LỜI NÓI ĐẦU
Cùng với các thành tựu khoa học của nhân loại, ngành công nghệ thông tin với
hai lĩnh vực chính là tin học và viễn thông ngày càng phát triển mạnh mẽ. Ở các nước
phát triển, các hệ thống lưu trữ và xử lý thông tin đã đựơc xây dựng và sử dụng rất
hiệu quả. Một trong những ứng dụng của công nghệ thông tin là nâng cao hiệu quả
trong công tác quản lý, điều hành các hoạt động sản xuất kinh doanh trong các cơ
quan hành chính sự nghiệp, trong các doanh nghiệp, trường học. Các ứng dụng này,
đã giúp cho công việc quản lý, kinh doanh hiệu quả hơn, nó giảm bớt công sức, nhân
lực, giúp việc tiếp cận và trao đổi thông tin nhanh chóng.
Sự phát triển của công nghệ thông tin ngày càng mạnh và trở thành công cụ
hữu ích trợ giúp cho con người trong nhiều lĩnh vực khác nhau của xã hội và đặc biệt
trong lĩnh vực quản lý. Nhu cầu ứng dụng công nghệ thông tin không ngừng đòi hỏi
cán bộ làm công tác tin học phải thường xuyên nâng cao trình độ bắt kịp với những
tiến bộ trên thế giới.
Ở nước ta, máy tính đã được các cơ quan quản lý, các doanh nghiệp quan
quan tâm trang bị trong những năm gần đây, song chủ yếu dùng soạn thảo văn bản và
một số ứng dụng khác nhưng còn hạn chế, chủ yếu là các đơn vị có nhân lực, am hiểu
về công nghệ. Tuy nhiên với tốc độ phát triển và hội nhập kinh tế hiện nay, vấn đề sử
dụng tin học để xử lý thông tin trong công tác quản lý đã trở thành nhu cầu bức thiết.
Việc áp dụng các thành tựu tin học vào quản lý, nó tiết kiệm rất nhiều thời
gian, công sức của con người. Thay vì phải tự ghi chép, tính toán, xử lý các thông tin
một cách thủ công, nó có thể:
- Cập nhật và khai thác thông tin nhanh chóng tại mọi thời điểm.
- Lưu trữ thông tin với khối lượng lớn.
- Tìm kiếm, thống kê thông tin nhanh chóng theo các tiêu chí khác nhau.
- Thông tin đảm bảo chính xác, an toàn.
LỜI CÁM ƠN
Em xin chân thành cám ơn sự dạy dỗ cùng sự tận tình chỉ bảo của tất cả các
thầy cô trong trường. Những người đã truyền cho học sinh chúng em những bài học
củng như những kinh nghiệm quý báu về những kiến thức chuyên môn và cả nguyên
tắc sống. Đó sẻ là một trong những hành trang cần thiết của chúng em sau khi ra
trường và cả ngay khi đi làm. Đặt biệt chúng em rất cám ơn thầy Mai Lam, người đã
hướng dẫn em làm đồ án tốt nghiệp trong suốt thời gian qua
Và để có được kết quả như ngày hôm nay, rất biết ơn gia đình đã động viên,
khích lệ, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong suốt quá trình học tập cũng như
quá trình thực hiện đề tài tốt nghiệp này.
Chúc tất cả các thầy cô của trường Cao Đẳng Công Nghệ Thông Tin, luôn
luôn dồi dào sức khoẻ và ngày càng có nhièu kinh nghiệm quí báu hơn nữa trong
công cuộc giảng dạy.
Bài làm của em chưa tốt lắm, nhưng vẫn mong quí thầy cô có thể góp ý để bài
làm được tốt hơn. Và tất nhiên trong quá trình làm việc sẻ không tránh khỏi sai sót,
mong quí thầy cô có thể bỏ qua.
Em xin chân thành cám ơn !
Đà Nẵng, Ngày 20 tháng 5 năm 2012
Sinh Viên Thực Hiện
NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
.........................................................................................................................
