Lê Văn Tám - Sự thật hay chỉ là hư cấu
Monday, 15. September 2008, 00:52:53
Danh nhân
Vụ đốt kho đạn Thị Nghè ngày 1.1.1946 bao nhiêu năm nay quy về
một huyền thoại Lê Văn Tám. Nhưng về phương diện khoa học, huyền
thoại này không đứng vững được. Và chúng ta cứ chấp nhận như thế
mà lưu truyền như là một hình tượng của chủ nghĩa anh hùng cách
mạng suốt bấy lâu.
Nhưng đến nay đã có nguồn tư liệu cho chúng ta có cái nhìn khác
những gì viết trong sách sử. Tổ đánh mìn kho đạn Thị Nghè là công
nhân nhà máy đèn Chợ Quán gồm có Ka Kim, Kỷ và Nỉ. Ka Kim là chỉ
huy. Kỷ và Nỉ dùng thuyền nhỏ chở mìn chờ lúc con nước ròng đưa
thuyền chở mìn và hai người chui qua ống cống thoát nước. Vì lính gác
rất chặt chẽ nên hai anh tiến hành công việc đặt mìn rất chậm. Khi đặt
xong đến giờ điểm hỏa thì con nước đã lớn, ống cống ngập lút không
ra được. Giờ điểm hỏa phá tung kho đạn Thị Nghè cũng là giờ phút hy
sinh của hai công nhân nhà máy điện Chợ Quán.” Có nhiều bài báo, có
cả sách viết về Lê Văn Tám. Hiện nay, rất nhiều tỉnh, thành phố trong
cả nước có nào là tượng đài, công viên, đường phố mang tên Lê Văn
Tám, trường học Lê Văn Tám
Tuy nhiên, nếu nghiêm túc về nguồn để tìm kiếm sự kiện lịch sử có thể
sẽ nảy sinh những thắc mắc: liệu Lê Văn Tám có phải là người thật
việc thật, từng lập nên chiến công oanh liệt? Xin nêu ra vài điểm thắc
mắc như sau:
1. Qua tên gọi Lê Văn Tám, với tập quán đặt tên của người miền Nam,
có thể suy ra Tám có sáu anh chị ruột lớn hơn (không kể các em).
Năm 1946, Tám khoảng 10 tuổi như vậy phỏng đoán các anh chị của
Tám hơn 10 tuổi đến hơn 20 tuổi. Qua 1975, tức 30 năm sau, anh chị
của Tám khoảng chừng từ 40 đến 50 tuổi.
Ở lứa tuổi này, rất nhiều khả năng trong số sáu anh, chị của Tám có
người vẫn còn sống (ngay cha mẹ của Tám cũng có thể còn sống với
lứa tuổi từ 60 - 80). Trước 1975, có thể họ không dám nhận là anh chị
của Tám, nhưng sau khi cách mạng thành công, tại sao không thấy ai
đứng ra nhận vinh dự (và cả quyền lợi) cho gia đình? Nếu gia đình
khiêm tốn không nhận công lao kháng chiến, các cơ quan chức năng
cũng phải đi tìm. Ngành thương binh xã hội phải lập danh sách gia
đình có công với cách mạng, ngành viết lịch sử phải tra cứu thân thế
sự nghiệp.
Chẳng lẽ tất cả sáu anh chị của Tám đều đã chết yểu ở độ tuổi từ 20
đến 30? Ngay cả trong trường hợp chuyện này xẩy ra, hẳn chú bác, cô
dì của Lê Văn Tám thế nào cũng có người còn sống, vì Tám ở ngay
vùng Thị Nghè chứ nào phải nơi xa xôi, hẻo lánh gì?
Để làm rõ hơn, đề nghị nên đăng thông báo trên truyền hình, phát
thanh, báo chí, cả trung ương lẫn địa phương, tìm người thân của Lê
Văn Tám.
