GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC LÚA DƯỠNG
CHÉT LÚA TÁI SINH
Lúa tái sinh đã du nhập vào tỉnh Vĩnh Long trên một thập niên. Kỹ
thuật canh tác lúa tái sinh phát triển mạnh ở huyện Tam Bình vào những
năm 1990, 2000 cho tới nay, kỹ thuật canh tác này đã gắn bó mặn mà với
nông dân. Diễn biến lúa tái sinh từ năm 2003 - 2005 ở huyện như sau:
Năm 2003 2004 2005 Ghi
chú
Diện tích
lúa canh tác
trong năm (ha)
15.861
15.501
14.433
Diện tích
lúa tái sinh (ha)
10.861
10.960
10.580
Tỷ lệ lúa
tái sinh (%)
68 70,7 73,3
Năng suất
lúa tái sinh
(tấn/ha)
3,5 3 3
Năng suất
lúa sạ lạ (tấn/ha)
4 3,5 4,2
Năng
suất có chiều
hướng giảm
Các nhà chuyên môn thừa nhận lúa tái sinh là một tiến bộ kỹ thuật
trong canh tác lúa và khẳng định kỹ thuật canh tác nầy là giải pháp tình thế
(kỹ thuật canh tác lúa tái sinh chỉ tồn tại trong một giai đoạn nhất định). Thật
vậy trước đây bờ vùng, bờ bao đất trồng lúa chưa hoàn chỉnh, gạo xuất khẩu
ít bị cạnh tranh về phẩm chất. Vì vậy, nông dân áp dụng phương pháp canh
tác lúa dưỡng chét để rút ngắn thời gian thu hoạch tránh lũ về gây tổn thất
năng suất và sản lượng. Trước đây, lúa dưỡng chét thu hoạch sớm hơn lúa sạ
lại khoảng 7-14 ngày (thời gian này tùy thuộc vào kỹ thuật cắt rạ và bón
phân), hiện nay thời gian thu hoạch của lúa tái sinh chênh lệch 3-5 ngày so
với lúa sạ lại không đáng kể cho một vụ sản xuất. Xin khẳng định một lần
nữa trong những năm gần đây lúa tái sinh đã bộc lộ những khiếm khuyết cơ
bản: phẩm chất hạt gạo không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, là nơi cư trú, lưu tồn
của nhiều mầm dịch bệnh hại cây lúa…Hàng năm huyện thiếu một lượng
lớn giống lúa tốt (giống lúa xác nhận) cho vụ Đông Xuân vụ mùa chính
trong năm (lúa dưỡng chét không để giống được).
Hiện nay, các công trình thủy lợi đã phục vụ tương đối tốt cho sản
xuất nông nghiệp, nhu cầu xuất khẩu gạo cạnh tranh, khốc liệt về chất lượng
và phẩm chất… sản phẩm của lúa dưỡng chét (LDC) không đáp ứng vì vậy
vai trò của LDC đã kết thúc trong giai đoạn nền kinh tế thị trường hiện nay
đòi hỏi phải có một cơ cấu sản xuất khác phù hợp.
Ngày 2 tháng 12 năm 2005 Ủy Ban Nhân Dân huyện Tam Bình tổ
chức hội thảo về LDC. Thành phần gồm lãnh đạo huyện Ủy, Ủy ban, Bí thư,
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân, Chủ tịch Hội Nông dân cùng sở Nông nghiệp,
Trung tâm Khuyến nông, Trung tâm giống và các ban, ngành huyện thị. Hội
thảo đã thẳng thắng trình bày quan điểm của mình về sự tồn tại của LDC
hiện nay. Đa số đại biểu thống nhất LDC có hiệu quả ở một số ít diện tích
đất triền nhưng lưu tồn mầm dịch bệnh rất nguy hiểm cho lúa ở các vụ sau.
Lãnh đạo hội nghị đã kết luận: vận động nông dân không trồng LDC và chỉ
đạo các biện pháp khắc phục, cán bộ, công nhân viên chức và gia đình
gương mẫu không trồng LDC; các ban ngành đoàn thể vận động nông dân
chấp hành ý kiến kết luận của lãnh đạo hội nghị; xã qui hoạch vùng sản xuất
nông nghiệp thích hợp cho từng ô, thửa ở địa phương mình theo qui hoạch
của huyện đã công bố, chẳng hạn vùng đất gò sản xuất 2 lúa -1 màu, vùng
đất cao trung bình cơ cấu 3 vụ lúa chất lượng cao (vụ Thu Đông sạ lại để đủ
lúa giống phục vụ trồng lúa Đông Xuân), vùng đất trũng vụ Thu Đông nuôi
cá hoặc tôm. Trong quá trình sản xuất nếu thiếu vốn xã lập dự án vay vốn
ngân hàng để mô hình đạt hiệu quả. Mong rằng bà con nông dân cần nghiên
cứu kỹ và chấp hành tốt ý kiến kết luận của lãnh đạo hội nghị không nên
trồng lúa dưỡng chét vụ Thu Đông mà sản xuất nông nghiệp theo cơ cấu
khác phù hợp hơn để nâng cao đời sống, nông thôn tiến bộ và phát triển bền
vững.