Đà Nẵng, Ngày … tháng … năm 2012
Giảng Viên Hướng Dẫn
Đề Tài: Xây Dựng Phần Mềm Quản Lý Điểm Trường THPT Việt Trung Trang 1
MỞ ĐẦU
Trường THPT Việt Trung mà tiền thân là trường phổ thông trung học vừa học vừa
làm Phú Quý được thành lập theo quyết định số 304/QĐ UBND ngày 19/03/1979
theo quyết định của UBND tỉnh Bình Trị Thiên, khóa học đầu tiên có 4 lớp với 200
học sinh, đến tháng 10 năm 1991 đổi tên thành trường THPT Việt Trung
Trải qua 30 năm xây dựng, trường đã vượt qua chặng đường đầy thử thách, khó khăn
nhưng với sự quyết tâm cao của thầy và trò, sự lãnh đạo kịp thời của cấp ủy, chính
quyền địa phương, của sở GD và ĐT Quảng Bình nhà trường đang từng bước phát
triển bền vững và trưởng thành
Chức năng của trường: Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục theo
chương trình giáo dục phổ thông. Quản lý cán bộ, nhân viên; tham gia tuyển dụng
giáo viên, nhân viên.
Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đến trường, quản lý học sinh
theo quy định của Bộ Giáo Dục và Đạo Tạo. Thực hiện phổ cập giáo dục trên địa bàn
được phân công. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục.
Phối hợp với gia đình học sinh, các tổ chức xã hội trong các hoạt động giáo dục.
Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy định của Nhà
nước.
Cơ cấu tổ chức trường THPT Việt Trung
Gồm có:- Hiệu trưởng trường
- Hiệu phó
- Phòng hành chính
- Các tổ chuyên môn như: tổ toán; tổ lý-tin-công nghệ; tổ hóa – sinh;
tổ văn; tổ sử địa – GDCD; tổ thể dục – Âm nhạc – mỹ thuật
Lý do chọn đề tài
Trong thời đại ngày nay, tin học đã trở nên phổ biến với mọi người từ mọi cấp
học, từ mọi ngạch-bậc của xã hội. Cùng với sự phát triển đó, mọi phần mềm ứng
dụng tương ứng với từng chức năng cụ thể cũng đã ra đời. Song, không thể có được
một phần mềm có thể cung cấp hết các chức năng cho mọi công việc, từ công việc kế
toán, quản lý nhân viên đến quản lý nhân sự, quản lý bán hàng..... Bởi, mỗi chức
năng cần có một yêu cầu riêng, có những nét đặc trưng mà không phần mềm nào có
thể đáp ứng được.
GVHD:Văn Đỗ Cẩm Vân SVTH: Nguyễn Thanh Hiếu
Đề Tài: Xây Dựng Phần Mềm Quản Lý Điểm Trường THPT Việt Trung Trang 2
Do vậy trong việc phát triển phần mềm, sự đòi hỏi không chỉ là chính xác, xử lý
được nhiều nghiệp vụ mà còn phải đáp ứng các yêu cầu khác như: giao diện thân
thiện, sử dụng tiện lợi, bảo mật cao, tốc độ xử lý nhanh,….
Trong quản lý giáo dục, với số lượng học sinh ngày càng tăng thì việc tính điểm
và xếp loại học tập cho học sinh vào cuối mỗi học kỳ, năm học ngày càng chiếm
nhiều thời gian và tốn nhiều công sức của bộ phận giáo vụ và giáo viên phụ trách
môn học. Do đó, xây dựng phần mềm “ Quản lý điểm số” cho một trường học nói
chung và trường trung học phổ thông nói riêng là hết sức cần thiết nhằm tiết kiệm
thời gian, công sức của giáo viên đồng thời tăng độ chính xác trong công tác tính
điểm và xếp loại học sinh. Đây là một công cụ hỗ trợ cần thiết và hiệu quả, giúp cho
công việc dễ dàng hơn, tiết kiệm được thời gian và công sức đáng kể.
Xuất phát từ nhu cầu thiết thực trên, nên em chọn đề tài “Xây Dựng Phần Mềm
Quản Lý Điểm Trường Trung Học Phổ Thông Việt Trung” nhằm quản lý thông tin
học sinh và điểm cho học sinh toàn trường.
Phát biểu vấn đề
• Hiện tại trường THPT Việt Trung vẫn còn tính điểm bằng hình thức
thủ công (viết tay) nên vẫn còn gặp một số hạn chế.
• Lưu trữ và tìm kiếm khó khăn và mất nhiều thời gian.
