Chương IX
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG XẾP DÁN TRANH
Xếp dán tranh là một loại hình hoạt động tạo hình mà ở đó trẻ thể
hiện hình ảnh nghệ thuật trên khơng gian hai chiều bằng cách xếp sắp các
mảng hình theo một bố cục mang tính nghệ thuật và gắn chúng lên một nền
phẳng - mặt giấy, gỗ.
Ngày nay, trong giáo dục trẻ em, người ta có thể mở rộng phương
thức thể hiện của loại hình hoạt động dán bằng cách phối hợp cả sự thể
hiện hai chiều với sự thể hiện ba chiều, phối hợp nhiều loại chất liệu phong
phú trong một sản phẩm tạo hình.
1. Nội dung giáo dục và phát triển của chương trình hoạt động
xếp dán
Trẻ nhỏ rất yêu thích các hoạt động xếp - ghép - dán lên mặt phẳng
hai chiều bằng các phiến, các mảng hình đủ màu sắc. Vẻ sặc sỡ, rực rỡ của
các mảnh hình dễ cuốn hút trẻ, tính nhịp điệu của các thao tác sắp đặt gây
cho trẻ hứng thú đặc biệt.
Các cơ hội xê dịch, chắp ghép, xếp chồng, che lấp các mảnh hình,
các chi tiết, bộ phận của hình tượng trong hoạt động xếp dán tranh tạo điều
kiện cho trẻ học hỏi nhiều điều về kích thước, tỷ lệ, cấu trúc của các sự vật
và tập sắp xếp bố cục trên mặt phẳng của không gian hai chiều.
1.1. Đối với trẻ dưới 3 tuổi
- Có thể đặt ra nhiệm vụ tập cho trẻ định hướng trong không gian ba
chiều và không gian hai chiều bằng hoạt động sắp đặt các hình khối (trên
mặt bàn, trên tờ giấy) ở một số vị trí nhất định trên khung tranh,...
- Cần tạo mọi điều kiện cho trẻ ở độ tuổi này nhận biết, phân biệt,
củng cố hiểu biết về một số chuẩn cảm giác (chuẩn cảm giác về hình dạng,
màu sắc, kích thước,...).
- Tập cho trẻ quan sát quá trình xếp sắp sản phẩm hoạt động, và nhận
biết một số hình ảnh những vật quen thuộc qua các loại tranh ghép, tranh
xếp dán. Gây hứng thú, sự ham thích đối với hoạt động xếp dán.
1.2. Đối với trẻ 3 - 4 tuổi

- Tiếp tục bồi dưỡng khả năng quan sát, “đọc” tranh xếp dán.

1


- Tiếp tục rèn luyện các kỹ năng sắp xếp, ghép tranh, định hướng
trong không gian hai chiều. Cho trẻ làm quen với các khái niệm không gian
và sự sắp xếp không gian như : ở giữa, xung quanh, ở góc, ở hai bên, phía
dưới, phía trên, bên phải, bên trái, “nối đuôi nhau”, “xếp thẳng hàng”,...
- Củng cố và mở rộng hiểu biết của trẻ về các chuẩn cảm giác hình,
màu, kích thước; tập cho trẻ tích cực sử dụng các chuẩn cảm giác để so
sánh, xác định đặc điểm, thuộc tính của những vật xung quanh.
- Giúp cho trẻ xác định các nét đặc trưng riêng của một số hình ảnh
thơng qua tên riêng của chúng (ví dụ “màu quả ớt”, “màu hoa sen”, “màu
nho chín”, “hình quả trứng”, “hình mái nhà”,...).
- Cho trẻ làm quen với một số dạng bố cục và cảm nhận tính nhịp
điệu của sự sắp xếp :
Bố cục theo hàng (thành dãy) : tạo hình trang trí.
Bố cục khắp mặt phẳng : tạo hình theo đề tài.
- Hình thành và phát triển các xúc cảm thẩm mỹ (về sự cân đối, về
tính nhịp điệu của hình, màu,...) và hứng thú hoạt động.
- Trẻ 3 - 4 tuổi có thể bắt đầu làm quen với kỹ năng xé - dán :
+ Xé bằng vận động thô - bằng cả bàn tay.
+ Dán : bằng hai cách : bôi hồ lên giấy nền, rồi gắn hình hoặc bơi hồ
lên mặt trái của hình và dán lên nền.
- Cần tập cho trẻ thói quen làm việc theo trình tự, làm việc cẩn thận,
gọn gàng.
1.3. Đối với trẻ 4 - 5 tuổi
- Cần giúp trẻ mở rộng tầm hiểu biết về các sự vật, hiện tượng xung
quanh. Tập phân biệt, gọi đúng tên của các đặc điểm, dấu hiệu đặc biệt là

tên hình và màu.
- Tập cho trẻ phân biệt tính chất, sự giống nhau và khác nhau của các
hình : trịn với ơ van, vng với chữ nhật, tam giác với tứ giác,... Tập phân
biệt sự giống và khác nhau giữa các hình tự nhiên với hình có tổ chức (hình
mang tính ước lệ) và với các hình hình học.
- Tiếp tục cho trẻ ơn luyện khả năng cảm nhận và sử dụng 6 màu chủ
yếu (đỏ - vàng - da cam - lục - lam - tím) và 3 màu trung tính cùng một số
sắc thái đậm nhạt của các màu.
- Tập sử dụng màu có suy nghĩ để tạo vẻ hấp dẫn cho tranh.
2