2. Chỉ nghe kể Lê Văn Tám là giao liên, nhưng không thấy nói cụ thể
Tám là giao liên cho đơn vị nào. Phàm đã hoạt động cách mạng, thời
chống Pháp cũng như chống Mỹ, dứt khoát phải hoạt động trực thuộc
một đơn vị nào đó (như Thành đoàn, Công đoàn, Binh vận, Biệt động
thành, Trinh sát vũ trang, Địch vận v.v ), không ai có thể một mình
một cõi, tự tung tự tác, muốn hoạt động ra sao cũng được, dù là tự
thiêu, phá hủy kho đạn của địch. Thực tiễn hoạt động cách mạng tại
Sài Gòn cho thấy đến tình báo hoạt động cũng phải có tổ chức. Đơn vị
của Tám không đứng ra báo công trường hợp người của đơn vị mình là
thiếu sót lớn, không phải để hưởng tiếng thơm lây, mà là có tội che
giấu thành tích của người làm nên lịch sử. Vậy đơn vị nào có chiến sĩ
Tám, cần nhanh chóng làm các thủ tục này. Không lẽ cả đơn vị lớn
nhỏ đều hy sinh hết? Nhiều trường hợp cả đơn vị hy sinh, vẫn có nhiều
người biết do cuộc chiến tranh của chúng ta luôn được nhân dân nuôi
dưỡng, bảo vệ giúp đỡ.
3. Thông thường, theo nguyên tắc quân sự, kho đạn nào cũng được
bảo vệ nghiêm ngặt. Đây là khu quân sự cấm người lạ mặt lai vãng,
ngoài cổng luôn có lính gác "vũ trang đến tận răng". Trong kho lại có
nhiều nhà kho, mỗi nhà kho đều có cánh cửa luôn khóa chặt, đạn
được bỏ trong thùng, niêm khóa cẩn thận. Chỉ khi có người đến lĩnh
đạn hoặc quan hệ công tác, trình giấy tờ hợp lệ và đầy đủ, lính gác
mới mở cổng cho vào. Tiếp đó, phải có lệnh của trưởng kho, thủ kho
mới mở khóa, giao đạn. Đằng này Lê Văn Tám chạy một hơi từ cổng
vào thẳng trong nhà kho mà chẳng thấy bóng dáng nửa tên lính tráng
nào ngăn cản, cứ như xông vào chỗ không người, tất cả mọi cánh
cổng, cánh cửa kho đều mở rộng như chờ đón sẵn ?!
Giả sử Lê Văn Tám đã điều nghiên kỹ lưỡng, nắm được quy luật của
địch, hoặc rơi vào trường hợp may mắn ngẫu nhiên, do lính gác cổng
bị bất ngờ không kịp phản ứng và tất cả mọi tình huống đều thuận lợi
cho Tám, thì một người trung niên khỏe mạnh bình thường tẩm xăng
đốt mình cháy bùng bùng như cây đuốc sống cũng khó có thể (nếu
không muốn nói là không thể) chạy bộ được một quãng xa tới vài chục
mét. Nhà kho, nhất là kho đạn, không phải nhà mặt tiền, chí ít cũng
phải qua cổng gác rồi cách vài chục mét.
Hình tượng Lê Văn Tám được đưa lên như thế nào?
Người sáng tác hình tượng này là đạo diễn phim truyện Phan Vũ. Theo
ông Phan Vũ kể, ông không hề viết rằng Lê Văn Tám là nhân vật có
thực lập nên kỳ công "cây đuốc sống", mà chỉ viết một phim truyện.
Nhưng do các nhà tuyên truyền thời ấy thấy cần xây dựng một tấm
gương dũng cảm hy sinh cứu nước, bèn chộp luôn sáng tác của ông,
hiện thực hóa như một nhân vật có thật. Lỡ phóng lao đành theo lao
luôn. Tại sao nhân vật được đặt tên là Lê Văn Tám? Vẫn theo tác giả
Phan Vũ, khi ấy nhân dịp Cách mạng tháng Tám, ông đặt luôn nhân
vật của mình tên Tám, vừa có ý nghĩa, vừa dễ nhớ, vừa dân dã lại rất
Nam Bộ gần gũi.
Thời chiến, có thể dùng mọi biện pháp, miễn hữu ích. Nay cũng
cần trả lại sự thật cho các sự kiện lịch sử.