ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

THỀN VĂN QUANG

QUẢN LÝ NỀ NẾP HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN SI MA CAI,
TỈNH LÀO CAI
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. NGÔ GIANG NAM

THÁI NGUYÊN - 2020


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và các kết quả nghiên cứu trong luận văn
này là hoàn tồn trung thực, khách quan, khơng trùng lặp với các luận văn khác.
Thơng tin trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc. Nếu sai tơi xin
hồn tồn chịu trách nhiệm.
Tác giả luận văn

Thền Văn Quang

i


LỜI CẢM ƠN

Trong suốt q trình học tập và hồn thành luận văn này, tôi đã nhận được
sự giúp đỡ tận tình của các thầy cơ giáo, đồng nghiệp và các bạn. Tôi xin bày tỏ
sự biết ơn sâu sắc đến TS. Ngô Giang Nam, người đã tận tâm, trực tiếp hướng
dẫn và giúp đỡ tơi trong suốt q trình học tập và q trình nghiên cứu luận văn.
Tơi cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô giáo khoa Tâm lý - Giáo dục trường
Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã trực tiếp giảng dạy lớp Thạc sỹ
QLGD K26.
Tôi chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình, tạo mọi điều kiện của các
đồng chí trong Ban Giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo, nhân viên, cha mẹ học
sinh và học sinh các trường Trung học phổ thông huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai
đã tạo điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ tác giả có được các thơng tin cần
thiết, hữu ích để phục vụ cho đề tài nghiên cứu của mình.
Mặc dù đã cố gắng nhưng luận văn cũng không thể tránh khỏi một số thiếu
sót. Tác giả mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ thầy cơ, đồng nghiệp và bạn
bè.
Xin chân thành cảm ơn!
Tác giả
Thền Văn Quang

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT ...................................viii
DANH MỤC CÁC BẢNG ................................................................................. ix
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài .............................................................................................. 1

2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ................................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 4
6. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 4
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 4
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NỀ NẾP HỌC TẬP CỦA
HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ....................... 6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ..................................................................... 6
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài ............................................................... 6
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước................................................................ 8
1.2. Các khái niệm cơ bản ................................................................................ 10
1.2.1. Quản lý..................................................................................................... 10
1.2.2. Nề nếp ...................................................................................................... 11
1.2.3. Học tập ..................................................................................................... 12
1.2.4. Nề nếp học tập ......................................................................................... 13
1.2.5. Quản lý nề nếp học tập của học sinh THPT ............................................ 14
1.3. Những vấn đề cơ bản về hoạt động giáo dục nề nếp học tập của học sinh
THPT ......................................................................................................... 15
1.3.1. Một số đặc điểm tâm sinh lý cơ bản của học sinh THPT ........................ 15
1.3.2. Đặc điểm hoạt động học tập của học sinh dân tộc miền núi ................... 18
1.3.3. Vai trò của thực hiện nề nếp học tập ở các trường THPT đối với sự
phát triển nhân cách của học sinh .............................................................. 21

iii


1.3.4. Mục tiêu giáo dục nề nếp học tập của học sinh THPT ............................ 22
1.3.5. Nội dung giáo dục nề nếp học tập của học sinh THPT ........................... 23
1.3.6. Phương pháp, hình thức giáo dục nề nếp học tập của học sinh THPT ... 24

1.3.7. Xây dựng các lực lượng phối hợp giáo dục nề nếp học tập của học sinh
THPT ......................................................................................................... 26
1.3.8. Kiểm tra, đánh giá kết quả và các điều kiện tổ chức hoạt động giáo dục
nề nếp học tập của học sinh THPT ............................................................ 27
1.3.9. Quan hệ giữa hình thành nề nếp học tập cho học sinh và dạy học .......... 28
1.4. Vai trò của Hiệu trưởng trong việc tổ chức hoạt động giáo dục nề nếp
học tập của học sinh THPT ....................................................................... 30
1.5. Nội dung quản lý giáo dục nề nếp học tập của học sinh trường THPT ... 30
1.5.1. Lập kế hoạch quản lý nề nếp học tập của học sinh THPT ...................... 30
1.5.2. Tổ chức giáo dục nề nếp học tập của học sinh THPT ............................. 31
1.5.3. Chỉ đạo hoạt động giáo dục nề nếp học tập của học sinh THPT ............ 33
1.5.4. Kiểm tra, đánh giá kết quả và các điều kiện tổ chức hoạt động giáo dục
nề nếp học tập của học sinh THPT ............................................................ 34
1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục nề nếp học tập của học
sinh THPT.................................................................................................. 35
1.6.1. Các yếu tố chủ quan................................................................................. 35
1.6.2. Các yếu tố khách quan ............................................................................. 37
Kết luận chương 1.............................................................................................. 38
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NỀ NẾP HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
Ở CÁC TRƯỜNG THPT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SI MA CAI, TỈNH
LÀO CAI ................................................................................................... 39