- Phát triển khả năng định hướng trong không gian, khả năng xác
định và hiểu các quan hệ không gian tương đối phức tạp : “ở giữa cái này
với cái kia”, “góc phải phía trên”, “góc trái phía dưới”, “từ ngoài vào”,
“khoảng cách đều nhau”, “đối diện”,...
- Tăng cường bồi dưỡng cảm xúc nhịp điệu để giúp trẻ chủ động xây
dựng bố cục trong không gian tranh. Tập sắp xếp có nhịp điệu các hình ảnh
trên khắp mặt tranh.
Tập tạo bố cục theo hàng với nhịp lặp đi lặp đi lặp lại và nhịp xen kẽ
đều đặn.
- Ở tuổi này cần tăng cường bồi dưỡng kỹ thuật xé : xé bằng các vận
động thô : như “xé toạc”, “xé bứt”; xé bằng các vận động tinh của các đầu
ngón tay : “xé bấm” theo đường thẳng và các đường cong, lượn,...
Vào học kỳ II của năm học có thể cho trẻ tập sử dụng kéo : tập cầm
kéo đúng cách, điều khiển lưỡi kéo bằng tay phải, cầm giấy và điều khiển
tờ giấy bằng tay trái. Tập cắt các đường thẳng và đường cong.
- Củng cố kỹ năng xếp và dán.
- Cho trẻ làm quen với hoạt động “cùng sáng tác” tập thể, tìm kiếm
nội dung cho tranh tự do.

1.4. Đối với trẻ 5 - 6 tuổi
- Củng cố và phát triển hiểu biết về các tình hình học cơ bản và khả
năng so sánh, phát hiện sự giống - khác nhau của các hình : hình vng với
hình thoi, hình bình hành với hình chữ nhật, hình chữ nhật với hình thang...
- Tập phân loại, gộp nhóm các hình tự nhiên theo dấu hiệu khái quát
và theo mối liên hệ giữa chúng với các hình hình học, các hình có tổ chức.
- Mở rộng và hệ thống hóa các màu sắc (theo thứ tự quang phổ).
Phân biệt, gọi tên và xác định quan hệ của các sắc thái màu. Tập liên hệ
màu sắc với các trạng thái cảm nhận, cảm thụ : màu vui, màu buồn, màu
nóng - màu lạnh, màu xa - màu gần, màu sáng - màu tối, và tích cực sử
dụng màu sắc để tạo nên vẻ đẹp, gây sức truyền cảm cho tranh.
- Để bồi dưỡng khả năng định hướng không gian cần tạo điều kiện
giúp trẻ hiểu và hình dung được các khái niệm không gian như : “đối diện”,
“đối xứng”, “cân đối”, “từng cặp”, “bất đối xứng”, “ở cùng mức độ”, “một
tầng cảnh”, “hai tầng cảnh”,...

3


- Trẻ bắt đầu làm quen với các bố cục trang trí theo mạng, bố cục
trang trí đăng đối (đăng đối theo một trục - đối xứng, theo một tâm và
nhiều hệ trục).
- Để tạo tranh đề tài, cần tăng cường cho trẻ liên hệ giữa không gian
ba chiều với không gian hai chiều và tập thể hiện chiều sâu không gian
tranh với nhiều tầng cảnh.
- Tập thể hiện trạng thái của sự kiện, chủ đề bằng sự thay đổi tư thế,
vận động của hình ảnh.
- Tăng cường phát triển các kỹ năng và rèn luyện sự khéo léo của các
kỹ xảo xé, cắt : trẻ tập xé, cắt theo nhiều phương pháp : cắt, xé các hình
hình học, cắt, xé hình từ tờ giấy gập đơi, từ tờ giấy gập nhiều lần và xếp

nếp, cắt, xé hình theo đường nét vẽ và cắt, xé hình đơn giản khơng theo nét
vẽ.
- Tập phối hợp giữa kỹ thuật cắt với kỹ thuật xé để tạo nên chất thẩm
mỹ cho tranh, thể hiện nội dung nghệ thuật của ý định sáng tạo.
- Tăng cường bồi dưỡng khả năng độc lập tổ chức hoạt động và hợp
tác, phối hợp hoạt động trong các giờ hoạt động nhóm và làm bài tập thể.
- Tăng cường cho trẻ phối hợp linh hoạt sáng tạo các chất liệu và
phương pháp tạo hình.
* Hiệu quả và chất lượng của việc thực hiện các nhiệm vụ của hoạt
động xếp dán được xác định khi so sánh với các yêu cầu cơ bản, các tiêu
chuẩn giáo dục và phát triển sau :
1. Hoạt động xếp dán có tạo cho trẻ nhiều cơ hội để trẻ được thao
tác, tìm hiểu, quan sát, thu thập thông tin lĩnh hội các kiến thức và học hỏi
các kỹ năng tạo hình ?
2. Hoạt động xếp dán có tạo cơ hội cho trẻ phối hợp phương pháp
“tạo hình hai chiều” với phương pháp “tạo hình ba chiều” ?
3. Hoạt động có tạo cơ hội cho phép trẻ trình bày các phương án thể
hiện theo các phong cách riêng của trẻ ?
4. Các kinh nghiệm đồ họa của hoạt động vẽ và kinh nghiệm tạo khối
hình của hoạt động nặn và chắp ghép có được trẻ ứng dụng tích cực vào
việc tạo tranh xếp dán ?
5. Các hoạt động xếp dán có tạo khả năng cho trẻ trao đổi các ý
tưởng của mình bằng sự biểu cảm qua ngôn ngữ của nghệ thuật xếp dán
tranh ?
4


