Tiền là gì?
Là bất kỳ vật gì được chấp nhận rộng rãi là trung gian trao đổi.
Chức năng của tiền:
* Trung gian trao đổi
* Phương tiện thanh toán
* Phương tiện cất trữ giá trị
* Đơn vị hạch toán
Hình thức của tiền:
* Hóa tệ
* Tiền giấy khả hoán
* Pháp tệ
* Tiền dưới hình thức nợ tư
Lưu ý: Séc, thẻ tiền mặt, thẻ tín dụng không phải là tiền, chúng chỉ
là các sáng kiến tài chính.
Khái niệm cung tiền (hay khối tiền)
1.Cơ sở tiền tệ (hay tiền mạnh): M0 = C + R
là tổng lượng tiền giấy và kim loại do NHTW in, đúc và phát
hành ra thị trường. M0 bao gồm tiền trong lưu thông (C) và dự trữ
của hệ thống ngân hàng thương mại (R).
2. Tiền theo nghĩa hẹp: M1=C+non-time Deposits
là khối tiền có tính thanh khoản cao nhất, còn được gọi là
tiền giao dịch
Thanh khoản là khả năng hoán đổi tài sản từ hình thức này
sang hình thức khác
Khái niệm cung tiền (hay khối tiền)
3. Tiền theo nghĩa rộng: M2 = M1 + time Deposits,
là khối tiền có tính thanh khoản kém hơn M1, và còn được gọi là
tổng phương tiện thanh toán hay tiền tài sản.
4. Có nhiều định nghĩa nữa về khối tiền được dùng trong phân tích
tiền tệ như M3, M4, …. Nhưng trong phạm vi này, chúng ta chỉ đề
cập đến các định nghĩa nói trên về tiền
Hệ thống ngân hàng hiện đại là hệ thống ngân hàng dự trữ 1 phần,
bao gồm 2 cấp:
1. Ngân Hàng Trung Ương (NHTW):
•
Là cơ quan bảo đảm thanh khoản quốc gia
•
Quản lý và điều hành hệ thống tiền tệ
•
Thực thi chính sách tiền tệ
NHTW cần:
•
Độc lập tương đối với chính phủ
•
Không kinh doanh tiền tệ
•
Là ngân hàng của các ngân hàng
•
Là nguồn cho vay cuối cùng
2. Hệ thống các ngân hàng thương mại (NHTM):
là các đơn vị kinh doanh tiền tệ (huy động tiền gửi và cho vay ra)
Các NHTM phải:
•
Tồn tại với tư cách là một hệ thống
•
Tuyệt đối chấp hành mọi quy định do NHTW ban hành.
Tiền tệ & Ngân Hàng
Tiền tệ & Ngân Hàng
Ngân hàng tạo ra tiền như thế nào?
1.NHTW in, đúc và phát hành cơ sở tiền tệ (M0)
2.Bảng tổng kết tài sản của NHTW
Nợ Có
1000 1. Ti n c thu h i: 1000ề ũ ồ
500 2. Trái phi u: 500ế
300 3. Đá & Kim lo i quý: 300ạ
600 4. Ngo i t : 600ạ ệ
450 5. Cho NHTM vay: 450
150 6. Khác: 150
2700 T ng c ng: 2700ổ ộ
Trong đó: C=1200 và R=1500 T c Mứ 0= C+R=2700
Ngân hàng tạo ra tiền như thế nào?
1.Một NHTM không thể tạo ra tiền
2.Hệ thống NHTM có thể tạo ra tiền gửi bằng cách cho vay ra.
Khi một ngân hàng nhận tiền gửi vào ΔD, nó sẽ chỉ dự trữ lại
một phần và phần lớn được dùng để cho vay ra hoặc mua trái phiếu.
Tiền tệ & Ngân Hàng
Tiền tệ & Ngân Hàng
Ngân hàng tạo ra tiền như thế nào?
Bảng cân đối tài sản của một NHTM:
Có Nợ
… …
Ti n g i: 10000ề ử D tr : 1500ự ữ
Cho vay: 6000
Trái phi u: 2500ế
… …
Ngân hàng tạo ra tiền như thế nào?
Số nhân tiền tệ đơn giản:
Giả sử:
Các NHTM chỉ dự trữ thực tế đúng bằng mức dự trữ bắt
buộc (do NHTW quy định) là 10%;
Toàn bộ các giao dịch đều thông qua ngân hàng;
NHTM cho vay toàn bộ dự trữ thừa; và
Đã có 100 đơn vị tiền được gửi vào NHTM.
Tức là: ΔC = -100 và ΔR = 100
Ngân hàng tạo ra tiền như thế nào?
Số nhân tiền tệ đơn giản:
Tại NH1:
ΔD1=100; ΔR1 =100*0,1 ; và ΔL1 = 100*0,9 → NH2
Tại NH2:
ΔD2=100*0,9; ΔR2=100*0,9*0,1; và ΔL2= 100*0,9
2
→ NH3
Tại NH3:
ΔD3=100*0,9
2
; ΔR3=100*0,9
2
*0,1; và ΔL3= 100*0,9
3
→ NH4
…
Tại NHn:
ΔDn=100*0,9
n-1
; ΔRn=100*0,9
n-1
*0,1; và ΔLn= 100*0,9
n
→ NHn+1
Ngân hàng tạo ra tiền như thế nào?
Số nhân tiền tệ đơn giản:
Tổng hợp các gia tăng tiền gửi trong các NHTM, ta có:
ΔD = (1/0,1)*100 = 1000
ΔD = (1/0,1)*ΔR
Với 1/0,1 = 1/r
r
= Số nhân tiền tệ đơn giản
Hay ΔD = (1/r
r
)*ΔR
Ngân hàng tạo ra tiền như thế nào?
Số nhân tiền tệ:
Trong thực tế, các NHTM thường phải dự trữ thực tế cao hơn mức bắt
buộc và vẫn tồn tại một phần các giao dịch không thông qua ngân hàng. Do
vậy số nhân tiền tệ:
km = ΔM/Δmo
= (C+D)/(C+R)
= (C/D + 1)/(C/D + ra)
Với ra là tỉ lệ dự trữ thực tế: ra=R/D
Tiền tệ & Ngân Hàng
Tiền tệ & Ngân Hàng
Ngân hàng tạo ra tiền như thế nào?
Số nhân tiền tệ:
M=C+D
C R
DC
Mo=C+R