12/7/2010 604006 - chương 8 11
CHƯƠNG 8 - ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC VI
MÔ ĐẾNTÍNH CHẤT VẬT LIỆU
1. Biến đổitínhchấtvậtliệubằng sự thay
đổivi cấu trúc.
2. Ảnh hưởng củacấutrúcvĩ mô đếntính
chấtcủavậtliệu.
12/7/2010 604006 - chương 8 22
ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC VI MÔ ĐẾN
TÍNH CHẤT VẬT LIỆU
Cấutrúcvi mô
Là hình thái củatinhthể: cấutrúccủatinhthể, bề mặt
phát triển đồng nhất hay không, cách sắpxếptinhthể,
các liên kết…
-Các pha, sự phân bố các pha
- Sự phân bố kích thướchạt
Æ Phát hiệnnhờ các pp phân tích
Cấu trúc vi mô và vĩ mô đều ảnh hưởng đếntínhchấtvậtliệu
ÆLựachọn điềukiệnphản ứng để có vi cấu trúc phù hợpvới
lĩnh vực ứng dụng.
12/7/2010 604006 - chương 8 33
CÁC PHƯƠNG PHÁP BIẾN ĐỔI VI CẤU TRÚC
1.Phương pháp xử lý nhiệt
Ủ: mục đích: làm cho cấutrúcvậtliệu đạtgầntrạng thái cân
bằng (trạng thái bền)
Ủ là quá trình xử lí nhiệt:
-Nung nóng vậtliệu ở mộtnhiệt độ nhất định
-Lưu ở nhiệt độ nung mộtthờigian
-Làm nguộivớitốc độ cầnthiết
Ủ: + ủ chuyểnpha
+ ủ làm giảm ứng suấtdư tránh gây nứtvỡ
+ ủ kếttinhlại, đồng hóa
12/7/2010 604006 - chương 8 44
Ủ chuyểnpha: Æ thay đổi thành phần
pha theo mong muốn
-ủởnhiệt cao hơn nhiệt độ chuyển pha
-Lưu ở nhiệt độ này mộtthờigianđể đảm
bảoquátrìnhchuyển pha hoàn toàn (dựa
vào đường cong động học chuyển pha xác
định bằng thựcnghiệm)
-Tốc độ làm nguộithường nhỏ
12/7/2010 604006 - chương 8 55
ủ làm giảm ứng suấtdư tránh gây nứtvỡ
Ứng suất= nộilực/diệntích
Gồm có: ứng suấtnén, ứng suất kéo, ứng suấtcắt
Æ Sau khi ủ vậtliệumềmdẻohơn, khửđượcnội ứng suất, cảithiện
kếtcấuvàchịu được điềukiện nhiệt độ thay đổi.
Ví dụ: thủy tinh
Æ Khi làm nguộithủytinhsẽ dẫn đến quá trình hình thành ứng
suấtnội: ứng suấtkéovàứng suất nén (do sự nguộilạnh không
đềucủalớp ngoài và lớp trong)
12/7/2010 604006 - chương 8 66
Tôi: làm cho vậtliệucócấu trúc không cân bằng
Ví dụ: Điềuchế Fe
α
Do Fe
α
(1000
0
C) Æ Fe
β
(800
0
C)
Æ Đưa Fe lên nhiệt độ cao 1000
0
C Æ làm lạnh độtngột(các
tiểu phân không sắpxếplại) : Fe
α
Ram: làm giảm ứng suất sau khi tôi.
12/7/2010 604006 - chương 8 77
Ví dụ: tôi thủytinh
Ứng suấtvĩnh viễn phân bố không đều Æ gây nứtvỡ
sảnphẩm
ÆTôi: nâng nhiệt độ thủytinhđếntrạng thái dẻosauđó
làm lạnh bề mặt độtngột để ứng suấtvĩnh viễn được
phân bốđều đặn Æ độ bềncơ và bềnhóatăng
ÆThủytinhtôicóđộ bềnchịuvađập, độ uốn, độ chịu
nhi
ệt cao và an toàn vì khi vỡ vụn ra không tạo thành
mảnh sắccạnh.
12/7/2010 604006 - chương 8 88
2.Phương pháp xử lý bề mặtvậtliệu
3.Phương pháp thiêu kết
Æ
Thay đổi tính chấtbề mặtnhờ sự thay đổi thành
phầnhóacủalớpbề mặt(khuếch tán vào bề mặtmột
hay hai nguyên tố khác)