6. Hoạt động xếp dán tranh có dẫn dắt trẻ tới sự quan sát tìm hiểu
mọi vật và phối hợp các chất liệu trong quá trình tạo hình ?
7. Trong hoạt động trẻ đã có khả năng tự chủ trong việc sử dụng phối

hợp các kỹ năng tạo hình ?
8. Trong hoạt động trẻ đã có khả năng giải quyết các vấn đề về sự
lựa chọn, sắp xếp một cách có thẩm mỹ hay cịn xếp - dán một cách lộn
xộn, tạo các hình ảnh bâng quơ khơng rõ nghĩa ?
9. Phần chương trình hoạt động xếp dán có được phối hợp (tích hợp)
với các chương trình hoạt động khác trong trường mầm non (với hoạt động
tìm hiểu mơi trường xung quanh, hoạt động âm nhạc, phát triển ngôn ngữ,
làm quen với tốn,...) ?
10. Trong hoạt động, trẻ có được tự tổ chức cùng nhau thực hiện mọi
công việc lớn như chế tạo các mẫu hình, tổ chức mơi trường cho hoạt động
theo chủ đề, trang trí trường lớp ?
11. Hoạt động xếp dán tranh có tạo điều kiện bồi dưỡng cho trẻ khả
năng tri giác, khả năng cảm nhận các đặc điểm hình thái và bề mặt của mọi
vật, phân biệt sự giống - khác nhau và biết phân loại phù hợp với các tiêu
chí về dấu hiệu, tính chất và chức năng của chúng ?
12. Thông qua hoạt động, trẻ có thể hiện mức độ phát triển kỹ năng :
xé, cắt, dán, xếp đặt, gắn ghép, lựa chọn, phân loại ?
13. Trẻ có gìn giữ được hứng thú đối với hoạt động khi phải sử dụng
những chất liệu, vật liệu không quen thuộc và khá phức tạp ?
14. Trẻ có biểu hiện mức độ phát triển của sự nhanh nhạy, sâu sắc
trong khả năng hiểu, xác định và thể hiện tư thế, vị trí, kích thước và tỷ lệ
của các hình ảnh ?
15. Trẻ có tiến bộ trong khả năng vận động và khả năng điều khiển
các thao tác tạo hình bằng mắt ?
16. Trẻ có hiểu và sẵn sàng tuân thủ những quy định trong việc tổ
chức hoạt động, phân loại và sắp xếp vật liệu, dụng cụ; tổ chức mơi trường
hoạt động ?
17. Trong q trình hoạt động, trẻ đã có khả năng nhận thức được
tiềm năng tạo hình cùng sự hạn chế của các loại chất liệu, vật liệu ? Trẻ có
được khuyến khích, động viên tìm kiếm, đưa vào hoạt động các loại vật

liệu từ ngồi trường mầm non (từ gia đình, từ các nơi khác,...) ?

5


18. Giáo viên có cung cấp cho trẻ những loại vật liệu mới để kích
thích việc sử dụng sáng tạo của trẻ ?
19. Giáo viên có tạo cơ hội cho trẻ tiếp xúc, làm quen với các tác
phẩm nghệ thuật của các họa sĩ, nghệ sĩ ?
20. Trong việc tổ chức hoạt động, giáo viên có động viên trẻ tích cực
làm việc để nhanh chóng hồn thành sản phẩm hay giáo viên khơng trù tính
tới việc đó ?
2. Gợi ý về điều kiện vật chất của hoạt động xếp dán tranh
Với xu hướng tích cực phối hợp “sự thể hiện hai chiều” với “sự thể
hiện ba chiều” bằng nhiều vật liệu, chất liệu phong phú trong trường mầm
non cần trang bị cho hoạt động của trẻ các loại vật liệu, công cụ sau :
- Vật liệu xếp dán :
 Giấy làm nền tranh : các loại giấy dày, không quá mềm, bìa, giấy
phế liệu.
 Giấy làm hình : giấy thủ công, giấy phế liệu (báo, họa báo, sách,...)
không quá cứng và khơng q bóng.
 Bột màu.
 Các mảnh nhựa, vải, sợi, len vụn (đôi khi cả mảnh gốm).
 Các phiến gỗ mỏng.
 Các vật liệu thiên nhiên : vỏ cây, lá cây, cánh hoa, vỏ sò, vỏ hến,
vỏ trứng, một số hạt cây,...).
 Hồ dán, giẻ ẩm lau tay.
- Dụng cụ cho hoạt động xếp dán :
 Tăm bông hoặc chổi phết hồ.
 Các bút màu, bút lông, bàn chải.

 Kéo, kim khâu.
 Búa nhỏ, kìm, đinh ghim,...
- Khơng gian hoạt động :
 Trong phịng lớp : khơng gian chung và các góc (trên bàn và sàn
nhà).