2.1. Khái quát đặc điểm, tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục huyện Si Ma
Cai, tỉnh Lào Cai........................................................................................ 40
2.1.1. Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội huyện Si Ma Cai ............................. 40
2.1.2. Khái quát về giáo dục THPT huyện Si Ma Cai ....................................... 41
2.2. Tổ chức khảo sát ........................................................................................ 44
2.2.1. Mục đích khảo sát .................................................................................... 44

iv



2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 44
2.2.3. Địa bàn và quy mô khảo sát .................................................................... 44
2.2.4. Đối tượng khảo sát................................................................................... 44
2.2.5. Phương pháp khảo sát .............................................................................. 45
2.2.6. Xử lý kết quả khảo sát ............................................................................. 45
2.3. Thực trạng nề nếp học tập của học sinh ở các trường Trung học phổ
thông huyện Si Ma Cai .............................................................................. 46
2.3.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về vai
trò nề nếp học tập học sinh THPT ở các trường THPT huyện Si Ma Cai,
tỉnh Lào Cai ............................................................................................... 46
2.3.2. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về mục tiêu giáo
dục nề nếp học tập học sinh THPT ở các trường THPT huyện Si Ma
Cai, tỉnh Lào Cai........................................................................................ 49
2.3.3. Thực trạng nội dung giáo dục nề nếp học tập của học sinh ở các trường
THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ....................................................... 50
2.3.4. Thực trạng phương pháp giáo dục nề nếp học tập của học sinh ở các
trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ........................................... 54
2.3.5. Thực trạng hình thức giáo dục nề nếp học tập của học sinh ở các trường
THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ....................................................... 55
2.3.6. Thực trạng các lực lượng tham gia giáo dục nề nếp học tập của học
sinh ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai .......................... 58
2.3.7. Đánh giá kết quả thực hiện nề nếp học tập của học sinh ở các trường
THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ....................................................... 61
2.4. Thực trạng quản lý nề nếp học tập của học sinh ở các trường Trung học
phổ thông huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ................................................. 62
2.4.1. Thực trạng lập kế hoạch quản lý nề nếp học tập của học sinh ở các
trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ........................................... 62
2.4.2. Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục nề nếp học tập của

học sinh ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ................... 65

v


2.4.3. Thực trạng chỉ đạo giáo dục nề nếp học tập của học sinh ở các trường
THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ....................................................... 68
2.4.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động nề nếp học tập của học sinh
ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai .................................. 71
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nề nếp học tập của học
sinh ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai .......................... 73
2.6. Đánh giá chung về quản lý nề nếp học tập của học sinh ở các trường
THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ....................................................... 76
2.6.1. Các kết quả đạt được ............................................................................... 76
2.6.2. Những điểm còn tồn tại ........................................................................... 77
2.6.3. Nguyên nhân của tồn tại, hạn chế ............................................................ 78
Kết luận chương 2.............................................................................................. 79
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NỀ NẾP HỌC TẬP CỦA HỌC
SINH Ở CÁC TRƯỜNG THPT TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SI MA
CAI, TỈNH LÀO CAI.............................................................................. 80
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý nề nếp học tập của học sinh
ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai .................................. 80
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo sự phù hợp với đối tượng giáo dục ........................ 80
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ............................................................. 80
3.1.3. Ngun tắc đảm bảo tính tồn diện, hệ thống ......................................... 80
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả .......................................................... 81
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển ....................................... 81
3.2. Biện pháp quản lý nề nếp học tập của học sinh ở các trường THPT
huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai .................................................................. 81
3.2.1. Truyền thông nâng cao nhận thức, bồi dưỡng động cơ học tập nề nếp