• Tính toán chậm và đôi khi thiếu chính xác.
• Độ an toàn không cao.
Do đó việc ra đời một phần mềm để giải quyết những hạn chế trên là hết sức
cần thiết.
Mục Tiêu
• Mục tiêu của dự án đặt ra là mức độ tự động hóa cho công việc báo
cáo, lưu trữ, tra cứu thông tin, kết quả học tập của học sinh.
• Lưu trữ thông tin của học sinh trong một khoảng thời gian dài.
• Đáp ứng nhu cầu xử lý tính toán, tìm kiếm, thống kê, xuất báo cáo
thông tin và điểm số của học sinh một cách nhanh chóng, chính xác và
có hiệu quả
• Có tính tiện dụng cao
• Mang tính chuyên nghiệp cho việc quản lý của trường.
• Với một giao diện thân thiện, bắt mắt sẽ giúp cho việc quản lý của Ban
Giám Hiệu, Giáo Vụ cũng như Giáo Viên dễ dàng hơn, mà không cần
đòi hỏi cao về trình độ tin học.
GVHD:Văn Đỗ Cẩm Vân SVTH: Nguyễn Thanh Hiếu
Đề Tài: Xây Dựng Phần Mềm Quản Lý Điểm Trường THPT Việt Trung Trang 3
Chương 1 : CƠ SỞ LÝ THUYẾT
1.1. Giới thiệu ngôn ngữ C#
1.1.1. Ngôn ngữ C#
C# là 1 ngôn ngữ lập trình, được thiết kết để cho phép xây dựng các
chương trình ứng dụng thực thi trên môi trường .NET. Một số tính năng chính của
C# có thể kể đến như:
C# là ngôn ngữ lập trình hướng đối tượng, lấy đối tượng làm tâm điểm cho
việc thiết kế và xây dựng ứng dụng cũng như triển khai mã lệnh. Chính vì thế khả
năng tái sử dụng mã nguồn rất cao, giảm thời gian đáng kể cho việc phát triển và
bảo trì ứng dụng.
Hỗ trợ cơ chế an toàn đối với kiểu dữ liệu được sử dụng trong chương trình
(Type-savety checking)
Cung cấp cơ chế “dọn rác tự động” (Garbage collection) thực hiện quản
lý bộ nhớ tự động theo tiến trình thời gian và phạm vi hoạt động của chương trình
để loại bỏ những vùng nhớ đã cấp phát quá lâu mà không còn dùng đến hoặc
những vùng nhớ đã cấp phát bởi những tiểu trình trước đó, không còn phù hợp với
thời điểm hiện tại
Generic types and methods (Ở đây tôi không dịch được cụm từ này nên
giữ nguyên), như chúng ta đã biết kỹ thuật Generic trong Java (Nếu bạn đã biết
Java), ở C# cũng thế, để có thể đa hình hóa và sử dụng hiệu quả các hàm, các kiểu
dữ liệu trong nhiều tình huống cụ thể khác nhau, C# cung cấp kỹ thuật Generic
đối với các kiểu dữ liệu cũng như đối với phương thức, ta có thể hiểu nôm na như
việc định nghĩa 1 kiểu dữ liệu chung chung (Hoặc 1 hàm chung) để tùy theo tình
huống cụ thể mà sử dụng, điều này làm tăng khả năng tái sử dụng các kiểu dữ liệu,
hàm. Lập trình viên không phải viết quá nhiều hàm khác nhau cho những tình
huống cùng dạng.
Cho đến nay, C# là ngôn ngữ lập trình được đa số lập trình viên ưa thích, so
với C++ vì C# đơn giản hơn rất nhiều và khá thân thiện đối với người sử dụng
(Lập trình viên). C# có 1 số lợi điểm như sau:
Có thể sử dụng mã lệnh được viết bằng ngôn ngữ khác (những ngôn ngữ
được .NET hỗ trợ) trong các chương trình viết bằng C# mà không cần phải viết lại.