6


 Ngoài lớp học : ngoài sân, vườn, trong các cuộc dạo chơi ngoài
thiên nhiên.
- Một số điều cần chú ý khi sử dụng các dụng cụ, vật liệu :
 Tùy theo loại vật liệu và tính chất của chúng (giấy, các loại vải, vật
liệu thiên nhiên,...) mà sử dụng hoặc phối hợp các kỹ thuật cắt hay xé và
các kỹ thuật tạo hình khác.
Đặc biệt chú ý cho trẻ rèn luyện kỹ thuật cắt bằng kéo : cầm kéo tay
phải đúng cách, giữ và xoay giấy bằng tay trái,...
 Chú ý kỹ thuật dán : trước khi dán cần sắp xếp thành bố cục tranh
từ các phần đã được cắt (xé), sau khi chỉnh sửa bố cục, lần lượt nhẹ nhàng
dán các hình theo bố cục đã xếp. Bơi hồ mặt trái cẩn thận bằng đầu ngón
tay hoặc bằng công cụ (tăm bông, que giấy chổi phết hồ,...).
 Giúp cho trẻ tập nhận biết và sử dụng các loại keo, hồ tùy theo loại
chất liệu của hình (keo dùng cho vải khác hồ dùng cho giấy,...).
 Cho trẻ làm quen và tích cực sử dụng các kỹ thuật mới : gấp, cuốn,
vò nắm, vo viên.
 Cần nghiên cứu, tổ chức “góc lưu trữ vật liệu” và dạy trẻ những
cách thức sắp xếp, bảo quản các loại vật liệu (giấy, vải, vật liệu thiên
nhiên,...) ở nơi thích hợp (trong các loại túi, phong bao, hộp, chai lọ,...), có
trật tự và tiện cho việc sử dụng, dọn dẹp.
 Tùy theo tính chất, hình dạng, kích thước của các vật liệu có thể

tạo hình theo ý muốn (giấy, vải,...) và các vật liệu có thể được tận dụng tùy
theo hình dạng tự nhiên có sẵn (lá, cánh hoa,...); vì lý do này, cần cho trẻ
tập so sánh, phân loại, tìm kiếm mà lựa chọn vật liệu thích hợp để tạo nên
các loại sản phẩm xếp dán khác nhau : từ những loại “tranh tường” cỡ lớn
đến các tranh có kích thước trung bình rồi cả các bức tranh nhỏ, các thiếp
chúc mừng cho tới các cuốn “sách truyện” nhỏ của trẻ.
3. Tổ chức hoạt động của trẻ
3.1. Tạo động cơ cho hoạt động xếp dán
- Nguồn cảm hứng cho sự thể hiện trong hoạt động xếp dán có thể
xuất phát từ chính những trị chơi, đặc biệt các trị chơi xếp hình, ghép
tranh bằng các bộ đồ chơi chất liệu cứng.
- Những tìm kiếm, khám phá các hình dáng đa dạng của mọi vật
trong môi trường xung quanh trẻ cũng là xuất phát điểm của các ý tưởng
tuyệt vời.
7


- Động cơ của hoạt động còn xuất phát từ các hình huống thú vị xảy
ra trong các cuộc dạo chơi ngoài thiên nhiên, các câu chuyện, những sự
kiện, hiện tượng xung quanh.
- Nội dung các chủ đề giáo dục trong trường mầm non cũng là nguồn
nội dung phong phú cho hoạt động của trẻ.
3.2. Tổ chức hoạt động cho trẻ dưới 3 tuổi
- Trẻ ở độ tuổi này chủ yếu chơi với đồ chơi xếp ghép hình khối và
một số đồ chơi xếp hình dạng phiến mỏng cỡ lớn để phát triển các kỹ năng
xếp đặt và định hướng khơng gian.
- Dùng các trị chơi mà chúng ta có thể phát triển khả năng nhận biết,
phân biệt, gọi tên.
- Sử dụng biện pháp “cùng kể chuyện” theo tranh ghép có thể thu hút
sự chú ý của trẻ, tạo khơng khí vui vẻ, phát triển ngơn ngữ và gợi sự liên

tưởng.
3.3. Tổ chức hoạt động cho trẻ 3 - 4 tuổi
- Hoạt động xếp dán là một hoạt động liên quan tới nhiều kỹ thuật
(vẽ, cắt, xé, xếp đặt, dán,...) sử dụng nhiều dụng cụ, vật liệu, bởi vậy cần có
sự chuẩn bị và tổ chức tốt khơng gian hoạt động.
- Ở lớp mẫu giáo bé các giờ hoạt động xếp dán nên tổ chức theo
nhóm nhỏ, mang tính tự do, tùy theo hứng thú và khả năng vận động của
trẻ.
- Trước các hoạt động thể hiện, cần cho trẻ chơi với các đối tượng
miêu tả để bằng các giác quan trẻ có thể làm quen với các đặc điểm của
mọi vật.
- Tích cực dùng các tranh ảnh, đặc biệt là các hình vẽ màu ở dạng
hình mảng mang tính ước lệ để kích thích hoạt động so sánh đối chiếu, khái
qt hóa.
- Sử dụng có hiệu quả các trị chơi học tập để củng cố hiểu biết của
trẻ về các chuẩn cảm giác, (hình dạng, màu sắc, kích thước, vị trí khơng
gian...) và tìm hiểu về cấu trúc các bộ phận của các vật thể đơn giản.
- Sử dụng tranh mẫu (chủ yếu là đối với thể loại xếp dán trang trí)
cũng là một phương pháp tích cực, tuy nhiên, các mẫu nên được đưa ra với
nhiều phương án (bắt đầu từ 2 phương án) với mục đích trưng bày, hạn chế
sao chép mẫu.