học tập cho học sinh các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ... 81
3.2.2. Tổ chức bồi dưỡng GV nhằm trang bị kỹ năng, phương pháp tự học
giúp HS trang bị nề nếp tại các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào
Cai .............................................................................................................. 85
3.2.3. Quản lý đổi mới phương pháp dạy học trên lớp của giáo viên trường
THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ....................................................... 88

vi


3.2.4. Tổ chức xây dựng, tạo lập môi trường học tập thân thiện, tích cực,
nghiêm túc thực hiện giáo dục NNHT trong nhà trường .......................... 92
3.2.5. Đổi mới quản lý kiểm tra, đánh giá NNHT của học sinh ở các trường
THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ....................................................... 93
3.2.6. Quản lý tổ chức tốt hoạt động học nhóm, hoạt động ngoại khố, tham
quan và các hình thức giáo dục nề nếp học tập khác cho học sinh ở các
THPT huyện Si Ma Cai ............................................................................. 96
3.2.7. Tăng cường quản lý sự phối hợp giữa các lực lượng tham gia lý giáo
dục nề nếp cho học sinh trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ... 99
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................................... 100
3.4. Khảo nghiệm về tính cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp ...... 100
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm .......................................................................... 100
3.4.2. Nội dung khảo nghiệm .......................................................................... 101
3.4.3. Phương pháp khảo nghiệm .................................................................... 101
3.4.4. Kết quả khảo nghiệm ............................................................................. 101
Kết luận chương 3............................................................................................ 104
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 105
1. Kết luận ........................................................................................................ 106
2. Khuyến nghị................................................................................................. 107
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................... 109

PHỤ LỤC

vii


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CBQL

: Cán bộ quản lý

CBQLHS

: Cán bộ quản lý học sinh

CNH-HĐH : Cơng nghiệp hóa - Hiện đại hóa
GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

GDNNHT

: Giáo dục nề nếp học tập

GV

: Giáo viên

HĐNK


: Hoạt động ngoại khóa

HS

: Học sinh

NNHT

: Nề nếp học tập

QL

: Quản lý

THPT

: Trung học phổ thông

viii


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1.
Bảng 2.2.

Quy mô các trường THPT trên địa bàn huyện Si Ma Cai ............. 42
Thực trạng nhận thức của CBQL, GV, HS về vai trò giáo dục
nề nếp học tập học sinh THPT ở các trường THPT huyện Si
Ma Cai, tỉnh Lào Cai ..................................................................... 47
Bảng 2.3. Thực trạng nhận thức của CBQL, GV về mục tiêu giáo dục nề

nếp học tập học sinh THPT ở các trường THPT huyện Si Ma Cai,
tỉnh Lào Cai..................................................................................... 50
Bảng 2.4. Thực trạng nội dung giáo dục nề nếp học tập học sinh THPT của
cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh ở các trường THPT huyện
Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai .................................................................. 51
Bảng 2.5. Thực trạng phương pháp giáo dục nề nếp học tập học sinh
THPT của cán bộ quản lý, giáo viên ở các trường THPT huyện
Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai................................................................. 54
Biểu đồ 2.6. Thực trạng đánh giá hình thức hoạt động giáo dục nề nếp học
tập học sinh THPT ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh
Lào Cai .......................................................................................... 56
Bảng 2.7. Thực trạng các lực lượng tham gia hoạt động giáo dục nề nếp học
tập học sinh THPT ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh
Lào Cai .......................................................................................... 59
Bảng 2.8. Thực trạngđánh giá kết quả hoạt động giáo dục nề nếp học tập
học sinh THPT ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào
Cai ................................................................................................. 61
Bảng 2.9. Thực trạng lập kế hoạch quản lý nề nếp học tập của học sinh ở
các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai......................... 63
Bảng 2.10. Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục nề nếp học tập
của học sinh ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào
Cai ................................................................................................. 66
Bảng 2.11. Thực trạng chỉ đạo kế hoạch giáo dục nề nếp học tập của học
sinh ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai .............. 69
Bảng 2.12. Thực trạng kiểm tra, đánh giá nề nếp học tập của học sinh ở
các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai......................... 71
Bảng 2.13. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý nề nếp học tập của
học sinh ở các trường THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ..............73
Bảng 3.1. Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp quản lý nề nếp
học tập của học sinh THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai ..............102