Tích hợp sẵn các giao thức Internet thông dụng do đó có thể xây dựng các
ứng dụng có khả năng giao tiếp thông qua mạng máy tính một cách thuận lợi
Đơn giản khi triển khai ứng dụng, có thể chia chương trình thành nhiều bộ
phận nhỏ để phát triển bởi nhiều nhóm khác nhau sau đó lắp ghép lại thành 1
chương trình thống nhất
GVHD:Văn Đỗ Cẩm Vân SVTH: Nguyễn Thanh Hiếu
Đề Tài: Xây Dựng Phần Mềm Quản Lý Điểm Trường THPT Việt Trung Trang 4
Hỗ trợ cho việc xây dựng các tài liệu kỹ thuật dạng XML thông qua việc
tạo chú thích XML trong phần mã lệnh của chương trình, điều này khá thuận tiện
cho việc bảo trì chương trình sau này.
1.2. Microsoft Visual Studio 2010
1.2.1. Giới thiệu Microsoft Visual Studio 2010
Visual Studio 2010 có những chức năng cơ bản sau: soạn thảo mã (code editor),
trình gỡ lỗi (debugger) và thiết kế (Designer). Ở đây tôi chỉ trình bày một số công cụ
quan trọng của chức năng Designer – đây được xem là một trong những điểm nhấn
của Microsft Visual Studio.
WinForms Designer: đây là công cụ tạo giao diện đồ họa dùng
WinForms. Điểm đặc biệt ở đây là giao diện với người dùng sinh động,
dễ nắm bắt. Nó bao gồm các phím bấm, thanh tác vụ, hay các box đa
dạng (textbox, list box, grid view…). Bạn có thể di chuyển, kéo ra,
nhúng thả chúng một cách dễ dàng.
WPF Designer: WPF Designer còn có tên mã là Cider, được hỗ trợ trong
Visual Studio 2010. Nó tạo các mã XAML cho giao diện người sử dụng
(UI), mã này tích hợp với trình ứng dụng Microsoft Expression Design.
Web designer: Visual Studio cũng hỗ trợ cộng cụ thiết kế trang web,
trong đó cho phép các công cụ thiết kế trang web được kéo, thả, rê,
nhúng một cách dễ dàng… Công cụ này dùng để phát triển trình ứng
dụng ASP.NET và hỗ trợ HTML, CSS and JavaScript.
Class designer: Đây là công cụ dùng để thực thi và chỉnh sửa lớp. Nó có
thể dùng mã C# và VB.NET …
Data designer: Đây là công cụ dùng để chỉnh sửa một cách sinh động,
linh hoạt các lược đồ dữ liệu, bao gồm nhiều loại lược đồ, liên kết trong
và ngoài
Mapping designer: Đây là công cụ tạo các mối liên hệ giữa sơ đồ dữ liệu
và các lớp để quản lý dữ liệu một cách hiệu quả hơn.
Ngoài ra còn có thể kể tên một số công cụ khác như:
Open Tabs Browser: Nó được dùng để liệt kể các tab đã mở và chuyển
đổi giữa chúng. Bạn cũng có thể dùng phím nóng: CTRL + TAB.
Properties Editor: Chức năng dùng để chỉnh sửa các chức năng của các
cửa sổ giao diện đồ họa người dùng (GUI) trong Visual Studio. Nó có
thể áp dụng cho các lớp, các mẫu định dạng hay trang web và các đối
tượng khác.
Object Browser: Đây là một thư viện tên miền và lớp trình duyệt cho
Microsoft.NET.
GVHD:Văn Đỗ Cẩm Vân SVTH: Nguyễn Thanh Hiếu
Đề Tài: Xây Dựng Phần Mềm Quản Lý Điểm Trường THPT Việt Trung Trang 5
Solution Explorer: theo ngôn ngữ của Visual Studio, solution là một bộ
phận của mã file và mã nguồn khác được dùng để xây dựng các trình
ứng dụng. Công cụ Solution Explorer được dùng để để quản lý và trình
duyệt các file trong solution.
Team Explorer: Đây là công cụ dùng để hợp nhất các máy tính trong
Team Foundation Server, và RCS (revision control system - hệ thống
điều khiển xét duyệt) vào trong IDE
Data Explorer: Data Explorer dùng để quản lý các dữ liệu trên các phiên
bân của Microsoft SQL Server. Nó cho phép tạo lập và chỉnh sửa các
bảng dữ liệu được tạo T-SQL commands hay dùng Data designer
Server Explorer: Đây là công cụ dùng để quản lý dữ liệu trên máy tính
được kết nối.