8


- Chỉ dẫn trực quan các phương pháp, kỹ thuật sắp đặt và gắn ghép là
khâu quan trọng để tạo hiệu quả cho hoạt động. Đối với trẻ ở tuổi này cần
chỉ dẫn tỉ mỉ, chi tiết theo trình tự cụ thể, giải thích rõ ràng, ngắn gọn để trẻ
dễ theo dõi.
- Kỹ thuật dán cũng cần được tập dượt nhiều lần. Nên cho trẻ dùng

chính ngón tay trỏ của mình phết hồ lên mặt trái của hình (đã được úp mặt
phải xuống miếng giấy lót) sau đó đặt mặt hình đã phết hồ xuống nơi cần
dán và đặt tờ giấy lót sạch lên trên, dùng tay ấn nhẹ.
- Việc làm mẫu cho trẻ quan sát cần thực hiện trên mặt phẳng dựng
đứng, cao hơn tầm nhìn của trẻ để mọi trẻ đều nhìn thấy rõ hơn các thao tác
của cô.
- Cần chú ý tới các biện pháp giáo dục cá biệt : có thể tăng số lần chỉ
dẫn, giải thích cho một số trẻ hoặc thay đổi kích thước mặt tranh và giấy
nền.
- Để bồi dưỡng khả năng quan sát cảm thụ thẩm mỹ cần tạo cho trẻ
nhiều cơ hội để quan sát bao quát toàn bộ các sản phẩm hoạt động của cả
nhóm, giúp trẻ so sánh, cảm nhận được vẻ rực rỡ, phong phú của các “tác
phẩm” để cùng nhau vui sướng thưởng thức thành quả hoạt động của mình.
- Trong đánh giá, cần tích cực động viên, khen ngợi trẻ, hạn chế
những nhận xét phê phán để tránh làm thui chột hứng thú của trẻ.
3.4. Tổ chức hoạt động của trẻ 4 - 5 tuổi
- Thời gian đầu năm học, các hoạt động của trẻ được tổ chức chủ yếu
bằng các phương pháp mang tính ơn luyện để củng cố các kỹ thuật xếp và
dán, sau đó là kỹ thuật xé và cắt.
- Để sự ơn luyện không bị nhàm chán, cần thay đổi yêu cầu, tăng dần
mức độ phức tạp của kỹ thuật và chất lượng của hình. Có thể bổ sung, cung
cấp thêm cho trẻ một số hình do giáo viên cắt sẵn để tăng hứng thú và gợi
sự tưởng tượng, sự tìm hiểu nội dung mới.
- Kỹ thuật dùng kéo cũng được cung cấp thông qua các phương pháp
thông tin - tiếp nhận : ban đầu bằng biện pháp mang tính “biểu diễn” của
cơ nhằm gây cho trẻ hứng thú, sau đó dùng phương pháp chỉ dẫn trực quan
để cung cấp cho trẻ kỹ năng cắt.
- Biện pháp chỉ dẫn trực quan có thể được phối hợp với biện pháp ơn
luyện (ví dụ : cắt trong khơng khí,...) và biện pháp mang tính vui chơi để
giúp trẻ rèn luyện các kỹ năng, hình thành kỹ xảo.


9


- Các kỹ thuật cắt cần được sắp xếp từ dễ đến khó :
 Cắt đường thẳng để tạo nên các dải giấy mảnh rồi tới các băng giấy
rộng dần, tiếp đó cắt băng giấy thành các hình tứ giác, tam giác nhỏ.
 Cắt đường cong rồi cắt hình trịn, hình ơ van bằng cách cắt lượn rời
bốn góc của hình tứ giác.
 Phối hợp cách cắt thẳng và lượn để cắt theo các nét vẽ.
- Đối với trẻ lớp mẫu giáo nhỡ, các phương pháp, biện pháp dùng lời
cần tăng dần : lời nói dần thay thế cho chỉ dẫn trực quan; lời nói hình tượng
(các lời kể, bài thơ, bài hát, câu đố,...) được sử dụng tích cực hơn để gợi sự
liên hệ giữa các hình ảnh tạo hình với các sự vật thật. Bằng lời nói, giáo
viên sẽ gợi ý, kích thích trẻ tích cực vận dụng những kinh nghiệm đã có để
giải quyết các “vấn đề bỏ ngỏ” trong tạo hình.
- Tổ chức xem tranh, so sánh sản phẩm của trẻ với các tác phẩm
nghệ thuật để giúp trẻ thấy được mối liên hệ trong phương tiện truyền cảm
cũng là một biện pháp hướng dẫn hoạt động tạo hình tích cực.
- Cần tạo nhiều cơ hội, điều kiện cho trẻ sử dụng sản phẩm của mình
vào các trò chơi và các sinh hoạt trong trường lớp (tổ chức lễ hội, trang trí
mơi trường,...).
3.5. Tổ chức hoạt động cho trẻ 5 - 6 tuổi
- Tổ chức các q trình quan sát, các hoạt động nhóm nhỏ và cá nhân
để trẻ tự tìm kiếm, tích lũy thơng tin, mở rộng vốn biểu tượng hình tượng
cho hoạt động (quan sát, dạo chơi, tham quan, xem tranh ảnh, đồ chơi,...).
- Huy động sự tham gia của trẻ vào các cuộc đàm thoại, dùng các câu
hỏi - trả lời để tăng cường tính tích cực hoạt động lời nói, hoạt động trí tuệ
của trẻ. Có thể cho trẻ kể về đối tượng miêu tả và trình bày, trao đổi về
cách thể hiện : cách chọn vật liệu, chọn kỹ thuật tạo hình thích hợp.