Bảng 3.2. Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp quản lý nề nếp học
tập của học sinh THPT huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai .....................103

ix


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Về lý thuyết
Giáo dục phổ thơng có nhiệm vụ quan trọng là giúp học sinh phát triển
tồn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển
năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người
Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị
cho học sinh tiếp tục học lên hoặc bước vào cuộc sống lao động, tham gia xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tương lai của đất nước phụ thuộc rất nhiều vào giáo
dục phổ thông.
Trong những năm qua, sự nghiệp giáo dục phổ thơng đã có bước phát triển
đáng tự hào. Chất lượng giáo dục phổ thông từng bước được cải thiện, góp phần
quan trọng vào việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Để
nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước tất
nhiên phải tăng cường xây dựng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, phát
triển năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên, đổi mới nội dung, phương pháp
dạy và học, quản lý giáo dục, cơ sở vật chất trường học.
Ngồi vai trị quyết định của giáo viên ối với phát triển giáo dục và thực
hiện chất lượng giáo dục, một trong khâu đột phá nâng cao chất lượng dạy và
học trong trường phổ thụng phải bắt đầu từ việc xây dựng nề nếp học tập của học
sinh. Phải làm cho học sinh thực sự là chủ thể của hoạt động học tập, học sinh
cùng giáo viên là chủ thể của hoạt động dạy và học. Việc giáo dục nề nếp, kỷ
cương, kỷ luật học tập cho học sinh phổ thông phải là một trong những nhiệm vụ
trọng yếu hàng đầu, là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học tập, đến chất

lượng dạy-học ở trường phổ thông.
1.2. Về lý luận
Đảng ta xác định "Hiền tài là nguyên khí quốc gia", "Đầu tư cho giáo dục
là đầu tư phát triển", làm thế nào để phát triển giáo dục đào tạo, nâng cao chất

1


lượng nguồn nhân lực nước nhà luôn là nhiệm vụ chính trị được Đảng ta đặc biệt
quan tâm, là một trong những nội dung quan trọng trong văn kiện của các kỳ Đại
hội Đảng. Kế thừa và phát triển tư tưởng Đại hội XI, Văn kiện Đại hội XII xác
định: Giáo dục là quốc sách hàng đầu. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ các
yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất,
năng lực của người học. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị
kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học: yêu gia
đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, sống tốt và làm việc hiệu quả. Từng bước hoàn
thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giáo dục mở, học tập suốt
đời và xây dựng xã hội học tập. Phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam
đạt trình độ tiên tiến trong khu vực.
Chính vì vậy, quản lý nhà trường đặc biệt là quản lý nề nếp học tập, trong
đó có chuyên cần của học sinh vùng cao đòi hỏi phải chặt chẽ, đồng bộ phù hợp
với đối tượng, hiệu quả thì mới mang lại chất lượng giáo dục cao cho nhà trường,
đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn lực con người trong thời kỳ CNH-HĐH đất nước.
Trong những năm qua khối các nhà trường THPT vùng cao, biên giới, khó
khăn, dân tộc thiểu số đã được Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân tỉnh, Uỷ ban nhân dân
tỉnh, các ngành, các cấp trong tỉnh quan tâm đầu tư, Sở GD&ĐT có nhiều chủ
trương, biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục và đào tạo của các nhà
trường, song chất lượng dạy học, giáo dục của các nhà trường vẫn chưa thực sự
được nâng lên ở tầm cao mới, chưa đáp ứng được với yêu cầu chung.
Thực tế cho thấy, ở các vùng khó khăn có nhiều học sinh dân tộc thiểu

số nói chung và huyện Si Ma Cai nói riêng, cha mẹ học sinh phần lớn nằm trong
diện lao động nghèo, điều kiện kinh tế gia đình cịn khó khăn, nên chưa quan tâm
đúng mức đến việc học của con em mình ở các trường cũng như ở nhà, thậm chí
cịn phó mặc, giao khốn việc học của con em mình cho nhà trường. Nhiều học
sinh mất căn bản trầm trọng, thiếu ý chí, động cơ và hứng thú học tập, khơng gắn
bó với thầy cô bạn bè, trường lớp, lười biếng chán nản, bỏ học, tỷ lệ chuyên cần

2