1.3. Microsoft SQL Server 2008
1.3.1. Ngôn ngữ SQL
SQL Server 2008 là một hệ thống quản trị cơ sở dữ liệu (Relational
Database Management System (RDBMS) ) sử dụng Transact-SQL để
trao đổi dữ liệu giữa Client
Computer và SQL Server computer. Một RDBMS bao gồm databases,
database engine và các ứng dụng dùng để quản một dữ liệu và các bộ
phận khác nhau trong RDBMS.
SQL Server 2008 được tối ưu để có thể chạy trên môi trường cơ sở dữ
liệu rất lớn. Môi Trường Dữ Liệu lên đến Tera-Byte và có thể phục vụ
cùng lúc cho hàng ngàn User.
SQL Server 2008 có thể kết hợp với các server khác như Microsoft
Internet,Information Server (IIS), E-Commerce Server, Proxy Server....
1.4. Kiến trúc 3 tầng (3 Tier)
1.4.1. Giới thiệu kiến trúc 3 tầng
Trong phát triển ứng dụng, để dễ quản lý các thành phần của hệ thống, cũng như
không bị ảnh hưởng bởi các thay đổi, người ta hay nhóm các thành phần có cùng
chức năng lại với nhau và phân chia trách nhiệm cho từng nhóm để công việc không
bị chồng chéo và ảnh hưởng lẫn nhau. Ví dụ trong một công ty bạn có từng phòng
ban, mỗi phòng ban sẽ chịu trách nhiệm một công việc cụ thể nào đó, phòng này
không được can thiệp vào công việc nội bộ của phòng kia như Phòng tài chính thì chỉ
phát lương, còn chuyện lấy tiền đâu để phát thì không cần biết. Trong phát triển phần
mềm, người ta cũng áp dụng cách phân chia chức năng này. Thuật ngữ kiến trúc đa
tầng/nhiều lớp, mỗi tầng sẽ thực hiện một chức năng nào đó, trong đó kiến trúc 3
tầng là phổ biến nhất, 3 tầng này Presentation, Business Logic và Data Access. Các
tầng này sẽ giao tiếp với nhau thông qua các dịch vụ mà mỗi lớp cung cấp để tạo nên
GVHD:Văn Đỗ Cẩm Vân SVTH: Nguyễn Thanh Hiếu
Đề Tài: Xây Dựng Phần Mềm Quản Lý Điểm Trường THPT Việt Trung Trang 6
ứng dụng, tầng này cũng không cần biết bên trong lớp tầng làm gì mà chỉ cần biết
tầng kia cung cấp dịch vụ gì cho mình và sử dụng nó mà thôi.
Kiến trúc 3 tầng mà Microsoft đề nghị dùng cho các hệ thống phát triển trên
nền .NET như sau:
Hình 1.1: Mô hình 3 tầng
1.4.2. Presentation Tier
Tầng này làm nhiệm vụ giao tiếp với người dùng cuối để thu thập dữ liệu và hiển
thị kết quả /dữ liệu thông qua các thành phần trong giao diện người sử dụng. Tầng
này sẽ sử dụng các dịch vụ do tầng Business Logic cung cấp. Trong .NET thì bạn có
thể dùng Windows Forms, ASP.NET hay Mobile Forms để hiện thực tầng này. Trong
tầng này có 2 thành phần chính là User Interface Components và User Interface
Process Components.
UI Components: là những phần tử chịu trách nhiệm thu thập và hiển thị thông
tin cho người dùng cuối. Trong .NET thì những thành phần này có thể là các
TextBox, các Button, DataGrid...
UI Process Components: là thành phần chịu trách nhiệm quản lý các qui trình
chuyển đổi giữa các UI Components.
1.4.3. Business Logic Tier
Tầng này thực hiện các nghiệp vụ chính của hệ thống, sử dụng các dịch vụ do
tầng Data Access cung cấp và cung cấp các dịch vụ cho tầng Presentation. Tầng này
cũng có thể sử dụng các dịch vụ của các nhà cung cấp thứ 3 để thực hiện công việc
của mình. Trong tầng này có các thành phần chính là Business Components, Business
Entities và Service Interface.
GVHD:Văn Đỗ Cẩm Vân SVTH: Nguyễn Thanh Hiếu