- Các tranh mẫu cho trẻ độ tuổi này chỉ được sử dụng khi trẻ phải thể
hiện nội dung mới và nên đưa ra nhiều phương án của mẫu để hạn chế khả
năng sao chép thụ động, đồng thời tăng sức hấp dẫn cho hoạt động.
- Phương pháp chỉ dẫn trực quan chỉ sử dụng để truyền đạt các kinh
nghiệm mới. Với các phương thức miêu tả quen thuộc cần động viên trẻ
tham gia trình bày trước lớp, không chờ đợi sự hướng dẫn của giáo viên.
- Ở độ tuổi này cần cho trẻ quan sát so sánh, phân loại các đối tượng
miêu tả theo nhiều dấu hiệu (hình, màu, kích thước, số lượng, chi tiết,...) để

10


tìm những phương pháp, kỹ thuật thể hiện chung cho nhóm đối tượng và
chuẩn bị vật liệu phù hợp.
- Trẻ 5 - 6 tuổi bắt đầu tập cắt các hình có cấu trúc đối xứng từ tờ
giấy gấp đơi. Bởi vậy, cần thường xuyên sử dụng các biện pháp mang tính
vui chơi để giúp trẻ tập hình dung ra “một nửa”, cho trẻ thực hiện các thao
tác tập luyện - “phác thảo trong khơng khí đường viền bao quả một nửa
hình ảnh vật mẫu tiến tới thực hành gấp giấy và cắt một nửa sự vật.
- Khi tổ chức cho trẻ quan sát, nhận xét sản phẩm hoạt động cần giúp
trẻ không chỉ quan tâm tới sự thể hiện nghệ thuật (nội dung và hình thức
của màu sắc, hình dáng, bố cục,...) mà còn đánh giá được cả chất lượng của
kỹ thuật tạo hình.
- Dùng các biện pháp “trị chơi hóa sản phẩm tạo hình” để tăng
cường khả năng phối hợp hình tượng hai chiều với hình tượng ba chiều, tạo
nhiều cơ hội cho trẻ ứng dụng và cảm nhận vui sướng về thành quả hoạt
động của mình.

11



CÁC GIÁO ÁN TÓM TẮT ĐƯỢC SOẠN TỪ KHUNG KẾ HOẠCH
CHO GIỜ HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH
I. GIÁO ÁN CHO TRẺ 3 - 4 TUỔI
1. Đề tài tạo hình
Xếp dán tự do : “Hãy đốn xem có thể dán những gì” - Tạo hình theo
đề tài tự chọn.
2. Mục tiêu của hoạt động
- Bồi dưỡng khả năng quan sát, so sánh, phân tích cấu trúc của các
vật mẫu đơn giản.
- Tập xác định hình dạng khái quát của các bộ phận trong các sự vật
và hình dáng chung của chúng.
- Rèn luyện, phát triển tư duy trừu tượng, khả năng liên tưởng, tưởng
tượng để hình dung cấu trúc được phân tích của mỗi vật mẫu và hình ảnh
trọn vẹn của nó.
- Phát triển khả năng phối hợp hoạt động giữa mắt với tay, củng cố
các kỹ năng xếp - dán.
- Củng cố, phát triển hiểu biết về các sự vật xung quanh và các đặc
điểm của chúng.
3. Hình thức tổ chức và phương pháp thực hiện
Hình thức tổ chức : Hoạt động theo nhóm lớn.
Phương pháp thực hiện:
- Giới thiệu cho trẻ : trong các phong bì của trẻ có nhiều bộ phận, chi
tiết mà trẻ có thể sử dụng chúng để xếp thành những hình quen thuộc và
dán thành bức tranh.
- Cho trẻ lấy các mảnh hình cắt sẵn từ phong bì, xếp lên mặt bàn và
suy nghĩ về cách sắp đặt và ghép chúng để tạo thành hình nào đó.
- Giúp trẻ xác định tên hình vừa xếp và nói về trình tự, về cách xếp
dán hình ảnh.
- Thu gom các mảnh hình thừa trở lại phong bì để tránh bị lẫn với

các hình vừa xếp.
- Nhắc trẻ xếp và ngắm hình cẩn thận rồi mới dán.

