0,2 11
18
α Cyg
Deneb Thiên tân 1,25 - 7,5 560
19
β Cru
Beta Crucis 1,25 - 5,0 130
20
α Leo A
Regulus Nữ chúa 1,35 - 0,6 26
21
α Cru A
Acrux 1,41 - 3,9 110
22
ε CMAA
Adhara 1,5 - 4,4 150
23

λ Sco
Shaula 1,63 - 3,0 84
24
γ Ori
Bellatrix 1,64 - 3,6 110
25
β Tam
Elnath 1,65 -1,6 40
− Theo Pasachoff













Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h

a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!

P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a

c
k
.
c
o
m

PHỤ LỤC 6

Tên các chòm sao trên Hoàng Đạo


Tháng Tên La tinh Việt Anh Pháp
1 Capricornus Con Hươu (Ma kết), Nam dương,
dê biển
Sea –Goat Capricorne
2 Aquarius Cái bình (Bão bình) Water – Carrier Verseau
3 Pisces Song ngư Fishes Poissons
4 Aries Con dê, dương cưu (Bạch dương) Ram Bélier
5 Taurus Con trâu (Kim Ngưu) Bull Taureau
6 Gemini Song tử, song nam Twins Gémeaux
7 Cancer Con tôm (Cự giải), Bắc giải Crab Cancer
8 Leo Sư tử, Hải sư Lion Lion
9 Virgo Trinh nữ, thất nữ, xử nữ Virgin Vierge
10 Libra Cái cân, Thiên xứng Scales Balance
11 Scorpius Thần nông, hổ cáp (bồ cạp), con vịt Scorpion Scorpion
12 Sagittarius Nhân mã, cung thủ Archer Sagitaire


PHỤ LỤC 7


Tên các hành tinh trong hệ Mặt Trời



Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o

c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e

r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m

PHỤ LỤC 8

Tên các chòm sao trên xích đạo trời


Tháng Tên La
tinh
Việt Anh Pháp Nga
1 Aquila Đại bàng (Thiên ưng) Eagle Airle
2 Aquarius Bão bình Watercarrier Verseau

3 Fisces Song ngư Fishes Poissons
Πζαζ
4 Cetus Cá voi Whale Baleine
ϑηθ
5 Orion Lạp hộ (Thợ săn) (Tráng sĩ) Orion Orion
Νοηµλ
6 Monoceros Kỳ lân Unicorn Licorne
Φδηλµοµχ
7 Hydra Trường xà Sea-Serpent Hydre
∆η|ο⎯
8 Sextans Kính lục phân Sextant Sextant
Θειθ⎯λθ
9 Virgo Trinh nữ (Thất nữ) Virgin Vierge
Εεβ⎯
10 Serpents Mãng xà Serpent Serpent
Ηκε∼
11 Ophiuchus Xà phu Serpentholder Ophiuchus
Ηκε⎡λµπευ
12 Serpents Mãng xà Serpent Serpent
Ηκε∼


Click to buy NOW!
P
D
F
-
X
C
h

a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a
c
k
.
c
o
m
Click to buy NOW!

P
D
F
-
X
C
h
a
n
g
e

V
i
e
w
e
r
w
w
w
.
d
o
c
u
-
t
r
a

c
k
.
c
o
m