12


- Trong quá trình trẻ thể hiện : giúp trẻ giữ ý định tạo hình ban đầu
và thực hiện tốt kỹ thuật dán.
- Nhận xét, đánh giá sản phẩm : tổ chức “triển lãm” nhỏ. Trưng bày
sản phẩm hoạt động theo cách phân nhóm hình cùng loại. Hướng sự chú ý
của trẻ vào cấu trúc và đặc điểm của sự vật được miêu tả. Động viên,
khuyến khích kể cả với những bài chưa thể hiện rõ hình dáng hình mà trẻ tự
chọn. Tạo khơng khí phấn khởi, vui vẻ sau hoạt động.
4. Điều kiện vật chất
- Các phong bì đựng các mảnh hình giấy màu cắt sẵn có dạng hình
hình học và một số hình dạng khái quát, ước lệ : từ 3 đến 5 chiếc hình trong
một phong bì cho mỗi trẻ.
- Giấy trắng làm nền tranh : giấy lót.
- Hồ dán, khăn ẩm lau tay.
Khơng gian hoạt động : Tại khơng gian chung hoặc các góc.
5. Phối hợp với các hoạt động khác
- Chơi với các bộ đồ chơi xây dựng, củng cố khả năng nắm bắt cấu
trúc hình.
- Chơi với các bộ tranh ghép, các bộ xếp hình trí uẩn đơn giản.
- Xem tranh ảnh, đặc biệt tranh vẽ hoặc tranh xếp dán các hình ảnh
quen thuộc xung quanh.
- Chơi với các bộ lô tô : hoa, quả, các con thú, đồ dùng,...
- Xếp hình trên các giờ học toán để củng cố hiểu biết và khả năng
xác định về hình dạng, kích thước, vị trí khơng gian,...
II. GIÁO ÁN CHO TRẺ 4 - 5 TUỔI

1. Đề tài tạo hình
Xếp dán “Những ngơi tháp nhiều màu” - Tạo hình theo đề tài cho
sẵn.
2. Mục tiêu của hoạt động
- Tập tạo nên cấu trúc trọn vẹn của các hình từ các bộ phận rời.
- Tập hình dung kết cấu và tạo dựng cấu trúc một “cơng trình xây
dựng” phù hợp với chức năng sử dụng.

13


- Củng cố, phát triển khả năng xác định các quan hệ không gian :
Cao hơn - Thấp hơn,..., khả năng so sánh, ước lượng bằng mắt và xác định
tỷ lệ kích thước.
- Ơn luyện cách sử dụng kéo, cách cắt theo đường thẳng.
- Tập cắt hình vng bằng cách cắt theo đường thẳng từ dải băng
giấy, tập cắt hình tam giác bằng cách cắt đường thẳng chéo góc của hình
vng.
- Củng cố kỹ năng xếp - dán.
- Bồi dưỡng khả năng sắp xếp hình ảnh trong khơng gian tranh cho
đẹp mắt.
- Bồi dưỡng khả năng phối màu.
3. Hình thức tổ chức và phương pháp thực hiện
Hình thức tổ chức : Hoạt động chung của toàn lớp học.
Phương pháp thực hiện:
- Thơng báo nhiệm vụ tạo hình : cắt, dán những cái tháp.
- Cho trẻ quan sát trình tự xếp một cái tháp từ các khối lập phương
(làm tường) và khối chóp tam giác (làm nóc) (đồ chơi xây dựng).
- Nhắc trẻ chú ý về thứ tự sắp xếp của các khối theo kích thước (khối
to ở dưới, các khối nhỏ dần lên trên và trên cùng là khối chóp tam giác).

- Đàm thoại, tìm hiểu về chức năng của cái tháp và về nguyên nhân
của sự sắp xếp thứ tự về kích thước : “Các khối dưới phải to hơn khối trên
để tạo sự vững chắc cho cơng trình”.
- Cơ dỡ tháp theo trình tự từ trên xuống dưới và cho trẻ xếp lại.
- Cho trẻ nhắc lại tên gọi của mình, đếm số lượng chi tiết, vị trí
khơng gian của các bộ phận trong cấu trúc.
- Hỏi trẻ, nhắc nhở về cách cắt các băng giấy màu và cắt hình vng.
- Chỉ dẫn cách cắt hai hình tam giác từ một hình vng bằng một
đường thẳng chéo góc.
- Nhắc trẻ suy nghĩ về cách sắp xếp cho hợp lý những cái tháp trong
khn tranh (một tháp có thể xếp trong tờ giấy để dọc, hai tháp nên xếp
trong tờ giấy đặt nằm ngang).
- Gợi cho trẻ phối hợp màu sắc theo ý muốn.
- Cho trẻ tự sắp xếp thành hình tháp rồi dán.
14


- Giáo viên theo dõi và kịp thời phát hiện những khó khăn của trẻ.
Nhắc nhở trẻ chú ý tỷ lệ kích thước của các bộ phận trong cấu trúc tháp.
- Nhắc trẻ bôi hồ gọn gàng lên mặt trái của hình, biết dùng giấy lót
để ấn cho hình dính vào tranh, biết thu dọn giấy vụn và dụng cụ.
- Động viên những trẻ kết thúc sớm, bổ sung làm cho tranh thêm
phong phú.
- Nhận xét, đánh giá tranh : trình bày tất cả sản phẩm tạo hình thành
hàng để trẻ dễ quan sát, so sánh.
Khi quan sát sản phẩm, cần cho trẻ nói lên cảm nghĩ về vẻ đẹp, sự
nổi bật của một số sản phẩm, đồng thời chú ý tới những hạn chế (tỷ lệ sai,
sắp xếp xộc xệch) bằng sự so sánh hình tượng, dí dỏm giúp trẻ rút kinh
nghiệm.
4. Điều kiện vật chất

- Cái tháp mẫu từ các khối đồ chơi xây dựng.
- Giấy nền và giấy màu cho trẻ cắt dán : mỗi trẻ 2 - 3 tờ giấy màu
khác nhau.
- Kéo, hồ dán, giấy lót.
- Khăn ẩm lau tay.
Khơng gian hoạt động : Khơng gian chung trong lớp học.
5. Phối hợp với các hoạt động khác
- Dạo chơi, quan sát nhà cửa, nhà tầng, cây cối,... chú ý về cấu trúc,
hình dáng chung của mọi vật xung quanh.
- Chơi xếp các “cơng trình xây dựng” bằng đồ chơi xây dựng : xếp
“nhà tầng”, những cái tháp,...
III. GIÁO ÁN CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI
1. Đề tài tạo hình
Cắt dán và trang trí “Cái bình” - Tạo hình theo mẫu.
2. Mục tiêu của hoạt động
- Rèn luyện khả năng ước lượng bằng mắt, tập hình dung một nửa
của vật mẫu.
- Ôn luyện khả năng vẽ đường nét liền mạch.
- Tập cắt các hình có cấu trúc đối xứng từ tờ giấy gấp đôi.
15


- Phát triển khả năng phối hợp giữa vận động của mắt với vận động
tạo hình của tay.
- Củng cố kỹ năng sử dụng kéo.
- Ôn luyện kỹ năng cắt hình vng, hình trịn.
- Bồi dưỡng khả năng tạo nhịp trang trí : dùng cách vẽ hoặc xếp dán.
- Rèn luyện khả năng sử dụng linh hoạt các kỹ thuật tạo hình, các
chất liệu tạo hình.
3. Hình thức tổ chức và phương pháp thực hiện

Hình thức tổ chức : Hoạt động chung của toàn lớp.
Phương pháp thực hiện :
- Tổ chức cho trẻ xem xét chiếc bình có hình dáng đơn giản (có thể
đưa ra 2 - 3 chiếc bình).
- Dùng tay đưa theo thân bình, nhấn mạnh đặc điểm của nó.
- Giải thích cho trẻ nhiệm vụ tạo hình là cắt hình từ tờ giấy gấp đơi,
bởi vậy phải tập nhìn từ một nửa vật mẫu mà hình dung hình dáng của cả
vật mẫu. Dùng mảnh giấy (bìa) che một nửa vật mẫu rồi đưa tay vẽ theo
hình đường biên của một nửa bình cịn lại.
- Chỉ dẫn cách gấp giấy, vẽ một nửa hình cái bình lên giấy đã gấp
(nét cong ở phía khơng gấp) rồi cắt theo nét vẽ và mở ra cho trẻ thấy rõ
toàn bộ hình dáng sự vật.
- Cho trẻ tập dượt cắt bằng giấy phế liệu.
- Đàm thoại, cho trẻ đưa ra ý kiến giải thích tác dụng (lợi ích) của
việc cắt hình từ tờ giấy gấp đôi : cắt nhanh, tạo được hình đối xứng.
- Cho trẻ cắt bằng giấy màu và gợi ý cho trẻ trang trí cho chiếc bình
bằng cách cắt dán đường diềm từ những họa tiết là các hình trịn, hình
vng (có thể cho trẻ vẽ trang trí bằng bút dạ).
- Trong quá trình trẻ hoạt động nhắc trẻ chú ý ước lượng bằng mắt,
hình dung một nửa các bình theo tỷ lệ hợp lý.
- Dán cái bình lên giấy nền (nền trắng hoặc nền khác màu của cái
bình).
- Nhận xét, đánh giá sản phẩm hoạt động bằng hình thức trưng bày
“triển lãm” hoặc tổ chức trị chơi (ví dụ chơi “Cửa hàng đồ gồm”,...).
4. Điều kiện vật chất
16


- Một vài chiếc bình có hình dáng đơn giản.
- Giấy nền tranh.

- Giấy màu để cắt cái bình (kích thước lớn).
- Giấy màu làm hình trang trí, có thể tận dụng giấy vụn.
- Kéo, hồ, khăn ẩm lau tay.
- Bút dạ các màu.
Không gian hoạt động : Không gian chung của lớp học.
5. Phối hợp với các hoạt động khác
- Quan sát, đàm thoại về các loại đồ dùng trong gia đình qua hoạt
động làm quen với mơi trường xung quanh.
- Nặn một số chén, bát, lọ bình (trước giờ học này vài ngày).
- Xem tranh, ảnh, nghe kể chuyện về những người thợ gốm, nghề
gốm.
- Kể chuyện ngụ ngơn về “Cị và Cáo” để trẻ chú ý hơn về hình
dáng, đặc điểm của cái bình.
- Chơi - vẽ trang trí đường diềm trên váy, áo búp bê,...
CÂU HỎI THẢO LUẬN VÀ BÀI TẬP
1. Khi tham gia hoạt động xếp dán, ở mỗi độ tuổi trẻ được tiếp thu những
hiểu biết gì và được rèn luyện những khả năng nào ?
2. Kỹ thuật xé, cắt được phát triển như thế nào qua chương trình hoạt
động của mỗi độ tuổi ?
3. Mối quan hệ liên môn giữa hoạt động xếp dán với hoạt động vẽ và hoạt
động nặn thể hiện ở những điểm nào ?
4. Sự phối hợp giữa các biện pháp dùng lời và biện pháp trực quan thay
đổi như thế nào khi tổ chức hoạt động cho trẻ ở các độ tuổi khác nhau ?
5. Lập kế hoạch cho các giờ hoạt động xếp dán :
- Xếp dán theo mẫu;
- Xếp dán theo đề tài cho sẵn;
- Xếp dán theo đề tài tự chọn.
Từ các kế hoạch dạng khung, soạn các giáo án chi tiết.
17



18